Presidenti i Libanit ka bërë thirrje për negociata të drejtpërdrejta me Izraelin si pjesë e një propozimi për t’i dhënë fund konfliktit në rritje me Hezbollahun, ndërsa ka kritikuar ashpër grupin e mbështetur nga Irani për tërhiqjen e vendit në një luftë më të gjerë rajonale.

Një zëdhënës i Presidentit Joseph Aoun i tha BBC-së se Libani është i gatshëm të negociojë, por jo për sa kohë që vendi mbetet nën zjarrin izraelit. Gjatë një takimi virtual me zyrtarë të lartë të Bashkimit Evropian të hënën, Aoun skicoi atë që ai e përshkroi si një rrugë drejt “marrëveshjeve të përhershme të sigurisë dhe stabilitetit në kufijtë tanë”.

Zyrtarët izraelitë kanë dhënë pak shenja mbështetjeje për negociata dhe qeveria nuk komentoi menjëherë. Sipas planit katërpikësh të presidentit libanez, një “armëpushim i plotë” do të përkonte me çarmatimin e Hezbollahut dhe ndihmën ndërkombëtare për Forcat e Armatosura Libaneze, për t’i ndihmuar ato të rimarrin kontrollin e “zonave të tensionit”.

Pasojat e luftës dhe kritikat ndaj Hezbollahut

“Dhe simulutanisht, Libani dhe Izraeli të nisin negociata të drejtpërdrejta nën sponsorizim ndërkombëtar, me qëllim ekzekutimin e planit të lartpërmendur,” thuhej në një deklaratë.

Aoun tha se lufta ka pasur një kosto shkatërruese për Libanin, me më shumë se 700,000 njerëz të zhvendosur, duke përfshirë 200,000 fëmijë, dhe qindra të vrarë nga sulmet izraelite gjatë nëntë ditëve të fundit, sipas Kombeve të Bashkuara. “Disa prej tyre janë në rrugë. Ata nuk kanë strehë dhe as nevojat më elementare për jetesë,” u shpreh ai.

Presidenti gjithashtu lëshoi një kritikë jashtëzakonisht të hapur ndaj Hezbollahut, duke akuzuar milicinë dhe lëvizjen politike myslimane shiite për veprime kundër interesave kombëtare të Libanit. Duke iu referuar Hezbollahut si një “fraksion i armatosur”, Aoun tha se ai nuk i jep “asnjë peshë interesave të Libanit apo jetëve të njerëzve të tij” dhe dëshiron “kolapsin e shtetit libanez nën agresion dhe kaos”.

Presioni ndërkombëtar dhe dështimi i armëpushimit

Këto komente vijojnë pas deklaratës së qeverisë javën e kaluar se operacionet ushtarake të Hezbollahut ishin të paligjshme, megjithëse shteti aktualisht nuk ka kapacitete për ta çarmatosur grupin i vetëm. Javën e kaluar, Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu iu drejtua drejtpërdrejt qeverisë libaneze në platformën X, duke shkruar: “Është përgjegjësia juaj të zbatoni marrëveshjen e armëpushimit dhe është përgjegjësia juaj të çarmatosni Hezbollahun.”

Joshua Zarka, ambasadori i Izraelit në Francë, tha të martën se Bejruti nuk ka ndërmarrë hapa domethënës drejt çarmatimit të grupit. “Në këtë fazë, nuk jam në dijeni të ndonjë vendimi për të hyrë në negociata për t’i dhënë fund kësaj lufte,” tha ai. “Ajo që do t’i jepte fund është çarmatimi i Hezbollahut – dhe kjo është një zgjedhje e qeverisë libaneze.”

Megjithëse një armëpushim u ra dakord midis Izraelit dhe Libanit në nëntor 2024 nën ndërmjetësimin e SHBA-së dhe Francës, ai kryesisht ka dështuar të mbajë. Izraeli ka vazhduar sulmet pothuajse të përditshme në Liban, duke akuzuar Hezbollahun për përpjekje për t’u riarmatosur dhe për të rindërtuar praninë e tij.

Dy ditë pas fillimit të sulmit të përbashkët SHBA-Izrael ndaj Iranit, Hezbollahu hyri në konflikt duke lëshuar një numër raketash dhe dronësh në veri të Izraelit. Grupi tha se po hakmerrej për vrasjen e Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dhe sulmet e vazhdueshme izraelite. Megjithatë, Aoun e përshkroi këtë si një pritë të qëllimshme ndaj Libanit dhe ushtrisë së tij, të krijuar për të tërhequr ushtrinë izraelite në një tjetër inkursion. /BBC/

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se dita e sotme do të jetë më e rënda dhe më intensivja e luftës së SHBA-së kundër Iranit, duke paralajmëruar një rritje masive të forcës goditëse brenda territorit iranian.

Sipas kreut të Pentagonit, Operacioni “Epic Fury” po ndjek me përpikëri objektivat strategjikë për shkatërrimin e plotë të arsenalit të raketave, bazave të lëshimit dhe infrastrukturës industriale mbrojtëse të Iranit.

