Transportuesit që kërkojnë të rifillojnë kalimin e anijeve cisternë (tankerëve) nëpër Ngushticën e Hormuzit po presin qartësi mbi logjistikën. Shumica e tankerëve të naftës dhe gazit që kanë mbetur të bllokuar qëndruan brenda Gjirit, sipas të dhënave të transportit nga LSEG, pak orë pasi Trump njoftoi armëpushimin dhe tha se SHBA do të ndihmonte me menaxhimin e trafikut të krijuar.

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, deklaroi se nëse sulmet kundër vendit të tij ndalen, Teherani do të ndërpresë kundërsulmet dhe do të mundësojë kalim të sigurt në koordinim me forcat e tij të armatosura “dhe duke marrë parasysh kufizimet teknike”.

Agjencia e gjurmimit të anijeve, Kpler, tha se rreth 187 tankerë të ngarkuar me 172 milionë fuçi naftë bruto dhe produkte të rafinuara ishin në lundrim brenda ngushticës që nga e marta.

Me më shumë se 1,000 anije oqeanike të bllokuara brenda gjirit, do të duheshin me gjasë më shumë se dy javë për të evakuuar rradhën e krijuar, madje edhe në kushte normale, tha Daejin Lee, kreu global i kërkimeve në Fertmax FZCO.

“Një dritare prej 14 ditësh është thjesht shumë e shkurtër për të rikthyer nivelin e besimit të duhur për të larguar pasigurinë e rrënjosur — veçanërisht për rrugët e ngarkimit në Gjirin Arabik,” tha ai.

Lee shtoi se detajet mbeten të paqarta, përfshirë veprimet që duhet të ndërmarrin anijet dhe qiramarrësit e tyre për të fituar të drejtën e kalimit. “Shumë pronarë anijesh prestigjioze mund të presin disa ditë për t’u siguruar që armëpushimi mban përpara se të angazhojnë mjetet e tyre,” u shpreh ai.

Dy ndërmjetës anijesh (shipbrokers) thanë se pronarët ka të ngjarë të qëndrojnë në pozicionin “prit dhe shiko” përpara se të lejojnë anijet të hyjnë në Gji. /Reuters/

Në orët e fundit para shpalljes së armëpushimit dyjavor mes Iranit dhe SHBA-së, sinjalet e para të shpresës erdhën nga Pakistani. Një burim pakistanez, në kushte anonimiteti, i tha BBC-së se bisedimet po vijonin me ritme të shpejta, me Pakistanin që shërbente si ndërmjetës mes dy vendeve. Grupi negociator nga ana e Pakistanit ishte i kufizuar në një “rreth shumë të ngushtë”, ku atmosfera përshkruhej si “e zymtë dhe serioze”, por me shpresën se ndalimi i armiqësive do të ishte rezultati përfundimtar.

Gatishmëria e Pakistanit për të ndërmjetësuar ka qenë e vazhdueshme javët e fundit, duke shërbyer si urë komunikimi për shkak të raporteve historike dhe kufirit të përbashkët me Iranin, të cilin shpesh e cilëson si një vend “vëlla”. Nga ana tjetër, marrëdhënia me SHBA-në duket e forcuar nga vlerësimi i Presidentit Trump për kreun e forcave të armatosura të Pakistanit, Field Marshall Asim Munir, të cilin e ka quajtur gjeneralin e tij “të preferuar” që e njeh Iranin “më mirë se kushdo”.

Megjithatë, arritja e marrëveshjes ishte larg të qenit e sigurt. Të martën mbrëma, Ministri i Jashtëm pakistanez, Ishaq Dar, deklaroi në parlament se optimizmi i tyre ishte lëkundur pas sulmeve të Izraelit ndaj Iranit dhe kundërpërgjigjes iraniane ndaj Arabisë Saudite. Edhe Field Marshall Munir ishte kritik, duke thënë se sulmi ndaj Arabisë Saudite “minonte përpjekjet e sinqerta për zgjidhje paqësore”, gjuhë kjo mjaft e ashpër që mund të rriste presionin ndaj Teheranit, duke pasur parasysh paktin e mbrojtjes që Pakistani ka me Arabinë Saudite.

Kthesa nisi pas mesnate, kur Kryeministri i Pakistanit njoftoi në platformën X se përpjekjet diplomatike po ecnin me hapa të sigurt dhe i kërkoi Presidentit Trump të shtynte afatin për dy javë, ndërsa Iranit t’i kërkohej hapja e Ngushticës së Hormuzit për të njëjtën periudhë. Pas sinjaleve pozitive edhe nga ambasadori iranian në Islamabad, Kryeministri pakistanez njoftoi pak para orës 05:00 arritjen e armëpushimit. Ai i ftoi të dyja palët në një takim në Islamabad këtë të premte, më 10 prill, për të negociuar një marrëveshje përfundimtare. Pavarësisht këtij hapi, burimet diplomatike mbeten të matura, duke theksuar se situata mbetet e brishtë dhe se mungesa e besimit mes palëve është ende e theksuar. /BBC/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka konfirmuar arritjen e një armëpushimi dyjavor me Iranin, një vendim që erdhi pas pranimit të një plani 10 pikësh të propozuar nga Teherani.

