Kulturë

​Pasuria jo materiale e arbëreshëve të Sicilisë garon për vlerësimin “European Heritage Label”

Qëllimi i këtij vlerësimi është identifikimi i kulturës së përbashkët evropiane e forcimi i sensit të përkatësisë evropiane.

Published

on

Pasuria jo materiale e arbëreshëve të qytezës, Hora e Arbëreshëve, (Piana delgi Albanesi) në provincën e Palermos është një nga 13 kandidaturat italiane që garojnë për vlerësimin “Etiketa e Trashëgimisë Europiane 2023”, (European Heritage Labe).

Qëllimi i këtij vlerësimi është identifikimi i kulturës së përbashkët evropiane e forcimi i sensit të përkatësisë evropiane.

Brenda datës 8 shkurt 2023, një Komision i Posacëm pranë Ministrisë së Kulturës Italiane do të zgjedh dy kandidaturat më të mira për të garuar në këtë vlerësim Europian që brenda datës 1 mars 2023 duhet të dorëzohen pranë Komisionit Europian.

Vetëm një nga propozimet e cdo vendi anëtarë do të meritoi titullin Etika e Trashëgimisë Europiane për vitin 2023, sic është vendosur në urdhëresën 1194 të KE aprovuar më 2011.

12 kandidaturat e tjera vijnë nga qytete, rajone, komuna, muzeume, objekte historike, parqe arekeologjike të ndryshme italiane.

Hora e Arbëreshëve është qyteza më e rëndësishme e arbëreshëve të rajonit të Sicilisë, me mbi 5000 banorë e një histori shekullore që nis pas vdekjes së Skënderbeut e emigrimit të shqiptarëve drejt Italisë së Jugut.

Hora e Arbëreshëve apo Piana degli Albanesi në gjuhën italiane, është ndër qytezat më të populluar me arbëreshë mes 52 qytezave arbëreshe që ka Italia.

Bashkësia e traditave kulturore, këngëve, valleve, zakoneve e ritualeve të festave e ngjarjeve të vecantë të jetës, përbëjnë pasurinë jo materiale të këtij komunitetit i cili identifikohet dhe si një vlerë e përbashkët e bashkësisë europiane që kërkon të vlerësohet dhe me titullin Etika e Trashëgimisë Europiane 2023.

Hora e Arbëreshëve konsiderohet si territori i lindjes së letërsisë arbëreshe me veprën në gjuhën shqipe realizuar më vitin 1592 të Lekë Matrënga “E Mbesuame e Krishterë”.

Është gjithashtu vendi ku në ‘600 u ngrit shkolla e parë europiane ku mësohej dhe gjuha shqipe. “Jemi thellësisht krenarë të jemi ndër 13 kandidaturat e përzgjedhura për të merituar vlerësimin Etiketa e Trashëgimisë Europiane 2023”, ka deklaruar kryetari i Bashkisë së Hora e Arbëreshëve, Rosario Petta.

Nuk është hera e parë që arbëreshët e Italisë prezantojnë pasurinë jo amteriale të tyre për t’ub përzgjedhur si një vlerë e njerëzimit.

Dy vite më parë, më 2020, Komuniteti i Arbëreshëve të Italisë kërkoi njohjen e trashëgimisë kulturore arbëreshe si pasuri jo materiale e njerëzimit.

Katedra e albanologjisë në Universitetin e Kalabrias dhe ajo në Universitetin e Palermos nën koordinimin e Fondacionit universitar “Prof Papas Francesco Solano” të Kalabrias, dorëzua në Komitetin Italian të Helsinkit kandidaturën që ritet arbëreshe të stinës së pranverës të quajtura ndryshe “Moti i Madh” të njihen në listën e pasurive kulturore jo materiale të njerëzimit.

Këto rite përbledhin gjuhën e letërsinë e pasur gojore të arbëreshëve, traditën e “Valles” në festën e Pashkëe, ritet e vdekjes në traditën fetare orientale, traditat ceremoniale të riteve të dasmës, këngë arbëreshe laike e fetare, produkte karateristike të zejtarisë arbëreshe, kostumet e pasura tipike të veshjes së grave, prodhime të artit të endjes, arti i kuzhinës me gatime rituale e tradicionale, si dhe shprehje të kulturës e riteve tipike arbëreshe.

Njohja si pasuri e Uneksos e kulturës arbëreshe “Moti i Madh” synoi vlerësimin e konfirmimin e vlerave shkencore që tiparet arbëreshe kanë luajtur në krijimin e bazës së kulturës së përbashkët antike të Europës.

Kandidatura u shoqërua nga rreth 40 studime tekniko-shkencore të grupeve të punës që inkurajuan procesin procedurial me kërkimet në terren për idenfikimin, zbulimin e përshkrimin e një sërë ritesh e traditash të komunitetit të arbëreshëve të Italisë, gjatë stinës së pranverës.

