Aktualitet

​Ekspertët evropianë të energjisë paralajmëron rrezikun e investimeve hidroenergjetike në Evropën Juglindore

Energjia hidrike, së bashku me qymyrin, ka luajtur tradicionalisht një rol të madh në Evropën Juglindore.

Published

on

Investimet e mëdha të hidrocentraleve në të gjithë Evropën Juglindore po përballen me rreziqe të larta dhe ritme të ulëta realizimi, thuhet në raportin e ri kërkimor të rrjetit të organizatave CEE Bankwatch, EuroNatur, Riverwatch dhe WWF Adria, të publikuar sot, në të cilin janë identifikuar nëntë raste të projekteve me risk të lartë.

Edhe pse qindra hidrocentrale të vogla të cilat janë shumë të dëmshme për biodiversitetin janë ndërtuar në të gjithë rajonin në dekadën e fundit, përpjekjet për të ndërtuar hidrocentrale të gjelbra më të mëdha se 10 MW kanë qenë kryesisht të pasuksesshme, me vetëm Shqipërinë dhe Slloveninë që ia dolën ta bëjnë këtë.

Cenueshmëria ndaj thatësirës, çështjet ligjore, rritja e rezistencës publike dhe mungesa e financimit janë ndër faktorët që kanë ndaluar një mori projektesh të mëdha hidroenergjetike në vitet e fundit, duke përfshirë dy në lumin Vjosa në Shqipëri, dy në Parkun Kombëtar të Mavrovës në Maqedoninë e Veriut dhe disa në lumenjtë Moraça dhe Vrbas në Mal të Zi dhe Bosnje-Hercegovinë.

Energjia hidrike, së bashku me qymyrin, ka luajtur tradicionalisht një rol të madh në Evropën Juglindore, por ndryshimi i klimës po e sfidon këtë rol. Shqipëria ka shtuar rreth 600 MW në termocentrale të mëdha dhe disa qindra megavat termocentrale më të vogla që nga viti 2010, megjithatë prodhimi mesatar i hidrocentraleve mezi u rrit midis 2010 dhe 2020. Madje në Bosnje dhe Hercegovinë, Kroaci dhe Mal të Zi, të cilat shtuan vetëm hidrocentrale të vogla, gjenerimi mesatar është pakësuar.

Të patrazuar, qeveritë dhe ndërmarrjet e rajonit janë të prira për të ndërtuar hidrocentrale edhe më të mëdha. Bosnja dhe Hercegovina është veçanërisht ambicioze, duke planifikuar të paktën 12 diga të mëdha, pavarësisht dështimit të saj për të përfunduar një fabrikë të vetme të madhe të gjelbër në dekadën e fundit.

Financimet po bëhen më të pakta pasi Banka Evropiane e Investimeve, Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim dhe KfW e Gjermanisë janë bërë më të kujdesshme kohët e fundit, duke lënë bankat kineze dhe turke, si dhe Korporatën Ndërkombëtare Financiare të Zhvillimit të ShBA-së (DFC), ndër të paktët që janë të gatshëm të vënë bast në një sektor kaq të rrezikshëm.

Megjithatë, pavarësisht se kompanitë kineze janë përfshirë në disa projekte në Bosnje dhe Hercegovinë, duke përfshirë uzinën e Ulogut në Neretvën e Epërme, një seri prej tre termocentralesh në Bistricë dhe potencialisht edhe tri centrale të tjera në Drinën e Epërme – i vetmi financim i konfirmuar kinez është për impiantin e diskutueshëm të Dabarit 160 MW, për të cilin në janar të këtij viti u nënshkrua një kredi prej 180 milionë euro nga Eximbank.

Pippa Gallop, nga CEE Bankwatch Network – ka thënë se prodhimi i hidrocentraleve në rajon po shkon lart e poshtë si një “yo-yo” për shkak të ndryshimeve klimatike, duke e bërë të kotë shtimin e më shumë digave.

Kjo është më e dukshme në vende si Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia dhe Mali i Zi që tashmë janë mjaft të varura nga hidrocentralet. Është krejtësisht e pakuptueshme që në fund të vitit 2021, Mali i Zi kishte vetëm 2.5 MW të instaluar fotovoltaikë diellorë. Diversifikimi i burimeve të rinovueshme dhe një rritje serioze e efiçencës së energjisë është urgjentisht e nevojshme”.

Ndërkohë, Amelie Huber, nga Fondacioni EuroNatur – tha gjithashtu se investitorët e hidrocentraleve vazhdojnë të joshen nga perspektivat e një burimi energjie falas që është gjithmonë i disponueshëm.

