Botë
Ekonomia gjermane në krizë, cilat kompani të mëdha do të largojnë mijëra punëtorë
Published
1 year agoon
By
UBTnewsEkonomia gjermane është në prag të recesionit edhe sivjet – industria është veçanërisht e prekur nga kriza. Pesimizmi dominon në kompanitë më të mëdha. “Ato po vuajnë më së shumti për shkak të rënies së aftësisë gjermane të konkurrencës në tregun botëror,” beson Ulrich Kater, kryeekonomist i Dekabanka.
Dobësia e ekonomisë gjermane ka pasoja shumë konkrete. “Kriza industriale dhe rënia ekonomike afatgjatë po lënë gjurmë në tregun e punës”, thotë Enzo Weber nga Instituti për Kërkimin e Tregut të Punës (IAB). Sipas vlerësimeve të studiuesve, papunësia pritet të vazhdojë të rritet. Deri në pranverë, thonë ata, në Gjermani “nuk pritet ndonjë ndryshim i trendit”.
Disa kompani të mëdha gjermane kanë njoftuar pushime masive nga puna në javët dhe muajt e fundit. Këto janë kompanitë e prekura.
Schaeffler
Kompania Schaeffler, e cila prodhon pjesë për industrinë e automobilave, ka njoftuar pushime nga puna dhe mbyllje të fabrikave. Për shkak të problemeve të vazhdueshme në sektorin industrial dhe kërkesës së dobët në tregun e automjeteve, Schaeffler planifikon të shkurtojë gjithsej 4.700 vende pune, nga të cilat 2.800 janë në Gjermani. Gjithashtu, nga një fabrikë në Austri dhe Britani të Madhe do të mbyllen. Kompania njoftoi gjithashtu pezullimin e prodhimit të disa produkteve në Berndorf, Austri, si dhe përfundimin e disa prodhimeve në Sheffield, Angli.
Continental
Furnizuesi i automjeteve Continental planifikon gjithashtu pushime masive për shkak të shitjeve më të dobëta në BMW, Mercedes dhe koncerne të tjerë, si dhe problemet në sektorin e makinave elektrike.
Sipas kompanisë, nga mesi i vitit 2023, tashmë janë eliminuar 5000 vende pune në zhvillim, prodhim dhe administrim. Deri në vitin 2028, ata planifikojnë të shkurtojnë gjithsej 7.150 vende pune, nga të cilat më shumë se një e treta i përket Gjermanisë.
Volkswagen
Prodhuesi më i madh gjerman i makinave (Volkswagen, i cili përfshin markat VW, Audi, Porsche, Seat, Skoda, Cupra, Lamborghini, Bentley dhe Ducati) po përballet me një krizë serioze. Sipas përfaqësuesve të sindikatës, tre fabrika të VW janë aktualisht në rrezik, ndërsa nga shkurtimi rrezikohen dhjetëra mijëra vende pune. Kompanisë i mungojnë blerësit për më shumë se 500.000 automjete, tha Dirk Große-Loheide, anëtar i bordit drejtues të markës VW. “Nëse nuk ka kërkesë, ne duhet t’i përshtatim kapacitetet prodhuese me situatën aktuale”, shtoi ai.
Edhe drejtori i markës Volkswagen, Thomas Schäfer theksoi se masat aktuale, si pensioni i parakohshëm, puna me orar të shkurtuar dhe shkurtimet e tjera nuk janë të mjaftueshme për të ulur shpenzimet. Momentalisht janë duke u zhvilluar negociatat me sindikatat IG Metall, por nuk është arritur asnjë marrëveshje deri tani. Negociatat do të vazhdojnë me 9 dhjetor, por tani për tani parashikohen të shkurtohen dhjetëra mijëra vende pune.
Bosch
Bosch, një tjetër furnizues i madh me pjesë të makinave, planifikon të shkurtojë deri në 5.550 vende pune – prej tyre 3.800 në Gjermani. Shifrat e sakta do të darkodohen në negociata me përfaqësuesit e punëtorëve. I prekur veçanërisht është sektori “Cross-Domain Computing Solutions”, i cili merret me zhvillimin e sistemeve për asistencën në drejtimin e automjeteve dhe në drejtimin autonom.
