Aktualitet

Indonezi: Ekspertët paralajmërojnë rritjen e rasteve me COVID-19

Qeveria po fajëson variantin Delta për rritjen e infektimeve, por ekspertët thonë se dështimet e menaxhimit të qeverisë janë në të vërtet shkaku.

Published

on

Zyrtarët shëndetësorë në Indonezi po fajësojnë shfaqjen e variantit Delta të zbuluar së pari në Indi për një rritje masive të rasteve pozitive ditore në javët e fundit, por disa nga ekspertët e sëmundjeve infektive thonë se arsyet e vërteta janë tjera.

“Përhapja e këtij varianti të virusit është shumë e shpejtë“, pranoi Ministri i Shëndetësisë Budi Gunadi Sadikin. “Për shkak se shumë porte detare në Indonezi mbajnë mallra dhe shumë gjithashtu vijnë nga India, ato hyjnë nga atje“, tha ai.

Numri i vdekjeve nga COVID-19 në Indonezi.

Por ekspertët thonë se varianti Delta nuk është problemi kryesor.

Ata thonë se rritja e rasteve është rezultat i udhëtimeve në fund të muajit të Ramazanit – kur shumë njerëz injoruan ndalimet që ishin për të vizituar qytetet tjera, mungesa e reklamave shëndetësore të shoqëruara me mesazhe, privatizimi i regjimeve të testimit dhe disa arsyje të tjera.

Ndërsa udhëtimi ishte ende i kufizuar në aeroportet e brendshme, qeveria vlerësoi se midis pesë dhe gjashtë milion njerëz kishin udhëtuar në dy ishujt më të populluar të Indonezisë, Java dhe Sumatra gjatë periudhës së pushimeve.

“Të gjitha variantet e COVID janë një shqetësim por varianti Delta nuk ka dëshmuar të jetë më vdekjeprurës“, tha Mahardika, virologu më i vjetër në Bali. “Ajo merr një medalje argjendi; kampioni në Indonezi është ende varianti Alpha. Unë besoj se varianti Delta po përdoret si arsye, për shkak të paaftësisë së qeverisë për të menaxhuar pandeminë”.

Sipas ekspertëve, ka kaluar më shumë se një vit në pandemi, por qeveria ka dëshmuar se është e paaftë për të menaxhuar COVID-19. Ata kanë frikë se Indonezia së shpejti mund të përballet me një shpërthim të krahasueshëm me atë në Indi.

“Varianti Delta do të shtoj infeksione muajin tjetër“, tha njëri nga ta. “Unë parashikoj që në korrik do të ketë një ngarkesë të madhe dhe vdekshmëri në rritje sepse 40 përqind e popullsisë jeton në ishull dhe kjo dendësi i vë ata në një situatë shumë të rrezikshme“.

Edhe kur rastet rriten, Indonezia është ende duke folur për lejimin e vizitorëve të huaj që të kthehen në destinacionet e njohura si Bali, që mirëpriti 10 milion turistë në vitin 2019 – vitin e fundit para goditjes nga pandemia.

“Lancet ka botuar një artikull duke thënë se mënyra e vetme për t’u marrë me shpërthimet [e infektimeve] është eliminimi, jo zbutja“, tha Utomo.

“Udhëheqësit tanë duhet të ‘shkatërrojnë’ lakoren, të mos shqetësohen nëse njerëzit do të votojnë për ta në zgjedhje. Përndryshe, ne kurrë nuk do të dalim nga kjo pandemi”./UBTNews

lajme

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Bajrami: Për 60 ditë mund të ketë reduktime të energjisë në çdo kohë dhe vend

Published

on

Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Hykmete Bajrami, ka kritikuar vendimin e Kuvendit për shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme në sektorin e energjisë, duke thënë se ai nuk garanton furnizim më të mirë me rrymë.

Sipas saj, për 60 ditët e ardhshme ndërprerjet e energjisë mund të bëhen në çdo kohë dhe vend, ndërsa vendimi, siç pretendon ajo, mbron KEDS-in dhe KESCO-n nga paditë eventuale për dëmet e shkaktuara nga reduktimet.

Bajrami ka theksuar se vendimi parasheh edhe detyrimin e Ibër-Lepencit për të prodhuar energji për Shërbimin Universal, por ka vënë në pikëpyetje ndikimin e kësaj mase, duke përmendur kapacitetin e instaluar prej rreth 30 megavatësh.

Ajo ka pretenduar se vendimi krijon mundësi për arsyetimin e reduktimeve, blerjen e energjisë elektrike duke anashkaluar procedurat e prokurimit publik, si dhe kontraktimin e kompanive për investime dhe remontet në KEK pa procedurat e zakonshme.

Deputetja e LDK-së ka rikujtuar se masat emergjente për furnizimin me energji ishin shpallur për herë të parë më 21 dhjetor 2021, ndërsa, sipas saj, gati pesë vjet më vonë, sektori vazhdon të funksionojë nën masa të tilla.

Ndër problemet që ajo ka renditur janë mungesa e kontratave afatgjata për blerjen e energjisë, dështimi i remonteve, kostot e larta të kontratave, moszbatimi i Strategjisë së Energjisë dhe mungesa e kapaciteteve të reja gjeneruese.

Bajrami ka vlerësuar se zgjidhja afatgjatë e krizës qëndron në ndërtimin e kapaciteteve të reja të prodhimit të energjisë. Ajo ka paralajmëruar se, nëse nuk ndërmerren hapa në këtë drejtim, kriza mund të thellohet dhe qytetarët e buxheti i Kosovës mund të përballen me vështirësi për mbulimin e kostos së energjisë.

Deklaratat e saj janë publikuar në rrjetin social Facebook./A.K/

Continue Reading

lajme

Dogana e Kosovës zbulon mallra të padeklaruara në vlerë prej rreth 4 mijë e 400 eurosh

Published

on

By

Dogana e Kosovës ka zbuluar një sasi të konsiderueshme të mallrave të padeklaruara gjatë një kontrolli të detajuar të realizuar të enjten në Prishtinë. Përmes mekanizmave të menaxhimit të riskut, zyrtarët doganorë kishin përzgjedhur për kontroll një kamion që transportonte mallra të deklaruara nga një operator ekonomik, ku më pas hasën në artikuj të fshehur që u nënshtrohen kërkesave për leje importi dhe autorizimeve për tregtimin e mallrave të akcizës.

Gjatë inspektimit të dërgesës, në kamion janë gjetur 11 mijë e 520 paketime me prezervativë, secila me nga tri copë, si dhe 400 copë cigare elektronike. Sipas vlerësimeve të Doganës, vlera e përgjithshme e këtyre mallrave të zbuluara, pa llogaritur detyrimet doganore dhe tatimore, kap shumën e rreth 4 mijë e 400 eurove.

Nga Dogana e Kosovës kanë bërë të ditur se do të vazhdojnë me zbatimin e mekanizmave të kontrollit për të identifikuar dhe parandaluar rastet e mosdeklarimit të mallrave, me synim mbrojtjen e interesave financiare të shtetit, sigurimin e konkurrencës së drejtë në treg dhe respektimin e kërkesave ligjore për qarkullimin e mallrave në vend. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara