Kulturë

Historia e portretit

Zhanri që eksploron të vërteta themelore për njerëzimin dhe identitetin.

Published

on

Nga kohët e lashta e deri më sot, portreti na ka treguar të vërteta themelore për njerëzimin dhe identitetin, pavarësisht nga tema. Portreti ka një vend unik në historinë e artit, shkruan BBC.

Duke parë se kush u portretizua dhe si, ne jemi në gjendje të fitojmë njohuri mbi historinë sociale, kulturore dhe politike që asnjë lloj tjetër pikture nuk mund të ofrojë.

Fakti që ofron një mundësi për t’u lidhur me individë që ishin, ose janë, qenie njerëzore të gjalla si ne, gjithashtu e bën atë një nga më të arritshëm dhe më të njohurit; është i vetmi zhanër me galeritë e veta të dedikuara dhe ka ofruar frymëzim për ekspozita të panumërta madhore.

“Portreti qëndron i ndarë nga zhanret e tjera të artit pasi shënon kryqëzimin midis portretit, biografisë dhe historisë. Ato janë më shumë se vepra arti; kur njerëzit shikojnë portrete, ata mendojnë se po takojnë atë person,” thotë Alison Smith, kryekuratorja në Galeria Kombëtare e Portreteve në Londër.

Origjina e zhanrit mund të gjurmohet në kohët e lashta, kur ai shërbente një sërë funksionesh, nga lartësimi i atyre që ishin në pushtet deri te kujtimi i të vdekurve. Shekujt 1 dhe 2 pas Krishtit panë që zona Fayum e Egjiptit Romak të prodhonte portrete çuditërisht natyraliste që shfaqeshin në kutitë e mumjeve.

Në Romën e lashtë, skulptura e portretit përdorej për të përkujtuar të vdekurit ose për të festuar arritjet e të gjallëve. Portretet perandorake ishin një mjet i vlefshëm për propagandë. Të vendosura në tempujt e kultit perandorak, ato ishin krijuar për të frymëzuar frikë dhe nënshtrim.

Mozaikët mahnitës me përmasa reale të perandorit Justinian dhe perandoreshës Theodora në kishën e San Vitale në Ravenna – të cilat datojnë nga shekulli i 6-të – janë një demonstrim veçanërisht spektakolar i fuqisë.

Një pjesë e rëndësishme e shprehjes artistike ka qenë sigurisht edhe autoportreti. Autoportreti ikonë i Van Gogh me vesh të fashuar, i pikturuar pasi ai preu një pjesë të veshit pas një debati me Gauguin, është një demonstrim i fuqishëm i vendosmërisë së tij për të vazhduar të pikturojë pavarësisht nga trauma.

Ndërsa në të kaluarën portreti ishte me të vërtetë një shenjë e statusit apo famës, unë mendoj se tani portreti ka të bëjë më shumë me ekzistencializmin. Ka të bëjë me psikologjinë, kush janë ata dhe si përshtaten në shoqëri. Ka të bëjë me identitetin ”, thotë Smith.

 Qoftë perandor, aktor, aktivist apo person i zakonshëm në rrugë, kjo është diçka që ne të gjithë e ndajmë – dhe shpjegon pse portreti nuk do të pushojë kurrë së tërhequri vëmendjen tonë.

Continue Reading

Kulturë

Mbrëmje klasike në Prishtinë: Filharmonia e Kosovës ngjitet në skenë më 17 prill

Published

on

Filharmonia e Kosovës do të rikthehet para publikut më 17 prill 2026 me një koncert të radhës, duke sjellë një program të larmishëm me vepra nga kompozitorë të njohur vendorë dhe ndërkombëtarë.

Në këtë mbrëmje muzikore do të interpretohen vepra nga Baki Jashari, Francis Poulenc dhe Ludwig van Beethoven, duke ofruar një përvojë artistike që ndërthur traditën dhe klasikën botërore me krijimtarinë vendore.

Koncerti do të mbahet në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë në Prishtinë, duke filluar nga ora 19:30.

Continue Reading

Kulturë

Koncert solemn në Prishtinë për Shën Nënë Terezën dhe Kardinalin Ernest Simoni

Published

on

Në Katedralen “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë u mbajt një koncert solemn, i organizuar në nder të Shën Nënë Terezës, me rastin e 10-vjetorit të shenjtërimit të saj, si dhe për të shënuar 70-vjetorin e shugurimit meshtarak të Kardinalit shqiptar Ernest Simoni.

