Situata energjetike globale ka marrë një kthesë kritike këtë të enjte, duke detyruar fuqitë e mëdha të Evropës dhe Japoninë që të ndërhyjnë urgjentisht për të stabilizuar tregjet dhe për të siguruar rrugët kryesore të furnizimit me naftë.

Ky alarm vjen pas një vargu sulmesh reciproke mbi impiantet energjetike që kanë përshkallëzuar ndjeshëm luftën e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, duke krijuar një pasiguri që pritet të ndihet direkt edhe në xhepat e qytetarëve në Kosovë përmes rritjes së çmimeve të karburanteve dhe energjisë.

Ekonomitë kryesore botërore po përpiqen me çdo kusht të zbutin goditjen pasi gjiganti “QatarEnergy” raportoi dëme të mëdha nga raketat iraniane në qytetin industrial Ras Laffan, i cili proceson rreth një të pestën e gazit natyror të lëngshëm në botë.

Sulmet kanë prekur edhe portet e Arabisë Saudite në Detin e Kuq, duke dëshmuar aftësinë e Iranit për të bllokuar rrugët strategjike si Ngushtica e Hormuzit dhe për të goditur asetet më të vlefshme energjetike pavarësisht mbrojtjes ajrore.

Ndërkohë që Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, pohon se objektivat e luftës mbeten sipas planit, liderët e Britanisë, Gjermanisë, Francës, Italisë dhe Holandës kanë bërë thirrje të përbashkët për ndalimin e sulmeve mbi infrastrukturën civile dhe janë zotuar të punojnë me vendet prodhuese për të rritur prodhimin e naftës.

Kjo krizë ka pezulluar edhe planet për uljen e normave të interesit nga Banka Qendrore Evropiane, pasi inflacioni i parashikuar për vitin 2026 ka pësuar rritje, gjë që nënkupton kosto më të larta të jetesës dhe vështirësi në tregun e kredive.

Derisa bursa evropiane dhe ato aziatike po shënojnë rënie të theksuara, Irani ka deklaruar se sulmet mbi infrastrukturën e tyre kanë hapur një “faze të re të luftës”, duke vënë në shënjestër drejtpërdrejt interesat energjetike të lidhura me Shtetet e Bashkuara. /Reuters/

Çmimi i gazit ka pësuar një rritje të hapur dhe të menjëhershme në tregjet ndërkombëtare, pas sulmeve që goditën infrastrukturën energjetike në Lindjen e Mesme.

Goditja e kompleksit “Ras Laffan” në Katar ka bërë që çmimet në bursat e Britanisë së Madhe dhe Evropës të kthehen në nivele shqetësuese.

Në hapje të tregtisë këtë mëngjes, çmimi i gazit u rrit me mbi 25%, ndërsa aktualisht qëndron në rreth 23% më shtrenjtë, duke arritur në 171 paund për njësi (therm). Situata mbetet e rëndë, pasi çmimet e gazit në Evropë tashmë janë dyfishuar krahasuar me periudhën para fillimit të konfliktit.

Sipas kompanisë shtetërore të energjisë në Katar, dy valë sulmesh iraniane kanë shkaktuar “dëme të mëdha” në qendrën kryesore të gazit në vend. Ky tension ka prekur edhe naftën, e cila po tregtohet rreth 5% më shtrenjtë, duke arritur në 113 dollarë për fuçi.

Ekspertët po përcjellin me vëmendje situatën, pasi dëmtimi i këtyre pikave strategjike furnizimi mund të ketë pasoja afatgjata për koston e jetesës në gjithë kontinentin. /BBC/

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, është përpjekur të distancojë SHBA-në nga sulmi i Izraelit në fushën e gazit South Pars në Iran, duke i përshkruar aleatët e tij izraelitë si palë që “kanë reaguar dhunshëm” ndaj objektit dhe duke premtuar se kjo nuk do të përsëritet nëse Teherani përmbahet nga sulmet ndaj Katarit.

Trumpi tha se SHBA-ja nuk kishte “asgjë të bënte” me sulmin e së mërkurës mbi impiantet e fushës së gazit në provincën Bushehr të Iranit, i cili u pasua nga zotimi i Iranit për të goditur objektet energjetike në Katar, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Terminali i eksportit të gazit natyror të lëngshëm (LNG) i Katarit në qytetin industrial Ras Laffan pësoi më vonë “dëme të konsiderueshme” nga një sulm iranian me raketa, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe pezulluan punën në impiantin e gazit Habshan dhe në fushën e naftës Bab mes sulmeve me raketa.

“Nuk do të ketë më sulme nga Izraeli lidhur me këtë fushë jashtëzakonisht të rëndësishme dhe të vlefshme, South Pars,” tha Trumpi në platformën e tij TruthSocial vonë të mërkurën.

“Përveçse nëse Irani vendos pa dritësi të sulmojë një palë krejtësisht të pafajshme, në këtë rast Katarin – rast në të cilin Shtetet e Bashkuara të Amerikës, me ose pa ndihmën apo pëlqimin e Izraelit, do të hedhin në erë në mënyrë masive të gjithë fushën e gazit South Pars, me një forcë dhe fuqi që Irani nuk e ka parë apo përjetuar kurrë më parë,” tha ai.

“Shtetet e Bashkuara nuk dinin asgjë për këtë sulm specifik dhe shteti i Katarit nuk ishte në asnjë mënyrë apo formë i përfshirë në të, as nuk kishte ndonjë ide se kjo do të ndodhte,” deklaroi Trumpi.