Ky dakordësim u bë publik pak para skadimit të afatit të fundit të vendosur nga Washingtoni, ndërsa Trump e ka kushtëzuar paqen e përkohshme me lejimin e qarkullimit të lirë të anijeve në Ngushticën e Hormuzit.

Si pasojë e këtij zhvillimi diplomatik, tregjet botërore kanë reaguar menjëherë, me çmimin e naftës që ka rënë nën nivelin e 100 dollarëve për fuçi.

Në anën tjetër, Izraeli ka deklaruar mbështetjen e tij për pezullimin e sulmeve, ndonëse ka specifikuar se ky armëpushim nuk shtrihet në territorin e Libanit. Rolin e ndërmjetësit në këtë krizë e ka marrë Pakistani, i cili ka ftuar përfaqësuesit e të dyja shteteve për bisedime të mëtejshme në Islamabad këtë të premte.

Plani iranian, të cilin pala amerikane e cilësoi si të realizueshëm, synon një ristrukturim të raporteve në rajon.

Ai kërkon tërheqjen e trupave amerikane, heqjen e sanksioneve ekonomike dhe lirimin e aseteve të ngrira, në këmbim të zotimit të Iranit për të mos prodhuar armë bërthamore.

Po ashtu, propozimi përfshin njohjen e të drejtës për pasurimin e uraniumit, ndërprerjen e armiqësive ndaj grupeve të rezistencës dhe arritjen e traktateve të paqes me vendet fqinje nën kornizën e rezolutave të OKB-së.

10 pikat e planit të armëpushimit:

1. Tërheqja e trupave amerikane nga rajoni.
2. Kontroll i Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit (me lëvizje të rregullt të anijeve).
3. Kompensimi i dëmeve ndaj Iranit.
4. Tërheqja e të gjitha sanksioneve (primare dhe sekondare).
5. Lirimi i aseteve të ngrira iraniane.
6. Zotimi i Iranit për të mos krijuar armë bërthamore.
7. Pranimi i së drejtës së Iranit për të pasuruar uranium.
8. Pajtimi i Iranit për traktatet e paqes me vendet e rajonit.
9. Ndërprerja e armiqësive kundër të gjitha grupeve të rezistencës në rajon.
10. Miratimi i dispozitave përmes një rezolute të OKB-së për ta bërë marrëveshjen të detyrueshme.

Presidenti Donald Trump ka kërcënuar se do të lëshojë “ferrin” mbi Iranin nëse ky i fundit nuk përmbush afatin e tij të së martës, duke deklaruar se një qytetërim i tërë mund të vdesë sonte nëse nuk arrihet një marrëveshje, sipas raportimit të Reuters.

“Ne kemi një plan, falë fuqisë së ushtrisë sonë, ku çdo urë në Iran do të shkatërrohet deri nesër në mesnatë; ku çdo termocentral në Iran do të dalë jashtë funksionit, do të digjet e do të shpërthejë për të mos u përdorur kurrë më,” tha Trump gjatë një konference për media të hënën. Megjithatë, dhjetëra ekspertë të së drejtës ndërkombëtare kanë paralajmëruar se lloje të tilla sulmesh mund të konsiderohen si krime lufte, duke iu referuar Konventave të Gjenevës për mbrojtjen e infrastrukturës civile.

Brian Finucane, këshilltar i lartë në Grupin Ndërkombëtar të Krizave dhe ish-këshilltar ligjor në Departamentin e Shtetit, analizoi postimin e Trumpit në rrjetin social “Truth Social”. Sipas tij, kërcënimi i presidentit se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte, për të mos u kthyer kurrë më”, mund të interpretohet bindshëm si një kërcënim për të kryer gjenocid.

Finucane shpjegoi se sipas ligjeve ndërkombëtare dhe atyre amerikane, gjenocidi nënkupton veprime të kryera me qëllim shkatërrimin, plotësisht ose pjesërisht, të një grupi kombëtar, etnik, racor ose fetar. Këtu përfshihen vrasjet e anëtarëve të grupit, shkaktimi i dëmeve të rënda trupore ose mendore, dhe imponimi i kushteve të jetesës që synojnë shkatërrimin fizik të tyre.

“Trump mund të shpresojë që ky kërcënim të bëjë presion mbi Iranin në negociatat që po vazhdojnë. Por rreziku që Trump të përshkallëzojë sulmet e SHBA-së mbi Iran – duke u shkaktuar dëm të rëndë popullsisë dhe duke nxitur kundër-përshkallëzim të mëtejshëm – është shumë real,” shtoi Finucane. Ndërkohë, si pasojë e këtij tensioni ekstrem, çmimet e naftës në tregjet fizike kanë arritur nivele rekord, duke iu afruar 150 dollarëve për fuçi./ Reuters/