

Bota
Murtaja e Athinës e ngjashme me Ebolën, mbetet ende mister për shëndetësinë
Published
4 years agoon
By
Betim GashiEpidemia e Athinës megjithëse kishte vrarë gati një të tretën e popullsisë, shkenca ende nuk ka mundur të identifikojë fajtorin e vërtetë.
Në pranverën e vitit 430 p.K. vendasit në Athinë, filluan të sëmuren me një sëmundje që askush nuk e kishte pasur më parë. Fillimisht u përhapën zërat se spartanët kishin helmuar puset atje në mënyrë që athinasit të sëmureshin duke pirë ujë të ndotur. Në pak javë, sëmundja ishte përhapur në zemër të qytetit dhe po prekte njerëz të të gjitha moshave. Në total, vlerësohet se midis 25 dhe 35 përqind e popullsisë së Athinës është zhdukur si rezultat i murtajës kur mbaroi pesë vjet më vonë.
Burimi kryesor i informacioneve vjen nga historiani Thukididi, i cili jo vetëm që ishte dëshmitar i ngjarjeve, por i mbijetoi vetë sëmundjes. Sipas tij, murtaja filloi në Afrikën Lindore, pastaj udhëtoi në Egjipt, Libi dhe në Greqi.
Në fillim të rrëfimit të tij, ai shkruan: “Unë do të tregojë se si ishte, dhe njerëzit mund ta studiojnë në rast se [sëmundja] do të sulmojë përsëri“. Përshkrimet e tij tregojnë mënyrën se si sëmundja përparoi te viktimat e saj: “Njerëzit me shëndet të mirë u sulmuan papritmas nga të nxehtit në kokë, skuqja dhe pezmatimi në sy, pjesët e brendshme, si p.sh. fytin ose gjuhën, duke u bërë me gjak dhe duke lëshuar një frymë të panatyrshme dhe të hollë”.
Simptomat përfshinin teshtitje dhe ngjirje të zërit para se sëmundja të sulmonte gjoksin, duke shkaktuar një kollë të fortë, dhe më pas stomakun, e që shkaktonte shkarkime të tëmthit, tërheqje joefektive dhe spazma të dhunshme. Në këtë pikë viktima ishte në “ankth shumë të madh”.
Thukididi përshkruan pamjen e lëkurës së pacientit:“Lëkura ishte e kuqërremtë, dhe që shpërthen në pustula të vogla dhe ulçera“. Të sëmurët përshkruanin ethe të forta, duke u ndjerë sikur një zjarr po i përpinte brenda. Ata përjetuan një “etje të pashuar”, e cila bëri që disa të zhyten edhe në rezervuarë uji. Sëmundja bëri që ata të vuanin edhe nga insomnia.
Trajtimi i të sëmurit
Thukididi raporton se shumë pacientë vdiqën në javën e parë pasi u infektuan. Nëse do ta kalonin fazën e parë, ata mund të pësonin ulçerë të rëndë të zorrëve të shoqëruara me diarre. Problemet kryesore në trajtimin e sëmundjes ishin risia dhe ngjitja e saj.
“Nuk u gjet asnjë ilaç që mund të përdoret si specifik“, shkruan Thukididi, “për atë që bëri mirë në një rast, bëri dëm në një tjetër“.
Mjekët u goditën shumë keq. Në të vërtetë, kushdo që ushqeu të dashurit e tyre të sëmurë pagoi një çmim të lartë: “nëse ata u përpoqën ta bënin këtë, vdekja ishte pasoja“.
Infeksioni duket se ka sjellë me vete një imunitet: “I njëjti njeri nuk u sulmua kurrë dy herë – kurrë të paktën fatalisht“, thotë ai.
Ata që ishin infektuar, por e kishin kaluar, përjetonin një ndjenjë euforike se mund t’i mbijetonin gjithçkaje.
Sëmundje misterioze
Ende nuk është identifikuar burimi i saktë i epidemisë. Për shkak të përdorimit të fjalës “murtajë” nga Thukididi, disa kanë hipotezuar se ishte një shpërthim i murtajës bubonike, shkaku i vdekjes së zezë në shekullin e 14-të. Sidoqoftë, leximi nga afër nuk tregon asnjë nga simptomat famëkeqe të vdekjes së zezë: nyjet limfatike të fryra që nxihen dhe ndonjëherë shpërthejnë.
Me kalimin e kohës, studiuesit kanë propozuar disa fajtorë, bakterialë dhe viralë, duke përfshirë kolerën, gripin, linë dhe fruthin. Rrëfimi i Thukididit është për një sëmundje, llojet e të cilave nuk ishin parë kurrë më parë.
Shumë nga simptomat e përputhen me ato të Ebolës. Ndryshe nga sëmundjet me origjinë bakteriale, gjetja e provave gjenetike të viruseve si Ebola ose fruthi, është shumë sfiduese.
Për t’i identifikuar ata, gjenetistët duhet të studiojnë ARN, e cila është më e paqëndrueshme se ADN dhe degradon më lehtë me kalimin e kohës. Gjetja e një shembulli të zbatueshëm nga shekulli i pestë para Krishtit është e vështirë, kështu që nëse murtaja e Athinës është shkaktuar nga një virus, identiteti i tij i saktë do të vazhdojë të mbetet mister edhe për një kohë./UBTNews
(Arjeta Ibishi, studente në Media dhe Komunikim)
Bota
Trump shkarkon kreun e Agjencisë së Sigurisë Kombëtare, Gjeneralin Timothy Haugh
Published
3 hours agoon
April 4, 2025By
UBT NEWS
Administrata e Presidentit Donald Trump ka shkarkuar Gjeneralin Timothy Haugh, kreun e Agjencisë së Sigurisë Kombëtare (NSA) dhe të Komandës Kibernetike të SHBA-së, një vendim që ka shkaktuar diskutime dhe shqetësim mes zyrtarëve dhe politikës amerikane.
Arsyet e shkarkimit nuk janë bërë të qarta, por ky hap ka pasuar një takim të mërkurën mes Trumpit dhe aktivistes së ekstremit të djathtë, Laura Loomer. Raportohet se Loomer ka nxitur presidentin të largojë disa zyrtarë që ajo dyshonte se nuk mbështesnin agjendën e tij. Në një postim në platformën X, Loomer e ka quajtur Gjeneralin Haugh dhe zëvendësuesen e tij, Wendy Noble, “të pabesë” ndaj presidentit, duke e konsideruar këtë si shkakun kryesor të largimit të tyre.
