Lajmet

Sylë Ukshini: Çfarë do të thotë një rikthim i Trump për Kosovën?

Published

2 years ago

on

Donald Trump tashmë zyrtarisht ka fituar zgjedhjet presidenciale në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke u bërë presidenti i 47-të i vendit. Me këtë fitore, Trump rikthehet në Shtëpinë e Bardhë për një mandat të dytë, pas presidencës së tij të parë nga viti 2017 deri në vitin 2021, duke u bërë një nga pak presidentët në historinë amerikane që rikthehet në detyrë pas një ndërprerjeje.

Ky rezultat ka ngjallur reagime të shumta në të gjithë globin, duke përfshirë edhe Kosovën, e cila ka lidhje të forta me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Marrëdhëniet e Kosovës me SHBA kanë qenë historikisht të ngushta dhe të veçanta, me mbështetjen amerikane që ka luajtur një rol të rëndësishëm në pavarësinë dhe njohjen ndërkombëtare të Kosovës.

Ish-diplomati dhe analisti Sylë Ukshini, në një intervistë për UBTNews, vlerësoi se, ndonëse marrëdhëniet historike të Kosovës me SHBA janë të qëndrueshme dhe të veçanta, liderët e Kosovës duhet të punojnë më shumë për të ndërtuar një komunikim të fortë me administratën e re republikane.

Cilat mund të jenë pasojat e një rikthimi të Trump për marrëdhëniet e Kosovës me Shtetet e Bashkuara dhe ndikimin e mundshëm të tij në qëndrimet e Evropës ndaj Kosovës. Çfarë ndryshimesh priten në raportet SHBA-Kosovë dhe qasjen evropiane?

UKSHINI: Fitorja e kandidatit republikan Donald Trump në zgjedhjet presidenciale në SHBA, pa diskutim, është një ngjarje që pritej për dy arsye: e para, atentati kundër tij i dha shumë avantazh në fushën elektorale; e dyta, demokratët tepër vonë u përcaktuan për kandidatin e tyre. Presidenti aktual, Joe Biden, u tërhoq vonë dhe kjo u bë përcaktuese në garën për president.

Duhet të jemi shumë të kujdesshëm dhe të mos rrëshqasim në komente kuturu që kontribuojnë në klimën antiamerikane, sepse fitorja e Trump-it nuk do të ketë asnjë impakt negativ për republikën tonë, e cila deri këtu ka arritur në radhë të parë me mbështetjen politike, diplomatike, ushtarake dhe ekonomike të SHBA-së. Republika e Kosovës dhe SHBA janë aleatë historikë, dhe jam i sigurt se ky bashkëpunim do të vazhdojë edhe me administratën e re amerikane dhe nga qeveria e re që do të dalë pas zgjedhjeve të 9 shkurtit 2025. Megjithatë, në ndërkohë, lidershipi i Kosovës duhet të punojë në mënyrë intensive për të ndërtuar një komunikim të fortë me republikanët dhe administratën e re republikane.

Në këtë kontekst, lidershipi i Kosovës duhet të ketë një plan të qartë dhe të matshëm, duke e bërë të qartë se tejkalimi i status quo-së në raportet Kosovë-Serbi mund të arrihet me një përfshirje më përmbajtjesore të amerikanëve, sepse dialogu aktual ka vite që është futur në qorrsokak. Shikoni, po bëhen dy vite nga Marrëveshja Bazë e Brukselit dhe Aneksi i Ohrit, dhe nuk kemi asnjë progres; përkundrazi, vetëm përkeqësim. Jo vetëm që nuk kemi njohje të reja nga 5 vendet e mbetura të BE-së, të cilat na u premtuan, por kemi një zhvendosje të BE-së drejt qëndrimit të Serbisë, që kulmoi me refuzimin e anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës.

Si mund të ndryshojë politika e Trump në lidhje me stabilitetin e Ballkanit Perëndimor?

UKSHINI: Duhet ta pranojmë se administrata e presidentit Joe Biden nuk ka shënuar ndonjë sukses të evidentuar në Ballkanin Perëndimor. Ndoshta kjo ka ndodhur edhe për shkak të agresionit rus kundër Ukrainës dhe luftës në Gazë.

