“Burgjet janë për burra”, kanë thënë te ne një kohë. Por, ishte kohë pushtimi dhe kushdo që e luftonte atë pushtim, ose vritej ose burgosej.

Tash, burgjet janë për ata që kanë shkelur ligjin. E të tillë në botë ka shumë. E qartë që për nga numri i të burgosurve prijnë shtetet që kanë ligje më të forta apo numër më të madh të banorëve:

1. SHBA – 1,808,100

2. Kina – 1,690,000

3. Brazili – 850,377

4. India – 573,220

5. Rusia – 433,006

6. Turqia – 362,422

7. Tailanda – 274,277

8. Indonezia- 273,541

9. Meksiko – 233,687

10. Irani – 189,000

11. Afrika e Jugut – 157,056

12. Egjipti – 120,000

13. Argjentina – 117,810

14. El Salvadori – 109,519

15. Pakistani – 87,712

16. Bangladeshi – 84,851

17. Nigeria – 84,767

18. Franca – 78,509

19. Polonia – 70,927

20. Arabia Saudite – 68,056

21. Venezuela – 67,200

22. Italia – 61,758

23. Gjermania – 57,955

24. Spanja – 56,698

25. Koreja e Jugut – 52,940

26. Japonia – 45,714

27. Ukraina – 44,024

28. Australia – 41,929

29. Japonia – 40,881

30. Kanadaja – 35,485

31. Izraeli – 19,756

32. Afganistani – 19,000

33. Portugalia – 12,339

34. Belgjika – 12,316

35. Holanda – 11,537

36. Greqia – 10,242

37. Suedia – 10,175

38. Emiratet e Bashkuara Arabe – 9,826

39. Singapori – 9,536

40. Austria – 9,275

41. Zvicra – 6,881

42. Danimarka – 4,083

43. Norvegjia – 3,052

44. Finlanda – 2,912

45. Luksemburgu – 600

46. Sejshelet – 474

47. Monako – 31

48. Lihtenshtajni – 14

49. Vatikani — 0

Jo të gjithë drejtuesit e shteteve mbahen mend gjatë. Një pjesë e tyre, po! Të mirët më pak. Por, ata që mbahen në mend më së gjati janë diktatorët! Mbahen në mend për mizoritë e tyre, jo për të mirë.

Le të shohim cilët janë 25 diktatorët më të egër në histori:

1. Adolf Hitleri

2. Josif Stalini

3. Mao Ce Dung

4. Benito Musolini

5. Francisko Franko

6. Augusto Pinoçeti

7. Pol Poti

8. Kim II-sung

9. Kim Jong-il

10. Kim Jong-un

11. Idi Amini

12. Muamar Gadafi

13. Fidel Kastro

14. Nikollae Çausheski

15. Sadam Huseini

16. Bashar Al-Asadi

17. Hosni Mubarak

18. Robert Mugabe

19. Mobuto Sese Seko

20. Mengistu Haile Mariam

21. Suharto

22. Than Shwe

23. Ferdinand Marcosi

24. Rafale Trujillo

25. Anastasio Somoza Debayle

Miliarda e miliona kanë shtetet, me buxhetet e tyre. Po individët? Gjithmonë në botë ka pasur dhe ka njerëz të pasur, të suksesshëm, pronarë biznesesh e kompanish, që bëjnë pasuri të madhe.

