Presidenti francez, Emmanuel Macron, i është drejtuar Donald Trump-in, me tone jo shumë miqësore duke thënë se ai po minonte NATO-n duke krijuar “dyshime të përditshme mbi angazhimin e tij” ndaj aleancës.

Presidenti i SHBA-së, në intervista për media të ndryshme dje, bëri komente nënçmuese për NATO-n, duke e quajtur atë një “tigër prej letre” dhe duke kërcënuar se do të tërhiqte SHBA-në prej saj. Trump ka qenë veçanërisht kritik ndaj aleancës për refuzimin e saj për t’u përfillur kërkesave të tij për të siguruar ngushticën e Hormuzit me forcë, duke provokuar zemërimin e liderëve evropianë.

Macron paralajmëroi se komentet e Trump-it që vënë në dyshim angazhimin e SHBA-së ndaj aleancës “dëmtojnë themelet e saj”, ndërsa u bëri thirrje liderëve “të jenë seriozë”.

“Besoj se organizatat dhe aleancat si NATO përcaktohen nga ajo që mbetet e pathënë – domethënë, besimi që i mbështet ato, dhe kjo ka qenë shpesh rasti, rastësisht, me çështjet ushtarake dhe strategjike,” tha ai gjatë një vizite shtetërore në Seul të Koresë së Jugut.

“Nëse hidhni dyshime mbi angazhimin tuaj çdo ditë, ju dëmtoni themelet e saj.”

Ai vazhdoi: “Duhet të jemi seriozë, dhe nëse doni të jeni seriozë, nuk mund të deklaroni, duke thënë të kundërtën e asaj që keni thënë një ditë më parë.

Macron tha se ishte “jorealiste” rihapja e ngushticës së Hormuzit me forcë, duke u thënë gazetarëve se kjo do t’i ekspozonte flotat detare ndaj sulmeve iraniane. Ai tha se sigurimi i ngushticës mund të bëhej vetëm “në koordinim me Iranin” pas një armëpushimi. /The Guardian/

Modelet e policimit të politizuar të zbuluara në një gjyq të fundit ndaj aktivistëve pro-palestinezë – së bashku me legjislacionin që synon frenimin e tubimit të lirë – duhet të na shqetësojnë të gjithëve.

Më 1 prill, një gjykatë britanike pritet të marrë vendimin në një gjyq të rëndësishëm që mund të përcaktojë kufijtë e protestave masive në Britani. Ben Jamal, drejtor i Fushatës së Solidaritetit me Palestinën, dhe Chris Nineham, nënkryetar i koalicionit “Stop the War”, u akuzuan të dy për shkelje të Aktit të Rendit Publik të vitit 1986, për organizimin e një demonstrate pro-palestineze në Londër më 18 janar 2025, mbi të cilën policia kishte vendosur kushte.

Javën e kaluar, gjykatësi Daniel Sternberg refuzoi ta hidhte poshtë çështjen, pavarësisht provave të paraqitura nga avokati mbrojtës Mark Summers se protestuesit nuk i shkelën kushtet dhe as nuk kishin ndonjë qëllim për ta bërë këtë. Gjyqi shihet si një tjetër tregues i tkurrjes së shpejtë të hapësirës për shprehjen e lirë të mospajtimit në Britani.

Policimi i politizuar

Procedurat në gjyqin kundër Jamal dhe Nineham kanë zbuluar marrëdhënien jashtëzakonisht të ngushtë midis Policisë Metropolitane dhe grupeve sioniste. Kjo përfshin pranimin nga ana e policisë të rekomandimeve nga këto grupe lidhur me rrugët e demonstratave të lëvizjes për Palestinën.

Në negociatat mes drejtuesve të protestës dhe policisë para demonstratës së 18 janarit, policia kishte rënë parimisht dakord që demonstrata të formohej jashtë selisë së BBC-së në qendër të Londrës, e cila ndodhet pranë Sinagogës Qendrore. Protestuesit ishin mbledhur aty edhe më parë dhe ishin të vendosur ta bënin sërish për të vënë në dukje anshmërinë pro-izraelite të BBC-së.

