Temperaturat rekord kanë përfshirë disa vende të Evropës Qendrore dhe Lindore, ndërsa vala e të nxehtit ekstrem vazhdon të shkaktojë zjarre, thatësira dhe probleme të shumta në infrastrukturë.

Shtete si Sllovakia, Austria dhe Hungaria kanë regjistruar temperatura të pazakonta për këtë periudhë. Sipas raportimeve, Sllovakia të enjten ka shënuar temperaturë prej 42 gradë Celsius, një prej vlerave më të larta të regjistruara në vend.

Situata e rënduar klimatike ka ndikuar edhe në sektorin energjetik. Në Poloni, autoritetet u detyruan të ndalojnë përkohësisht punën e termocentraleve me qymyr Kozienice dhe Polaniec, pasi niveli i ulët i ujit në lumin Vistula kufizoi furnizimin me ujë për ftohje. Ky vendim largoi rreth 1.3 gigavat kapacitet nga sistemi elektrik i vendit.

Ndërkohë, në Gjermani, aktivistët e klimës kanë kërkuar masa më të shpejta për reduktimin e përdorimit të lëndëve djegëse fosile, duke paralajmëruar për rrezikun që paraqet nxehtësia ekstreme për shëndetin e njerëzve. Sipas Institutit Robert Koch, mijëra persona kanë humbur jetën si pasojë e temperaturave të larta gjatë kësaj vere.

Ekspertët klimatikë paralajmërojnë se kombinimi i temperaturave ekstreme dhe thatësirave të zgjatura po rrit presionin mbi popullsinë, infrastrukturën kritike, bujqësinë dhe ekosistemet natyrore.

Ndryshimet klimatike, sipas tyre, po ndikojnë në intensifikimin e fenomeneve ekstreme të motit, duke e bërë Evropën gjithnjë e më të ekspozuar ndaj valëve të nxehtësisë dhe pasojave të tyre.

Foto: Associated Press

D.L

Ndërsa lufta e Presidentit Donald Trump kundër Iranit ka hyrë në muajin e saj të gjashtë, paralajmërimet dhe përpjekjet diplomatike të kësaj jave kanë nxjerrë në pah pozicionin e ndërlikuar në të cilin ai ndodhet, teksa përpiqet të tërheqë SHBA-në nga një konflikt jopopullor që fillimisht pretendonte se do të zgjaste vetëm disa javë.

Trump ndodhet përballë dy rrugëve: të pranojë një marrëveshje të përkohshme që po mekohet mes Iranit dhe Omanit – e cila do t’i jepte Teheranit kontroll mbi ngushticën e Hormuzit, diçka që nuk e posedonte para luftës – ose të zbatojë paralajmërimet e tij për përshkallëzim të mprehtë, duke rrezikuar një krizë më të zgjatur.

Opsioni i parë, sipas analistëve, do t’i gjeneronte Iranit lëshimin më të madh që nga sulmi i SHBA-së dhe Izraelit më 28 shkurt dhe do të zyrtarizonte mbikëqyrjen e Republikës Islamike mbi këtë rrugë të rëndësishme të transportit të naftës, diçka që administrata Trump kishte premtuar ta parandalonte.

Rruga e dytë, që ka të ngjarë të përfshijë një valë të re sulmesh ajrore, mund të bartë rreziqe politike për Trumpin përpara zgjedhjeve të rëndësishme afatmesme të nëntorit në SHBA, ndërsa nuk duket se ofron ndonjë garanci më të madhe suksesi se bombardimet e mëparshme.

Trump mund të zgjedhë gjithashtu të ruajë status quo-në aktuale: të mbajë bllokadën e porteve iraniane dhe të kundërpërgjigjet periodikisht ndaj çdo sulmi mbi transportin detar. Megjithatë, as kjo qasje nuk i ofron një dalje të dinjitshme nga një konflikt që ai kishte parashikuar të përfundonte në mes të prillit.

“Është një menu opsionesh të këqija, por Trump mund të ketë kuptuar se nuk mund ta lërë këtë luftë të vazhdojë pafundësisht,” u shpreh Aaron David Miller, ish-negociator për Lindjen e Mesme.

Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetares  së Reuters, një zyrtar amerikan deklaroi në kushte anonimiteti se çdo rrugë e përkohshme e transportit detar do të jetë “pa asnjë pengesë” dhe pa mbikëqyrje nga asnjë palë. /Reuters/

Pse qeveritë në mbarë botën po e kanë të vështirë ta kuptojnë Gjeneratën Z, dhe pse India mund të ketë ende një mundësi. 

Mijëra të rinj indianë u mblodhën në rrugët e Delhit duke mbajtur pankarta ku kërkohej llogarihënie, transparencë dhe drejtësi. Për shumë vëzhgues, protestat ishin egyszerűisht një kapitull tjetër në përplasjen e njohur të Indisë mes qeverisë dhe opozitës. Sidoqoftë, ky interpretim e humb tablonë më të madhe.

