Lajmet

Kush duhet ta drejtojë rindërtimin në Ukrainë?

Opinion nga Barry Eichengreen.

Published

on

Rindërtimi i ekonomisë së Ukrainës pas përfundimit të luftës do të kushtojë me miliarda dollarë. Mirëpo, realiteti është se donatorët do të dhurojnë fonde vetëm nëse ata mund të monitorojnë dhe ushtrojnë kontroll të arsyeshëm të fondeve të tyre.

Qeveritë e krahut të djathtë po furnizojnë Ukrainën me pajisje ushtarake dhe infuzione financiare, edhe pse disa prej tyre kanë qenë më bujarë se tjerët, që t’u mundësojnë ukrainasve të luftojnë kundër agresionit rus. Në të njëjtën kohë, po bëhen përpjekje për të vlerësuar çmimet e rindërtimit të pasluftës dhe planit për akokimin e ndihmës së rikonstrukcionit.

Sa më shumë entitete që përfshihen aq më mirë. Rindërtimi i ekonomisë së Ukrainës do të kushtojë me qindëra biliona dollarë. Ky projekt nuk mund të financohet vetëm nga një ose disa burime të vogla. Qeveritë kombëtare dhe nënkombëtare do të japin ndihmë bilaterale. Bankat multilaterale dhe të zhvillimit regjional do të shkruajnë projektet. Organizatat joqeveritare do të mobilizojnë donacionet. Mërgimtarët do të furnizojnë remitencat. Korporatat do të mundësojnë investimin e huaj të drejtpërdrejtë.

Çka është më e rëndësishmja nga e gjithë kjo, përpjekjet e tyre duhet të koordinohen. Përndryshe, Ukraina do të ketë hekurudha të rindërtuara në përputhje me standardet perëndimore evropiane, por nuk ka mjete të përshtatshme transporti. Ajo do të ketë shkolla, por jo libra shkollorë ose kompjutera, meqenëse donatorët nguten për të marrë kredit për projektet e dukshme ndërtimore.

Disa organizata duhet të veprojnë si ‘truri’, ose entitet koordinues për planin e rindërtimit. Është tunduese të thuhet se kështu duhet të jetë qeveria ukrainase. Askush nuk i di nevojat e rindërtimit të Ukrainës më mië sesa ata vetë. Rindërtimi do të shkojë më lehtë nëse Ukraina merr pronësinë e procesit.

Mirëpo, realiteti është që donatorët do të dhurojnë vetëm nëse ata mund të monitorojnë dhe ushtrojnë kontrollë të arsyeshëm në fondet e tyre. Shqetësimet për korrupcion dhe oligarkët ukrainas mund të zvogëlohen, për shkak të përgjigjjes efektive të luftës të qeverisë së Zelensky-t, por ata nuk janë larguar.

Aq më tepër, problemi i koordinimit është dukshëm më i komplikuar sesa që ishte nën Planin Marshall, kur Shtetet e Bashkuara ishin të vetmit donatorë dhe pritën deri tre vjet pas Luftës së Dytë Botërore për të formuar Administratën e Bashkëpunimit Ekonomik, e cila u angazhua me administrimin e ndihmave në Evropë. Me “Luftën e re të Ftohtë”, e cila u bë “e nxehtë”, nevojat e Ukrainës janë të menjëhershme. Padyshim, shumë donatorë do të përfshihen.

Kush atëherë duhet të koordinojë këtë entitet, nëse jo Ukraina? Mundësi për këtë punë mbetet Komisioni Evropian. Anëtarësimi në Bashkimin Evropian është fundi i lojës për Ukrainën. Duke e vendosur Komisionin në krye mund të sigurohet që infrastruktura e rëndë dhe e butë e Ukrainës u përshtatet standardeve të BE-së. Komisioni veç e administron Planin e Rikuperimit për Evropë, fondet e të cilit shfrytëzohen për të ndihmuar financiin e tranzicioneve të gjelbërta dhe dixhitale të shteteve anëtare të BE-së. Qeveritë paraqesin plane gjithëpërfshirëse të shpenzimeve, të cilat më pas verifikohen dhe miratohen nga Komisioni përpara se të shpërndahen fondet.

Ky është një model logjik për rindërtimin e Ukrainës. Jo çuditërisht, Komisioni ka ofruar vullnetarisht shërbimet e tij.

