Lajmet

Çfarë ndodh kur një vend kriminalizon muzikën?

Vitet 1980 ishin një nga periudhat më të vështira në historinë e Iranit.

Published

on

Këngët perëndimore u ndaluan, dyqanet e disqeve u zhdukën dhe sallat e koncerteve ranë në heshtje…

Kushdo që kapet me muzikë që konsiderohet ‘joislamike’ mund të gjobitet, rrihet me kamxhik ose burgoset për ‘shkaktim të korrupsionit në tokë’ sipas ligjit iranian.

Megjithatë, kjo nuk i pengoi njerëzit të dëgjonin muzikë.

Para revolucionit, Irani drejtohej nga një Shah (Mbreti) pro-perëndimor, modernizues, Mohammad Reza Pahlavi, i cili lejonte njëfarë lirie kulturore.

Shumica e iranianëve, pasi e kaluan tërë jetën e tyre duke shijuar muzikën perëndimore, thjesht vazhduan të dëgjonin grupet e tyre të preferuara, ndërsa ata të lindur pas revolucionit ishin kureshtarë për kulturat e tjera.

Ashtu si tregu i paligjshëm i drogës në Evropë, kaseta dhe LP u kontrabanduan në Iran nga jashtë dhe u shpërndanë mes njerëzve në fshehtësi.

Vendet fqinje, si Turqia dhe Iraku, ishin burimet më të njohura të kontrabandës muzikore, por disa me fat morën muzikë nga miqtë dhe të afërmit në Perëndim.

“Ishte e vështirë të qasesh në kaseta origjinale me cilësi të lartë”, tha Darya Hosseini, e cila ishte adoleshente gjatë viteve 1980. “Zakonisht kishim akses vetëm në një kopje të një kopjeje.

“Sigurisht, cilësia nuk ishte më e mira. Por gjatë atyre ditëve, ne ishim disi të pakujdesshëm për cilësinë. Gjithçka që donim ishin publikimet më të reja”.

Ndërsa qeveria islamike shtrëngoi kontrollin e saj, muzika perëndimore ishte e vështirë për t’u gjetur dhe e shtrenjtë, me çmimet që shpejt u dyfishuan, trefishuan e katërfishuan.

Por, me kalimin e kohës, u bë më e lehtë për t’u gjetur pasi u zhvillua një treg i madh i zi. Deri në vitin 1986, hitet e fundit në Perëndim do të arrinin në rrugët e Iranit brenda vetëm një jave.

“Ju mund të merrni gjithçka në tregun e zi” tha Maziar Bahari, një gazetar dhe regjisor iranio-kanadez. “Edhe llojet më të errëta të muzikës”.

Artistët e tij të preferuar në atë kohë ishin Led Zeppelin, Pink Floyd dhe David Bowie.

“Unë fusja kokën midis dy altoparlantëve të mëdhenj dhe do i lëshoja zërin as shumë sa mundja”, tha ai. Nëna e tij e frikësuar do të nxitonte në dhomën e tij dhe do t’i thoshte të ulë zërin, nga frika se fqinjët do të thërrisnin policinë.

“Popullariteti i Pink Floyd në Iran ishte në një nivel tjetër” thotë Bahari, “nëse ata do të vinin këtu edhe tani, do të kishte 10 milionë njerëz në koncert”.

Disponueshmëria e gjerë e muzikës ishte kryesisht për shkak të përpjekjeve të tregtarëve të përkushtuar që fitonin jetesën e tyre duke ecur në rrugicat e pasme dhe rrugët anësore të Iranit.

“Në disa zona të qytetit, kur ne po kalonim, një djalë i rastësishëm pëshpëriste kaseta, kaseta, kaseta” tha Hosseini.

“Shumicën e kohës, ne merrnim përditësime nga vetë tregtarët. Ndërsa ecnim në rrugë, ata pëshpëritnin gjëra të tilla si “Albumi i ri i Metallica është këtu”.

Me dënime kaq të ashpra, një shqetësim i vazhdueshëm ishte nëse shitësve mund t’u besohej, pasi ekzistonte gjithmonë rreziku i kurthit ose tradhtisë.