Sot dy vite më pas, pasuria e kulturës arbëreshe e një qyteze specifike arbëreshe garon të njihet si Trashëgim Europiane. Le të shpresojmë që kësaj here rezulotati të jetë i sukseshëm./Ora News

Kulturë

Sunny Hill Festival 2026 zyrtarisht i konfirmuar: 31 Korrik – 2 Gusht

Published

on

By

Është zyrtare! Sunny Hill Festival 2026 do të zhvillohet këtë verë, nga 31 Korrik deri më 2 Gusht. Festivali i njohur ndërkombëtarisht do të rikthehet me një linjë të pasur artistësh dhe aktivitete, duke ofruar tre ditë plot muzikë, energji dhe përvojë të paharrueshme për të gjithë adhuruesit.

Organizatorët ftojnë të gjithë të bashkohen dhe të shijojnë atmosferën e veçantë në kodrat e Sunny Hill: “See you on the Hill!”

Kjo edicion pritet të jetë një nga më të mëdhatë dhe emocionuesit deri më tani, duke sjellë artistë të njohur lokalë dhe ndërkombëtarë për publikun shqiptar dhe vizitorët nga jashtë.

Continue Reading

Kulturë

Dua Lipa bëhet Ambasadorja Globale e Bvlgari

Published

on

By

Bvlgari ka njoftuar me krenari se këngëtarja e njohur Dua Lipa është bërë Ambasadorja e saj e re Globale e Markës. Ky bashkëpunim shënon një kapitull të ri për shtëpinë e famshme të modës dhe bizhuterive, duke sjellë freski dhe stil modern.

“Është jashtëzakonisht e veçantë të punosh me një markë ikonike si Bvlgari, dhe jam e emocionuar të jem pjesë e një shtëpie që mishëron besimin, krijimtarinë dhe feminitetin modern,” tha Dua Lipa. Ajo shtoi se pjesët e Bvlgari gjithmonë japin prekje perfekte, duke transformuar çdo pamje në një moment të veçantë.

Bashkëpunimi i ri pritet të përfshijë fushata ndërkombëtare dhe prezantime ekskluzive, duke forcuar imazhin e Bvlgari si një nga markat më të njohura dhe prestigjioze në botë.

Continue Reading

Kulturë

Besimtarët myslimanë nisin muajin e shenjtë të Ramazanit

Published

on

By

Besimtarët myslimanë kanë nisur muajin e shenjtë të Ramazanit, një periudhë e përkushtimit, agjërimit dhe reflektimit shpirtëror që zgjat 30 ditë. Me faljen e namazit të parë të teravisë, në shumë qytete u regjistrua pjesëmarrje e madhe e besimtarëve, të cilët mbushën xhamitë, ndërsa në disa vende u falën edhe në oborre dhe hapësira përreth për shkak të numrit të lartë të pjesëmarrësve.

Në të gjitha xhamitë e Kosovës u fal namazi i teravisë së parë me prani të madhe të besimtarëve, duke shënuar kështu fillimin zyrtar të muajit të Ramazanit.
Në Xhaminë e Madhe në Prishtinë, e njohur si “Sulltan Mehmet Fatih”, një numër i madh besimtarësh u mblodhën për të falur namazin e jacisë dhe më pas teravinë.

Ramazani konsiderohet një nga muajt më të rëndësishëm në kalendarin islam, gjatë të cilit besimtarët agjërojnë nga agimi deri në perëndim të diellit, duke iu përkushtuar lutjes, bamirësisë dhe afrimit me Zotin. Përveç dimensionit fetar, ky muaj thekson edhe solidaritetin, ndihmën ndaj nevojtarëve dhe forcimin e lidhjeve familjare e shoqërore.

Institucionet fetare kanë bërë thirrje për mirëkuptim, respekt dhe ruajtje të vlerave që simbolizon ky muaj i shenjtë, duke uruar që Ramazani të sjellë paqe, shëndet dhe begati për të gjithë.

 

Continue Reading

Kulturë

Kush ishte aktori fitues Robert Duvall, që ndërroi jetë në moshën 95 vjeçare

Published

on

Robert Duvall (Robert Duvall), një aktor fitues i çmimit Oscar dhe i gjithanshëm, i cili la gjurmë të pashlyeshme në shumë role, nga ato kryesore deri tek ato dytësore, siç është koloneli që e donte napalmin në filmin “Apocalypse Now” dhe Boo Radley shpirtëror (Boo Radley) në “To Kill a Mockingbird”, vdiq në moshën 95 vjeç, njoftoi gruaja e tij.