Bosch planifikon të prezantojë reduktimin e orëve të punës për shumë punonjës në Gjermani, gjë që do të rezultojë edhe me paga më të ulëta. Në total, do të preken rreth 10.000 punëtorë në nëntë lokacione në Gjermani. Kompania përmend krizën në industrinë e automobilave dhe kërkesën më të dobët si arsye, ndërsa rezultatet në sektorin e teknologjive të reja, siç është drejtimi i automatizuar, janë nën pritshmëritë e mëparshme.
ZF Friedrichshafen
Furnizuesi i pjesëve të automjeteve ZF Friedrichshafen planifikon të shkurtojë deri në 14.000 nga 54.000 vende pune sa ka në Gjermani. Vetëm në Saarbrücken, 1.800 punëtorë do të pushohen nga puna deri në fund të vitit 2025. Nëse situata e vështirë me porositë vazhdon, gjithsej 4.500 vende pune mund të shkurtohen deri në fund të vitit 2028. Kompania nuk e përjashton as mundësinë e mbylljes së ndonjë fabrike.
ZF ka probleme edhe me borxhe të mëdha për shkak të blerjeve të mëdha (marrje/blerje kompanish), ndërkohë që rezultatet e shitjeve janë shumë më të ulëta sesa është pritur. “Sipas të dhënave të fundit, në fund të vitit do të na mungojnë tre miliardë euro të ardhura”, tha kryetari i Këshillit të Punëtorëve, Achim Dietrich. Për më tepër, borxhet e mëdha vijnë si pasojë e blerjeve të korporatave të tjera.
Ford
Prodhuesi amerikan i makinave Ford planifikon të shkurtojë 2.900 vende pune në Gjermani deri në vitin 2027, shumica e tyre në fabrikën në Këln. Në total, rreth 4.000 vende pune do të shkurtohen në Evropë. Edhe pse kompania investoi dy miliardë euro gjatë viteve 2023 dhe 2024 në modernizimin e fabrikës në Këln, për prodhimin e automjeteve elektrike, pritshmëritë e shitjeve nuk u përmbushën.
Thyssenkrupp
Prodhuesi më i madh i çelikut në Gjermani, Thyssenkrupp Steel planifikon të shkurtojë rreth 11.000 vende pune gjatë gjashtë viteve të ardhshme. Deri në fund të vitit 2030, numri i të punësuarve do të bjerë nga 27.000 në 16.000. Kompania synon të reduktojë kapacitetin prodhues dhe të rrisë investimet në teknologjitë miqësore ndaj mjedisit, të cilat kërkojnë miliarda investime. Përveç kësaj, importi i çelikut të lirë nga Azia dhe kriza në industrinë e automobilave paraqesin një sfidë të madhe.
BASF
Në vitin 2022, BASF ka shpallur një program kursimi për shkak të rritjes së çmimit të gazit dhe kushteve të vështira të biznesit në Evropë. Një plan shtesë shtrëngimi u prezantua në fillim të këtij viti, duke përfshirë shkurtimet e vendeve të punës në Ludwigshafen. Deri në vitin 2026, BASF planifikon të ulë kostot me një miliard euro në vit. Deri në fund të vitit 2024, kompania do të shkurtojë 3.300 vende pune globalisht, duke përfshirë 2.500 në Ludwigshafen.
Gjithashtu u njoftua edhe mbyllja e tre fabrikave në Ludwigshafen, duke përfshirë prodhimin e acidit adipik – një përbërës kyç për plastikën. Këto masa edhe pse të kuptueshme në situatën aktuale ekonomike, do të lënë pa punë mijëra punëtorë dhe do të përkeqësojnë më tej situatën në tregun e punës.
Botë
Çfarë moshe kanë udhëheqësit e sotëm botërorë?