Ky aktivitet u organizua nga Fondacioni “Kardinal Domenico Bartolucci”, në bashkëpunim me Ipeshkvinë Prizren-Prishtinë, nën patronatin e Ambasadës së Italisë në Prishtinë dhe me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës.

Koncerti u hap nga Kori i Katedrales “Shën Nënë Tereza” në Prishtinë, së bashku me sopranon Arta Jashari, të cilët interpretuan veprën “Rri me ne” të kompozitorit Marco Frisina, nën dirigjimin e motrës Lidvina Marku dhe me shoqërim në organo nga Emanuel Mates.

Në vijim, performoi Kori i Fondacionit “Bartolucci”, nën drejtimin e dirigjentit Adriano Caroletti dhe organistit Josep Solé Coll, duke sjellë një program të pasur me vepra me tematikë pashkore, që u prit me emocione të veçanta nga publiku.

Të pranishëm në këtë ngjarje ishin kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, ministrja e Kulturës, Saranda Bogujevci, Kardinali Ernest Simoni, Ipeshkvi i Kosovës imzot Dodë Gjergji, si dhe përfaqësues institucionalë, diplomatë, artistë dhe besimtarë të shumtë.

Continue Reading

Kulturë

Baleti Kombëtar i Kosovës prezanton “Terminal” për herë të parë në Çeki

Published

on

Baleti Kombëtar i Kosovës ka prezantuar për herë të parë në Republikën e Çekisë shfaqjen “Terminal”, në qytetin e Trutnovit, duke zgjuar interes të veçantë te publiku vendas.

“Terminal”, me koreografi nga Evgeny Kozlov dhe Roland Petite, solli një rrëfim bashkëkohor, i cili u komunikua fuqishëm me audiencën përmes lëvizjes dhe interpretimit artistik.

Në këtë aktivitet mori pjesë edhe ambasadorja e Republikës së Kosovës në Republikën Çeke, Albesjana Iberhysaj Kapitaj, e shoqëruar nga ambasadori i Shqipërisë, Ilir Tepelena, së bashku me diplomatë dhe dashamirë të artit, të cilët e përjetuan nga afër këtë ngjarje kulturore.

Kjo paraqitje shënon një hap të rëndësishëm në promovimin ndërkombëtar të artit kosovar dhe dëshmon rolin e fuqishëm të diplomacisë kulturore në ndërtimin e urave të bashkëpunimit ndërmjet vendeve dhe popujve.

Continue Reading

Kulturë

“Nderi” prezantohet në Prishtinë pas rrugëtimit në festivale ndërkombëtare

Published

on

Pas një rrugëtimi të suksesshëm në festivale të ndryshme ndërkombëtare dhe një prezantimi të mëhershëm në Podgoricë, filmi artistik me metrazh të gjatë “Nderi” u shfaq edhe për publikun në Prishtinë në mbrëmjen e së enjtes. Kjo premierë përkoi simbolikisht me shënimin e 20-vjetorit të pavarësisë së Malit të Zi, vend nga i cili vjen edhe produksioni i filmit.

Me regji të Nikola Vukčević, “Nderi” është rezultat i një pune disavjeçare, që i ka marrë regjisorit rreth tetë vite për ta sjellë në ekran. Filmi ndërton boshtin e tij narrativ mbi Kanunin e Lekë Dukagjinit, duke trajtuar tema të thella si morali, nderi dhe sakrifica.

Ngjarja bazohet në një histori të vërtetë nga periudha e Luftës së Dytë Botërore. Rrëfimi ndjek fatin e një fëmije ortodoks që, duke ikur nga një njësi fashiste, gjen strehim te një familje muslimane shqiptare. Pikërisht në këtë raport zhvillohet drama e filmit, duke vënë në pah besën shqiptare dhe vendosmërinë për të mbrojtur jetën e tjetrit, edhe përballë rrezikut ekstrem.

Në rolet kryesore paraqiten aktorët Edon Rizvanolli, Alban Ukaj, Xhejlane Tërbunja, Selman Jusufi, Nikola Ristanovski, Elez Adžović dhe emra të tjerë të njohur të skenës.

“Nderi” është propozuar nga Qendra e Filmit të Malit të Zi për çmimin Oscar, megjithatë nuk arriti të përfshihet në listën e ngushtë. Pavarësisht kësaj, filmi ka shënuar suksese të rëndësishme ndërkombëtare, duke u vlerësuar me çmime dhe duke u shfaqur në festivale prestigjioze, përfshirë edhe ato të kategorisë A, si në Kajro, Goa dhe Palm Springs.

 

Continue Reading

Të kërkuara