Lajmet

India pritet të bëhet shteti me popullsinë më të madhe në botë, a mund të krijojë mjaftueshëm vende pune?

Kjo do të sjellë implikime të rëndësishme ekonomike te dy gjigantët aziatikë.

Published

on

India do ta tejkalojë Kinën këtë vit për nga numri i popullsisë. Gjasat që India ta tejkalojë Kinën u rritën të martën, kur Kina raportoi se popullsia e saj ra në vitin 2022 për herë të parë në më shumë se 60 vjet.

Kjo do të sjellë implikime të rëndësishme ekonomike te dy gjigantët aziatikë, të cilët kanë mbi 1.4 miliard banorë secili, sipas CNN.

Bashkë me të dhënat për popullsinë, Kina raportoi edhe shifrat më të dobëta për rritjen ekonomike në afërsisht gjysmë shekulli, duke vu në pah sfidat e mëdha me të cilat përballet vendi ndërsa fuqia e saj e punës tkurret dhe radhët e pensionistëve rriten.

Për Indinë, ajo çfarë ekonomistët e quajnë “divident demografik” mund të përshpejtojë rritjen teksa numri i punëtorëve shëndetësorë po rritet.

Megjithatë, ekziston frika se vendi mund të humbasë. Kjo për shkak se India thjesht nuk po krijon mundësi punësimi për miliona punëkërkues të rinj që tashmë hyjnë në fuqinë punëtore çdo vit.

Popullsia në moshë pune e kombit të Azisë Jugore është mbi 900 milionë, sipas të dhënave të vitit 2021 nga Organizata për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD). Ky numër pritet të arrijë në më shumë se 1 miliard gjatë dekadës së ardhshme, sipas qeverisë indiane.

Këto shifra mund të bëhen detyrim nëse politikëbërësit nuk krijojnë mjaft vende pune, paralajmëruan ekspertët. Tashmë, të dhënat tregojnë se një numër në rritje i indianëve nuk po kërkojnë as punë, duke pasur parasysh mungesën e mundësive dhe pagat e ulëta.

Shkalla e pjesëmarrjes në fuqinë punëtore të Indisë, një vlerësim i fuqisë punëtore aktive dhe njerëzve që kërkojnë punë, qëndroi në 46%, që është ndër më të ulëtat në Azi, sipas të dhënave të vitit 2021 nga Banka Botërore. Në krahasim, normat për Kinën dhe Shtetet e Bashkuara qëndruan përkatësisht në 68% dhe 61% në të njëjtin vit.

Për femrat, shifrat janë edhe më alarmante. Shkalla e pjesëmarrjes së femrave në punë në Indi ishte vetëm 19% në vitin 2021, nga rreth 26% në vitin 2005, tregojnë të dhënat e Bankës Botërore.

“India është ulur mbi një bombë me sahat”, i tha CNN Chandrasekhar Sripada, profesor i sjelljes organizative në Shkollën Indiane të Biznesit. “Do të ketë trazira sociale nëse nuk mund të krijojë mjaftueshëm vende pune në një periudhë relativisht të shkurtër kohore”.

Shkalla e papunësisë së Indisë në dhjetor ishte 8.3%, sipas Qendrës për Monitorimin e Ekonomisë Indiane (CMIE), një institut i pavarur mendimi me seli në Mumbai, i cili publikon të dhënat e punës më rregullisht se qeveria indiane. Në të kundërt, norma e SHBA ishte rreth 3.5% në fund të vitit të kaluar.

“India ka popullsinë më të madhe të të rinjve në botë … Nuk ka mungesë kapitali në botë sot”, shkroi Mahesh Vyas, CEO i CMIE, në një postim në blog vitin e kaluar. “Idealisht, India duhet të shfrytëzojë këtë mundësi të rrallë të disponueshmërisë së lehtë të punës dhe kapitalit për të nxitur rritjen e shpejtë. Megjithatë, duket se do t’i ikë ky autobus”, deklaroi ai.

Mungesa e cilësisë së lartë në arsim është një nga arsyet më të mëdha pas krizës së papunësisë në Indi. Kishte një “dështim masiv në nivelin arsimor” nga politikëbërësit, tha Sripada, duke shtuar se institucionet indiane theksojnë “të mësuarit përmendësh” mbi “të menduarit krijues”.

Si rezultat i këtij kombinimi toksik të nivelit të dobët të arsimit dhe mungesës së vendeve të punës, mijëra të diplomuar nga kolegjet, përfshirë ata me doktoraturë, përfundojnë duke aplikuar për punë të ulëta në qeveri, si ato të “peonëve” ose djemve të zyrës, të cilët paguajnë më pak se 300 dollarë në muaj.