Mirëpo, SHBA, Kanada, Japonia dhe donatorët jo-evropianë nuk do të jenë të lumtur me këtë plan. Ata nuk duan të japin fonde në një enë që kontrollohet nga një trup që nuk i japin llogari. Edhe, dhënia e donacioneve së tyre ndaras, rrezikon hapësirat e rindërtimit dhe dyfishimit.

Një tjetër kandidat për këtë rol është Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), e cila ka shqyrtuar arranzhimet për investime publike të Ukrainës, menaxhmentin e administratës publike dhe programet për zhvillim regjional, ndër politikat tjera. Por, fuqia e OECD-së është në analiza politike, e jo në ekzekutime të projekteve. Ajo është më tepër si një dyqan që flet sesa motor i zhvillimit.

Tjetër mundësi janë institucionet Bretton Woods, të cilat kanë qenë të përfshira në planet e rindërtimit postkonfliktuoz për shumë vjet. Fondi Ndërkombëtar Monetar mund të ofrojë përkrahje të menjëhershme buxhetore dhe koordinojë rikonstruktimin e borxhit. Banka Botërore do të ndajë fonde për projekte të rindërtimit.

Por, Banka Botërore është burokraci e madhe dhe komplekse që thjesht është shumë e ngadalshme në kryerjen e punëve. Me shumë projekte në qindëra vende në gjithë botën duke udhëhequr nga larg në Washington, DC.

Fondi gjerman Marshall ka rekomanduar të caktohet një amerikan nga BB si car i rindërtimit. Por, ai individ do të jetë car pa një ushtri. Dhe pse amerikan, mund të pyet dikus, kur shumica e fondeve të rindërtimit vijnë prej dikund tjetër?

Kjo punë i mbetet Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH). BERZH u themelua në vitin 1991 për ndërtimin e tregjeve ekonomike dhe promovuar demokracinë në Evropën Lindore dhe ish-Bashkimin Sovjetik. Rindërtimi ekonomik është thelbësor në mandatin e saj. Është e fokusuar në regjion. Kishte staf prej më shumë se 100 vetash në Ukrainë para luftës. SHBA, Kanada dhe Japonia janë ndër aksionarët e saj.

Përderisa BERZH-i ka kompetencat e duhura, nuk ka organizuar deri tash ndonjë iniciativë të profilit të lartë si drejtimin e planit për rindërtimin ukrainas.

Argumenti përfundimtar për BERZH është se Kina iu bashkua si aksionare në vitin 2016. Tensionet midis Kinës dhe Perëndimit vazhdojnë të intensifikohen. Dhe Kina ka refuzuar të ndërprejë lidhjet me Moskën për Ukrainën. Krijimi i një mjeti përmes së cilës Kina mund të kontribojë në rindërtimin e Ukrainës do të lehtësojë bashkëpunimin me Perëndimin. Kjo, nëse jo tjetër çka, mund të jetë rresht argjendi i konfliktit në Ukrainë.

Autori i këtij opinioni, Barry Eichengreen, profesor i Ekonomisë në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, është ish-këshilltari i lartë politik në Fondin Ndërkombëtar Monetar. Ai është autor i disa librave, si In Defense of Public Debt (Oxford University Press, 2021.

(Publikuar në Project Syndicate, përkthyer nga Klankosova.tv)

lajme

Ambasadori i Hungarisë në Kosovë, László Dux, sjell perspektivën diplomatike në Akademinë Verore të Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT

Published

on

By

Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT ka nisur aktivitetet e Akademisë Verore 2026 në kuadër të Global UBT Fest 2026, duke mirëpritur Ambasadorin e Hungarisë në Republikën e Kosovës, László Dux, në një dialog diplomatik të nivelit të lartë me studentët dhe stafin akademik.

Aktiviteti inaugurues, i titulluar “Diplomatic Dialogue with the Ambassador of Hungary”, mblodhi studentë të Shkencave Politike, Studimeve të Sigurisë, Politikave Publike dhe Menaxhimit, të cilët patën mundësinë të diskutojnë mbi zhvillimet më të rëndësishme të politikës evropiane dhe marrëdhënieve ndërkombëtare.