Gjatë gjyqit, u zbulua se komandanti i policisë Adam Slonecki mori një letër nga Këshilli i Lidershipit Hebrenj (JLC), i cili e kërcënonte me rishikim gjyqësor nëse nuk vendoste kushte ndaj protestës. Slonecki gjithashtu pati një seri takimesh me grupe të ndryshme pro-izraelite pas marrjes së letrës.

Më 20 dhjetor, ai u takua me organizatorët e protestës dhe shpjegoi – pa ofruar prova ose pa përmendur takimet që kishin ndodhur – se demonstratat po prodhonin një “ndikim kumulativ” në formën e ndërprerjes serioze të stilit të jetesës hebraike, dhe se protestuesve do t’u ndalohej marshimi në afërsi të BBC-së.

Në fund, policia lejoi vetëm një protestë statike më 18 janar, në Whitehall. Në një fjalim të matur atë ditë, Jamal njoftoi nga skena se një delegacion i vogël protestuesish do të ecte drejt BBC-së për të vendosur lule në kujtim të të vrarëve në Gazë. Nëse pengoheshin, ata do t’i linin lulet në këmbët e policisë dhe do të shpërndaheshin. Policia pretendon se fjalimi i Jamal përbënte nxitje për shkeljen e kushteve. Në fakt, ndërsa protestuesit prisnin që policia të vendoste se ku mund të liheshin lulet, Nineham u arrestua dhunshëm.

Mbrojtja argumentoi se policia u ndikua në mënyrë të padrejtë nga presioni pro-izraelit në prag të demonstratës dhe dështoi të lehtësonte të drejtën për të protestuar. Fakti që komandanti i policisë nuk bëri asnjë përpjekje për t’u takuar me pjesë të komunitetit hebraic që janë pro-palestinez, vërteton sugjerimin për anshmëri policore.

Kufizimet në rritje ndaj protestës

Gjyqi i Jamal dhe Nineham duhet parë në kontekstin e përpjekjeve në rritje të qeverive të njëpasnjëshme britanike për të kufizuar të drejtat e lirisë së shprehjes dhe tubimit.

Në vitin 2022, Parlamenti Britanik miratoi Aktin e Policisë, Krimit, Dënimit dhe Gjykatave, i cili zgjeroi kompetencat e policisë për të vendosur kushte bazuar në vendndodhjen, madhësinë e protestave dhe nivelet e zhurmës. Kjo është konsideruar si një fyerje për liritë civile, pjesërisht sepse ndjek një logjikë që mbështetet në perceptimin e policisë për rrezikun, dhe jo në dëmin aktual.

Në vitin 2023, Konservatorët prezantuan amendamente për të forcuar Aktin e Rendit Publik të vitit 1986. Akti i Rendit Publik 2023 i pajis policët me fuqi më të mëdha për të parandaluar protestat që konsiderohen penguese – me përkufizime të paqarta se çfarë përbën pengesë – dhe përfshin kufizime parandaluese rreth lirisë së tubimit dhe shoqërimit.

Të dyja aktet kritikohen gjerësisht se kanë një “efekt ftohës” (chilling effect) mbi njerëzit që kërkojnë të ushtrojnë të drejtën legjitime demokratike për të protestuar.

Gjithashtu në vitin 2023, ish-Sekretarja e Brendshme Suella Braverman tentoi të kalonte rregullore për të ulur pragun e asaj që konsiderohet “pengesë serioze”, por kjo u rrëzua nga Gjykata e Apelit në vitin 2025, e cila vendosi se qeveria kishte tejkaluar kompetencat e saj.

Tani qeveria Laburiste – në një linjë me Konservatorët – po kërkon të zgjerojë më tej diskrecionin e policisë mbi rregullimin e protestave përmes Projektligjit për Krimin dhe Policimin, një element i të cilit është menaxhimi i “ndikimit kumulativ”. Mbi 100 deputetë kanë shprehur kundërshtim ndaj tij, sepse ai do të kufizonte protestat bazuar në shpeshtësinë dhe jo në sjelljen, duke i bërë ato më të kushtëzuara nga vullneti i policisë.