Lajmi i mirë është se politikëbërësit e kanë njohur këtë problem dhe kanë filluar të vënë “theks të arsyeshëm në krijimin e aftësive tani”, tha Sripada. Por do të kalojnë vite përpara se të shihet ndikimi i politikave të reja, shtoi ai.

Ekonomia e tretë më e madhe e Azisë gjithashtu duhet të krijojë më shumë vende pune jo-bujqësore për të realizuar potencialin e saj të plotë ekonomik. Sipas të dhënave të fundit të qeverisë, më shumë se 45% e fuqisë punëtore indiane është e punësuar në sektorin e bujqësisë.

Vendi duhet të krijojë të paktën 90 milionë vende të reja pune jo-fermale deri në vitin 2030 për të thithur punëtorë të rinj, sipas një raporti të vitit 2020 nga McKinsey Global Institute. Shumë nga këto vende pune mund të krijohen në sektorët e prodhimit dhe të ndërtimit, thanë ekspertët.

Ndërsa tensionet midis Kinës dhe Perëndimit rriten, India ka bërë disa përparime në nxitjen e prodhimit duke tërhequr gjigantë ndërkombëtarë si Apple për të prodhuar më shumë në vend. Por, fabrikat ende përbëjnë vetëm 14% të PBB-së së Indisë, sipas Bankës Botërore.

Me një zgjerim prej 6.8% të parashikimit të PBB-së për këtë vit fiskal që përfundon në mars, kombi i Azisë Jugore pritet të jetë ekonomia kryesore me rritjen më të shpejtë në botë. Por, sipas një ish-bankieri qendror, edhe kjo rritje është “e pamjaftueshme”.

“Shumë nga kjo rritje është rritje e papunësisë. Punët janë në thelb një detyrë për ekonominë. Ne nuk kemi nevojë që të gjithë të jenë programues ose konsulent softuerësh, por ne kemi nevojë për punë të denjë”, tha Raghuram Rajan, ish-guvernatori i Bankës Rezervë të Indisë, për kompaninë mediatike NDTV, vitin e kaluar.

Sipas raportit të Mckinsey, për “rritje fitimprurëse dhe produktive të punësimit të kësaj shkalle, GDP-ja e Indisë do të duhet të rritet me 8.0% në 8.5% çdo vit gjatë dekadës së ardhshme”./UBTNews/

Lajmet

IKShPK: Vaksinat kundër gripit sezonal arrijnë më 21 tetor, vonesa shkaktohet nga ndryshimet globale

Published

on

By

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar qytetarët se kontingjenti i vaksinave kundër gripit sezonal për sezonin 2026/2027 pritet të mbërrijë në Kosovë më 21 tetor 2026.

Sipas IKShPK-së, procesi ndërkombëtar i prodhimit të vaksinave për hemisferën veriore ka pësuar vonesa globale për shkak të ndryshimeve në përbërjen e shtameve të rekomanduara. Këto ndryshime ushtruan ndikim të drejtpërdrejtë në afatet e furnizimit si në nivel global ashtu edhe në vendet e rajonit, duke bërë që mbërritja e tyre në Kosovë të shtyhet për 21 ditë nga afati i parashikuar.

Instituti bëri me dije se po përcjell nga afër këtë proces dhe se me të pranuar kontingjentin do të njoftojë publikun për nisjen zyrtare të procesit të imunizimit.

“IKShPK po përcjell nga afër procesin e furnizimit dhe, pas pranimit të vaksinave, do të njoftojë qytetarët dhe institucionet shëndetësore për fillimin e vaksinimit kundër gripit sezonal. Qytetarët do të informohen në kohë për vendet dhe oraret e vaksinimit, pas përfundimit të procedurave të pranimit dhe shpërndarjes së vaksinave në institucionet shëndetësore”.

Me këtë rast, IKShPK u ka shprehur falënderim qytetarëve për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e treguar gjatë kësaj periudhe.

 

Continue Reading

Lajmet

Rusia kërcënon NATO-n me armë bërthamore për rajonin e Kaliningradit

Published

on

By

Rusia i ka dërguar një paralajmërim të ashpër NATO-s, duke bërë të ditur se është e gatshme të përdorë të gjithë arsenalin e saj ushtarak, përfshirë armët bërthamore, nëse aleanca perëndimore ndërmerr hapa për të izoluar apo shkëputur enklavën ruse të Kaliningradit.

Në një dokument konfidencial (“non-paper”) të dërguar NATO-s, të siguruar nga agjencia e lajmeve Reuters, Moska akuzon aleancën për një “kurs të rrezikshëm dhe të pamatur” që rrit rrezikun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.

Në dokumentin diplomatik joformal, Moska bën të qartë se përgjigja ushtarake mund të përfshijë goditje të drejtpërdrejta brenda territorit të vendeve anëtare të NATO-s që nga fillimi i çdo përshkallëzimi:

“Rusia do të jetë gati të përdorë të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve në dispozicion të saj, duke përfshirë armët bërthamore, për të mbrojtur territorin e saj nëse vendet e NATO-s ndërmarrin ndonjë përpjekje që synon izolimin e Rajonit të Kaliningradit nga pjesa tjetër e vendit.”