Gjatë bashkëbisedimit, Ambasadori László Dux ndau perspektivën e Hungarisë mbi çështjet bashkëkohore evropiane, rëndësinë e bashkëpunimit rajonal, sfidat diplomatike në kontekstin aktual ndërkombëtar, si dhe rolin që shtetet e vogla luajnë në ndërtimin e stabilitetit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Diskutimi u karakterizua nga një atmosferë interaktive, ku studentët patën mundësinë të parashtrojnë pyetje dhe të shkëmbejnë mendime mbi proceset integruese evropiane, politikën e jashtme, sigurinë rajonale dhe sfidat gjeopolitike që ndikojnë në Evropën Juglindore.

Përmes organizimit të këtij dialogu diplomatik, UBT vazhdon të krijojë mundësi që studentët të mësojnë drejtpërdrejt nga diplomatët, vendimmarrësit dhe ekspertët ndërkombëtarë, duke lidhur njohuritë teorike me praktikën dhe realitetin e marrëdhënieve ndërkombëtare.

Akademia Verore e Fakultetit të Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë do të vazhdojë edhe gjatë ditëve në vijim me ligjërata, panele diskutimi dhe aktivitete të tjera akademike, të fokusuara në diplomaci, siguri, qeverisje dhe politika publike, me pjesëmarrjen e ekspertëve vendorë dhe ndërkombëtarë.

Continue Reading

Aktualitet

Mbrojtja e Thaçit kërkon lirim me kusht, Specialja: Vendimi merret në kohën e duhur

Published

on

By

Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë do të marrin një vendim në kohën e duhur lidhur me kërkesën e mbrojtjes së Hashim Thaçit për lirim me kusht. Lajmi është konfirmuar për Radio Dukagjinin nga zëdhënësi i Gjykatës Speciale, Michael Doyle, i cili sqaroi se trupi gjykues po e shqyrton këtë kërkesë të parashtruar më 6 korrik.

Në kuadër të kësaj kërkese, mbrojtja e ish-presidentit ka ofruar një dorëzani financiare prej 50 mijë eurosh, si dhe një varg garancish të tjera. Ndër to, Thaçi zotohet se nuk do të largohet nga territori i Kosovës, do të dorëzojë pasaportën dhe dokumentet e udhëtimit, si dhe do të përmbahet nga çdo deklaratë publike apo diskutim rreth çështjes së tij në media dhe rrjete sociale. /Radio Dukagjin/

 

 

Continue Reading

lajme

Fakulteti i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë në UBT nis Akademinë Verore “Përtej Horizontit”

Published

on

By

Fakulteti i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë në UBT ka nisur punimet e Akademisë Verore, e cila këtë edicion organizohet nën moton “Përtej Horizontit: AI, Dronët, Siguria dhe Quantum Computing” (Beyond the Horizon: AI, Drones, Security & Quantum Computing).

Programi pesëditor, i zhvilluar në kuadër të Global UBT Fest 2026, ka bashkuar në kampusin e UBT-së në Prishtinë studentë dhe profesorë nga universitete të vendeve të ndryshme, duke krijuar një mjedis ndërkombëtar të shkëmbimit të njohurive dhe përvojave akademike.

Akademia zhvillohet nga 13 deri më 17 korrik, ndërsa pjesëmarrësit janë të ndarë në dy grupe paralele që ndjekin të njëjtin program përgjatë gjithë javës. Aktivitetet janë konceptuar si një kombinim i ligjëratave, punëtorive praktike dhe garave, duke u ofruar pjesëmarrësve mundësinë të përballen me disa nga temat më aktuale të teknologjisë dhe inxhinierisë.

Në fokus të programit janë përdorimi i algoritmeve të Machine Learning për zbulimin e sulmeve kibernetike DDoS, aplikimi i Internetit të Gjërave (IoT) në bujqësi, robotika me Java, si dhe siguria kibernetike, e cila trajtohet përmes punëtorisë dhe garës HackBound (CTF). Pjesë e programit janë gjithashtu teknologjitë e dronëve dhe roli i tyre në operacionet moderne, si dhe zgjidhjet për menaxhimin e energjisë në mikrorrjetet inteligjente.

