“Design, Memory and Identity in Contemporary Culture” – webinar ndërkombëtar që sjell në fokus dialogun mes dizajnit, kujtesës dhe identitetit kulturor.

Më 25 maj 2026, duke filluar nga ora 11:30, do të mbahet online webinari ndërkombëtar me temën “Design, Memory and Identity in Contemporary Culture”, një aktivitet akademik dhe artistik që synon të hapë diskutime të rëndësishme mbi raportin ndërmjet dizajnit, kujtesës kolektive dhe identitetit në kulturën bashkëkohore.

Ky webinar do të bashkojë artistë, dizajnerë, ligjërues dhe profesionistë të njohur ndërkombëtarisht, të cilët përmes perspektivave të ndryshme krijuese dhe akademike do të trajtojnë mënyrën se si dizajni ndikon në formësimin e identiteteve kulturore dhe ruajtjen e kujtesës në shoqërinë moderne.

Në panelin e folësve do të marrin pjesë emra të njohur nga fusha e artit, modës dhe dizajnit:

• Elisa Poli, një nga profesionistet e njohura në edukimin e dizajnit në Itali;
• Phlox Van Oppen, e cila njihet për qasjen inovative në tekstil dhe art bashkëkohor;
• Tiina Burton, me përvojë të gjerë në modën digjitale dhe artin vizual;
• Dukagjin Muhaxheri, si dhe Dardan Luta, të cilët do të sjellin perspektivën lokale dhe rajonale mbi artin, identitetin dhe kulturën bashkëkohore.

Organizatorja e webinarit, Cennet Lika, ka theksuar rëndësinë e krijimit të hapësirave ndërdisiplinore ku arti, dizajni dhe kultura ndërthuren për të reflektuar mbi sfidat dhe transformimet e kohës moderne.

Përmes diskutimeve dhe prezantimeve të ndryshme, pjesëmarrësit do të kenë mundësinë të eksplorojnë tema që lidhen me kujtesën kulturore, identitetin vizual, modën digjitale, artin bashkëkohor dhe ndikimin e teknologjisë në proceset kreative.

Webinari do të zhvillohet online përmes platformës Microsoft Teams dhe është i hapur për studentë, artistë, profesionistë të dizajnit, studiues dhe të gjithë të interesuarit për kulturën dhe artin bashkëkohor.

Një person i armatosur, i cili hapi zjarr pranë një pike kontrolli afër Shtëpisë së Bardhë, është vrarë pas shkëmbimit të zjarrit me agjentët e Shërbimit Sekret amerikan, kanë bërë të ditur autoritetet.

Mediat amerikane, përfshirë CBS News, e kanë identifikuar të dyshuarin si Nasire Best, 21 vjeç, i cili sipas raportimeve ishte i njohur për organet e sigurisë dhe kishte histori të dokumentuar të problemeve të shëndetit mendor.

Incidenti ndodhi të shtunën rreth orës 18:00 sipas kohës lokale, kur i dyshuari nxori armën nga çanta dhe filloi të qëllonte pranë Shtëpisë së Bardhë. Agjentët e Shërbimit Sekret reaguan menjëherë duke iu kundërpërgjigjur me armë zjarri dhe e goditën sulmuesin.

Ai u transportua në spital, ku më vonë u shpall i vdekur. Gjatë incidentit mbeti i plagosur edhe një kalimtar i rastit, ndërsa asnjë oficer i sigurisë nuk u lëndua.

Presidenti amerikan, Donald Trump, falënderoi oficerët për, siç tha ai, “veprimin e shpejtë dhe profesional” në neutralizimin e sulmuesit. Në një postim në Truth Social, Trump deklaroi se i dyshuari kishte “një histori të dhunshme dhe një obsesion të mundshëm ndaj strukturës më të çmuar të vendit”.

Sipas Shërbimit Sekret, Trump ndodhej në Shtëpinë e Bardhë në momentin e sulmit, por “asnjë person nën mbrojtje dhe as operacionet nuk u prekën”.

Burime të zbatimit të ligjit thanë për CBS se Best kishte përdorur një revole dhe kishte qenë më herët i njohur edhe për Departamentin Metropolitan të Policisë në Uashington.

Një burim i afërt me hetimin deklaroi se Best kishte tentuar të hynte në Shtëpinë e Bardhë në korrik të vitit 2025, kur ishte arrestuar nga policia pranë objektit. Pas arrestimit, ai kishte kaluar një periudhë në një institucion psikiatrik dhe kishte jetuar në Uashington DC për rreth 18 muaj.

Ngjarja mbetet nën hetim, ndërsa autoritetet kanë paralajmëruar se bllokimet e rrugëve përreth Shtëpisë së Bardhë do të vazhdojnë edhe gjatë natës.

Shtetet e Bashkuara presin që plani i Qeverisë në detyrë të Kosovës për themelimin e Xhandarmërisë të jetë “në përputhje me zotimet e saj për ruajtjen e paqes dhe sigurisë”.
Kështu tha për Radion Evropa e Lirë një zëdhënës i Ambasadës amerikane në Prishtinë, i cili shtoi se po “monitorojmë njoftimet e fundit sa i përket propozimit për krijimin e një force xhandarmërie në Kosovë”.

