Ish-kryeprokurorja e Tribunalit të Hagës për krimet në ish-Jugosllavi, Carla Del Ponte, ka treguar detaje nga koha kur i hetonte ish-pjesëtarët e ushtrisë shqiptare dhe asaj serbe që dyshohej se kishin kryer krime në luftë, transmeton Gazeta Express.
Ajo tha në një intervistë për “Der Spiegel” se ishte vullneti i vendeve të fuqishme, me theks të veçantë ai i SHBA-së dhe Rusisë për vendosjen e një sistemi ndërkombëtar të drejtësisë. Sipas saj, ky vullnet ishte avulluar pastaj.
“Bota është akoma e varur nga vullneti i vendeve më të fuqishme. Ishte e mundur vetëm të vendoset një sistem ndërkombëtar i drejtësisë penale sepse SHBA-ja dhe Rusia e mbështetën atë. Fatkeqësisht, ky vullnet politik është avulluar”, tha Del Ponte.
Ai tha se ishte befasuar nga mënyra se si kasapi i Ballkanit, ish-presidenti serb, Sllobodan Millosheviq i merrte në pyetje dëshmitarët, të cilët, siç shpjegon ajo, më pas frikësoheshin dhe i tërhiqnin dëshmitë.
“E vetmja gjë që më befasoi ishte mënyra se si ai i mori në pyetje dëshmitarët gjatë gjyqit. Shumë prej tyre e panë ende presidentin tek ai dhe ishin frikësuar. Ai madje i bëri që disa prej tyre t’i tërhiqnin dëshmitë e tyre”, tha ish-kryeprokurorja.
Ajo tha se gjykatësit e Tribunalit të Hagës ishin treguar shumë të sjellshëm me kasapin e Ballkanit.
“Gjykatësit tanë ishin, natyrisht, jashtëzakonisht të përshtatshëm me të. “Z. Millosheviq, si jeni? A keni fjetur mirë? A ndiheni mjaftueshëm mirë për t’iu përgjigjur disa pyetjeve?”… Kur isha në sallën e gjyqit, kisha mijëra viktima në mendjen time. Millosheviqi e mbrojti veten, gjë që i dha atij mundësinë për t’i mbajtur fjalimet e tij politike në gjykatë. Pas dy vjetësh, ne pothuajse kishim arritur në fund të gjyqit. Unë u betova: Duke filluar nga e hëna, unë do të them atë që duhet thënë. Dhe pastaj mbërriti lajmi se Millosheviqi kishte vdekur në qelinë e tij”, tha Del Ponte.
Sllobodan Millosheviq në Tribunalin e Hagës.
E pyetur për kritikat se kishte hetuar më shumë serbë sesa kosovarë dhe kroatë, Del Ponte tha:
“Sigurisht, sepse serbët kryen më shumë krime sesa kroatët ose kosovarët”.
“Është e vërtetë që bashkësia ndërkombëtare, NATO-ja, kishte prova të krimeve të kryera nga serbët, dhe ata na i siguruan që, gjë që bëri që gjërat të lëviznin më shpejt. Por është gjithashtu e vërtetë që SHBA-ja nuk donte që ne të shqyrtonim me kujdes krimet e luftës në Kosovë, për arsye politike. Ne kishim shumë probleme për të hetuar UÇK-në, sepse SHBA-ja na ngadalësoi”, tha ajo.
E pyetur drejtpërdrejt nëse politikanët amerikanë i thanë që të mos i hetonte kosovarët, Del Ponte tha se në rastin e hetimit të ish-komandantit të UÇK-së dhe ish-kryeministrit Ramush Haradinaj, ishte telefonuar nga Sekretarja e atëhershme e Shtetit, Madeleine Albright.
“Jo, sepse atëherë mund të ankohesha në publik. Por Madeleine Albright, e cila ishte sekretare e shtetit në atë kohë, më tha në telefon: Carla, ngadalë, ngadalë. Bëj kujdes me (ish-komandantin e UÇK-së Ramush) Haradinajn, përndryshe do të ketë trazira në Kosovë”, tha Del Ponte.
Ajo tha se kriminelët serbë Radovan Karagjiq dhe Ratko Mlladiq mund të arrestoheshin lehtë nga NATO, por ajo nuk e kishte bërë këtë.
“Asnjëherë nuk e dini saktësisht cilat janë motivet për ta penguar një hetim, por ato ishin aty. Një shembull: NATO-ja ishte e pranishme në Jugosllavi dhe lehtë mund t’i kishte arrestuar (udhëheqësit serbë të Bosnjës) Radovan Karagjiqin dhe Ratko Mlladiqin, por ata nuk e bënë këtë. E megjithatë Tribunali i Jugosllavisë ishte gjithsesi i suksesshëm”, tha ish-kryeprokurorja.
Ajo tha se drejtësia ndërkombëtare është gjithmonë drejtësi e të fuqishmëve.
“Për momentin, fatkeqësisht është kështu. Themelimi i Gjykatës Penale Ndërkombëtare ishte një hap i madh. Por vetëm kjo nuk mjafton. Ju gjithashtu keni nevojë për njerëz që e përfaqësojnë atë me vetëbesim”, tha Del Ponte.
Ministria e Punëve të Jashtme e Kroacisë ka reaguar zyrtarisht lidhur me aktgjykimin ndaj ish-krerëve të UÇK-së në Hagë, duke e cilësuar atë si një vendim jo përfundimtar të shkallës së parë dhe duke refuzuar të paragjykojë epilogun e mëtutjeshëm të procedurës.
Përmes këtij reagimi, MPJ-ja kroate nëvizoi se ky aktgjykim nuk e ndryshon kontekstin historik të ngjarjeve, ku Kosova dhe popullsia e saj ishin viktima të represionit dhe krimeve të rënda të regjimit të Sllobodan Millosheviqit.