Krahas ligjëruesve nga UBT, në Akademi kontribuojnë edhe akademikë ndërkombëtarë, të cilët sjellin përvojën e tyre përmes ligjëratave të ftuara mbi mobilitetin ndërkombëtar, dizajnin e mbështetur nga kompjuteri (CAD) dhe projektet kërkimore. Kjo pjesëmarrje u mundëson studentëve të njihen me perspektiva nga mjedise të ndryshme akademike dhe të ndërtojnë ura bashkëpunimi përtej kufijve.

Një hapësirë e veçantë i është kushtuar prezantimit të projekteve dhe inovacioneve të studentëve të UBT-së, ku të rinjtë ndajnë punën e tyre me kolegët dhe ligjëruesit, duke promovuar kreativitetin dhe kulturën e inovacionit.

Me këtë edicion, Fakulteti i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë vazhdon traditën e organizimit të akademive verore që lidhin njohuritë akademike me praktikën profesionale, duke i përgatitur studentët për sfidat e inteligjencës artificiale, sigurisë kibernetike dhe teknologjive të avancuara në zhvillim.

 

Continue Reading

Lajmet

United Hospital – qendra moderne ku ekspertiza ortopedike rikthen lëvizjen, ndërsa kujdesi profesional u ofron siguri qytetarëve dhe mërgimtarëve

Published

on

By

Pushimet në Kosovë nuk janë vetëm kohë për t’u çmallur me familjen dhe vendlindjen, por edhe një mundësi e rëndësishme për t’u kujdesur për shëndetin. Për qindra bashkatdhetarë që jetojnë në diasporë, kjo periudhë po shndërrohet në momentin ideal për diagnostikimin dhe trajtimin e problemeve ortopedike në United Hospital, një institucion shëndetësor që po konsolidohet si një nga qendrat më moderne dhe më profesionale në vend.

Dhimbjet e gjurit, kërdhokullës apo shtyllës kurrizore janë ndër problemet më të shpeshta që ndikojnë në cilësinë e jetës dhe lirinë e lëvizjes. Pikërisht për këto gjendje, United Hospital ofron një gamë të plotë shërbimesh ortopedike, duke përfshirë diagnostikim të avancuar, trajtime bashkëkohore, ndërhyrje kirurgjikale sipas standardeve ndërkombëtare, vendosje të protezave moderne, si dhe rehabilitim e fizioterapi të specializuar.

Falë një ekipi multidisiplinar të mjekëve specialistë, teknologjisë diagnostikuese të gjeneratës së fundit dhe qasjes së personalizuar ndaj çdo pacienti, spitali garanton trajtim të sigurt, efikas dhe të orientuar drejt rikthimit të shpejtë në aktivitetet e përditshme. Çdo rast trajtohet mbi bazën e protokolleve moderne mjekësore, me fokus në cilësinë e jetës dhe rezultatet afatgjata.

Në qendër të këtij vizioni qëndron drejtuesi i United Hospital, Edmond Hajrizi, i cili vazhdon të investojë në zhvillimin e kapaciteteve profesionale, teknologjike dhe njerëzore të institucionit. Me një qasje të orientuar drejt pacientit, ai synon që çdo qytetar dhe çdo mërgimtar të ketë qasje në shërbime shëndetësore të standardeve më të larta, duke e bërë United Hospital një adresë të besueshme për kujdesin modern shëndetësor.

Sipas Hajrizit, investimi në shëndet nuk është vetëm zhvillim institucional, por një përgjegjësi shoqërore që synon të ofrojë siguri, dinjitet dhe besim për çdo pacient. Ky përkushtim ka bërë që United Hospital të njihet gjithnjë e më shumë si një institucion ku profesionalizmi, inovacioni dhe humanizmi ecin paralelisht.

Për bashkatdhetarët që kalojnë pushimet në Kosovë, spitali ka krijuar mundësi që kontrollet, diagnostikimi dhe trajtimet të realizohen pa pritje të gjata, duke u mundësuar atyre të rikthehen në vendet ku jetojnë me më shumë shëndet, lëvizshmëri dhe cilësi jete.

United Hospital vazhdon kështu të ndërtojë një model të avancuar të kujdesit shëndetësor, ku ekspertiza mjekësore, teknologjia moderne dhe përkushtimi ndaj pacientit bashkohen për të ofruar trajtim të sigurt dhe shpresë për një jetë pa dhimbje./rajonipress/

Continue Reading

Të kërkuara