Hegseth theksoi se plani përfshin gjithashtu asgjësimin e marinës iraniane dhe sigurimin që ky shtet të mos ketë kurrë akses në armë bërthamore.

Duke mbështetur retorikën e Presidentit Trump për një sulm të pamëshirshëm që po dërrmon armikun, Hegseth njoftoi se sot do të angazhohet numri më i madh i avionëve gjuajtës dhe bombarduesve që nga fillimi i konfliktit.

Ai specifikoi se operacionet po kryhen sipas afateve të zgjedhura nga SHBA dhe se inteligjenca ushtarake është më e saktë se kurrë më parë.

Ndërkohë, dëshmitë nga Teherani të mbledhura prej BBC-së përshkruajnë skena të rënda nga goditjet e fundit, ndonëse Pentagoni raporton se në 24 orët e fundit Irani ka lëshuar numrin më të ulët të raketave, gjë që sugjeron një dobësim të dukshëm të fuqisë kundërpërgjigjëse të Teheranit. /BBC/

Qindra mijëra iranianë janë mbledhur në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për liderin e ri suprem, Mojtaba Khamenei. Në javën e dytë të luftës së Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, Teherani vazhdon të përjetojë “disa nga bombardimet më intensive” gjatë natës.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të hënën se lufta mund të përfundojë “shumë shpejt”, duke shtuar se ai “nuk ishte i kënaqur” me liderin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamenei. Qindra mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për Mojtaba-n, i cili pasoi babain e tij, Ayatollah Ali Khamenei.

Në Iran

Ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, tha të martën se Irani do të vazhdojë luftën për aq kohë sa të jetë e nevojshme, duke hedhur dyshime mbi insistimin e Trump se konflikti do të përfundonte “së shpejti”. Agjencia iraniane e lajmeve ISNA raporton se pesë persona janë vrarë dhe disa janë plagosur nga një sulm ajror amerikan-izraelit që goditi një ndërtesë banimi në qytetin Arak, në Iranin perëndimor.

Pavarësisht bombardimeve të vazhdueshme, mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar solidaritet me Mojtaba Khamenei, gjë që mbështetësit e përshkruan si një mesazh sfidues kundër vendeve që sulmojnë Iranin. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme tha të hënën se SHBA-ja synon të “copëtojë vendin” dhe të “marrë naftën”.

Zëvendësministri i Jashtëm, Kazem Gharibabadi, tha se disa vende, përfshirë Kinën, Rusinë dhe Francën, kanë kontaktuar Iranin në lidhje me një armëpushim. Një sulm në ndërtesat e banimit në Teheranin lindor vrau të paktën 40 persona, ndërsa sulmet e mëparshme në objektet e naftës mbuluan kryeqytetin me tym toksik. Irani thotë se lufta ka vrarë më shumë se 1,255 njerëz dhe ka plagosur rreth 10,000 të tjerë.

Kryetari i parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, u zotua për një “përgjigje të ashpër” ndaj sulmeve në zonat e banuara. Trump u tha gazetarëve të hënën se SHBA-ja është shumë e angazhuar në gjurmimin e faktit nëse Irani ka aktivizuar “qelizat fjetëse” në vend.

Në kombet e Gjirit

Të martën, Kuvajti, Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Bahrejni raportuan interceptimin e raketa dhe dronëve iranianë. Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes së Arabisë Saudite tha se ushtria ka shkatërruar një dron në lindje të provincës al-Kharj, ndërsa një tjetër dron ra në një zonë banimi në provincën e Riadit, duke shkaktuar dëme materiale të kufizuara.

Ministria e Jashtme saudite deklaroi se vazhdimi i sulmeve iraniane do të çonte në përshkallëzim të mëtejshëm dhe do të kishte ndikim serioz në marrëdhëniet mes dy vendeve. Në Bahrejn, një grua 29-vjeçare mbeti e vrarë nga goditja e një ndërtese banimi në Manama, ndërsa hapësira ajrore mbetet e mbyllur.

Australia njoftoi se do të dërgojë raketa në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe një avion vëzhgimi ushtarak në Lindjen e Mesme, por nuk do të dërgojë trupa tokësore. Gjithashtu, Australia u ka dhënë viza pesë futbollisteve iraniane që mund të përballeshin me dënime në vendin e tyre sepse nuk kënduan himnin kombëtar.

Në SHBA

Presidenti Trump deklaroi se SHBA-ja ka goditur më shumë se 5,000 objektiva, duke pretenduar shkatërrimin e marinës dhe forcave ajrore të Iranit, si dhe 80-90 për qind të lëshuesve të raketave. Ai konfirmoi vdekjen e shtatë ushtarëve amerikanë në luftime. Trump dhe Vladimir Putin diskutuan të hënën për luftën në Iran dhe perspektivat e paqes në Ukrainë, teksa kreu i Kremlinit paralajmëroi për një krizë globale energjetike.

