Kulturë

​Pasuria jo materiale e arbëreshëve të Sicilisë garon për vlerësimin “European Heritage Label”

Qëllimi i këtij vlerësimi është identifikimi i kulturës së përbashkët evropiane e forcimi i sensit të përkatësisë evropiane.

Published

on

Pasuria jo materiale e arbëreshëve të qytezës, Hora e Arbëreshëve, (Piana delgi Albanesi) në provincën e Palermos është një nga 13 kandidaturat italiane që garojnë për vlerësimin “Etiketa e Trashëgimisë Europiane 2023”, (European Heritage Labe).

Qëllimi i këtij vlerësimi është identifikimi i kulturës së përbashkët evropiane e forcimi i sensit të përkatësisë evropiane.

Brenda datës 8 shkurt 2023, një Komision i Posacëm pranë Ministrisë së Kulturës Italiane do të zgjedh dy kandidaturat më të mira për të garuar në këtë vlerësim Europian që brenda datës 1 mars 2023 duhet të dorëzohen pranë Komisionit Europian.

Vetëm një nga propozimet e cdo vendi anëtarë do të meritoi titullin Etika e Trashëgimisë Europiane për vitin 2023, sic është vendosur në urdhëresën 1194 të KE aprovuar më 2011.

12 kandidaturat e tjera vijnë nga qytete, rajone, komuna, muzeume, objekte historike, parqe arekeologjike të ndryshme italiane.

Hora e Arbëreshëve është qyteza më e rëndësishme e arbëreshëve të rajonit të Sicilisë, me mbi 5000 banorë e një histori shekullore që nis pas vdekjes së Skënderbeut e emigrimit të shqiptarëve drejt Italisë së Jugut.

Hora e Arbëreshëve apo Piana degli Albanesi në gjuhën italiane, është ndër qytezat më të populluar me arbëreshë mes 52 qytezave arbëreshe që ka Italia.

Bashkësia e traditave kulturore, këngëve, valleve, zakoneve e ritualeve të festave e ngjarjeve të vecantë të jetës, përbëjnë pasurinë jo materiale të këtij komunitetit i cili identifikohet dhe si një vlerë e përbashkët e bashkësisë europiane që kërkon të vlerësohet dhe me titullin Etika e Trashëgimisë Europiane 2023.

Hora e Arbëreshëve konsiderohet si territori i lindjes së letërsisë arbëreshe me veprën në gjuhën shqipe realizuar më vitin 1592 të Lekë Matrënga “E Mbesuame e Krishterë”.

Është gjithashtu vendi ku në ‘600 u ngrit shkolla e parë europiane ku mësohej dhe gjuha shqipe. “Jemi thellësisht krenarë të jemi ndër 13 kandidaturat e përzgjedhura për të merituar vlerësimin Etiketa e Trashëgimisë Europiane 2023”, ka deklaruar kryetari i Bashkisë së Hora e Arbëreshëve, Rosario Petta.

Nuk është hera e parë që arbëreshët e Italisë prezantojnë pasurinë jo amteriale të tyre për t’ub përzgjedhur si një vlerë e njerëzimit.

Dy vite më parë, më 2020, Komuniteti i Arbëreshëve të Italisë kërkoi njohjen e trashëgimisë kulturore arbëreshe si pasuri jo materiale e njerëzimit.

Katedra e albanologjisë në Universitetin e Kalabrias dhe ajo në Universitetin e Palermos nën koordinimin e Fondacionit universitar “Prof Papas Francesco Solano” të Kalabrias, dorëzua në Komitetin Italian të Helsinkit kandidaturën që ritet arbëreshe të stinës së pranverës të quajtura ndryshe “Moti i Madh” të njihen në listën e pasurive kulturore jo materiale të njerëzimit.

Këto rite përbledhin gjuhën e letërsinë e pasur gojore të arbëreshëve, traditën e “Valles” në festën e Pashkëe, ritet e vdekjes në traditën fetare orientale, traditat ceremoniale të riteve të dasmës, këngë arbëreshe laike e fetare, produkte karateristike të zejtarisë arbëreshe, kostumet e pasura tipike të veshjes së grave, prodhime të artit të endjes, arti i kuzhinës me gatime rituale e tradicionale, si dhe shprehje të kulturës e riteve tipike arbëreshe.

Njohja si pasuri e Uneksos e kulturës arbëreshe “Moti i Madh” synoi vlerësimin e konfirmimin e vlerave shkencore që tiparet arbëreshe kanë luajtur në krijimin e bazës së kulturës së përbashkët antike të Europës.

Kandidatura u shoqërua nga rreth 40 studime tekniko-shkencore të grupeve të punës që inkurajuan procesin procedurial me kërkimet në terren për idenfikimin, zbulimin e përshkrimin e një sërë ritesh e traditash të komunitetit të arbëreshëve të Italisë, gjatë stinës së pranverës.

Sot dy vite më pas, pasuria e kulturës arbëreshe e një qyteze specifike arbëreshe garon të njihet si Trashëgim Europiane. Le të shpresojmë që kësaj here rezulotati të jetë i sukseshëm./Ora News

Kulturë

Butrint Morina hap ekspozitë personale në Ulpiana Art Center

Published

on

Skulptori kosovar Butrint Morina do të hapë ekspozitën e tij personale më 3 qershor 2026, në ora 18:00, në hapësirat e Ulpiana Art Center.

Ekspozita do të prezantojë një përmbledhje të krijimtarisë së tij artistike ndër vite, duke përfshirë rreth 20 vepra të realizuara gjatë dekadës së fundit në konkurse, bienale dhe simpoziume ndërkombëtare.