Duke njohur traditën e republikanëve, unë pres që presidenti në ardhje, Trump, do të ndjekë edhe një diplomaci të forcës, që nënkupton se ai do të kërkojë qasje të reja për përfundimin e luftës në Ukrainë.

Është naivitet ta quash Trump-in pro-rus, sepse diplomacia nuk interpretohet brenda kontekstit të një fjali apo një deklarate. Por duhet të keni parasysh se, për amerikanët, sa është i rrezikshëm Putini për Evropën, po aq e rrezikshme për SHBA është ngritja e Kinës. Administrata e ardhshme e Trump-it tashmë ka vendosur prioritete të qarta në politikën e jashtme, e cila, duhet pranuar, ka qenë në qendër të vëmendjes së zgjedhësve amerikanë.

Në këtë ambient dinamik të politikës ndërkombëtare, nuk do të jetë shumë e lehtë përqendrimi i vëmendjes së Washingtonit për Evropën Juglindore, respektivisht për Kosovën. Për këtë arsye, politika kosovare duhet të ndezë motorët e saj dhe duhet të ndërmarrë të gjitha përpjekjet brenda dhe jashtë vendit për të vendosur një komunikim intensiv me republikanët, të cilët kanë një histori të bujshme angazhimi për Kosovën, që nga Senatori Bob Dole. SHBA nuk është Evropë, atje politika dhe mënyra e bërjes së politikës funksionojnë ndryshe. Ne duhet t’i ri-gjejmë miqtë tanë nga radhët e republikanëve, duhet të aktivizojmë kompanitë prestigjioze të lobingut, dhe në këtë mes duhet të aktivizojmë edhe diasporën amerikane, e cila ka ndikim dhe komunikim të mirë me protagonistë të politikës amerikane në Kongres, Senat dhe State Department.

Ukshini: Kosova duhet të shmangë narrativen evropiane kundër Trump-it dhe të ruajë marrëdhëniet e forta me SHBA

UKSHINI: Shikoni, Kosova ka marrëdhënie speciale me SHBA-në që shkojnë përtej gjeografisë dhe çfarëdo ideologjie. Tradicionalisht, te shqiptarët ka ekzistuar një besim te SHBA, për shkak të qasjes jo-klientelistike në Evropën Juglindore, që janë vendimtare për fatin e tyre, disa herë të nëpërkëmbur nga fuqitë evropiane. Që nga Konferenca e Paqes (1919), kur presidenti amerikan Wilson doli në mbrojtje të popujve të vegjël, pra edhe të Shqipërisë, e deri te zgjidhja e çështjes së Kosovës në vitet nëntëdhjeta të shekullit 20, roli i politikës amerikane për Kosovën ka qenë vendimtar. Marrëdhënia e veçantë me SHBA u kultivua si gjatë rezistencës sonë paqësore ashtu edhe gjatë luftës së armatosur të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), e cila në Konferencën e Rambouilletit fitoi legjitimitet ndërkombëtar. Në këtë kontekst, merita e jashtëzakonshme për këtë i takon ish-sekretares amerikane Madeline Albright, e cila ishte zëri i Kosovës në administratën e ish-presidentit Bill Clinton.

Pra, SHBA, si republikanët dhe demokratët, e kanë përkrahur Kosovën në rrugën e saj të lirisë dhe pavarësisë. Nuk duhet harruar se presidenti republikan George Bush në dhjetor të vitit 1992 i pati dërguar Milosheviqit kërcënimin e Kërshëndellave, sipas të cilit Beogradit i tërhiqej vërejtja se, në rast përdorimi të forcës ushtarake në Kosovë, do të ndëshkoheshin nga SHBA. Në kohën kur evropianët po luhateshin dhe propozonin negociata shtesë midis Kosovës dhe Serbisë pas refuzimit të Planit të Ahtisaarit nga Rusia, ishte George Bushi i ri, i cili në qershor të vitit 2007 në Tiranë pati thënë se “mjaft është mjaft, Kosova do të jetë e pavarur.” Dhe për ta bërë edhe më konkret, në periudhën e administratës Donald Trump, ndodhi transformimi i FSK-së në ushtri, edhe pse disa vende evropiane të NATO-s e kundërshtonin këtë përpjekje të drejtë të Kosovës. Ndërsa, njohja e fundit e Kosovës në vitin 2020 erdhi po ashtu nga administrata Trump, kur Izraeli e konfirmoi njohjen gjatë ceremonisë së nënshkrimit të Marrëveshjes së Washingtonit.

