Amannisa Abdullah dhe burri i saj, Ahmad Talip, ishin rrugës për të blerë rroba për fëmijë në Dubai, kur iu erdhi një mesazh që u ndryshoi jetën të dyve përgjithmonë. Ahmedi e lexoi atë dhe kuptoi që ai duhej të paraqitej menjëherë në një stacion policie.

Ahmad e zbriti gruan e tij në shtëpinë e një shoku atë ditë në shkurt në vitin 2018, duke premtuar ta merrte më vonë.

Ai nuk u kthye më kurrë!

Në apartamentin e tyre në Dubai, Amannisa shihte orët që kalonin ndërsa thirrjet e saj të përsëritura drejtuar Ahmedit mbeteshin pa përgjigje.

Të nesërmen në mëngjes, 29-vjeçarja shtatzënë u largua nga apartamenti, ku përshëndetën një taksi në stacionin e policisë dhe ajo përpiqej t’i shpjegonte gjendjen e saj të vështirë një oficeri policie.

Ndërsa fliste, djali i saj i vogël i tërhoqi dorën. Në heshtje, ai tregoi drejt një qelie burgu, ku ishte ulur Ahmedi.

Për 13 ditë, Amannisa ishte midis shtëpisë së saj dhe burgut, duke iu lutur zyrtarëve për të liruar Ahmedin.

Me çdo vizitë, burri i saj dukej më i dëshpëruar. Ai i tha asaj se ishte i bindur se shtrirja e gjatë e Kinës kishte arritur në familjen e tij ujgure në Emiratet e Bashkuara Arabe.

“Nuk është e sigurt këtu. Ju duhet ta merrni djalin tonë dhe [të shkoni] në Turqi”, i tha ai Amannisas në bisedën e tyre të fundit. “Nëse foshnja jonë është vajzë, ju lutem vendosni emrin Amina. Nëse është djalë, vendoseni emrin Abdullah“.

Një javë më vonë, Ahmedi u dërgua në Abu Dhabi. Pesë ditë më vonë, autoritetet e Abu Dhabi i thanë asaj se ai ishte ekstraduar në Kinë.

Vajza e tyre, Amina, u lind një muaj më vonë në Turqi. Ajo nuk e ka takuar kurrë babanë e saj.

Dëshmia e saj është një nga shumë të mbledhura nga CNN, duke detajuar arrestimin dhe dëbimin e pretenduar të Ujgurëve me kërkesë të Kinës në tre vende kryesore arabe: Egjipti, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite.

CNN në Egjipt, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabinë Saudite ka kërkuar vazhdimisht për komente mbi ekstradimet dhe nuk ka marrë një përgjigje. Qeveria e Kinës gjithashtu nuk i është përgjigjur kërkesës për koment.

Në Egjipt, grupet e të drejtave kanë dokumentuar qindra ndalime – dhe të paktën 20 dëbime – të Ujgurëve. Në vitin 2017, shumica e tyre studentë në universitetin prestigjioz Islamik të Al-Azhar.

Në Arabinë Saudite midis viteve 2018 dhe 2020, të paktën një mysliman ujgur u dyshua se u ndalua dhe u dëbua pasi kreu pelegrinazhin Umrah në qytetet më të shenjta të Islamit. Një tjetër u arrestua pas një pelegrinazhi dhe përballet me deportimin.

Ndërsa zgjerohet ndikimi global i Pekinit, aktivistët e të drejtave kanë frikë se edhe kur kombet perëndimore marrin detyrën e Kinës për trajtimin e ujgurëve, vendet në Lindjen e Mesme dhe më gjerë do të jenë gjithnjë e më të gatshme të pranojnë shtypjen ndaj anëtarëve të grupit etnik brenda dhe jashtë .

Një raport i Human Rights Watch i lëshuar në prill tha se Kina kishte gjetur qindra Ujgurë në të gjithë globin, duke i detyruar ata të ktheheshin dhe të përballeshin me persekutime. Në shumë raste “është e pamundur të kuptosh se çfarë ka ndodhur me ta”, tha raporti.

CNN ka parë një dokument të lëshuar nga prokurori i shtetit në Dubai më 20 shkurt 2018 – tetë ditë pasi Ahmad Talip u mor në paraburgim – duke konfirmuar një kërkesë ekstradimi kinez për të, të renditur në dokumente me emrin e tij kinez, Aihemaiti Talifu.

