Shtetet e Bashkuara dhe Arabia Saudite kanë nënshkruar një marrëveshje historike, e cila raportohet se do t’i lejojë mbretërisë së Gjirit të zhvillojë një program bërthamor civil.

Marrëveshja përshkruhet si një “marrëveshje bashkëpunimi paqësor bërthamor” që do t’u sigurojë “qasje të madhe kompanive amerikane në programin saudit të energjisë bërthamore”, sipas Departamentit amerikan të Energjisë.

Teksti i marrëveshjes nuk është bërë publik, por mediat amerikane kanë raportuar se ajo mund t’i lejojë Arabisë Saudite të pasurojë uranium në të ardhmen — i cili mund të përdoret si lëndë djegëse për centralet elektrike, por edhe për prodhimin e bombave bërthamore.

Ekspertët thonë se kjo do të shënonte një precedent të parë për SHBA-në dhe mund të bartë rrezikun e përhapjes së ardhshme bërthamore në një rajon që tashmë është i paqëndrueshëm.

Departamenti i Energjisë i SHBA-së vuri në dukje se së bashku me marrëveshjen e bashkëpunimit, u nënshkrua gjithashtu një “marrëveshje dypalëshe e garancive”.

“Së bashku, këto dy marrëveshje vendosin bazën ligjore për një partneritet dekadash, me vlerë miliarda dollarësh, i cili çon përpara disa objektiva kryesore ekonomike dhe strategjike, përfshirë mospërhapjen e armëve bërthamore,” thuhet në deklaratë.

Qeveria saudite po ashtu lëshoi një deklaratë, ku tha se marrëveshja “përfaqëson një vazhdimësi të bashkëpunimit ekzistues mes dy vendeve në sektorin e energjisë”, si dhe vuri në dukje se ajo vjen pasi udhëheqësi saudit vizitoi Uashingtonin në nëntorin e kaluar.

Njoftimi vjen në një kohë kur luftimet mes SHBA-së dhe Iranit po përshkallëzohen. Arabia Saudite, një aleate e kahershme e SHBA-së, strehon disa baza amerikane, të cilat kanë qenë shënjestër e sulmeve iraniane. Gjithashtu, ky vendim vjen dy ditë pasi aleatët e Iranit në Jemen, Huthit, njoftuan një “bllokadë detare” kundër mbretërisë saudite.

Detaje specifike të marrëveshjes bërthamore nuk janë dhënë, por raportimet e mëparshme mediatike sugjeronin se, pas kryerjes së një studimi të përbashkët me SHBA-në, Arabisë Saudite mund t’i lejohet të pasurojë uranium në territorin e saj për të prodhuar lëndë djegëse në një impiant të ndërtuar nga SHBA-ja, në vend që të mbështetet në karburant të importuar.

Kjo mund të vlejë miliarda dollarë për SHBA-në, kompanitë e së cilës mund të përfshihen në ndërtimin e një impianti për prodhimin e uraniumit të pasuruar, i cili mund të përdoret si lëndë djegëse për centralet elektrike, por edhe për prodhimin e bombave bërthamore.

“Jini të sigurt se këto marrëveshje ruajnë standardet më të larta të sigurisë bërthamore dhe mospërhapjes së armëve, ndërsa mbështeten në teknologjinë dhe shkencëtarët më të mirë bërthamorë në botë, të projektuar pikërisht këtu në Shtetet e Bashkuara,” tha në një deklaratë Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright. /BBC/

Shërbimet amerikane të inteligjencës po hetojnë nëse Rusia e ka ndihmuar Teheranin në kryerjen e sulmeve ndaj objekteve të CIA-s, kanë bërë të ditur për agjencinë e lajmeve Reuters katër burime amerikane.

Të paktën dy objekte të CIA-s në Lindjen e Mesme u goditën nga sulme me dronë iranianë në muajin mars.

Sipas burimeve, të cilat folën në kushte anonimiteti, zyrtarët amerikanë ende nuk kanë arritur në përfundime përfundimtare lidhur me përfshirjen e mundshme të Rusisë.

Megjithatë, efikasiteti dhe saktësia e sulmeve mund të jenë tregues se Irani ka marrë nga Rusia të dhëna për shënjestrimin ose teknologji të avancuar për dronë.

Sipas raportimeve, një stacion i CIA-s i vendosur në ambasadën amerikane në Riad të Arabisë Saudite, si dhe një objekt tjetër në lindje të Irakut, u goditën gjatë këtyre sulmeve.