“Ne ishim të frikësuar dhe kishte rreziqe të mëdha” tha Hosseini. “Por kjo ishte pjesë e procesit. Bërja e diçkaje të konsideruar të paligjshme u bë argëtuese dhe emocionuese pas një kohe”.

“Ne u ndjemë si rebelë”, shtoi ajo.

Një ish-shitës, i cili dëshironte të mbetej anonim, tha për Euronews se filloi të shiste kaseta pasi një i afërm i solli atij një kasetë Metallica nga SHBA.

Ai bëri kopje të saj në shtëpi dhe ua shiste miqve të tij, madje edhe tekstin e këngës i përkthente fjalë për fjalë në gjuhën persiane.

“Asgjë që përkthej nuk kishte kuptim, por fitova 200 dollarë atë verë” kujton ai.

Por gjërat nuk ishin të gjitha të thjeshta për shitësit!

Pas revolucionit, automjetet kontrolloheshin në mënyrë rutinore në pikat e kontrollit të policisë. Nëse do të gjendeshin shirita, ato do të kalonin përmes një pajisjeje të madhe magnetike për të fshirë përmbajtjen e tyre.

“Ndonjëherë ata do t’ju kthenin edhe kasetën bosh, dhe unë do të përpiqesha ta regjistroja përsëri” tregoi teksa qeshte ish-shitësi.

Gjithsesi, kjo po kalonte lehtë. “Policia e moralit” kishte në shënjestër shpërndarësit, duke i çuar ata në burg ose duke i gjobitur rëndë.

Në moshën 17-vjeçare, Bahari u arrestua dhe u fut në një qeli prej 30 personash të mbushur me “vrasës, kontrabandistë droge dhe përdhunues”, pasi u kap në një kafene me të dashurën e tij dhe disa kaseta nga “The Doors” dhe “Queen”.

“Policia e mori vërtet seriozisht” thotë Bahari. “Ata e quajtën atë muzikë të adhuruesit të djallit dhe thanë se do të më bënte imoral”.

Megjithatë, me gjithë përpjekjet e tyre më të mira, autoritetet nuk mundën ta ndalonin valën e kasetave dhe LP-ve që futeshin në Iran jo vetëm nga shitësit, por nga njerëzit e zakonshëm.

Vitet 1980 ishin një nga periudhat më të vështira në historinë e Iranit.

Rreth 500,000 iranianë u vranë në luftën e përgjakshme të vendit me Irakun, ndërsa qeveria e re zbatoi një regjim islamik të linjës së ashpër dhe shtypi pamëshirshëm të gjithë ata që i rezistuan.

“Muzika ishte vërtet e dobishme për ne mendërisht” tha Hosseini. “Na dha kurajo kur e luanim në festat dhe mbledhjet tona të fshehta.

“Kjo muzikë për mua, njerëzit përreth meje dhe mendoj se shumica e njerëzve në vendin tim nuk ka datë skadimi. Është bërë pjesë e historisë iraniane pas revolucionit”.

Më shumë se arratisja nga vështirësitë, muzika kishte një pikë politike.

“Kasetat ishin si një armë në Iran” tha Bahari. “Ato u përdorën nga Khomeini [ish-udhëheqësi suprem i Iranit] përpara revolucionit për të shpërndarë fjalime dhe për t’u dhënë njerëzve mesazhe ndërsa ai ishte jashtë vendit.

“Pas revolucionit, dëgjimi i muzikës dhe kërcimi së bashku … u bë një akt rezistence sepse ne nuk donim të përputheshim me atë që qeveria na thoshte të bënim.

“Ishte një formë proteste” shtoi ai.

Ajo që doli nga kjo situatë i ka mbetur Baharit për gjithë jetën.

“Dëgjimi i muzikës nuk është diçka që unë e marr si të mirëqenë, sepse mbaj mend gjithmonë se si duhej të luftonim dhe të luftonim për ta dëgjuar atë” tha ai.

Kjo e la Baharin me një “vlerësim më të thellë” se sa e fuqishme ishte kultura në sfidimin e regjimeve autoritare.