Mbi të gjitha, unë mendoj se Republika e Kosovës nuk duhet dhe nuk guxon të bëhet pjesë e narratives evropiane kundër Donald Trump-it, sepse evropianët kanë çështje të tjera që dallojnë thellësisht me ato të Kosovës. Në fund të fundit, qasja e BE-së ndaj Kosovës herë pas here ka qenë më e padrejtë dhe më brutale sesa ajo që kërkon Trump nga evropianët. Sjellja e BE-së për vizat ka qenë gati bulëzuese për Kosovën, ndërsa njohja e pasaportave të një qendre ilegale serbe është goditja më e rëndë që ka marrë Kosova në periudhën e pas pavarësisë. Një shtet mund të ketë vetëm një pasaportë. Nuk shkon, në njërën anë ta njohësh Kosovën si shtet, dhe në anën tjetër të njohësh pasaporta serbe, kur qytetet dhe territori i Kosovës trajtohen si territor i Serbisë. Janë këto arsye dhe mënyra si u arrit Marrëveshja e Ohrit që duhet të na bëjnë të ndërgjegjshëm se Kosova nuk ka asnjë arsye të ndjekë narrativen evropiane ndaj Trump-it. Vërtetë ai është jokonvencional, por është autentik dhe i drejtpërdrejtë dhe kam besim se nëse ne tregojmë shkathtësi diplomatike për ndërtimin e raporteve të mira me administratën e re, Kosova nuk do të dalë humbëse. Pra, ne duhet ta lexojmë saktë lëvizjen e politikës amerikane dhe të mos sillemi sikur jemi kërthiza e botës. Shtetet e vogla, si Kosova, nuk janë përcaktues asnjëherë të rezultateve zgjedhore. Shtetet e vogla nuk marrin anë në zgjedhje, por ndjekin një rezon shtetëror për të nxjerrë më të mirën në çdo situatë.

A do të ketë një angazhim më të fuqishëm për të zgjidhur tensionet ndërmjet vendeve të rajonit, apo do të rritet tendenca për të lënë shtetet ballkanike të zgjidhin problemet e tyre vetë?

UKSHINI: Unë besoj se administrata e re amerikane mund të ndryshojë dinamikat e dialogut Kosovë-Serbi dhe mund të përshpejtojë procesin e normalizimit të marrëdhënieve midis dy vendeve fqinje. Në këtë kontekst, unë e shoh pozitive zotimin e Trump për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, sepse pa u ndaluar lufta atje dhe pa një normalizim të marrëdhënieve SHBA-Rusi do të jetë vështirë e përfytyrueshme një marrëveshje e qëndrueshme mes Kosovës dhe Serbisë. Aktualisht, për amerikanët rival më problematik duket të jetë Kina dhe në këtë kontekst strategët e politikës së jashtme amerikane do të provojnë që Rusinë dhe Kinën të mos i lënë së bashku me një “anije”, por t’i mbajnë të ndara, ta përdorin Rusinë si kundërpeshë ndaj Kinës. Kjo është e njëjtë me atë që ndodhi në vitet ‘70 të shekullit 20, kur në mesin e Luftës së Ftohtë, SHBA filloi hapjen e marrëdhënieve me Republikën Popullore të Kinës si një kundërpeshë strategjike ndaj BRSS-së. Kjo duket e papërfytyrueshme për momentin, por marrëdhëniet e acaruar SHBA-Rusi nuk do të vazhdojnë pa fund. Dhe sa më parë që ndodhë kjo, dhe sa më shpejt që zgjidhet konflikti Rusi-Ukrainë, aq më mirë do të jetë për Evropën Juglindore, respektivisht për Kosovën dhe përpjekjet e saj për integrimin në sistemin ndërkombëtar.