Por hidroenergjia ka pushuar prej kohësh së qeni kjo: tejkalimi i afateve kohore dhe kostos janë rend i ditës, veçanërisht kur bëhet fjalë për hidrocentrale të mëdha dhe rrjedha e lumenjve nuk është më e besueshme. Dhe ndikimi shumë negativ i hidrocentraleve në biodiversitetin e sistemeve lumore duhet të merret parasysh. Vendet, sistemet energjetike të të cilave varen nga hidrocentralet do të paguajnë një çmim të lartë pasi ndikimet e ndryshimeve klimatike intensifikohen dhe thatësirat dhe përmbytjet bëhen më të shpeshta”.

Ulrich Eichelmann nga Riverwatch tha gjithashtu se përveç aspekteve të lidhura me energjinë që flasin kundër bllokimit të lumenjve të Ballkanit, ekziston edhe fakti se lumenjtë si Neretva, Drina dhe të tjerë janë me vlerë të jashtëzakonshme ekologjike.

A do të guxonit të shkatërroni pyjet e fundit të mbetura të vjetra për të prodhuar pelet? Ne do të bënim të njëjtën gjë me këta lumenj, nëse do t’i lejonim që atyre t’u vendosen diga. Për fat të mirë, njerëzit po e kuptojnë gjithnjë e më shumë vlerën e vërtetë të lumenjve të Ballkanit dhe po i kundërshtojnë gjithnjë e më shumë projektet e digave dhe po i fitojnë këto beteja”, tha Eichelmann.

Continue Reading

Lajmet

Dështon rezoluta në Komision për krerët e UÇK-së, deputetët maqedonas bojkotuan mbledhjen

Published

on

By

Komisioni për Politikë të Jashtme i Kuvendit të RMV-së nuk e miratoi projektrezolutën për respektimin e standardeve në procedurat penale kundër ish-udhëheqësve të UÇK-së, pasi nuk u sigurua kuorumi i nevojshëm për vendimmarrje, raporton Zhurnal.

Deputetët maqedonas bojkotuan mbledhjen, duke penguar kështu shqyrtimin dhe miratimin përfundimtar të Rezolutës. Në seancë morën pjesë vetëm deputetët e Frontit Evropian, VLEN-it, Aleancës për Shqiptarët dhe deputeti Rexhep Ismail nga “E Majta”, përcjell “Alsat”.

Sipas përfaqësuesve të partive politike shqiptare, mungesa e deputetëve maqedonas ishte e qëllimshme. Debati për këtë çështje është shtyrë për një kohë të pacaktuar.

Kujtojmë se anëtar shqiptar me të drejtë vote në këtë komision janë deputetët Merita Koxhaxhiku dhe Skender Rexhepi. Ilire Dauti është zv. anëtare që sot ishte si një nga propozuesit e rezolutës. /Zhurnal MK/

Continue Reading

Lajmet

LDK kundër refuzimit të 21 amandamenteve të propozuara në buxhet

Published

on

By

Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) ka shprehur indinjatën e saj për refuzimin e 21 amandamenteve që kishte propozuar për buxhetin, gjatë një konference për media.

Shefja e Grupit Parlamentar, Jehona Lushaku, tha se projekti i buxhetit nuk përkrah arsimin, shëndetësinë dhe projektet kapitale si Unaza e Kryeqytetit, ndërtimi i Spitalit të Kryeqytetit dhe digjitalizimi i sistemeve arsimore e shëndetësore. Ajo shtoi se LDK do të insistojë që këto projekte të futen në buxhet.

Deputeti Besian Mustafa vuri në dukje se asnjë nga amandamentet e komunave, përveç buxhetit të Kryeqytetit, nuk janë miratuar, ndërsa deputeti Fadil Hadergjonaj kritikoi moskalimin e amandamentit të tij për punimet në Kompleksin Memorial të Betejës së Kosharës.

LDK deklaron se nuk do të mbështesë buxhetin përderisa nuk përfshin këto projekte kapitale dhe reformuese.

Continue Reading

Aktualitet

Trump dhe sfidat e politikës së jashtme përballë Iranit

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u dorëzoi ultimatumin e tij më të fundit Iranit të enjten gjatë një takimi të Bordit për Paqe, koalicionit të Lindjes së Mesme që Trump formoi për të stabilizuar një rajon që ai mund ta zhytë së shpejti në një luftë të re.

Ironia e të kërkuarit njëkohësisht paqe dhe kërcënimit me veprime ushtarake nënvizon impulsin konkurrues në thelb të politikës së jashtme të Trump-it në mandat të tij të dytë, raporton BBC.