Diplomacia kroate përfundoi se përgjegjësia individuale e personave të caktuar nuk mund të përdoret aspak si bazë për relativizimin e krimeve serbe, e as për vënien në pikëpyetje të lirisë dhe pavarësisë së Kosovës.
Emisari presidencial i Trumpit, Richard Grenell, ka reaguar pas vendimit të Gjykatës Speciale. Grenell ka thënë se kryeministri Albin Kurti duhet të veprojë shpejt për ta zhbërë Gjykatën Speciale dhe sipas tij, deputetët e Kuvendit të Kosovës duhet ta ndihmojnë në këtë.
“Dënimi i shpallur nga Gjykata e Hagës ndaj Hashim Thaçit, për një luftë të zhvilluar 25 vjet më parë, është i turpshëm.
Askush nuk është i sigurt nga këto gjykata ndërkombëtare, ku elitat akademike marrin vendime politike. Këta tre gjyqtarë dhe prokurori amerikan janë të gjithë të majtë ekstremë. Ata qartazi nuk i dëgjuan këshilltarët e Bill Clintonit, të cilët e bënë të qartë se Thaçi nuk e drejtonte luftën.
Gjyqtari zviceran Guénaël Mettraux ishte në të vërtetë udhëheqësi, duke injoruar çështjet ligjore dhe duke zgjedhur në vend të tyre politikën e Jack Smithit.
Të gjitha këto gjykata duhet të financohen më menjëherë. Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së dhe Prokurori i Përgjithshëm Todd Blanche duhet të veprojnë shpejt. Amerikanët po paguajnë për këto ndjekje penale politike dhe kjo duhet të ndalet.
Edhe Albin Kurti duhet të veprojë shpejt për ta shpërbërë këtë Gjykatë të huaj. Anëtarët e Parlamentit duhet të punojnë me Kurtin për ta bërë këtë të mundur. Kosovës nuk i duhet një gjykatë në Holandë”, ka shkruar Grenell.
Shtetet e Bashkuara thanë se e respektojnë aktgjykimin e Dhomave të Specializuara ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit dhe u bënë thirrje të gjitha palëve që ta pranojnë vendimin e gjykatës.
“Ne e respektojmë aktgjykimin e sotëm të Dhomave të Specializuara të Kosovës”, tha një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit për Radion Evropa e Lirë.
Departamenti i Shtetit tha se SHBA-ja mbështet drejtësinë për të gjitha viktimat dhe familjet e tyre dhe ritheksoi mbështetjen për llogaridhënien, procesin e rregullt ligjor dhe sundimin e ligjit.
Uashingtoni bëri thirrje, gjithashtu, për shmangien e retorikës nxitëse pas shpalljes së aktgjykimit.
“U bëjmë thirrje të gjitha palëve që ta respektojnë vendimin e gjykatës, të shmangin retorikën nxitëse dhe të vazhdojnë të punojnë drejt një të ardhmeje paqësore dhe demokratike”, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit.
Gjykata Speciale në Hagë i shpalli katër ish-krerët e Ushtrisë Çlirimitare të Kosovës fajtorë për katër akuza për krime lufte, ndërsa i liroi nga akuzat për krime kundër njerëzimit.
Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, ndërsa Kadri Veseli me 18 dhe Rexhep Selimi me 13.
Aktgjykimi është i shkallës së parë dhe avokatët mbrojtës kanë paralajmëruar se do ta apelojnë atë. /REL/
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e ka cilësuar si një “padrejtësi të papranueshme” dhe “ndëshkim të dëmshëm” vendimin e Dhomave të Specializuara për shpalljen fajtorë të katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
Në një adresim për qytetarët, kreu i qeverisë theksoi se ky aktgjykimi nuk përfaqëson vullnetin e popullit dhe shprehu besimin se ai do të korrigjohet në shkallën e apelit.
“Aktgjykimi mund të jetë shqiptuar formalisht në emër të popullit të Kosovës, por kjo formulë e zbrazët nuk duhet ngatërruar me vullnetin e popullit. Ky aktgjykim patjetër duhet ndryshuar dhe korrigjuar në shkallën e apelit dhe atë sa më parë”, deklaroi Kurti.
Pavarësisht dënimit, Kurti vuri në dukje se procesi gjyqësor rrëzoi pretendimin më të rëndë që rëndonte mbi UÇK-në, duke vërtetuar se nuk ka pasur një sulm të gjerë apo sistematik ndaj popullsisë civile.
Ai po ashtu ngriti shqetësime për njëanshmëri etnike në procesin gjyqësor, duke kritiukuar faktin se aparati shtetëror serb që kreu krimet mbeti i pagjykuar:
“Kur në bankën e të akuzuarve gjenden vetëm pjesëtarët e një etnie, ndërsa aparati shtetëror që kreu masakra, dëbime dhe krime gjenocidale mbetet jashtë juridiksionit, krijohet në mënyrë të pashmangshme pamja e një drejtësie njëetnike”.
Kryeministri nënvizoi se pastërtia e luftës çlirimtare mbetet e paprekur dhe se gjykimi i veprimeve individuale nuk e zbeh kauzën historike të Kosovës.
“Sot u gjykuan akuza dhe veprime të caktuara; nuk u gjykua dhe nuk mund të dënohet arsyeja pse lindi UÇK-ja e as të njolloset ajo. Sepse kur atdheu nuk duroi më gjakatarë, ai thirri çlirimtarë”, u shpreh ai.
Kreu i ekzekutivit rikonfirmoi se shteti i Kosovës do të vazhdojë t’u ofrojë mbështetje të plotë e institucionale katër ish-drejtuesve gjatë procedurave vijuese ligjore në shkallën e apelit.