Shtetet e Bashkuara kanë vendosur tarifa të reja ndaj 60 partnerëve tregtarë — të cilët mbulojnë shumicën dërrmuese të importit amerikan — me pretendimin se ata nuk kanë ndaluar siç duhet punën e detyruar, raporton BBC.

Taksat, që variojnë nga 10% deri në 12.5%, synojnë partnerë kyçë ekonomikë, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Kinën, Bashkimin Evropian, Kanadanë, Japoninë dhe Indinë. Ato hyrën në fuqi të premten, sapo skadoi taksa e përkohshme prej 10% mbi mallrat e huaja e vendosur më herët këtë vit.

Lëvizja është përshkallëzimi më i fundit në luftën tregtare globale të rindezur nga Presidenti Donald Trump që prej rikthimit të tij në detyrë vitin e kaluar.

Gjykata e Lartë e SHBA-së vendosi muaj më parë se shumë nga tarifat e vendosura globalisht nën kompetencat e emergjencës u miratuan në mënyrë të paligjshme. Më pas, presidenti ka kërkuar rrugë të tjera për të vazhduar politikën e tij kryesore tregtare.

Muajin e kaluar, Shtëpia e Bardhë propozoi tarifa prej 10% deri në 12.5% mbi importet nga dhjetëra vende për shkak të shqetësimeve se ato nuk po bënin mjaftueshëm për të luftuar punën e detyruar.

Të enjten, Përfaqësuesi i Tregtisë i SHBA-së, Jamieson Greer, duke vepruar nën udhëzimet e Trump, deklaroi se këto tarifa tashmë hyjnë në fuqi.

“Veprimi i sotëm do të fillojë të korrigjojë atë që përbën si një shkelje të të drejtave të njeriut, ashtu edhe një praktikë tregtare të deformuar, me qëllim përmirësimin e mirëqenies së punëtorëve kudo në botë,” thuhej në deklaratën e tij.

Greer u mbështet në Nenin 301 të Ligjit të Tregtisë të vitit 1974 (Section 301 of the Trade Act of 1974), i cili rregullon zbatimin e masave tregtare të SHBA-së ndaj praktikave që rëndojnë apo kufizojnë tregtinë amerikane.

Më herët gjatë kësaj jave, administrata Trump përdori një statut tjetër, Nenin 338 të Ligjit të Tarifave të vitit 1930, për të vendosur tarifa prej 50% mbi produktet nga Kanada.

Të enjten, Zyra e Përfaqësuesit të Tregtisë të SHBA-së tha se tarifat e fundit po u vendoseshin partnerëve “për shkak të moszbatimit efektiv të ndalimit të importit të mallrave të prodhuara me punë të detyruar”.

Taksat e reja zbatohen për 60 partnerët kryesorë tregtarë të SHBA-së, të cilët mbulojnë 99.4% të importeve amerikane. Zyra shtoi se Trump e ka bërë miratimin e ndalimit të importeve me punë të detyruar një pjesë “kritike” të marrëveshjeve tregtare reciproke me kombet e tjera.

Sipas zyrës, deri më tani 10 partnerë tregtarë kanë rënë dakord të miratojnë një ndalim të tillë në këto marrëveshje, ndërsa vendet e tjera kanë zbatuar ndalime si reagim ndaj hetimit të SHBA-së në javët e fundit.

Partnerët tregtarë që kanë marrë angazhime për të miratuar dhe zbatuar efektivisht ndalimet ndaj punës së detyruar do t’i nënshtrohen një tarife prej 10%, ndërsa ata që nuk e kanë bërë këtë do të përballen me shkallën më të lartë prej 12.5%.

Greer u shpreh se ishte “i inkurajuar nga partnerët tregtarë që kanë lëvizur shpejt për të miratuar ndalimet e importit për punën e detyruar” dhe se priste me padurim “të siguronte zbatimin e tyre efektiv”.

Masat e reja tregojnë se administrata Trump është “e vendosur” të çojë përpara strategjinë e saj tarifore, tha ekspertja e politikave tregtare Deborah Elms nga Hinrich Foundation. Ajo deklaroi për BBC-në se ka pak gjasa që vendet e goditura me tarifa të mund të provojnë se kanë masa të mjaftueshme për të parandaluar importet e prodhuara me punë të detyruar.