Pra, fotografia është e gjerë dhe më komplekse sesa që duket në plan të parë.

Për më tepër, Kosova asnjëherë nuk duhet të ketë marrëdhënie armiqësore me SHBA. Prandaj, duhet të jemi të kujdesshëm për gjithçka që flasim, sepse nga fjala fillon gjithçka. Unë jam i sigurt se në Beograd, në Moskë, si dhe në qarqe ekstremiste islamike, janë të interesuara për të shkaktuar panik, skepticizëm dhe klimë antiamerikane në Kosovë. Duhet anashkaluar këtë grackë të ngritur nga kundërshtarët e Kosovës dhe shqiptarëve në përgjithësi. Duke parafrazuar mendimin e rilindësve tanë, do të thosha se dielli për Kosovën lind në SHBA.

Intervistoi: Dea Berisha

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 nëntor 1992-1998?

Published

15 minutes ago

on

November 14, 2026

By

 14 nëntor 1992

 Dr.Ibrahim Rugova nuk pranoi të takohet me kryeministrin e Serbisë

Lidhur me propozimin se kryetari i Qeverisë serbe z. Bozhoviq dëshiron të takohet me zotëri Rugovën me rastin e vizitës së tij në Prizren më 17 nëntor dhe në kuadër të bisedave me përfaqësuesit e partive politike, shoqatave dhe asociacioneve “të cilat veprojnë në territorin e Kosovës e Metohisë”, e ku do të bisedohej për realizimin “e të drejtave të minoriteteve”, kam nderin t’ua bëj me dije se problemi i shqiptarëve në Kosovë nuk mund të zgjidhet me biseda të rastit dhe pa praninë e institucioneve ndërkombëtare (siç është vendosur në Konferencën për ishJugosllavinë në Londër), e aq më pak në kuadër të të “drejtave minoritare”.

Shpresojmë se trajtimi i çështjeve të këtilla të rënda të problemit të Kosovës në të ardhmen do të fillojnë të zgjidhen me dialog serioz, për çka kemi qenë gjithnjë të gatshëm, thuhet në përgjigjen e shefit të kabinetit të kryetarit të Republikës së Kosovës dr.Ibrahim Rugova, lidhur me ftesën e palës serbe për takimin me kryeministrin e Serbisë.

 

 14 nëntor 1994

Ish-presidenti Bush vizitoi Shqipërinë

Dje në Shqipëri në një vizitë private qëndroi ish-presidenti i SHBA-ve, Xhorxh Bush me bashkëshorten Barbara, dhe me këtë rast presidenti i Republikës së Shqipërisë dr.Sali Berisha i bëri atij pritje madhështore në aeroportin e Rinasit.

Në pritjen që i bëri në presidencën e Republikës së Shqipërisë, dr.Sali Berisha i tha ish-presidentit amerikan Xhorxh Bush se pas presidentit Vilson ju jeni miku më i madh dhe i shquar i shqiptarëve. Shqiptarët u janë mirënjohës juve dhe administratës suaj për ndihmën që dhatë për çlirimin e tyre nga diktatura, si dhe për vendosjen e demokracisë.

Presidenti Berisha me këtë rast po ashtu i tha ish-presidentit amerikan se qëndrimi juaj dhe tërheqja e vijës së kuqe prej jush rreth Kosovës ka pasur një rëndësi decidive në dekurajimin e agresorit.

Presidenti i Republikës së Shqipërisë e dekoroi ish-presidentin amerikan Bush me Urdhrin e Artë të Skënderbeut.

Duke u falënderuar për këtë nderim të madh, ish-presidenti amerikan Xhorxh Bush tha se kjo është për mua një suprizë e madhe dhe jam shumë mirënjohës që sot më jepet kjo dekoratë nga një person, i cili është i lidhur me angazhimet për liri e demokraci, siç është presidenti Juaj. Jam mirënjohës jo vetëm atij por gjithë popullit të Shqipërisë që tani synon lirinë, e ndjen se ç’është demokracia dhe punon jetën e tij.