Ndoshta asnjëherë kjo kontradikë nuk shihet më qartë sesa në ngërçin midis Uashingtonit dhe Teheranit – një bllokadë që është përshkallëzuar shpejt dhe tani mund të çojë në fushatën më të madhe ajrore amerikane në vite.

Trump ka thënë se ai preferon një zgjidhje diplomatike në formën e një marrëveshjeje që do të përfundojë programin bërthamor të armëve të Iranit. Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha të mërkurën se do të ishte “shumë i mençur” për Iranin që të bënte një marrëveshje.

Megjithatë, për gjithë fjalët rreth diplomacisë, Trump ka rritur retorikën e tij kundër Republikës Islamike në javët e fundit, dhe ka urdhëruar atë që analistët thonë se është rritja më e madhe ushtarake e SHBA-së në Lindjen e Mesme që nga Lufta e Irakut në 2003.

Është një shembull tjetër i dukshëm i gatishmërisë së Trump-it për të përdorur forcë ushtarake më shpesh se sa mbështetësit e tij prisnin në mandat të tij të dytë, dhe pa miratimin paraprak të Kongresit.

Kërcënimi i Trump-it për të goditur Iranin nuk mund të injorohet thjesht si një taktike negociimi, pasi herën e fundit që ai kërcënoi një armik me veprime ushtarake, SHBA-ja ndoqi me një sulm ndaj Venezuelës në janar. /BBC/

Continue Reading

Lajmet

Qeveria themelon Këshillin Shtetëror për 28-vjetorin e UÇK-së dhe miraton projektligjet me prioritet për vitet 2026–2028

Published

on

By

Në mbledhjen e saj të dytë, Qeveria e Republikës së Kosovës ka miratuar një sërë vendimesh dhe projektligjesh që synojnë forcimin e administratës, zhvillimin ekonomik dhe integrimin ndërkombëtar të vendit. Një nga vendimet kryesore është themelimi i Këshillit Shtetëror për shënimin e 28-vjetorit të Epopesë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK).

Kryesues i këshillit do të jetë ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, me bashkëkryesues Andin Hotin, ministër për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare, ndërsa anëtarë të tjerë janë kryetari i Komunës së Skenderajt, Sami Lushtaku, ministrja e Kulturës dhe Turizmit, Saranda Bogujevci, ministri i Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi, gjenerali Bashkim Jashari dhe drejtori i Policisë, Gazmend Hoxha.

Nga një përfaqësues janë gjithashtu edhe organizatat e dala nga lufta e UÇK-së, Zyrës së Presidentes, Kuvendit, Zyrës së Kryeministrit dhe Asociacioni i Komunave. Këshilli ka për qëllim organizimin dhe koordinimin e aktiviteteve përkujtimore për këtë përvjetor historik.

Në kuadër të agjendës ligjore, Qeveria ka miratuar Projekt-programin e projektligjeve për vitet 2026–2028, duke vendosur si prioritet procedimin e Projektligjit për Byronë shtetërore për konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme dhe Projektligjit të ri për çmimet tavan, të cilat sipas kryeministrit Albin Kurti janë masa kyçe për rritjen e transparencës dhe kontrollin e ekonomisë.

Po ashtu, janë miratuar projekt-rregullorja për fushat e përgjegjësisë administrative të ministrive dhe Projekt-programi i vlerësimit Ex-Post të Akteve Juridike, që synon përmirësimin e cilësisë së legjislacionit dhe efektivitetin e procedurave administrative.

Në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe arsimit, qeveria ka miratuar Projektligjin për ratifikimin e marrëveshjes për qasje në arsimin e lartë dhe pranim për studime në Ballkanin Perëndimor, si dhe Projektligjet për ratifikimin e amendamenteve Nr. 2 dhe Nr. 3 të marrëveshjeve financiare me Bashkimin Evropian për programet IPA 2017 dhe IPA 2018. Këto hapa synojnë thellimin e bashkëpunimit rajonal dhe integrimin e Kosovës në projekte ndërkombëtare zhvillimore.

Në nivel lokal, Qeveria ka vendosur themelimin e ndërmarrjeve publike lokale “Fushë-Kosova” Sh.A. në Fushë-Kosovë dhe “Eko Drenasi” Sh.A. në Drenas, duke synuar përmirësimin e shërbimeve publike dhe menaxhimin e infrastrukturës lokale. Po ashtu është miratuar edhe projekt-rregullorja për procedurën e shqyrtimit administrativ të akteve të komunave, për të përmirësuar transparencën dhe efikasitetin e procesit administrativ.

 

 

Continue Reading

Të kërkuara