Ekspertja e sigurisë ekonomike Wendy Cutler nga Asia Society Policy Institute vërejti se tarifat ka të ngjarë të rrisin kostot për bizneset dhe konsumatorët, megjithëse ndikimi mund të zbutet për shkak të numrit të mallrave që janë përjashtuar. Shuma më e madhe e partnerëve tregtarë do të jenë të zhgënjyer dhe pritet të fokusohen në mënyra për “të reduktuar varësinë e tyre nga tregu amerikan” përmes marrëveshjeve me vende të tjera, shtoi Cutler.

Çfarë kanë thënë vendet e tjera?

Disa vende kanë reaguar tashmë ndaj njoftimit, përfshirë Brazilin. Qeveria braziliane e quajti këtë lëvizje “të pajustifikuar” dhe “arbitrare”. Uashingtoni ka zgjedhur të “manipulojë një çështje me rëndësi të madhe” për të drejtat e punëtorëve për të mbështetur politikën e tij tregtare mbrojtëse (proteksioniste), tha qeveria e Brazilit në një deklaratë.

Brazili, i cili u godit me tarifën e re prej 12.5%, shtoi se do të përgjigjet me masa sipas “ligjit të tij të reciprocitetit” dhe do të marrë në konsideratë partnerë të tjerë tregtarë.

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka lëshuar të enjten një paralajmërim për Houthit, grupin jemen të mbështetur nga Irani, pas sulmit të tyre ndaj dy anijeve saudite të naftës në Detin e Kuq.

Në një postim në Truth Social, Trumpi ka thënë se do ta mbajë përgjegjës Iranin për çdo veprim të Houthive.

“Nëse ata e përsërisin këtë veprim, SHBA-ja do ta mbajë Iranin përgjegjës, duke qenë se Houthitë janë një forcë përfaqësuese e Iranit, dhe do të ushtrohet një ndëshkim i rëndë ushtarak ndaj Iranit dhe, natyrisht, ndaj vetë Houthive. Këta më kanë zhgënjyer thellë, pasi deri më tani kishin vepruar në mënyrë shumë profesionale dhe të mençur”, ka shkruar Trumpi.

Sulmi i cisternave të naftës ka ardhur vetëm tri ditë pasi rebelët Houthi kishin shpallur bllokadë ndaj anijeve saudite në Detin e Kuq.

Kërcënimi i tyre ndaj anijeve në atë pjesë rrezikon të hapë një front të ri në luftën e rikthyer SHBA-Iran, pas marrëveshjes së arritur në qershor.  /Reuters/

Vendet e Bashkimit Evropian janë pajtuar për paketën e 21-të të sanksioneve ndaj Rusisë për shkak të luftës së saj në Ukrainë, duke vendosur kufizime ndaj sektorit bankar rus, por njëkohësisht duke arritur një kompromis me Greqinë për t’i zbutur kufizimet ndaj gazit të lëngshëm natyror (LNG) rus, thanë të enjten katër diplomatë të BE-së.

Paketa ofron një përjashtim njëvjeçar që u lejon kompanive të BE-së të transferojnë gaz të lëngshëm natyror nga Rusia drejt vendeve të treta, me mundësi rinovimi automatik, pas kërkesave të Greqisë.

Për miratimin e sanksioneve kërkohet njëzëshmëria e shteteve anëtare.

“Shtetet anëtare treguan solidaritet me Greqinë dhe pritet që Greqia ta bëjë të njëjtën gjë me të tjerët në të ardhmen”, tha një diplomat i BE-së.

Athina tha se ndalimi i ardhshëm i shërbimeve të transferimit të LNG-së ruse drejt vendeve të treta thjesht do ta zhvendoste pjesën e tregut jashtë Evropës dhe nuk do të ndikonte në të ardhurat e Rusisë.

Masa pritej të hynte në fuqi më 1 janar. Importet e LNG-së ruse nga BE-ja do të mbeten të ndaluara nga kjo datë. Greqia mbizotëron tregun evropian të transportit detar të LNG-së dhe është ndër aktorët më të mëdhenj globalë në këtë fushë, duke konkurruar me Japoninë, Kinën dhe Shtetet e Bashkuara.