Published
8 hours agoon
January 15, 2026By
UBTnews
I shohim tek marrin vendime. Vendime që mund ta ndryshojnë historinë për një kohë të gjatë. Vendime që vendosin për jetë njerëzish të zakonshëm, ushtarësh në front. Këta janë udhëheqësit e shteteve të fuqishme në botë.
Por, në fakt, çfarë moshe kanë ata vetë, që marrin vendime të mëdha, shpesh me pasoja të mëdha:
Ali Khamenei : 86
Donald Tramp: 79
Benjamin Netanjahu: 76
Narendra Modi: 75
Vladimir Putin: 73
Bola Tinubu: 73
Cyril Ramaphosa: 73
Prabowo Subianto: 73
Xi Jinping: 72
Rexhep Tayip Erdogan: 71
Abdel Fattah el-Sisi: 71
Friedrich Merz: 70
Ferdinand Marcos Jr.: 68
Sanae Takaichi: 64
Keir Starmer: 63
Antoni Albanese: 63
Claudia Sheinbaum: 62
Lee Jae-myung: 62
Javier Milei: 55
Pedro Sançez: 53
Gjorgjia Meloni: 49
Emanuel Makron: 48
Botë
Dhjetë vendet që prodhojnë më shumë uranium
Published
8 hours agoon
January 15, 2026By
UBTnews
Uraniumi në kohën e sotme është një nga metalet më të kërkuara dhe më të çmuara. Kush ka uranium, llogaritet edhe një lloj fuqie.
Uraniumi ka një përdorim të gjerë. Ai përdoret për prodhimin e energjisë bërthamore. Përdoret si karburant në centralet bërthamore. Me anë të ndarjes bërthamore prodhohet energji elektrike, ndërsa uraniumi i pasuruar (zakonisht U-235) përdoret në reaktorë.
Uraniumi shumë i pasuruar (U-235) përdoret për prodhimin e bombave atomike. Për këtë, ky përdorim është i ndaluar dhe i kontrolluar rreptësisht ndërkombëtarisht.
Në mjekësi, izotopet e uraniumit dhe produktet e tij përdoren në diagnostikim mjekësor.
Në industri dhe teknologji, uraniumi i varfëruar përdoret: në mbrojtje balistike (armaturë); në kundërpeshë për avionë dhe satellite; në municione depërtuese (kontroversial për shkak të rrezikut shëndetësor).
Uraniumi gjen përdorime dhe në fusha të tjera.
Dhjetë shtetet që prodhojnë më së shumti uranium janë:
1. Kazakistani – 21,227 tonë
2. Kanadaja – 7,351
3. Namibia – 5,613
4. Australia – 4,553
5. Uzbekistani – 3,300
6. Rusia – 2,508
7. Nigeria – 2,020
8. Kina – 1,700
9. India – 600
10. Afrika e Jugut – 200
Botë
“Are You Dead?”: Aplikacioni kinez që po bëhet viral mes të rinjve që jetojnë vetëm
Published
2 days agoon
January 14, 2026By
UBTnews
Një aplikacion i ri që tingëllon i zymtë ka pushtuar Kinën. I quajtur “Are You Dead?”, koncepti është i thjeshtë. Duhet të kontrolloni çdo dy ditë – duke klikuar një buton të madh për të konfirmuar që jeni gjallë. Nëse jo, do të kontaktojë me kontaktin tuaj të caktuar të urgjencës dhe do ta informojë atë se mund të jeni në telashe.
Aplikacioni është lansuar në maj të vitit të kaluar pa shumë bujë, por vëmendja rreth këtij aplikacioni ka shpërthyer në javët e fundit me shumë të rinj, të cilët jetojnë vetëm në qytete kineze, duke e shkarkuar atë në masë.
Kjo e ka bërë atë të bëhet aplikacioni me pagesë më i shkarkuar në vend.
Sipas institucioneve kërkimore, deri në vitin 2030 në Kinë mund të ketë deri në 200 milionë familje me një person, raporton media shtetërore kineze Global Times.