Disa nga burimet i thanë Reuters se janë goditur edhe objekte të tjera të CIA-s, por nuk dhanë detaje të mëtejshme.

Duke dëshmuar para një komisioni të Senatit amerikan në Uashington, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, la të kuptohet se Rusia po ndihmon operacionet ushtarake të Iranit.

I pyetur nëse Rusia dhe Kina po e ndihmojnë Iranin, Hegseth u përgjigj: “Ka mënyra në të cilat të dyja këto vende, në nivele të ndryshme, po mundësojnë atë që Irani po bën, po”. /Reuters/A.K/

Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara kanë nënshkruar një letër dypalëshe të qëllimit që shtron rrugën për një partneritet në fushën e mbrojtjes, duke lejuar eksportimin e dronëve luftarakë ukrainas në SHBA për testime.

Kështu thanë për Radion Evropa e Lirë (REL) dy burime që kanë njohuri për këtë çështje.

“Marrëveshja është arritur”, tha një zyrtar për REL-in, teksa burimi i dytë konfirmoi se dokumenti është “nënshkruar nga të dyja palët”.

Letra e qëllimit krijon kornizën për bashkëpunimin në të ardhmen në fushën e dronëve dhe paraqet marrëveshjen e parë të këtij lloji mes dy vendeve, thanë burimet që folën në kushte anonimiteti.

Ky zhvillim shënon një përparim të rëndësishëm pas muajsh negociatash për një bashkëpunim më të thellë në industrinë e mbrojtjes, teksa Pentagoni kërkon qasje të shpejtë në inovacionet ukrainase të fushëbetejës të zhvilluara gjatë më shumë se katër vjetëve të luftës në shkallë të plotë me Rusinë.

Marrëveshja pritet të krijojë një rrugë zyrtare për eksportimin e dronëve tokësorë, ajrorë dhe detarë të Ukrainës në Shtetet e Bashkuara për testime dhe vlerësime ushtarake, duke ndikuar potencialisht në kërkesat e ardhshme të Pentagonit për blerje.

Edhe pse letra e qëllimit nuk është kontratë për prodhim, ajo shihet si hapi i parë konkret drejt një bashkëpunimi më të gjerë, i cili në të ardhmen mund të përfshijë prodhimin e përbashkët të dronëve luftarakë, të projektuar nga Ukraina në territorin amerikan.

Kjo marrëveshje vjen në një kohë kur Pentagoni po intensifikon përpjekjet për të forcuar kapacitetet e tij pa pilot, në kuadër të nismës së re të quajtur Dominimi me Dronë.

Sipas informacioneve të siguruara nga REL-i, korniza e planifikuar do t’i mundësonte ushtrisë amerikane të kërkojë platforma të caktuara ukrainase të dronëve për testime dhe vlerësime, dhe jo për përdorim gjatë operacioneve.

“Një hap gjigant”

Kjo nismë vjen pas më shumë se katër vjetësh novacion të shpejtë gjatë luftës, i cili e ka shndërruar Ukrainën në një nga zhvillueset kryesore në botë të sistemeve pa pilot, me kosto të ulët dhe të testuara në fushëbetejë, përfshirë dronë pengues, pajisje elektronike për pengimin e dronëve dhe dronë detarë sulmues.

Analistët thanë se marrëveshja mund të zgjerojë lidhjet në industrinë ushtarake mes dy vendeve.

“Ky është një hap gjigant përpara për mbrojtjen amerikane”, tha për Radion Evropa e Lirë Dan Rice, president i Universitetit Amerikan të Kievit, i cili njëherësh është ish-këshilltar i posaçëm i komandantit të përgjithshëm të ushtrisë ukrainase.

“Për pesë vjet kam thënë se SHBA-ja duhet të bëjë një ndryshim kulturor për të mësuar nga Ukraina. Ky është hapi i parë”.

Daniel Balson, drejtor në organizatën jofitimprurëse Razom for Ukraine, tha se teknologjia ukrainase e dronëve është bërë një nga eksportet më të vlefshme ushtarake të shtetit.

“Dronët ukrainas janë ndër më të mirët në botë. Ata janë testuar në fushëbetejë, janë të dëshmuar në luftime dhe janë produkt i disa prej mendjeve më novatore në luftën moderne”, tha ai për REL-in.