Paketa përfshin ngrirjen për 12 muaj të kufirit të çmimit të naftës ruse në 44.10 dollarë për fuçi. Një rishikim i planifikuar do të kishte rritur kufirin e çmimit pas luftës në Iran, duke i siguruar Moskës të ardhura dukshëm më të larta.

“Ne po… ngrijmë për një vit rregullimin e kufirit të çmimit të naftës, në mënyrë që makineria ruse e luftës të mos përfitojë nga goditjet në treg”, shkroi në platformën X presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Paketa vendos në listën e sanksioneve 94 institucione financiare ruse – kryesisht banka – si dhe bursën e Moskës.

Shtetet e Bashkuara dhe Arabia Saudite kanë nënshkruar një marrëveshje historike, e cila raportohet se do t’i lejojë mbretërisë së Gjirit të zhvillojë një program bërthamor civil.

Marrëveshja përshkruhet si një “marrëveshje bashkëpunimi paqësor bërthamor” që do t’u sigurojë “qasje të madhe kompanive amerikane në programin saudit të energjisë bërthamore”, sipas Departamentit amerikan të Energjisë.

Teksti i marrëveshjes nuk është bërë publik, por mediat amerikane kanë raportuar se ajo mund t’i lejojë Arabisë Saudite të pasurojë uranium në të ardhmen — i cili mund të përdoret si lëndë djegëse për centralet elektrike, por edhe për prodhimin e bombave bërthamore.

Ekspertët thonë se kjo do të shënonte një precedent të parë për SHBA-në dhe mund të bartë rrezikun e përhapjes së ardhshme bërthamore në një rajon që tashmë është i paqëndrueshëm.

Departamenti i Energjisë i SHBA-së vuri në dukje se së bashku me marrëveshjen e bashkëpunimit, u nënshkrua gjithashtu një “marrëveshje dypalëshe e garancive”.

“Së bashku, këto dy marrëveshje vendosin bazën ligjore për një partneritet dekadash, me vlerë miliarda dollarësh, i cili çon përpara disa objektiva kryesore ekonomike dhe strategjike, përfshirë mospërhapjen e armëve bërthamore,” thuhet në deklaratë.

Qeveria saudite po ashtu lëshoi një deklaratë, ku tha se marrëveshja “përfaqëson një vazhdimësi të bashkëpunimit ekzistues mes dy vendeve në sektorin e energjisë”, si dhe vuri në dukje se ajo vjen pasi udhëheqësi saudit vizitoi Uashingtonin në nëntorin e kaluar.

Njoftimi vjen në një kohë kur luftimet mes SHBA-së dhe Iranit po përshkallëzohen. Arabia Saudite, një aleate e kahershme e SHBA-së, strehon disa baza amerikane, të cilat kanë qenë shënjestër e sulmeve iraniane. Gjithashtu, ky vendim vjen dy ditë pasi aleatët e Iranit në Jemen, Huthit, njoftuan një “bllokadë detare” kundër mbretërisë saudite.

Detaje specifike të marrëveshjes bërthamore nuk janë dhënë, por raportimet e mëparshme mediatike sugjeronin se, pas kryerjes së një studimi të përbashkët me SHBA-në, Arabisë Saudite mund t’i lejohet të pasurojë uranium në territorin e saj për të prodhuar lëndë djegëse në një impiant të ndërtuar nga SHBA-ja, në vend që të mbështetet në karburant të importuar.

Kjo mund të vlejë miliarda dollarë për SHBA-në, kompanitë e së cilës mund të përfshihen në ndërtimin e një impianti për prodhimin e uraniumit të pasuruar, i cili mund të përdoret si lëndë djegëse për centralet elektrike, por edhe për prodhimin e bombave bërthamore.

“Jini të sigurt se këto marrëveshje ruajnë standardet më të larta të sigurisë bërthamore dhe mospërhapjes së armëve, ndërsa mbështeten në teknologjinë dhe shkencëtarët më të mirë bërthamorë në botë, të projektuar pikërisht këtu në Shtetet e Bashkuara,” tha në një deklaratë Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright. /BBC/