Në ceremoninë e dekorimit të ish-presidentit të SHBA-ve Xhorxh Bush mori pjesë edhe z.Adem Demaçi, kryetar i Këshllit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe të Lirive të Njeriut me seli në Prishtinë. Presidenti Berisha i tha Bushit se Adem Demaçi ka vuajtur nëpër burgje të ish-Jugsollavisë mëse 28 vjet dhe ai me të drejtë konsiderohet simbol i rezistencës kombëtare të shqiptarëve të Kosovës.

Gjatë qëndrimit në Shqipëri Xhorxh Bush ishte për një vizitë të shkurtër në Kështjellën e Krujës, kurse dje pasdite ai u largua nga Shqipëria.

 

14 nëntor 1995

 “Tages Anzeiger”: Refugjatët serbë kanë frikë nga dërgimi në Kosovë

Gazeta e Cyrihut “Tages Anzeiger” botoi ditë më parë një artikull rreth gjendjes së refugjatëve serbë të ikur nga Kroacia, të cilët janë vendosur në Nova Pazovë të Serbisë.

Pasi përshkruan kushtet e rënda në të clat jetojnë këta refugjatë, autori i këtij shkrimi paraqet opinionet e tyre lidhur me pozitën aktuale dhe perspektivën e tyre. Shumë nga këta refugjatë ankohen për kushtet e këqija të jetës dhe shprehin dyshimin se po manipulohet me mjetet që ndahen për ta. Në ndërkohë, në kryqin e kuq serb mohojnë të gjitha këto dhe fajin ia lënë bashkësisë ndërkombëtare, e cila gjoja pa jep pak ndihma për refugjatët.

Përgjegjesit e këtij institucioni sikur harrojnë se fajtorë për fatkeqësinë dhe ikjen e këtyre njerëzve nuk është bashkësia ndërkombëtare, por pikërisht pushteti aktual në Serbi, i cili i nxiti serbët e Kroacisë në luftë dhe tash ata i trajton si mysafirë të paftuar.

Në vazhdim të këtij shkrimi theksohet gjithashtu se nuk janë raste të rralla kur refugjatët e aftë për luftë mobilizohen dhe dërgohen me dhunë në Sllavoninë Lindore.

Krahas zemërimit dhe zhgënjimit, në qendrën e refugjatëve në Nova Pazovë mbretëron edhe frika. Refugjatët kanë frikë se do t’i dërgojnë në Kosovë, ku, pas shuarjes së autonomisë nga ana e Millosheviqit, shqiptarët nuk kanë disponim të mirë ndaj serbëve, thuhet në vazhdim të artikullit.

Se në çfarë gjendje janë sjellë refugjatët serbë, të cilët, filimthi kujtuan se në Serbi do të priten si “hyjnorë”, tregon më së miri fakti se një numër i tyre tashmë janë deklaruar se dëshirojnë të kthehen në vendlindje. Vetëm pranë Komitetit të Helsinkit deri tash janë paraqitur mbi 10.000 persona që dëshirojnë të kthehen përsëri prapa.

Gazeta “Tages-Anzeiger” citon në fund një grua nga Knini e cila thotë:” Ndoshta, megjithatë, do të ishte më mirë të kthehemi sërish te Tugjmani”.

 

 14 nëntor 1996

Ekonomistët gjermanë kërkuan hapjen e përfaqësisë së Unionit Evropian në Kosovë

Në një takim të ekonomistëve serbë me kolegët e tyre gjermanë, përfaqësuesit e gjermanë prekën edhe çështjen e Kosovës, shkruan “Nasha borba”.

“Zgjidhja e çështjes së Kosovës, respektimi i të drejtave të njeriut dhe të drejtat e pakicave, marrja e përgjegjësive ndërkombëtare dhe politika e brendshme makroekonomike për Gjermaninë do të jenë tregues se a do të hyjë në një bashkëpunim serioz me Serbinë e Malin e Zi”, u tha në këtë takim.

Siç deklaroi dr. Albreht fon ser Dejeden, kryeshef i Referatit për Evropën e Mesme dhe Lindore të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Gjermanisë, nga Beogradi do të kërkohet hapja e përfaqësisë së Unionit Evropian në Kosovë dhe kthimi i refugjatëve.