Dhe janë pikërisht këta njerëz që aplikacioni – i cili e përshkruan veten si një “shoqërues i kompanisë së sigurisë… pavarësisht nëse je punonjës zyre vetëm, student që jeton larg shtëpisë apo kushdo që zgjedh një mënyrë jetese të vetmuar” – po përpiqet të shënjestrojë.
“Njerëzit që jetojnë vetëm në çdo fazë të jetës së tyre kanë nevojë për diçka të tillë, ashtu si introvertët, ata me depresion, të papunët dhe të tjerë në situata të cenueshme”, tha një përdorues në mediat sociale kineze.
“Ekziston frika se njerëzit që jetojnë vetëm mund të vdesin pa u vënë re, pa askënd për të thirrur për ndihmë. Ndonjëherë pyes veten, nëse do të vdisja vetëm, kush do ta merrte trupin tim?” tha një tjetër.
Wilson Hou, 38 vjeç, i cili jeton rreth 100 km (62 milje) larg familjes së tij, thotë se pikërisht për këtë arsye e shkarkoi aplikacionin.
Ai punon në kryeqytetin Pekin. Kthehet në shtëpi te gruaja dhe fëmija i tij dy herë në javë, por thotë se për momentin i duhet të jetë larg tyre për të punuar në një projekt dhe kryesisht fle në vend.
“Shqetësohem se nëse më ndodh diçka, mund të vdes i vetëm në vendin që kam me qira dhe askush nuk do ta dijë”, tha ai. “Kjo është arsyeja pse shkarkova aplikacionin dhe e vendosa mamin tim si kontaktin tim në rast urgjence.”
Ai shtoi gjithashtu se e shkarkoi aplikacionin shpejt pas publikimit të tij, nga frika se do të ndalohej për shkak të konotacioneve negative që kishte.
Disa kanë nxituar ta kritikojnë emrin jo shumë të gëzueshëm të aplikacionit, duke thënë se regjistrimi në të mund të sjellë fat të keq.
Të tjerë kanë bërë thirrje që të ndryshohet në diçka me një kthesë më pozitive, si “Je mirë?” ose “Si je?”.
Edhe pse suksesi i këtij aplikacioni duhet të jetë, pjesërisht, për shkak të emrit të tij që tingëllon tërheqës, kompania që qëndron pas aplikacionit, Moonscape Technologies, ka thënë se po i merr në konsideratë kritikat për titullin aktual dhe po shqyrton një ndryshim të mundshëm të emrit.

Aplikacioni, i cili është i listuar ndërkombëtarisht nën emrin Demumu, renditet në dy vendet e para në SHBA, Singapor dhe Hong Kong, dhe në katër vendet e para në Australi dhe Spanjë për aplikacionet e shërbimeve me pagesë – ndoshta të nxitura nga përdoruesit kinezë që jetojnë jashtë shtetit.
Emri aktual është një lojë fjalësh me një aplikacion të suksesshëm për shpërndarjen e ushqimit të quajtur “A keni uri?”. Në kinezisht, “Si-le-ma” tingëllon si emri i aplikacionit të ushqimit “E-le-ma”.
I lançuar fillimisht si një aplikacion falas, aplikacioni tani është futur në kategorinë me pagesë – megjithëse me çmimin e ulët prej 8 juanësh (1.15 dollarë; 0.85 £).
Pak dihet për themeluesit e Are You Dead?, por ata thonë se janë tre persona të lindur pas vitit 1995 të cilët ndërtuan aplikacionin nga Zhengzhou në Henan me një ekip të vogël.
Sigurisht që tani i është rritur vlera. Njëri prej këtyre burrave, i cili njihet me emrin Z. Guo, u tha mediave kineze se kishin ndërmend të mblidhnin para duke shitur 10% të kompanisë për një milion juanë. Kjo është shumë më tepër se 1,000 juanët (140 dollarë) që thonë se kushtoi ndërtimi i aplikacionit.
Dhe ata po kërkojnë gjithashtu të rrisin audiencën e tyre të synuar – duke thënë se po eksplorojnë idenë e një produkti të ri të projektuar posaçërisht për të moshuarit në një vend ku mbi një e pesta e popullsisë së tij është mbi moshën 60 vjeç.