“Fillova të shoh se muzika, filmat dhe pikturat me të vërtetë thyejnë sipërfaqen e diktaturës duke prekur zemrat dhe mendjet e njerëzve. Ndërsa dhënia e njerëzve lajme ose aktivizmi politik mund të ketë një efekt të rëndësishëm në afat të shkurtër, ndikimi i kulturës është shumë më afatgjatë dhe më i thellë.

“Duhet ta vlerësoni atë” shtoi ai./UBTNews/

Lajmet

QKUK përfundon verifikimin e pronësisë, paralajmëron rrënimin e objekteve pa leje në oborr

Published

on

By

Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) ka përfunduar verifikimin e pronësisë së oborrit të saj dhe ka paralajmëruar se së shpejti do të nisë lirimin e hapësirave të uzurpuara prej shumë vitesh, duke rrënuar objektet e ndërtuara pa leje.

Ky hap vjen pas punës së një komisioni të posaçëm të formuar në mars të këtij viti, i cili në bashkëpunim me Drejtorinë e Kadastrit të Komunës së Prishtinës, përmes ortofotove dhe planeve kadastrale, ka vërtetuar gjendjen pronësore. “Sipas të dhënave kadastrale, brenda oborrit të QKUK-së nuk figuron asnjë pronë private”, thuhet në njoftimin zyrtar të këtij institucioni.

Para marrjes së vendimit për ndërhyrje, institucioni u ka dërguar dy njoftime zyrtare shfrytëzuesve të lokaleve afariste dhe kioskave që veprojnë brenda këtij perimetri, duke kërkuar dëshmi mbi bazën ligjore të shfrytëzimit të hapësirave.

Megjithatë, nga QKUK-ja bëhet e ditur se asnjëri prej shfrytëzuesve nuk ka paraqitur certifikatë pronësie apo dëshmi se objekti është në proces legalizimi, ndërsa dokumentet e dorëzuara kanë rezultuar të jenë kontrata të skaduara dhe aktvendime të paregjistruara në kadastër.

Procesi i lirimit të këtyre hapësirave ka marrë mbështetje edhe në terren nga Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI), i cili gjatë inspektimeve të ditëve të fundit i ka vërtetuar të njëjtat gjetje.

“Me konfirmimet kadastrale dhe rekomandimet zyrtare si nga Inspektorati Komunal, ashtu edhe nga ai i MMPHI-së, menaxhmenti i QKUK-së tashmë ka në dorë të gjitha instrumentet ligjore dhe do t’i përdorë për t’ua kthyer pacientëve e qytetarëve pronën publike”, ka theksuar ky institucion. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

KEDS: Rikthehet energjia elektrike për rreth 80 për qind të konsumatorëve të prekur nga erërat e forta

Published

on

By

Kompania Kosovare për Distribuim me Energji Elektrike (KEDS) ka njoftuar se, përkundër erërave të fuqishme që shkaktuan dëmtime në rrjetin shpërndarës, furnizimi me energji elektrike është normalizuar për rreth 80 për qind të konsumatorëve të prekur brenda tri orëve të para pas qetësimit të motit.

Ndër zonat më të prekura nga moti i ligë kanë qenë Prishtina, Gjakova, Dragashi, Prizreni, Suhareka, Kamenica, Gjilani, Kaçaniku, Lipjani, Shtimja, Drenasi, Obiliqi, Fushë Kosova, Podujeva dhe Ferizaj.

Sipas KEDS-it, paralelisht me rikthimin e energjisë për shumicën e konsumatorëve, janë lokalizuar defektet në shtylla dhe përçues në pothuajse të gjitha pikat e rrjetit ku janë evidentuar dëmtime.