Dokumenti nëvizon gjithashtu mundësinë e “sulmeve ruse kundër qendrave të vendimmarrjes në shtetet anëtare të aleancës që nga fillimi i konfliktit.”

Përveç paralajmërimit konfidencial, ambasadat ruse në të paktën tre shtete evropiane kanë lëshuar deklarata publike gjatë tre ditëve të fundit. Ato akuzojnë NATO-n për nxitje të tensioneve përmes stërvitjeve ushtarake dhe skenarëve operativë që përfshijnë Kaliningradin — territorin e militarizuar rus që ndodhet gjeografikisht midis Polonisë dhe Lituanisë.

Nga ana tjetër, diplomatët rusë hodhën poshtë pretendimet e vendeve perëndimore se Moska përbën kërcënim apo se po përgatit sulm ndaj ndonjë anëtari të NATO-s, si dhe mohuan akuzat për udhëheqjen e një “lufte hibride” përmes sabotimeve në Evropë. Sidoqoftë, pala ruse nënjëzogoi se çdo cenim ndaj Kaliningradit do të përballet me “përgjigjen më të fortë të mundshme”.

 

Continue Reading

Lajmet

15 profesorë të UBT-së renditen të parët në Kosovë në Scholarly Index 2026

Published

on

By

UBT ka shënuar rezultate të rëndësishme në Scholarly Index Top1000 Scholar 2026, ku 15 profesorë të universitetit janë renditur në vendin e parë në Kosovë në të paktën një temë kërkimore.

Në mesin e tyre janë:

Alban Kuriqi, Hyrije Koraqi, Ridvan Peshkopia, Visar Krelani, Gazmend Temaj, Pajtim Bytyçi, Burhan Reshat Rexhepi, Milaim Berisha, Kujtim Lepaja, Demokrat Nuha, Xhevahire Millaku, Liridon Kryeziu, Alfred Marleku, Nuredin Lutfiu dhe Kristina Perkola.

Këto renditje mbulojnë fusha të ndryshme të kërkimit, përfshirë inxhinierinë, ujërat dhe mjedisin, biznesin, shkencat sociale, shkencat ushqimore, arsimin, gjuhësinë dhe fusha të tjera.

Në nivel ndërkombëtar, profesorët e UBT-së kanë arritur gjithashtu pozita të larta. Prof. Dr. Alban Kuriqi ka shënuar pozitën më të lartë globale në mesin e profesorëve të UBT-së të paraqitur në këto renditje, duke u renditur i 8-ti në botë në temën “Hydrology and Sediment Transport Processes” për periudhën 2021–2025.

Po ashtu, Kristina Perkola është renditur #71 në botë, ndërsa Burhan Reshat Rexhepi #81, në temat e tyre përkatëse.

Këto rezultate tregojnë një prani të fortë të profesorëve të UBT-së si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar, dhe përforcojnë dukshmërinë e universitetit në kërkimin shkencor.

 

Continue Reading

Lajmet

UBT zhvillon sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e AI-së

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së është mbajtur dje një sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e Inteligjencës Artificiale, ku studentë dhe të interesuar të tjerë u njohën nga afër me programin, mundësitë profesionale dhe infrastrukturën moderne që ofron UBT.

Studentët u mirëpritën nga Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, si dhe Drejtori i Departamentit për Edukim dhe Zhvillim Profesional në UBT, Prof. Dr. Besnik Skenderi, dhe Drejtori i Infrastrukturës, Murat Retkoceri, ku prezantuan programin dhe mundësitë që ai ofron, ndërsa pjesëmarrësit vizituan ambientet e laboratorëve dhe u njohën nga afër me pajisjet dhe teknologjitë moderne që do të përdoren gjatë ligjëratave, ushtrimeve dhe punës praktike.

Programi i mbështetur nga Regional Challenge Fund, synon zhvillimin e aftësive profesionale në fushën e zhvillimit të aplikacioneve, duke e integruar Inteligjencën Artificiale në procesin e të nxënit dhe praktikës profesionale. Kualifikimi Profesional Zhvillues i Aplikacioneve është e orientuar drejt përgatitjes së profesionistëve për role në industrinë e teknologjisë së informacionit dhe zhvillohet në katër semestra.

Përmes këtij programi, studentët do të kenë mundësi të zhvillojnë aftësi praktike në teknologji, programim dhe Inteligjencë Artificiale, krahas studimeve të tyre, në një mjedis të pajisur me infrastrukturë moderne dhe teknologji bashkëkohore.

Continue Reading

Të kërkuara