Dokumenti thotë se autoritetet e Dubait fillimisht vendosën të lirojnë Ahmedin për shkak të provave të pamjaftueshme që ai të ekstradohej. Prokuroria e Dubait udhëzoi policinë “të ndalojë kërkimin e personit të lartpërmendur dhe të heqë të gjitha kufizimet ndaj tij, përveç nëse ai kërkohet për një arsye tjetër”.

Por më 25 shkurt 2018, Amannisa u tha se Ahmedi ishte dëbuar. Autoritetet në Emiratet e Bashkuara Arabe kurrë nuk shpjeguan për çfarë akuzohej burri i saj. Tre vjet më vonë, ajo ende nuk ka përgjigje.

“Nëse burri im [ka kryer] ndonjë krim, pse nuk më thonë? Pse Kina nuk më thotë?”, pyeti ajo.

“Unë nuk e di nëse burri im është ende gjallë apo jo”, tha ajo. “Unë nuk kam asnjë … lajm për të nga Kina, nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Ata janë të heshtur, plotësisht të heshtur“.

“Pse nuk i bindeni letrës suaj të gjykatës? Ju thoni se jeni vend mysliman. Dhe unë kurrë nuk kam besuar që kjo ka ndodhur, unë kurrë nuk ju besoj juve“.

Autoritetet e Dubait dhe Ministria e Jashtme e Emirateve të Bashkuara Arabe nuk u janë përgjigjur kërkesave të përsëritura të CNN për komente mbi çështjen e Ahmad.

Dëbimet nga vendet me shumicë myslimane

Tensionet ndëretnike janë shkaktuar nga ankesat e lidhura me akuzat për politika të padrejta ekonomike dhe kufizime të mbështetura nga qeveria për sjelljen fetare, ushqimin hallall dhe veshjen islamike.

Në vitet e fundit, politika e Pekinit ndaj grupeve të pakicave të rajonit është forcuar dukshëm, duke bërë që shumë të largohen jashtë shtetit.

Që nga viti 2016, kanë dalë prova se qeveria kineze ka operuar qendra të mëdha dhe të fortifikuara për të ndaluar qytetarët ujgurë në Xinjiang. Deri në dy milionë njerëz mund të jenë marrë në kampe, sipas Departamentit të Shtetit të ShBA.

Ish-të arrestuarit dhe aktivistët i quajnë këto “kampe përqendrimi” – vendet ku të burgosurit i nënshtrohen indoktrinimit intensiv që synon de-islamizimin e tyre, të detyruar të mësojnë Mandarin dhe të udhëzuar në propagandën e Partisë Komuniste.

Kina mohon me forcë akuzat për abuzime të të drejtave të njeriut, duke këmbëngulur se kampet e Xinjiang janë vullnetare “qendra të trajnimit profesional”, të dizajnuara për të zhdukur ekstremizmin fetar dhe terrorizmin.

Por dëshmitë e mbledhura nga CNN nga ish-të burgosurit përshkruajnë incidente të punës së detyruar, torturave, abuzimit seksual dhe madje edhe vdekjeve të të burgosurve.

Departamenti i Shtetit i ShBA ka akuzuar Pekinin për “gjenocid” ndaj Ujgurëve.

Përveç asimilimit kulturor, grupet e të drejtave të njeriut dhe aktivistët ujgurë jashtë shtetit gjithashtu kanë pohuar se qeveria kineze i detyroi ujgurët t’i nënshtrohen kontrollit të lindjes dhe sterilizimit të detyruar.

Gjatë viteve, familjet janë shkatërruar, dhe shumë fëmijë po rriten si jetimë, pa asnjë kontakt nga prindërit e tyre në shtëpi.

Abduweli Ayup, një aktivist ujgur me seli në Oslo, thotë se ai ka dokumentuar dhe konfirmuar të paktën 28 ​​dëbime ujgure nga tre vende me shumicë myslimane midis 2017 dhe 2019: 21 nga Egjipti, pesë nga Arabia Saudite dhe dy, përfshirë Ahmedin, nga Emiratet e Bashkuara Arabe, sipas Ayup.

Por ai ka frikë se kjo mund të jetë vetëm maja e ajsbergut. Shumë shpesh, thotë ai, anëtarët e familjes kanë frikë të dalin në publik për dëbime në rast se rrezikon sigurinë e të dashurve të tyre që janë zhdukur, si dhe anëtarëve të tjerë të familjes në Xinjiang.