Në një tregues se po e shqyrtonte seriozisht këtë mundësi, ajo postoi gjatë fundjavës, “ne do të donim t’u bënim thirrje më shumë njerëzve që t’u kushtojnë vëmendje të moshuarve që jetojnë në shtëpi, t’u japin atyre më shumë kujdes dhe mirëkuptim. Ata kanë ëndrra, përpiqen të jetojnë dhe meritojnë të shihen, të respektohen dhe të mbrohen”.
Botë
DW: A është Gjermania ende e rëndësishme për amerikanët?
Published
2 days agoon
January 14, 2026By
UBTnews
Shumë simbolikë dhe demonstrime uniteti nuk u panë: gazetarët që mbërritën me Ministrin e Jashtëm gjerman i panë Johann Wadephul dhe mikpritësin e tij amerikan Marco Rubio në Uashington vetëm shkurtimisht së bashku, gjatë një shtrëngimi duarsh në Departamentin e Shtetit.
Për tridhjetë sekonda Rubio dhe Wadephul buzëqeshën para kamerave, pastaj u tërhoqën për të biseduar. Pas kësaj nuk pati konferencë të përbashkët për shtyp. Shpjegimi zyrtar: ishte një takim pune. Diplomati më i lartë gjerman donte të testonte në Uashington se cila është gjendja e marrëdhënieve të ndërsjella midis dy vendeve dhe çfarë tjetër është e mundur.
Zhvendosja e takimit me Wadephul
Dita nisi në mënyrë të çuditshme. Ekipi i Rubios e zhvendosi takimin nga mëngjesi në pasdite, kështu që Wadephul e kaloi mëngjesin në ambasadën gjermane dhe me Presidentin e Bankës Botërore Ajay Bang.
Politikanët e Senatit dhe Dhomës së Përfaqësuesve fillimisht nuk kishin kohë për diskutime me Wadephul. Ishte planifikuar ndryshe – por kjo tregon se çfarë rëndësie i kushtohet marrëdhënies aktuale midis superfuqisë SHBA dhe Gjermanisë, ekonomisë së tretë më të madhe eksportuese në botë.
Gjermania nuk është një nga fuqitë qendrore politikisht dhe ushtarakisht – sidomos jo në botën e Presidentit amerikan Donald Trump, në të cilën e drejta e më të fortit është gjithnjë e më e rëndësishme.
A ka ende nevojë SHBA-ja për Gjermaninë?
Megjithatë takimi fillimisht i shtyrë me Rubion përfundoi duke zgjatur më shumë se sa pritej. Kjo zakonisht është një shenjë e mirë. “Një bisedë shumë miqësore, shumë intensive,” tha Wadephul, duke theksuar terrenin e përbashkët. “Ne gjermanët, ne evropianët, kemi nevojë për partnerë të besueshëm në Uashington, ashtu si SHBA-ja që ka nevojë për partnerë si ne”, tha ai. Është një përpjekje për t’u bërë të qartë amerikanëve se “Amerika e para” nuk do të thotë “Amerika vetëm”.
Por në muajt e fundit, po krijohet gjithnjë e më shumë përshtypja se SHBA-ja konsideron se nuk ka nevojë për Evropën dhe Gjermaninë. Të paktën jo si më parë, si partnerë të barabartë.
A pati ndonjë ndikim takimi Wadephul-Rubio?
Kjo mbetet sekret. Rubio nuk deshi të fliste me gazetarët, ndërsa Wadephul dha një deklaratë për mediat në parkun përpara Kapitolit. I vetëm, që jep një ide për gjendjen e marrëdhënieve gjermano-amerikane.
Duket se ka një marrëveshje mes tyre për ashpërsimin e qëndrimit ndaj Iranit. “Ky regjim qartësisht nuk ka më legjitimitet”, thotë Wadephul. Ai po përdor mjete që “jo vetëm që janë të papranueshme, por shkelin të gjitha rregullat e njerëzimit”. Wadephulflet për shumë njerëz të vrarë, për tortura, për të shtëna.