Në një deklaratë për mediat, Trump ka thënë se do të largohet çdo punonjës që nuk është besnik ndaj tij, duke shtuar: “Ne gjithmonë do të largojmë njerëz – ata që nuk i pëlqejmë ose që përfitojnë, ose që mund të kenë besnikëri ndaj dikujt tjetër.” Ky koment është bërë ndërkohë që qarkullonin lajme për shkarkimin e të paktën tre zyrtarëve të tjerë nga Këshilli i Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë, pas takimit me Loomer.
Agjencia e Sigurisë Kombëtare dhe Shtëpia e Bardhë kanë refuzuar të komentojnë në lidhje me shkarkimet, duke e referuar çështjen tek Zyra për Marrëdhënie me Publikun e Sekretarit të Mbrojtjes, e cila gjithashtu ka refuzuar të japë më shumë detaje.
Demokratët kryesorë në komitetet e inteligjencës të Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit kanë shprehur shqetësim për këtë vendim. Përfaqësuesi Jim Himes dhe Senatori Mark Warner e kanë kritikuar shkarkimin, duke thënë se Haugh ka qenë një udhëheqës i ndershëm dhe të drejtë, dhe se mund të ishte pikërisht kjo integriteti që ka çuar në largimin e tij nga administrata Trump.
Në një deklaratë për CBS, Himes tha se ishte “thellësisht i shqetësuar” për shkarkimin, duke shtuar se Gjenerali Haugh ka vendosur sigurinë kombëtare në prioritet dhe ka ndjekur ligjin.
Bota
Detaje mbi grumbullimin e forcave amerikane në Lindjen e Mesme
Published
3 hours agoon
April 4, 2025By
UBT NEWS
Pentagoni ka njoftuar një forcim të pranisë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në Lindjen e Mesme, duke dërguar aeroplanmbajtësen “Harry S. Truman” dhe vendosur avionë luftarak shtesë, përfshirë F-15, F-16 dhe F-35, në rajon. Këto përforcime kanë për qëllim të forcojnë aftësitë detare të SHBA-së dhe të mbrojnë stabilitetin rajonal, veçanërisht pas rritjes së tensioneve me Iranin dhe zhvillimeve të fundit në Jemen.
Një zyrtar amerikan tha për Al Jazeera se kjo ngritje e forcave përfshin gjithashtu dërgimin e bombarduesve B-2 në bazën Diego Garcia në arkipelagun Chagos. Ky hap synon të mbështesë qëllimet e SHBA-së për të penguar agresionet dhe për të mbrojtur rrjedhën e lirë të tregtisë në rajon. Forcat amerikane në Lindjen e Mesme do të arrijnë rreth 40 mijë ushtarë me këto përforcime. Aeroplanmbajtëset “Harry S. Truman” dhe “Carl Vinson” do të lundrojnë në rajon, edhe pse lokacionet e sakta të vendosjes së tyre mbeten të panjohura.
Përveç kërcënimeve të mundshme nga Irani, i cili ka paralajmëruar se do të reagojë me forcë në rast sulmi, ky grumbullim forcon angazhimin amerikan në rajon për të kundërshtuar çdo kërcënim ndaj sigurisë dhe stabilitetit të tij. Teherani ka theksuar se çdo agresion kundër tij do të çonte në një reagim të fuqishëm, ndërsa ministri i Jashtëm iranian kritikoi reagimin e Bashkimit Evropian ndaj politikave amerikane, duke e quajtur atë një kërcënim për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare.
Bota
Putini i detyrohet SHBA-së një përgjigje”, Britania e Franca kritikojnë Rusinë
Published
4 hours agoon
April 4, 2025By
UBT NEWS
Britania dhe Franca kanë akuzuar presidentin rus, Vladimir Putin, për zvarritjen e bisedimeve për armëpushim që mund të çonin në përfundimin e luftës në Ukrainë. Ato kanë bërë thirrje për një përgjigje të menjëhershme nga Moska, duke theksuar se Putin i detyrohet një përgjigje të SHBA-së për propozimin e ndërprerjes së luftimeve.
Sipas raportimeve, Rusia ka refuzuar propozimin e Shteteve të Bashkuara për një armëpushim të plotë dhe të menjëhershëm për 30 ditë. Sekretari i Jashtëm britanik, David Lammy, dhe homologu i tij francez, Jean-Noel Barrot, kanë kritikuar këtë qëndrim të Moskës, duke theksuar se Putini vazhdon të bombardojë Ukrainën, pavarësisht kërkesave për paqe.
Të dy diplomatë kanë theksuar se Ukraina ka pranuar kushtet e armëpushimit tri javë më parë, ndërkohë që tani Rusia është e detyruar të japë një përgjigje ndaj kërkesës për ndaljen e luftimeve, duke nënvizuar se ky proces duhet të avancojë për të arritur një zgjidhje paqësore.
Bota
Trump: Irani dëshiron bisedime të drejtpërdrejta me SHBA-në
Published
4 hours agoon
April 4, 2025By
UBT NEWS
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka sugjeruar se Irani mund të pranojë negociatat e drejtpërdrejta me Shtetet e Bashkuara, pavarësisht tensioneve të vazhdueshme dhe kërcënimeve të rritura ndërmjet dy vendeve. Trump u shpreh optimist për mundësinë e një dialogu të drejtpërdrejtë me zyrtarët në Teheran, duke theksuar se kjo do të ishte më efikase dhe do të lejonte një mirëkuptim më të qartë të qëndrimeve të palëve.
Muajin e kaluar, Trump dërgoi një letër udhëheqjes iraniane, duke kërkuar bisedime mbi programin bërthamor të Iranit, ndërkohë që ai vazhdon të kërcënojë me sulme ushtarake ndaj vendit. Megjithatë, Irani ka hedhur poshtë mundësinë e negociatave direkte, duke preferuar diplomacinë indirekte. Ende nuk është e qartë nëse qëndrimi i Teheranit ka ndryshuar, apo nëse Trump po spekulon mbi pozicionin e Iranit.
Në përgjigje të kërcënimeve të mundshme ushtarake nga SHBA, Irani ka deklaruar se çdo sulm ndaj vendit do të hasë në hakmarrje të fuqishme, duke e quajtur çdo veprim të tillë si një “goditje të rëndë”. Megjithatë, pozita e Iranit në rajon duket të jetë dobësuar për shkak të ngjarjeve të fundit në Gaza dhe humbjes së partnerëve kyç si Hezbollah dhe grupet e armatosura të opozitës siriane.