Në Izrael

Ushtria iraniane njoftoi se ka lëshuar një sulm me dronë drejt një rafinerie gazi dhe depove të karburantit në Haifa. Ushtria izraelite konfirmoi nisjen e raketa nga Irani drejt Izraelit dhe po punon për interceptimin e tyre. Trump lëvdoi përpjekjet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit, duke thënë se po “dërrmojnë armikun”. Një person humbi jetën pranë aeroportit të Tel Avivit nga copat e raketave, duke e çuar në 11 numrin e të vdekurve në Izrael nga sulmet iraniane.

Në Liban, Irak dhe Turqi

Kryeministri i Irakut, Shia al-Sudani, siguroi SHBA-në se hapësira dhe territori irakian nuk do të përdoren për sulme ndaj vendeve fqinje. Megjithatë, Garda Revolucionare e Iranit (IRGC) deklaroi se goditi bazën ajrore amerikane Harir në Erbil të Irakut.

Në Liban, numri i të vdekurve nga sulmet izraelite ka kaluar 486, ndërsa rreth 700,000 njerëz janë zhvendosur. Një prift katolik maronit u vra nga zjarri i tankeve izraelite në fshatin Qlayaa. Ndërkohë, Turqia njoftoi se mbrojtja ajrore e NATO-s rrëzoi një rakete balistike iraniane në hapësirën ajrore turke, rasti i parë i tillë.

Infrastruktura dhe tregjet e energjisë

Bombardimi i objekteve të naftës në Iran ka rritur çmimet globale, duke shtyrë ministrat e G7-ës të paralajmërojnë lëshimin e rezervave të energjisë për të stabilizuar tregun. Çmimet e naftës bruto ranë rreth 90 dollarë pasi Trump kërcënoi se do të intensifikonte sulmet nëse Teherani ndalonte rrjedhën e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit. Presidenti francez Macron tha se aleatët po përgatisin një mision për të rihapur këtë ngushticë strategjike.

/AlJazeera/

Presidenti amerikan, Donald Trump ka thënë se operacioni ushtarak i nisur kundër Iranit muajin e kaluar do të përfundojë “shumë shpejt” dhe është zotuar se do ta godasë shtetin “shumë, shumë më ashpër” nëse i bllokon furnizimet me naftë në Lindje të Mesme.

Trump i ka bërë këto deklarata më 9 mars, pasi Teherani ka nisur një mori raketash dhe dronësh drejt Izraelit dhe shteteve të Gjirit Arab, disa orë pas emërimit të Mojtaba Khameneit si lider suprem i vendit. Ai e pason babanë e tij në këtë pozitë, Ajatollah Ali Khamenein, i cili u vra në sulmet amerikano-izraelite që nisën më 28 shkurt.

“Po fitojmë bindshëm. Jemi shumë më përpara sesa kemi planifikuar”, ka thënë Trump në një konferncë për media në Florida.

“Do të përfundojë shpejt”. I pyetur nëse lufta do të përfundojë këtë javë, ai ka sugjeruar se me siguri që jo, por që do të ndodhë shumë, shumë shpejt.

“Nuk do të lejoj që një regjim terrorist të mbajë botën peng dhe të tentojë t’i ndalë furnizimet globale me naftë. Nëse Irani bën diçka në këtë drejtim, ata do të goditen shumë, shumë më ashpër”, ka thënë Trump.

Më herët gjatë ditës, Trump u ka thënë republikanëve në klubin e tij të golfit në Florida se sulmet ajrore ndaj Iranit ishin “një ekskursion i vogël” që “duhej bërë”.

“Ne veçse kemi fituar në shumë mënyra, por nuk kemi bërë mjaftueshëm”, ka thënë ai.

Trump ka thënë për rrjetin CBS se e ka në mendje një zëvendësim për Mojtaba Khamenein, mirëpo nuk ka përmendur ndonjë emër, sipas postimit që ka bërë në X një gazetar i CBS-it.

Më herët, ai u ka thënë mediave se “nuk është i lumtur” me vendimin e Iranit që Khamenei të ngjitet në krye të shtetit dhe e ka quajtur vendimin “gabim të madh”.

Ndërkohë, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio e ka akuzuar Iranin se po tenton “të mbajë botën peng” duke nisur sulme hakmarrëse nëpër Lindje të Mesme dhe ka thënë se operacionet ushtarake amerikane, me qëllim të kufizimit të kapaciteteve të Teheranit, janë duke përparuar sipas planeve.

Si shembull për sulmet e Teheranit ndaj vendeve fqinje, NATO-ja ka thënë se e ka rrëzuar një raketë balistike në hapësirën ajrore turke për herë të dytë prej kur ka nisur lufta e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit.

“NATO e ka rrëzuar sërish një raketë të nisur në Turqi. NATO-ja është e vendosur që t’i mbrojë aleatët ndaj secilit kërcënim”, ka thënë aleanca përmes një postimi në rrjete sociale më 9 mars, por pa dhënë më shumë hollësi.

Ministria turke e Mbrojtjes e ka konfirmuar incidentin, duke shtuar se disa fragmente municionesh kanë rënë në toka të zbrazëta në Gaziantep, qytet në jug të Turqisë, afër kufirit me Sirinë. Nuk ka raportime për viktima. /REL/