Paralelisht, qeveria po përpiqet të kalojë një projektligj që do të përgjysmonte numrin e gjyqeve që shkojnë në juri. Nëse ky legjislacion kalon, më pak raste të lidhura me protestat mund të arrijnë te juritë, duke reduktuar rezistencën ndaj ligjeve jopopullore.

Kjo vjen krahas amendamenteve të bëra vitin e kaluar në Aktin e Terrorizmit të vitit 2000 për të ndaluar organizatën “Palestine Action”, duke e bërë vepër penale anëtarësimin ose mbështetjen e saj, e dënueshme deri në 14 vjet burg. Këto masa erdhën pasi një grup aktivistësh – të njohur si “Filton 24” – hynë në fabrikën e dronëve Elbit Systems në Bristol për të protestuar kundër gjenocidit të Izraelit në Gazë. Ata u arrestuan dhe u mbajtën në paraburgim, shumë prej tyre për më shumë se 18 muaj.

Ndonëse ata u shpallën së fundmi të pafajshëm për akuzat më të rënda, dhe organizata arriti të fitonte një rishikim gjyqësor që vendosi se vendimi i sekretares së brendshme për ta shpallur “Palestine Action” si organizatë “terroriste” ishte i paligjshëm, policia ka bërë tashmë 2,700 arrestime dhe do të vazhdojë me to në pritje të rezultatit të një apeli. Njëri nga “Filton 24”, Qesser Zuhrah, u riarrestua më 30 mars për një postim në rrjetet sociale që bënte thirrje për “aksion të drejtpërdrejtë”.

Ndikimi kumulativ

Vendosja e legjislacionit më të ashpër u prezantua si përgjigje ndaj protestuesve për klimën dhe atyre kundër monarkisë. Tani ai po përforcohet mbi protestat për Palestinën. Por është e qartë se nuk do të ndalet me aq.

Nëse zbatohet, legjislacioni i propozuar rreth ndikimit kumulativ mund të përdoret kundër çdo grupi njerëzish që ushtrojnë të drejta demokratike, qofshin ata sindikalistë apo aktivistë kundër luftës, duke frenuar aftësinë e tyre për t’u organizuar lirshëm.

Kjo mund të shërbejë gjithashtu për të përforcuar ndarjen në shoqëri, pasi masat po zbatohen gjithnjë e më shumë sipas diskrecionit të policisë. Kohët e fundit, për shembull, policia nuk u ka dhënë leje organizatorëve të protestës që të marshojnë në rrugën e propozuar për demonstratën vjetore të Ditës së Nakba-s më 16 maj, ndërkohë që i kanë dhënë Tommy Robinson-it, një fashisti të njohur, të gjithë qendrën e Londrës për të zhvilluar marshimin e tij të ekstremit të djathtë.

Cili do qoftë rezultati i gjyqit të Jamal dhe Nineham më 1 prill, duhet të ketë një mobilizim mbarëshoqëror për të mbrojtur të drejtat e lirisë së shprehjes dhe tubimit. Kjo nuk ka të bëjë më vetëm me kauzën palestineze, por me demokracinë britanike.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit -Feyzi Ismail, dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera-s.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, përmes një fjalimi televiziv, deklaroi se ushtria amerikane pothuajse i ka përmbushur qëllimet e saj në Iran. Edhe pse lufta ka hyrë në javën e pestë, ai nuk dha një datë të saktë se kur do të përfundojë ajo, por u zotua se do ta kthejë këtë shtet në “Epokën e Gurit”, raporton Reuters.

Trump tha se forcat amerikane kanë shkatërruar marinën dhe aviacionin e Iranit, si dhe kanë dëmtuar rëndë programet e tyre raketore dhe bërthamore. “Ne i kemi të gjitha letrat në dorë, ata nuk kanë asgjë,” tha ai nga Shtëpia e Bardhë.

Përkundër këtyre deklaratave, mbeten ende çështje të pazgjidhura si statusi i uranit të pasuruar dhe bllokimi i Ngushticës së Hormuzit, e cila është pikë kyçe për furnizimin global me naftë. Trump u shpreh se kjo rrugë detare do të hapet “natyrshëm” sapo të përfundojë lufta.