Gjatë vitit 2024 u ngritën 14 aktakuza ndaj 25 personave për krime lufte

Mel Gibsonit i është hequr patenta e armës për shkak të dhunës në familje

Hoxhaj: E domosdoshme që Kosova të anëtarësohet në NATO

Nikaj i PDK-së kërkon heqjen e tarifave ndaj SHBA-së: Çdo vonesë është joseriozitet i Qeverisë

Presidentja Osmani takoi presidentin e Kroacisë: Kroacia, aleate e çmuar në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë rajonale

Trump shkarkon kreun e Agjencisë së Sigurisë Kombëtare, Gjeneralin Timothy Haugh

Detaje mbi grumbullimin e forcave amerikane në Lindjen e Mesme

Putini i detyrohet SHBA-së një përgjigje”, Britania e Franca kritikojnë Rusinë

Trump: Irani dëshiron bisedime të drejtpërdrejta me SHBA-në
Të kërkuara
-
Bota2 months ago
Marrëveshja për pranimin e pakufizuar të emigrantëve, Shtëpia e Bardhë tërhiqet nga tarifat ndaj Kolumbisë
-
Bota2 months ago
Fluturimet e dëbimit kanë filluar, thotë Shtëpia e Bardhë
-
Bota2 months ago
Shtëpia e Bardhë: Armëpushimi në Liban do të zgjatet deri më 18 shkurt
-
Bota3 months ago
Trump zbulon listën e zezë të Shtëpisë së Bardhë