Protestat e Cockroach Janta Party (CJP) nuk kishin të bënin thjesht me një organizatë apo një kontroversë. Ato zbuluan një ndryshim të thellë në mënyrën se si gjenerata më e re e Indisë e kupton politikën, institucionet dhe vetë kontratën sociale. Në mbarë botën, qeveritë po zbulojnë se Gjenerata Z po e ritrajton politikën demokratike në mënyra që pak kush i kishte parashikuar. Nga Hong Kongu në Santiago, nga Parisi në Dhaka, lëvizjet e udhëhequra nga rinia janë bërë më pak ideologjike, më të lidhura në rrugë digjitale dhe gjithnjë e më shumë të nxitura nga pyetjet e drejtësisë, llogarihënies dhe mundësive. Delhi nuk përbënte përjashtim; ai ishte shprehja indiane e një fenomeni shumë më të madh global. Megjithatë, reduktimi i protestave të CJP-së në një trend global do të nënkuptonte gjithashtu humbjen e diçkaje unikale indiane.

Në zemër të demonstratave qëndronte një ankth i thellë personal që rezonon në miliona familje: frika se vetë merita mund të mos mjaftojë më. Testi Kombëtar i Pranimit (NEET), testi shtetëror i Indisë për studimet universitare në mjekësi, nuk ka qenë kurrë thjesht një provim i vetëm. Ai prek diçka shumë më fundamentale: besimin se arsimi mbetet rruga më e sigurt drejt mundësive. Në të gjithë vendin, prindërit investojnë kursimet e viteve të tëra, meksinë nxënësit sakrifikojnë adoleshencën e tyre dhe familje të tëra organizojnë jetën rreth shpresës se puna e palodhshme do të shpërblehet në mënyrë të drejtë.

Kur dolën në sipërfaqe pretendimet për rrjedhjen e tezës së provimit, revolta për pasojë nuk u kufizua vetëm te ata që i ishin nënshtruar provimit. Kjo rezonoi me çdo familje që e shihte meritën si bazën e aspiratave.

Në këtë kuptim, NEET ishte më pak shkaku i protestave sesa katalizatori qe solli një ankth më të thellë në syrin e publikut. Demonstratat pasqyruan një frikë në rritje se institucionet e ngarkuara me mbrojtjen e meritës jo vetëm që duhet të jenë të drejta, por edhe duhet të duken të tilla. Pasi besimi i publikut në atë parim fillon të zbehet, pasojat shtrihen larg përtej një provimi të vetëm apo një grupi të vetëm studentësh.

Historia sugjeron se lëvizjet e lindura nga shqetësimi i vërtetë publik rrallëherë mbeten të kufizuara në ankesën e tyre origjinale. Teksa marrin vrull, aktorë të rinj hyjnë në mënyrë të shmangshme në arenë, secili duke kërkuar të ndikojë në narrativë dhe të formësojë pasojat e saj politike. Protestat e CJP-së ndoqën një model të njohur demokratik. Ato nisën me shqetësime të ligjshme mbi drejtësinë dhe llogarihënien, por gradualisht u bënë pjesë e një garë më të gjerë politike.

Kjo nuk është as e pazakontë e as unike për Indianë. Lëvizja kundër korrupsionit e udhëhequr nga Anna Hazare nisi si një fushatë qytetare që kërkonte reformë institucionale përpara se të ritrajtonte peizazhin politik të Indisë. Në nivel ndërkombëtar, lëvizja e Hong Kongut kundër ekstradimit, demonstratat e Kilit për çmimet e meitrosë, protestat e Coletave të Verdhë në Francë dhe mobilizimet studentore në Bangladesh ndoqën të gjitha një trajektore të ngjashme. Secila nisi me një ankesë specifike, por evoluoi në një debat më të gjerë mbi qeverisjen, besimin dhe legjitimitetin institucional.

Tragjedia është se ankthi i vërtetë publik dhe mundësia politike shpesh vijnë së bashku. Studentët dhe familjet e tyre po kërkonin siguri se merita do të triumfonte dhe shkeljet do të ndëshkoheshin. Në të njëjtën kohë, aktorët e organizuar politikë parë një mundësi për të amplifikuar çështjen dhe për të ndikuar në bisedën më të gjerë politike. Siç ndodh shpesh në demokraci, politika rreth protestave filloi gradualisht të errësonte shqetësimet që i kishin nxjerrë të rinjtë në rrugë në radhë të parë.

Ky dallim është i rëndësishëm. Demokracitë forcohen kur ankesat e vërteta pranohen dhe adresohen. Ato dobohen kur zgjatja e pakënaqësisë publike bëhet një qëllim në vete, ose kur kërkimi për zgjidhje errësohet nga gara për avantazh me bazë politike.Protestat e CJP-së përfundimisht do të largohen nga kryetitujt. Ajo që do të mbetet është ajo që ato zbuluan për këtë gjeneratë. Qeveritë që e njohin këtë transformim do të formësojnë politikën e dekadës së ardhshme. Ato që e hedhin poshtë atë thjesht si një protestë tjetër mund të zbulojnë se historia tashmë ka ecur përpara.

Sfidat reale për çdo qeveri janë prandaj të dyfishta: Të përgjigjet në mënyrë vendimtare ndaj shqetësimeve të ligjshme dhe të sigurojë që reforma institucionale, e jo teatri politik, të mbetet në qendër të bisedës kombëtare. /Al Jazzera/ 

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të vetë autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera-s.

Autori: Sudhanshu Mittal –Politikan indian dhe komentator i politikave publike