Më herët të mërkurën, The Wall Street Journal raportoi se Trumpi kishte miratuar planin e Izraelit për të sulmuar South Pars, i cili është sektori iranian i depozitës më të madhe të gazit natyror në botë, të cilën Irani e ndan me Katarin.

“Trumpi, i cili ishte në dijeni paraprakisht për sulmin izraelit në South Pars, e mbështeti atë si një mesazh ndaj Teheranit për bllokimin e Ngushticës së Hormuzit,” njoftoi Journal, duke cituar zyrtarë amerikanë. “Presidenti beson se Irani e mori mesazhin dhe tani është kundër sulmeve mbi infrastrukturën energjetike iraniane,” thuhej në raport.

Rosiland Jordan e Al Jazeera-s, duke raportuar nga Washington, DC, tha se sulmi në fushën e gazit – një nga motorët kryesorë ekonomikë të Iranit – ngre pikëpyetje serioze. “Kjo ngre dyshime nëse izraelitët i thanë SHBA-së se po planifikonin të sulmonin South Pars përpara sulmit të së mërkurës,” tha Jordan.

Sulmi në South Pars shënoi herën e parë në konfliktin aktual që shënjestrohet një vend i lidhur drejtpërdrejt me prodhimin e lëndëve djegëse fosile, në vend të infrastrukturës më të gjerë të naftës dhe gazit.

Analistët kishin sugjeruar se objekte të tilla ishin kursyer nga sulmet deri më tani për të kufizuar rrezikun e sulmeve hakmarrëse mbi impiante të ngjashme në të gjithë rajonin. Përshkallëzimi i fundit ka nxitur shqetësimet se konflikti po zgjerohet në sektorin e energjisë, me pasoja ekonomike potencialisht të larta në nivel global.

Gjyqtari federal Royce C. Lamberth ka marrë një vendim historik duke urdhëruar rikthimin e menjëhershëm në punë të mbi 1,000 punonjësve të “Zërit të Amerikës” (VOA), pasi e cilësoi përpjekjen për shkrirjen e këtij mediumi si të paligjshme.

Punonjësit e këtij transmetuesi ndërkombëtar kishin kaluar një vit të plotë në leje të paguar administrative, ndërkohë që administrata e presidentit Donald Trump po përpiqej ta zvogëlonte agjencinë në “minimumin e saj ligjor”.

Gjyqtari Lamberth ishte mjaft i ashpër në vendimin e tij, duke e quajtur mungesën e bashkëpunimit të zyrtares Kari Lake si një veprim të qëllimshëm dhe me mirëbesim të keq.

Në vendimin e shpallur të martën, gjykata konstatoi se procesi i mbylljes së operacioneve në Agjencinë e SHBA-së për Mediat Globale (USAGM), që është institucioni mëmë i VOA-s, binte ndesh me ligjin administrativ federal. Për këtë arsye, agjencia është urdhëruar që t’i kthejë të gjithë punonjësit me orar të plotë në vendet e tyre të punës më së largu deri më 23 mars.

Gjithashtu, institucionit i kërkohet të rifillojë transmetimet ndërkombëtare, të cilat ishin ndërprerë pothuajse tërësisht gjatë vitit të fundit, me përjashtim të disa programeve të kufizuara në gjuhë të huaja si farsi.

Gjyqtari Lamberth, i cili njihet si i emëruar i kohës së Ronald Reagan-it, kritikoi ashpër refuzimin flagrant të qeverisë për të zbatuar rregullat e përcaktuara nga Kongresi.

Ai drejtoi akuza të drejtpërdrejta ndaj Kari Lake, zyrtares që mbikëqyri çmontimin e agjencisë, duke thënë se ajo e ka drejtuar institucionin në mënyrë të paligjshme. Sipas gjyqtarit, fshehja e informacioneve kyçe nga ana e zyrtarëve gjatë këtij procesi gjyqësor ishte një përpjekje e qartë për të manipuluar të vërtetën.

Ky vendim erdhi pas dy padive të ndërlidhura, njëra prej të cilave u ngrit nga drejtori i VOA-s, Michael Abramowitz, dhe tjetra nga një grup punonjësish të agjencisë.

Gazetaret Patsy Widakuswara, Jessica Jerreat dhe Kate Neeper e mirëpritën vendimin duke e quajtur atë “monumental” dhe shprehën gatishmërinë për të nisur menjëherë punën për riparimin e dëmeve që i janë shkaktuar institucionit. Ato theksuan se synimi i tyre i parë është rindërtimi i besimit te audienca globale, të cilës nuk kanë mundur t’i shërbejnë gjatë vitit të kaluar.

Në anën tjetër, drejtori Abramowitz u shpreh i lumtur me këtë fitore ligjore, duke vlerësuar qëndrueshmërinë e stafit dhe duke thënë se nevoja për “Zërin e Amerikës” nuk ka qenë kurrë më e madhe se tani.

Vendimi i gjykatës shfuqizon zyrtarisht një dokument të nënshkruar vitin e kaluar, i cili parashihte mbajtjen e vetëm 68 pozicioneve dhe shkarkimin e të gjithë të tjerëve. Deri më tani, as Agjencia për Mediat Globale dhe as Departamenti i Drejtësisë nuk kanë dhënë komente rreth këtij vendimi të ri. /Washington Post/