Paralajmërimet për sulme të reja Presidenti njoftoi se SHBA do të godasë fort Iranin edhe për dy apo tri javë të tjera. Nëse udhëheqësit e rinj iranianë nuk pranojnë të bisedojnë, ai paralajmëroi sulme mbi rrjetin elektrik dhe infrastrukturën e naftës.

Rritja e çmimeve dhe presioni ndërkombëtar Fjalimi i Trump nuk dha shumë shpresë për qytetarët amerikanë dhe aleatët, të cilët po përballen me rritjen e çmimit të derivateve. Trump ia hodhi fajin Iranit për shtrenjtimin e naftës dhe kërkoi nga vendet e tjera që varen nga ky furnizim të marrin drejtimin për hapjen e Ngushticës së Hormuzit.

Edhe pse u raportua se Trump mund të fliste për raportet me NATO-n, ai nuk e përmendi aleancën në fjalimin e tij 19-minutësh. Ndërkohë, tregjet financiare reaguan me rënie, duke reflektuar frikën se ky konflikt mund të zgjasë ende. /Reuters/

Kryeministri i Britanisë së Madhe, Keir Starmer, deklaroi këtë të mërkurë se destabilizimi global i shkaktuar nga lufta në Iran e detyron Britaninë të rreshtohet më ngushtë me aleatët evropianë në çështjet e sigurisë dhe ekonomisë. Ky qëndrim vjen pas kritikave të përsëritura nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, raporton mediumi britanik Reuters.

Në një konferencë për media, të thirrur për të zbutur shqetësimet e publikut mbi rritjen e kostove të jetesës, Starmer tha se ndikimi i kësaj lufte do të “na përcaktojë për një gjeneratë” dhe mund të krahasohet me krizën e çmimeve të energjisë të viteve ’70.

Partneritet më i ngushtë me BE-në

Starmer shpalosi planet për një samit të ri me Bashkimin Evropian në javët e ardhshme, me shpresën për të riparuar disa nga “dëmet e thella” të shkaktuara nga Brexit.

“Është gjithnjë e më e qartë se derisa bota vazhdon në këtë rrugë të paqëndrueshme, interesi ynë afatgjatë kombëtar kërkon partneritet më të ngushtë me aleatët tanë në Evropë,” tha Starmer para gazetarëve në “Downing Street”.

Përplasja me Trump

Presidenti Trump kritikoi sërish të martën vendet evropiane që refuzuan t’i bashkohen luftës kundër Iranit, duke veçuar Britaninë dhe Francën. Kjo ka çuar në përkeqësimin e raporteve transatlantike, në një kohë kur konflikti ka rritur ndjeshëm çmimet e energjisë.

Trump i paralajmëroi këto vende të “mësojnë si të luftojnë për veten”, sepse SHBA-ja “nuk do të jetë më aty për t’i ndihmuar”.

Edhe pse pas zgjedhjes së Trump në vitin 2024, Starmer u përpoq të pozicionohej si një urë lidhëse mes Evropës dhe SHBA-së, raportet mes tyre janë krisur publikisht për shkak të refuzimit të Londrës për t’u bërë pjesë e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.

Interesi Kombëtar mbi Presionin

Ndonëse fillimisht Starmer refuzoi kërkesën e SHBA-së për të përdorur bazat britanike për sulme ndaj Iranit, ai më vonë lejoi ato që i quajti “misione mbrojtëse” për mbrojtjen e qytetarëve në rajon.

I pyetur për kritikat e Trump, Starmer u përgjigj: “SHBA-ja dhe Britania janë aleatë të ngushtë prej një kohe shumë të gjatë. Unë do të veproj në interesin kombëtar britanik, pavarësisht presionit mbi mua.”

Lidhur me krizën energjetike, Starmer nuk njoftoi masa të reja për familjet, por konfirmoi se Britania do të jetë nikoqire e takimeve këtë javë me 35 shtete, me qëllim rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. /Reuters/