Më 19 maj, ministri në detyrë i Punëve të Brendshme të Kosovës, Xhelal Sveçla, njoftoi se janë ndërmarrë hapat e parë drejt themelimit të Xhandarmërisë së Kosovës. Ai tha se është nënshkruar dokumenti për krijimin e një grupi punues që do të bëjë analizimin dhe propozimin e modaliteteve për funksionimin e xhandarmërisë.
Sipas Sveçlës, kjo forcë do të ketë mision të qartë për ruajtjen e kufijve, integritetit dhe sovranitetit territorial, mbrojtjen nga terrorizmi, menaxhimin e trazirave dhe mbrojen e infrastrukturës kritike.
Ndërkaq, nga NATO-ja, e cila që nga viti 1999 ka misionin e saj paqeruajtës në Kosovë, KFOR, i thanë Radios Evropa e Lirë se po vëzhgojnë nga afër deklarimet e institucioneve në Kosovë për këtë çështje.
“U përket atyre që të komentojnë në më shumë detaje” për këtë çështje, tha një zyrtar i NATO-s.
KFOR-i, i cili është reaguesi i tretë i sigurisë në Kosovë – pas Policisë së Kosovës dhe misionit për Sundim të Ligjit të BE-së, EULEX – veç tjerash, është përgjegjës për sigurinë në vijën kufitare mes Kosovës dhe Serbisë.
Zyrtari i NATO-s tha se aleanca vazhdon të bashkëpunojë me të gjitha organizatat e sigurisë në Kosovë dhe të japë kontribut për siguri të qëndrueshme për të gjithë.

Ndonëse nuk dihen detaje se cili do të jetë misioni i saktë i Xhandarmërisë që Kosova mëton ta themelojë, drejtori i Qendrës Kosovare për Studime të Sigurisë, Mentor Vrajolli, i tha më herët Radios Evropa e Lirë se një forcë e tillë sigurie do të mund të merrte kompetenca për ruajtjen e kufirit me Serbinë, që aktualisht është në mandatin e KFOR-it.
Sipas tij, Kosova duhet të përgatitet për çdo ndryshim të rolit të misionit paqeruajtës të NATO-s në Kosovë, KFOR, ndonëse tha se beson se ky mision do të qëndrojë për vite apo edhe një dekadë në vend.
Në këtë drejtim, ai kujtoi se shteti dhe KFOR-i kanë një marrëveshje që Forca e Sigurisë së Kosovës – që është në proces të transformimit në ushtri – të mos shkojë në veri pa pëlqimin e misionit paqeruajtës, duke thënë se Xhandarmëria do të mund të plotësonte këtë boshllëk.

Vrajolli vlerësoi se Kosova nuk ka nevojë që të ketë një xhandarmëri që do të merrej me incidente të brendshme, pasi vlerëson se Policia e Kosovës është e aftë të ballafaqohet me to.
“Pikërisht fakti që vija kufitare mbrohet nga KFOR-i, KFOR ka përgjegjësi të zgjeruara në këtë fushë dhe nevojitet që ne të krijojmë institucionet tona që janë të gatshme ta zëvendësojnë KFOR-in kurdo që KFOR-i nuk është aty”, u shpreh ai.
Xhandarmëria është një forcë e sigurisë që ka karakter ushtarak dhe kryen detyra policore. Në disa shtete mund të jetë pjesë e Ministrisë së Brendshme, në të tjera pjesë e forcave të armatosura.
Shumë shtete kanë xhandarmërinë e tyre, përfshirë edhe fqinji verior i Kosovës, Serbia, xhandarmëria e së cilës funksionon në kuadër të policisë.
Xhandarë kanë edhe shtete të tjera, përfshirë të NATO-s, sikurse është rasti i Francës. Në këtë shtet, Xhandarmëria është pjesë e forcave të armatosura. /REL/

Të paktën 90 persona kanë humbur jetën si pasojë e një shpërthimi në një minierë qymyri në provincën Shanxi, në veri të Kinës, raportojnë mediat shtetërore kineze.

Sipas autoriteteve, shpërthimi i gazit ndodhi të premten në mbrëmje, në kohën kur brenda minierës Liushenyu ndodheshin 247 punëtorë. Mbi 100 prej tyre janë shpëtuar të gjallë, ndërsa ekipet e emergjencës po vazhdojnë kërkimet për personat e tjerë.

Kjo ngjarje po konsiderohet si aksidenti më i rëndë minerar në Kinë që nga viti 2009.

Presidenti i Kinës, Xi Jinping, kërkoi angazhim maksimal për shpëtimin e të mbijetuarve dhe trajtimin e të lënduarve. Ai po ashtu bëri thirrje për hetim të plotë të rastit dhe për përgjegjësi ndaj personave që mund të kenë ndikuar në këtë tragjedi.

Mediat shtetërore raportojnë se 27 persona po marrin trajtim mjekësor në spital. Njëri prej tyre ndodhet në gjendje kritike, ndërsa të tjerët kanë lëndime më të lehta. Dyshohet se shumica janë prekur nga gazrat toksikë të liruar pas shpërthimit.

Autoritetet kineze kanë ndaluar disa pjesëtarë të menaxhmentit të minierës, ndërsa shkaku i saktë i shpërthimit ende nuk është konfirmuar. Raportohet se niveli i monoksidit të karbonit në minierë kishte kaluar kufijtë e lejuar para aksidentit.