Por, cilat shtete kishin më shumë milionerë në vitin 2025:

1. SHBA: 23.8 milionë milionerë

2. Kina: 6.3

3. Franca: 2.9

4. Japonia: 2.7

5. Gjermania: 2.7

6. Anglia: 2.6

7. Kanadaja: 2.1

8. Australia: 1.9

9. Italia: 1.3

10. Koreja e Jugut: 1.3

11. Holanda: 1.3

12. Spanja: 1.2

13. Zvicra: 1.1

14. India: 917 mijë

15. Tajvani: 759

16. Hong Kongu: 647

17. Belgjika: 549

18. Brazili: 433

19. Rusia: 426

20. Meksiko: 399

21. Danimarka: 376

22. Arabia Saudite: 339

23. Singapori: 331

24. Norvegjia: 348

Universitetet shqiptare ende nuk e kanë mbushur një shekull. Madje, duhen ende decenie deri te kjo. Por, në botë universitetet janë krijuar shekuj më parë. Ato janë matësi më i mirë i kulturës dhe përparimit të një shteti. Prodhuese të kuadrove dhe çerdhe të hulumtimit shkencor. Sa më shumë universitete me renome të ketë një shtet, aq më i pasur shteti dhe aq më i njohur në fushën e shkencës dhe hulumtimit.

Le të shohim cilat shtete kanë më së shumti universitete:

1. India – 5.349 universitete

India me një popullsi prej më shumë se 1.44 miliardë banorësh ka numrin më të madh të universiteteve në mbarë botën. Sipas raportit statistikor, India ka një vlerësim prej 5,349 universitetesh.

Shkalla e shkrim-leximit në Indi për vitin 2022 ishte 76.32 për qind. Shkalla e shkrim-leximit tek të rriturit është përqindja e njerëzve të moshës 15 vjeç e lart që mund të lexojnë dhe të shkruajnë me kuptim një deklaratë të shkurtër dhe të thjeshtë rreth jetës së tyre të përditshme.

2. Indonezia – 3.277

Me mbi 279 milionë banorë, Indonezia është vendi i dytë me numrin më të madh të universiteteve, me 3,277.

Që nga viti 2023, rreth 40 për qind e indonezianëve të moshës 15 vjeç e lart kishin përfunduar shkollën e mesme të lartë ose më shumë. Nga ana tjetër, afërsisht 3.4 për qind e indonezianëve nuk kishin shkuar kurrë në shkollë.

3. SHBA – 3.180

Shtetet e Bashkuara të Amerikës me një popullsi prej mbi 341.6 milionë banorësh kanë 3,180 universitete.

SHBA-të renditen të 36-tat për nga niveli i shkrim-leximit. Mesatarisht, 79 për qind e të rriturve amerikanë në të gjithë vendin janë të shkolluar në vitin 2024. 21 për qind e të rriturve në SHBA janë analfabetë në vitin 2024.

4. Kina – 2.495

Kina me një popullsi prej mbi 1.5 miliardë banorësh është vendi i katërt me numrin më të lartë të universiteteve. Vendi ka gjithsej 2,495 institucione terciare.

Përqindja e kinezëve që janë të shkolluar shkencërisht arriti në 14.1 për qind vitin e kaluar, 1.2 pikë përqindjeje më shumë se në vitin 2022. Shkalla e shkrim-leximit arriti në 99.83 për qind në vitin 2021.

5. Brazili – 1.264

Me një popullsi prej mbi 217 milionë banorësh, Brazili ka 1,264 universitete.

Shkalla e shkrim-leximit në Brazil për vitin 2022 ishte 94.69 për qind; normat e larta të shkrim-leximit në vend janë themelore në arsimin fillor, i cili është falas dhe i detyrueshëm. Prandaj, shumë qytetarë, madje edhe ata nga familje të varfra, kanë qasje në arsimin fillor.

6. Meksiko – 1.139

Vendi me një popullsi prej 129 milionë banorësh ka 1,139 universitete dhe është vendi i gjashtë me më shumë institucione terciare në botë. Në vitin 2020, shkalla e shkrim-leximit në Meksikë ishte rreth 95.25 për qind.

7. Rusia – 1.010

Rusia ka një popullsi prej mbi 144 milionë banorësh me 1,010 universitete. Për shkak të një tradite të fortë letrare dhe një angazhimi të thellë ndaj arsimit, Rusia kishte një popullsi shumë të arsimuar deri në fund të shekullit të 20-të.

Sot, gati dy të tretat e të moshuarve nga 25 deri në 34 vjeç kanë përfunduar studimet pasuniversitare, së bashku me pak më shumë se gjysmën e të moshuarve nga 55 deri në 64 vjeç, shumë mbi mesataret e OECD-së.

8. Japonia – 992

Me një popullsi prej mbi 123 milionë banorësh, Japonia ka gjithsej 992 universitete, duke u renditur si vendi i tetë me numrin më të lartë të universiteteve.

Shkalla e shkrim-leximit tek të rriturit në Japoni është rreth 99 për qind. Qasja e vendit ndaj arsimit, e shoqëruar me rishikime dhe testime të rregullta, ka rezultuar jashtëzakonisht e suksesshme në krijimin e aftësive themelore akademike tek nxënësit

9. Franca – 625

Franca ka gjithsej 625 universitete me një popullsi prej rreth 68.4 milionë banorësh.

Sistemi arsimor francez ka reputacion për standarde të larta akademike, duke e bërë atë një zgjedhje të shkëlqyer për familjet që duan të sigurojnë që fëmijët e tyre të marrin një arsim të nivelit të lartë.

Sistemi francez është rigoroz dhe kërkues, gjë që mund t’i ndihmojë studentët të zhvillojnë një etikë të fortë pune dhe një angazhim për përsosmëri akademike.

10. Gjermania – 461

Popullsia e Gjermanisë ishte 83.28 milionë banorë, vendi ka gjithsej 461 universitete.

Gjermania ka një shkallë shkrim-leximi prej 99 për qind për njerëzit mbi moshën 15 vjeç. Sot, shkollat mbikëqyren kryesisht nga landet gjermane, me pak ndikim nga qeveria federale.

11. Irani – 440

Me një popullsi prej mbi 89.81 milionë banorësh, Irani ka gjithsej 440 universitete. Shkalla e shkrim-leximit në vend është 86.9 për qind e popullsisë së rritur të moshës 15 vjeç e lart që është në gjendje të lexojë dhe të shkruajë.

12. Polonia – 408

Popullsia e Polonisë ishte 40.57 milionë banorë dhe vendi ka gjithsej 408 universitete. Dekada e fundit ka parë rritje të notave në të gjitha nivelet, duke përfshirë shkrim-leximin, llogaritjen, shkencën dhe gjuhët e huaja.

13. Koreja e Jugut – 401

Koreja e Jugut me një popullsi prej 51.7 milionë banorësh ka 401 universitete. Vendi shquhet si vendi më i arsimuar në nivel global, me një shkallë shkrim-leximi prej 97.9 për qind në vitin 2024.

Përqindja e lartë e të diplomuarve në arsimin e lartë midis vendeve të OECD-së u arrit në vitin 2022 kur afërsisht 70 për qind e popullsisë midis moshës 25 dhe 34 vjeç kishin përfunduar arsimin e tyre universitar.

14. Kanadaja – 383

Vendi ka një popullsi prej mbi 39.1 milionë banorësh, me 383 universitete. Sipas një raporti të vitit 2022 nga OECD, Kanadaja është vendi më i arsimuar në botë; vendi renditet i pari në botë për nga përqindja e të rriturve që kanë arsim të lartë, me mbi 57 për qind të të rriturve kanadezë që kanë përfunduar të paktën një diplomë universitare ose kolegji.

15. Filipinet – 366

Filipinet me një popullsi prej mbi 119 milionë banorësh kanë gjithsej 366 universitete. Shkalla e shkrim-leximit për popullsinë e rritur femërore është 96.79 për qind (36,979,425 persona). 1,226,407 janë analfabetë.

Shkalla e shkrim-leximit tek të rinjtë është përkatësisht 96.98 për qind dhe 98.94 për qind për meshkujt dhe femrat. Shkalla e përgjithshme e shkrim-leximit tek të rinjtë është 97.94 për qind.

Burimi: Business.day