Aktori, i cili luajti Tom Hagen (Tom Hagen), avokatin e familjes Corleone (Corleone) në filmin “The Godfather” dhe vazhdimin e tij të parë, si dhe rolin kryesor në mini-serialin televiziv “Lonesome Dove”, vdiq në paqe të dielën, sipas një deklarate që nuk zbuloi shkakun e vdekjes, sipas Reuters.

“Për secilin nga rolet e tij të shumta, Bob i dha më të mirën personazheve të tij dhe të vërtetës së shpirtit njerëzor që ata përfaqësonin”, tha Luciana Duvall në postim.

Duval luajti liderë të fortë si Lt. Col. Bull Meechum në “The Great Santina” dhe personazhi kryesor në “Stalin”, si dhe personazhe të dështuar dhe të thyer në “Tender Mercies” dhe “The Apostle”. Ai fitoi çmime për të dy llojet e roleve.

Duval, djali i një admirali të Marinës Amerikane dhe një aktoreje amatore, u rrit në Annapolis, Maryland. Pasi u diplomua në Kolegjin Principia në Illinois dhe shërbeu në Ushtrinë Amerikane, ai u transferua në New York, ku ndau një apartament me Dustin Hoffman dhe u miqësua me Gene Hackman ndërsa të tre ishin studentë të aktrimit që po përballonin vështirësi.

Pasi punoi në shfaqje të ndryshme televizive, Duval la një përshtypje të fortë edhe në role të vogla, siç ishte roli i tij i parë në film si i vetmuari misterioz Boo Radley në “To Kill a Mockingbird”.

Duval e mori këtë rol me sugjerimin e skenaristit të filmit Horton Foote, i cili e pëlqeu punën e Duval në një nga dramat e tij.

Foote më vonë shkroi Tender Mercies, një film të vitit 1983 për të cilin Duval fitoi një çmim Oscar për Aktorin më të Mirë si një këngëtar i dështuar i muzikës country.

Shtatë nominime për çmimin Oscar

Ndoshta roli më i paharrueshëm i Duval ishte në filmin epik të Frances Ford Coppola-s, Apocalypse Now, në vitin 1979, ku ai luajti rolin e nënkolonelit të ngathët dhe të fiksuar pas surfimit, Bill Kilgore.

Duval pati vetëm disa minuta në ekran, por gati sa nuk e vodhi filmin me sjelljen e tij në fushëbetejë pas një sulmi të suksesshëm, kur deklaroi me entuziazëm: “Më pëlqen aroma e napalmit në mëngjes”. Ajo mbante erë “si fitore”, tha Kilgore.

Ky rol i siguroi Duval një nga shtatë nominimet e tij për Oscar. Nominimi i dytë ishte për aktorin më të mirë mbështetës në filmin e Coppola-s, The Godfather, duke luajtur Tom Hagen, një avokat për familjen mafioze Corleone. Duval u shfaq gjithashtu në pjesën e dytë të “The Godfather”, por refuzoi pjesën e tretë sepse mendonte se oferta e pagës nuk ishte e mjaftueshme.

Duval u nominua gjithashtu për një Oscar për rolet e tij në filmat e vitit 2014, The Great Santini, The Apostle, A Civil Action dhe The Judge. Në total, ai u shfaq në pothuajse 100 filma.

Duval ishte i njohur për interpretimin e shpeshtë të roleve të kaubojve. Ai fitoi një çmim Emmy për mini-serialin televiziv “Broken Trail”, luajti me John Wayne në “True Grit” dhe u nominua për një çmim Emmy për mini-serialin “Lonesome Dove”. Ai shpesh thoshte se roli i kaubojit ligjor të sjellshëm Gus McRae në “Lonesome Dove” ishte i preferuari i tij.

“Mendoj se ‘godita’ një njeri shumë specifik që përfaqëson diçka të rëndësishme në historinë e lëvizjes sonë në Perëndim”, tha Duval për New York Times. “Pas kësaj, ndjeva se mund të dal në pension, se kisha bërë diçka.”

Kur u mërzit me Hollivudin, Duval filloi të bënte filmat e tij. Ai shkroi, drejtoi dhe mori një nominim për Oscar për rolin e tij në filmin “Apostulli”, historinë e një predikuesi në konflikt.

Duval bëri të njëjtën gjë me “Assassination Tango”, një film që i lejoi të tregonte pasionin e tij për tango dhe Argjentinën, ku takoi gruan e tij të katërt, Luciana Pedraza. Të dy lindën më 5 janar, por me 41 vjet diferencë.

Duval e ndau kohën e tij midis Los Angeles, Argjentinë dhe një ferme në Virxhinia, ku ai shndërroi një hambar në një sallë tangoje.

Continue Reading

Të kërkuara