Kina ka marrëdhënie gjithnjë e më të forta si me Arabinë Saudite ashtu edhe me Iranin.

Vendet e Lindjes së Mesme në gjendje të tmerrshme financiare, të tilla si Libani, mund të kenë vështirësi për t’u rezistuar çdo përpjekje nga Kina. Në mënyrë të ngjashme, vendet arabe të Gjirit të pasura me naftë, që përballen me një rënie ekonomike të shkaktuar nga pandemia, gjithashtu e shohin Kinën si një varkë të mundshme financiare.

Në një letër të hapur të vitit 2019, më shumë se një duzinë vende me shumicë myslimane – miratuan publikisht politikat e Kinës në Xinjiang. Ata ishin midis 37 nënshkruesve që iu përgjigjën kritikave perëndimore ndaj Kinës në Këshillin e KB për të Drejtat e Njeriut.

Ambasadori i Emirateve të Bashkuara Arabe në Pekin, Ali al-Dhaheri në një intervistë këtë shkurt tha se ajo që “i bëri përshtypje” më shumë gjatë vizitës ishte “plani pozitiv dhe vizioni për Xinjiang – Kina dëshiron që rajoni të luajë një pjesë aktive në ekonominë kineze, të sigurojë stabilitet, të rrisë standardet e jetesës dhe të përmirësojë jetën e njerëzve të rajonit”.

Aktivistët thonë se situata është një aktakuzë mallkuese e udhëheqjes së botës myslimane.

“Këto vende krenohen me faktin se janë udhëheqës të botës islamike, por ata nuk “iu intereson” kur kthejnë njerëzit për persekutim për [shkak] të qenit myslimanë“, thotë Wang. “Kjo ilustron realitetin gjeopolitik“.

Gjatë dekadës së fundit, mijëra ujgurë janë vendosur në Turqi, me lagjet dhe shkollat ​​ujgure që po korren në qytetet kryesore të vendit.

Por në vitet e fundit, presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan – i cili dikur mbrojti të drejtat e Ujgurëve – ka zbutur kritikat e tij ndaj politikës së Kinës Xinjiang, në një përpjekje të dukshme për të rritur marrëdhëniet me Pekinin.

Zyrtarët turq kanë kërkuar të sigurojnë ujgurët, si dhe publikun turk, se ata nuk do të ekstradojnë ujgurët përsëri në Kinë.

“Nuk është e drejtë të interpretohet kjo pasi Turqia do të dorëzojë Turqit Ujgurë në Kinë”, tha Ministri i Jashtëm turk, Mevlut Cavusoglu dhjetorin e kaluar, duke shtuar se Pekini kishte bërë kërkesa në të kaluarën, por Turqia nuk i kishte përmbushur ato.

Shtatorin e kaluar, Drejtoria e Përgjithshme e Turqisë e Menaxhimit të Migracionit mohoi që Turqia kishte ekstraduar ujgurët në Kinë. “Ne nuk kemi dëbuar drejtpërdrejt, ose përmes vendeve të treta, asnjë Turq Ujgurë në Kinë dhe Turqia nuk ka dhe nuk do të ketë kurrë një politikë të tillë“, tha drejtoria në një deklaratë me shkrim.

Por deklaratat zyrtare si këto bëjnë pak për të qetësuar shqetësimet e Ujgurëve.

Një apartament i vogël në Stamboll është shtëpia e vetme që vajza 3-vjeçare e Amannisas ka njohur ndonjëherë. Ndërsa ndjek zhvillimet në Turqi, Amannisa ka frikë se bota po i afrohet asaj dhe fëmijëve të saj.

Disa javë pasi mbërriti në Stamboll, ajo eci nëpër qytet, duke u kërkuar kalimtarëve udhëzime për në det. Ajo u tha atyre se donte t’i merrte fëmijët e saj për të shijuar pamjen, por thotë se qëllimet e saj të vërteta zbulojnë thellësitë e dëshpërimit të saj.

“Ajo që dua të bëj është të dua të hyj brenda … me fëmijën tim … sepse nuk di të notoj“, thotë Amannisa. “Unë nuk kam të drejtë të jetoj [në] këtë botë. Ndoshta kjo botë nuk është aq e madhe sa të më lejojë të jetoj si njerëzit e tjerë“./UBTNews

(Burimi CNN, përktheu dhe përshtati UBTNews)