“Bashkësia ndërkombëtare duhet ta bëjë të qartë se tani qëndron në solidaritet me popullin iranian.” Në BE, qeveria federale dëshiron të shtyjë përpara një regjim sanksionesh terroriste kundër udhëheqjes iraniane.
Por kur bëhet fjalë për një ndërhyrje të mundshme ushtarake amerikane në Iran, për shembull, dhe bombardime të mundshme, Wadephul shmangu një përgjigje të qartë. Ky është një vendim i SHBA-së, tha ai, dhe shtoi se ai nuk ka këshilla për këtë. Dhe nuk ka pritje.
Ai ishte gjithashtu i paqartë kur u pyet në parim nëse mjetet ushtarake, sulmet ajrore apo bombardimet e synuara, janë mjete legjitime për qeverinë gjermane. Gjermania është e kujdesshme këtu, e përmbajtur në deklaratat e saj.
Por, realisht, çfarë mund të kishte thënë Wadephul? Shembulli i Venezuelës ka treguar se SHBA-të nuk koordinohen me askënd para operacioneve ushtarake, përfshirë Gjermaninë.
SHBA-të e shndërrojnë paparashikueshmërinë
Kur bëhet fjalë për Groenlandën, Wadephul u përpoq gjithashtu të theksonte interesat e përbashkëta. “Interesat tona në Arktik duhet të mbrohen”, kjo është “një detyrë për NATO-n”. Siguria në Atlantikun e Veriut mund të arrihet vetëm bashkërisht, dhe çështja e Groenlandës mund të vendoset vetëm nga Groenlanda dhe Danimarka.
Kjo duket si një përpjekje për të inkurajuar veten, e lidhur me shpresën se do të arrijë diçka në Uashington. Por kjo administratë amerikane e ka shndërruar paparashikueshmërinë në politikën e saj. Ka kohë që luan një lojë tjetër. “Amerika e Para” në politikën e sigurisë do të thotë që Amerika ndjek atë që e sheh si interesat e saj – edhe nëse kjo bie ndesh me ligjin ndërkombëtar ose refuzon partnerët.
Trump thekson vazhdimisht: “Ne kemi nevojë për Groenlandën”. Pavarësisht nëse blihet apo sulmohet dhe merret – çdo gjë duket e mundur. Theksi mbi “të përbashkëtën” në çështjen e Groenlandës është vetëm një përpjekje e kujdesshme nga Gjermania për të ulur tensionet. Por pa një ndikim të fortë. Suksesi i një politike të tillë është shumë i dyshimtë.
Kur u pyet për përfshirjen e mundshme ushtarake amerikane në Grenlandë, Wadephul u përgjigj në mënyrë të paqartë: “Nuk kam asnjë tregues këtu se po merret seriozisht në konsideratë.” Po nëse arrin deri aty? Atëherë qeveria federale ndoshta nuk ka një përgjigje për këtë.
Duke shprehur shpresë dhe optimizëm, duke theksuar interesat e përbashkëta – e gjithë kjo është padyshim e nevojshme në mënyrë që, pavarësisht Trumpit, SHBA-ja të mund të vazhdojë të perceptohet si një partner i besueshëm në Evropë dhe Gjermani./DW
Deklaratat përmbyllëse në Hagë, ditët që mund të përcaktojnë epilogun
Shuma rekorde: Shqiptarit në Kroaci i konfiskohen 702,385 euro, Audi A5 dhe dy iPhone
Walker vlerëson avancimin demokratik të Kosovës
Çfarë moshe kanë udhëheqësit e sotëm botërorë?
Dhjetë vendet që prodhojnë më shumë uranium
Shtetet më të vjetra në botë
Vende dhe produkte të famshme
Ambasadori francez vendos lule në Reçak: Franca lufton kundër pandëshkueshmërisë
Krerët e shtetit kërkojnë drejtësi për Masakrën e Reçakut
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Fatbardha Qehaja Osmani boton studim ndërkombëtar në revisten prestigjioze të Quartile-it 1- Reading Psychology, Taylor & Francis- Routledge