Ekipet në terren po vazhdojnë punën intensive për sanimin e plotë të problemeve dhe rikthimin e rregullt të furnizimit për të gjithë konsumatorët./E.A/

Continue Reading

Lajmet

Nga 18 vjet burgim për Ilir dhe Rrahim Abdullahun për vrasjen e policit Triumf Riza

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur të premten aktgjykimin dënues ndaj Ilir dhe Rrahim Abdullahut, duke i dënuar me nga 18 vjet burgim secilin për vrasjen e zyrtarit policor, Triumf Riza. Kryetari i trupit gjykues, Avni Syla, bëri të ditur se gjykata i shpalli të akuzuarit fajtorë për kryerjen në bashkëkryerje të veprës penale “Vrasje e rëndë”, bazuar në aktakuzën e Prokurorisë Speciale.

Sipas vendimit të gjykatës, Ilir Abdullahut i është vazhduar masa e paraburgimit deri në plotfuqishmërinë e aktgjykimit, ndërsa e njëjta masë e paraburgimit i është caktuar edhe Rrahim Abdullahut. Gjatë seancës së shpalljes së vendimit, në sallë ishte i pranishëm vetëm i akuzuari Ilir Abdullahu i shoqëruar nga avokati i tij, Ramë Dreshaj, ndërsa Rrahim Abdullahu mungoi dhe u përfaqësua nga avokatja Agnesa Salihu. Në seancë mungoi po ashtu edhe prokurorja e rastit, Arbëresha Shala.

Zyrtari policor Triumf Riza u vra më 30 gusht të vitit 2007 në lagjen “Dardania” në Prishtinë. /Ekonomia Online/

Continue Reading

Lajmet

AKB: Nga 7.16 miliardë euro remitanca në pesë vjet e gjysmë

Published

on

By

Aleanca Kosovare e Bizneseve (AKB) ka shprehur shqetësimin për mënyrën se si po shfrytëzohet kapitali i diasporës në vend, duke vlerësuar se dërgesat e mërgimtarëve po mbeten kryesisht të orientuara drejt shpenzimeve të përditshme dhe sektorit të ndërtimit, në vend se të kanalizohen në zhvillimin e industrisë dhe prodhimit vendor.

Sipas një vlerësimi të kësaj organizate, gjatë periudhës nga viti 2021 deri në qershor të vitit 2026, Kosova ka pranuar gjithsej rreth 7.16 miliardë euro remitanca, prej të cilave rreth 80 për qind ose afro 5.73 miliardë euro janë shpenzuar në konsum, patundshmëri dhe ndërtim. Ndërkohë, vetëm 2 për qind e këtij kapitali, që përkthehet në rreth 143 milionë euro, është investuar në biznes, industri dhe prodhim, kurse 18 për qind e mbetur ka shkuar në destinime të tjera.

Të dhënat e prezantuara nga AKB-ja tregojnë një trend të vazhdueshëm të rritjes së dërgesave të diasporës ndër vite, duke filluar nga 1.15 miliardë euro në vitin 2021, 1.22 miliardë euro në vitin 2022, 1.33 miliardë euro në vitin 2023 dhe 1.35 miliardë euro në vitin 2024.

Kjo rritje ka vazhduar edhe në vitin 2025, kur remitancat arritën në 1.4 miliardë euro, ndërsa vetëm në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026 në vend kanë hyrë rreth 690.7 milionë euro. Pavarësisht këtij potenciali të lartë financiar, AKB-ja vlerëson se këto mjete nuk po arrijnë të shndërrohen në motor të zhvillimit ekonomik përmes hapjes së fabrikave të reja apo rritjes së eksporteve.

Për ta ndryshuar këtë gjendje, AKB-ja i ka bërë thirrje Qeverisë së Kosovës që të hartojë një strategji të posaçme për orientimin e kapitalit të mërgatës drejt sektorëve prodhues, teknologjisë dhe eksportit.

Kryetari i kësaj organizate, Agim Shahini, ka kërkuar nga institucionet që të krijojnë një klimë më të favorshme investuese përmes garantimit të sigurisë juridike, ofrimit të lehtësirave fiskale dhe zbatimit të politikave konkrete mbështetëse, duke theksuar se vendi ka nevojë për investime që gjenerojnë fabrika dhe vende të reja pune, e jo vetëm mjete për konsum. /E.A/

 

 

 

Continue Reading

Të kërkuara