Prodhuesi ukrainas i dronëve detarë, edhe në SHBA

Nënshkrimi i letrës së qëllimit vjen në një kohë kur bashkëpunimi në fushën e industrisë së mbrojtjes mes SHBA-së dhe Ukrainës po merr hov.

Më 21 korrik, Ambasada e Ukrainës në Uashington njoftoi për nënshkrimin e një memorandumi mirëkuptimi mes zhvilluesit ukrainas të sistemeve autonome, UFORCE, dhe prodhuesit amerikan të anijeve, ReconCraft.

Marrëveshja do të sjellë në SHBA dronët autonomë detarë, MAGURA, që janë të testuar në fushëbetejë, teksa do të zgjerojë bashkëpunimin në sistemet pa pilot, detare dhe tokësore.

Ambasadorja e Ukrainës në SHBA, Olha Stefanishyna, tha se ishte e bindur se marrëveshja do të “inkurajojë shumë kompani të tjera që të ndjekin këtë shembull dhe të thellojnë bashkëpunimin mes SHBA-së dhe Ukrainës në industrinë e mbrojtjes”.

Partneriteti mes UFORCE dhe ReconCraft vjen pasi forcat amerikane përdorën mjete detare pa pilot në luftime për herë të parë në fillim të këtij muaji, gjatë sulmeve ndaj caqeve detare iraniane.

Sipas marrëveshjes, kompania ReconCraft, me bazë në Oregon, do të bashkëpunojë me UFORCE për prodhimin në SHBA të dronëve detarë MAGURA.

Prodhimi pritet që fillimisht të arrijë në qindra dhe më pas në mijëra dronë, të cilët më pas do të mund të bliheshin nga Marina amerikane.

Sean Plankey, drejtues ekzekutiv i operacioneve në SHBA të kompanisë UFORCE, e përshkroi projektin si një model që kombinon përvojën luftarake të Ukrainës me kapacitetet industriale amerikane, gjë që, sipas tij, do të “ndihmojë në sigurimin që këto kapacitete të dëshmuara autonome të bëhen të qasshme për SHBA-në”.

Për Uashingtonin, marrëveshja ofron qasje në teknologji të dronëve që po zhvillohen me shpejtësi dhe që kanë kosto të ulët, në një kohë kur Pentagoni po kërkon më shumë kapacitete pa pilot, përballë shqetësimeve në rritje lidhur me kërcënimet nga Rusia, Kina dhe Irani.

Për Ukrainën, kjo paraqet një tjetër hap drejt integrimit të industrisë së saj të mbrojtjes në rrjetet perëndimore të prokurimit dhe prodhimit, teksa hap mundësi të reja që prodhuesit ukrainas të hyjnë në zinxhirë afatgjatë të furnizimit. /REL/

Presidenti amerikan Donald Trump është zotuar se Shtetet e Bashkuara do ta ndihmojnë Libanin gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë me presidentin libanez, Joseph Aoun.

“Ka qenë një vend shumë i keqtrajtuar dhe ne do ta trajtojmë siç duhet dhe me respektin që meriton. Ne do ta ndihmojmë shumë”, ka deklaruar Trump, pa dhënë detaje konkrete për mbështetjen.

Presidenti Aoun e falënderoi Trumpin për mbështetjen amerikane, duke shprehur mirënjohje për angazhimin e SHBA-së ndaj sovranitetit të Libanit, institucioneve shtetërore dhe Forcave të Armatosura Libaneze.

I pyetur për tërheqjen e trupave izraelite nga Libani jugor, Trump tha se procesi është duke vazhduar, duke shtuar se forcat izraelite janë në fazën e ridislokimit, por pa dhënë hollësi të mëtejshme.

Nga ana e tij, Aoun e vlerësoi qasjen e presidentit amerikan ndaj paqes, duke e cilësuar atë si pjesë të trashëgimisë së tij. Trump iu përgjigj me humor, duke thënë se pajtohet me këtë vlerësim dhe shtoi se presidenti libanez “di si ta kontaktojë”.

Takimi u zhvillua në kohën kur Libani po kërkon mbështetjen e SHBA-së për stabilitet afatgjatë pas muajsh përleshjesh mes Izraelit dhe Hezbollahut. Ndërkohë, Uashingtoni njoftoi se kanë nisur operacionet në tre fshatra të Libanit jugor, në kuadër të një plani pilot për të lehtësuar vendosjen e ushtrisë libaneze, ndërsa forcat izraelite përgatiten të ridislokohen nga disa zona./A.K/