Projekti artistik fokusohet në procesin krijues të skulpturës monumentale bashkëkohore, duke e zhvendosur vëmendjen nga vepra përfundimtare te vetë rrugëtimi i krijimit.

Në qendër të ekspozitës do të jenë maketat origjinale të skulpturave, të trajtuara si vepra të pavarura arti dhe jo vetëm si modele teknike. Çdo maketë do të shoqërohet me dokumentim fotografik që paraqet procesin e realizimit, nga ideja fillestare deri te instalimi final i veprave në hapësira publike në vende të ndryshme të botës.

Ekspozita do të ketë edhe karakter edukativ, me synim afrimin e publikut, studentëve të artit dhe nxënësve me procesin profesional të skulpturës.

Butrint Morina ka shprehur gatishmërinë që të udhëheqë personalisht vizitat e organizuara nga shkollat dhe institucionet arsimore gjatë kohëzgjatjes së ekspozitës, e cila do të qëndrojë e hapur deri më 28 qershor.

Continue Reading

Kulturë

Promovohet romani “Pasqyra e Fundit” i autores Blerta Aliu Ahmeti

Published

on

Në Librarinë Dukagjini është mbajtur promovimi i romanit “Pasqyra e Fundit” të autores Blerta Aliu Ahmeti, në praninë e dashamirësve të librit, artistëve, mediave dhe përfaqësuesve institucionalë.

Në këtë aktivitet mori pjesë edhe Drejtori i Kulturës i Komunës së Prishtinës.

Romani trajton tema që lidhen me identitetin, kujtesën dhe dimensionin emocional e historik, përmes një narrative bashkëkohore dhe reflektuese.

Gjatë promovimit u diskutua për vlerat letrare dhe artistike të veprës, ndërsa ngjarja u vlerësua si një aktivitet i rëndësishëm kulturor.

Continue Reading

Lajmet

Përurohet shtëpia-muze e poetit Ymer Elshani në Korroticën e Poshtme

Published

on

Shtëpia e poetit Ymer Elshani, i vrarë bashkë me familjen e tij dhe 46 civilë të tjerë gjatë Masakrës së Poklekut nga forcat paramilitare serbe, është shndërruar në muze në Korroticën e Poshtme të Drenasit.

Përurimi i shtëpisë-muze u bë në fillim të kësaj jave, duke krijuar një hapësirë që do të ruajë kujtesën historike dhe do të prezantojë jetën, veprën dhe trashëgiminë letrare të Elshanit, si dhe dëshmitë e një prej periudhave më të dhimbshme të historisë së Kosovës.

Në ceremoninë e përurimit morën pjesë Kryeministri Albin Kurti, Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, deputetja Saranda Bogujevci dhe zyrtarë të tjerë institucionalë.

Shtëpia-muze pritet të shërbejë si institucion i kujtesës dhe pikë referimi për ruajtjen e së vërtetës historike dhe edukimin e brezave të ardhshëm.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e UBT-së njihen me rrugëtimin e Japonisë nga tradita e samurajve deri te një prej shteteve më të avancuara në botë

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve në Ditët e Artit dhe Dizajnit, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT organizoi një aktivitet të veçantë kulturor dhe akademik, i realizuar në bashkëpunim me Ambasadën e Japonisë në Kosovë dhe Asociacionin e Miqësisë Kosovaro-Japoneze.

Aktiviteti, i mbajtur në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan, bëri bashkë studentë, profesorë, artistë dhe mysafirë të shumtë të interesuar për historinë, kulturën dhe zhvillimin e Japonisë.

Ngjarja u hap me fjalën përshëndetëse të Dekanes së Fakultetit të Artit dhe Dizajnit, Prof. Dr. Ariana Gjoni, e cila vlerësoi rëndësinë e aktiviteteve ndërkulturore në pasurimin e përvojës akademike të studentëve dhe në krijimin e urave të bashkëpunimit ndërkombëtar përmes artit, dizajnit dhe edukimit.

Më pas, Prof. Afërdita Statovci theksoi rëndësinë e njohjes së kulturave të ndryshme botërore si pjesë e formimit profesional dhe artistik të studentëve, duke nënvizuar se arti dhe dizajni janë gjuhë universale që lidhin popujt dhe traditat.

Në emër të Asociacionit të Miqësisë Kosovaro-Japoneze, Luljeta Arifi foli për marrëdhëniet miqësore ndërmjet Kosovës dhe Japonisë, duke vlerësuar rolin e institucioneve arsimore në promovimin e dialogut kulturor dhe shkëmbimit të përvojave mes dy vendeve.

Pika qendrore e aktivitetit ishte ligjërata e mbajtur nga Hiroyasu Tanigaki, përfaqësues i Ambasadës së Japonisë në Kosovë, me temën “Nga Samurai deri te shteti modern”. Përmes një prezantimi të pasur me informacione historike dhe kulturore, ai prezantoi transformimin e Japonisë ndër shekuj, duke filluar nga periudha e samurajve e deri te zhvillimi i saj si një nga shtetet më të avancuara teknologjikisht dhe ekonomikisht në botë.

Pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen më nga afër me vlerat tradicionale japoneze, filozofinë e disiplinës, inovacionin, zhvillimin urban dhe ndikimin global të kulturës japoneze në art, dizajn, teknologji dhe industri kreative. Ligjërata u përcoll me interes të madh nga studentët, të cilët zhvilluan diskutime dhe shkëmbyen pyetje mbi aspektet kulturore dhe zhvillimore të Japonisë.

Aktiviteti dëshmoi edhe një herë përkushtimin e UBT-së në organizimin e ngjarjeve që ndërthurin dijen, kulturën dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, duke krijuar mundësi të reja për studentët që të mësojnë nga përvoja dhe modelet më të avancuara globale.

Continue Reading

Të kërkuara