Gazeta shkruan se në kontakt me njerëzit nga Instituti Gjerman për Evropën Lindore dhe për bashkëpunim ndërkombëtar në Këln mysafirit nga Serbia iu bë me dije për lidhjen e Palës me Kosovën. Atë që merr “republika srpska” në Bosnjë e Hercegovinë do të marrë Kosova në “RFJ”.

 

14 nëntor 1997

Gjakovë: Provokatori i mesnatës – udhëheqës i operativës nga Peja!

Prishtinë, 14 nëntor (QIK)

Më 6 nëntor rreth orës 23:40, në shtëpinë e Prek Mark Kocës (36) në fshatin Bishtazhin të Gjakovës kishin shkuar persona të maskuar, të cilët pa u prezentuar se kush janë, filluan ta provokojnë atë, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Preka kërkoi nga ata që të largoheshin, por ata këtë nuk e bënin.

Pas një ore, në vendin e ngjarjes arrijnë forca policore (rreth 30 policë), të cilët i thanë se ishin në “grupin e parë”!

Pas bisedave dhe kërkimit të armës, ata u larguan dhe e thirrën Prekën me dy vëllezërit e tij të paraqiten në polici.

Sipas pohimve të Prekës, personi i cili deklaroi vetë se kishte qenë herën e parë i maskuar (ishte në rroba civile), dhe që ia vuri tytën e automatikut, sapo doli në derë i tha Prekës: “Pse deshe të na vrasësh”? Ky person ishte udhëheqësi i operativës nga Peja Bato Bullatoviq.

 

 14 nëntor 1998

Malishevë: Prani e madhe e forcave serbe – keqtrajtime të qytetarëve shqiptarë

Në komunën e Malishevës, as ka shenja përmirësimi të situatës, as siguri si pasojë e koncentrimit të madh të forcave të policisë e paramilitarëve serbë në qytezën e Malishevës, pastaj në fshatrat Carrallukë, Smonicë, Tërpezë, Llazicë, Balinc e Mleçan, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Derisa para dy ditësh defilimet e shpeshta të policisë serbe nga Malisheva për në Rahovec e anasjelltas dhe nga Malisheva në drejtim të Suharekës shoqëroheshin nga vëzhguesit ndërkombëtarë, tashmë policia nuk përcillet dhe kështu asaj po i lihen duart e lira që të shtojë dhunën kundër civilëve shqiptarë në këtë komunë.

Rasti i para pak ditëve kur në afërsi të Malishevës forcat serbe plagosën 4 shqiptarë dhe ai pardje, kur në oborrin e tij në fshatin Mleçan u vra Xhafer Sefë Gashi (50) dhe u plagos rëndë Rexhep Shala, është sinjal i mjaftueshëm për bashkësinë ndërkombëtare se gjendja e këtillë nuk mund të tolerohet dhe njerëzit nuk kanë kurrfarë sigurie për kthim në vatrat e tyre.

Njoftohet se si pasojë e kësaj gjendjeje, procesi mësimor ende nuk ka filluar në disa lokalitete si Kijevë, Llazicë, Bubavec, Dragobil, Carrallukë e Malishevë.

Edhe gjatë dy ditëve të fundit, policia serbe ka keqtrajtuar dhjetëra qytetarë shqiptarë në këtë komunë, siç ndodhi me Agim Berishën (22) nga Gurbardhi dhe me disa shqiptarë të tjerë.

 

 

Continue Reading

Aktualitet

Katastrofa e Çernobilit dhe censura sovjetike: kur radioaktiviteti zbuloi krizën e informacionit në Bashkimin Sovjetik

Published

1 hour ago

on

November 14, 2026

By

Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte

 Më 26 prill 1986, në orën 01:23 të mëngjesit, ndodhi një shpërthim katastrofik në reaktorin numër katër të Centralit Bërthamor të Çernobilit, pranë qytetit Pripjat në Ukrainën e atëhershme sovjetike. Ajo që fillimisht dukej si një aksident industrial do të shndërrohej shpejt në katastrofën më të madhe bërthamore në histori. Mirëpo, përveç pasojave mjedisore dhe njerëzore, Çernobili u bë edhe një simbol i dështimit të sistemit sovjetik të informimit, censurës shtetërore dhe propagandës komuniste.

Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte.

 

Shpërthimi dhe heshtja zyrtare

Pas shpërthimit të reaktorit, autoritetet lokale dhe qendrore sovjetike u përballën me një situatë të paprecedentë. Sasi të mëdha materialesh radioaktive u hodhën në atmosferë, ndërsa zjarrfikësit, teknikët dhe banorët e zonës nuk kishin informacion të plotë për rrezikun që po i kërcënonte.

Megjithatë, reagimi i parë i aparatit shtetëror nuk ishte informimi i publikut, por ruajtja e sekretit. Në traditën e sistemit sovjetik, katastrofat konsideroheshin çështje që mund të dëmtonin prestigjin e shtetit socialist dhe për këtë arsye duhej të minimizoheshin ose të fshiheshin.

Banorët e qytetit Pripjat, i cili ndodhej vetëm disa kilometra larg centralit, vazhduan jetën normale për më shumë se 36 orë pas shpërthimit. Fëmijët luanin nëpër parqe, njerëzit shëtisnin në rrugë, ndërsa nivelet e radioaktivitetit po rriteshin në mënyrë alarmante.

Evakuimi filloi vetëm pasditen e 27 prillit. Edhe atëherë, banorëve u tha se do të largoheshin vetëm për disa ditë dhe se mund të ktheheshin shpejt në shtëpitë e tyre. Në realitet, shumica nuk do të ktheheshin kurrë më.

 

Bota e mëson aksidentin nga Suedia

Ajo që e bëri të pamundur fshehjen e katastrofës ishte natyra e vetë radioaktivitetit. Mëngjesin e 28 prillit 1986, punonjësit e centralit bërthamor Forsmark në Suedi zbuluan nivele të pazakonta radioaktiviteti në rrobat dhe këpucët e tyre. Fillimisht u dyshua për një rrjedhje në centralin suedez, por kontrollet treguan se burimi ishte jashtë vendit.

Ekspertët suedezë analizuan drejtimin e erërave dhe arritën në përfundimin se ndotja vinte nga territori sovjetik. Qeveria suedeze kërkoi zyrtarisht shpjegime nga Moska.

Vetëm pasi presioni ndërkombëtar u bë i pashmangshëm, agjencia sovjetike e lajmeve TASS publikoi një deklaratë të shkurtër ku pranohej se kishte ndodhur një aksident në centralin e Çernobilit. Njoftimi përmbante shumë pak detaje dhe përpiqej ta minimizonte seriozitetin e situatës.

Në këtë mënyrë, miliona qytetarë sovjetikë dhe evropianë mësuan për katastrofën jo nga mediat sovjetike, por nga qeveritë dhe mediat perëndimore.

 

Harta e shpërndarjes së reve të tymit, pas shpërthimit në Çernobil…

Më Rusia nuk mundi ta fshihte ngjarjen.

 

Propaganda kundër realitetit

Në ditët dhe javët pas aksidentit, televizioni dhe gazetat sovjetike vazhduan të jepnin informacione të kufizuara. Raportimet theksonin “kontrollin e situatës” dhe përpjekjet heroike të ekipeve të shpëtimit, ndërsa shmangnin diskutimin e plotë të rreziqeve.

Në të njëjtën kohë, stacionet ndërkombëtare si BBC, Deutsche Welle, Voice of America dhe Radio Free Europe raportonin vazhdimisht mbi zhvillimet. Shumë qytetarë sovjetikë i dëgjonin këto transmetime për të marrë informacion që nuk e gjenin në mediat vendore.

Kjo krijoi një hendek të madh besueshmërie. Për herë të parë, një numër i madh qytetarësh kuptuan se informacioni i ofruar nga shteti ishte jo vetëm i paplotë, por në disa raste edhe mashtrues.

Një prej problemeve kryesore ishte se mediat zyrtare nuk kishin traditë të gazetarisë investigative. Gazetarët nuk ishin mësuar të sfidonin institucionet ose të kërkonin transparencë nga pushteti. Për dekada me radhë, funksioni kryesor i medias kishte qenë të mbështeste politikat e partisë dhe jo të kontrollonte veprimet e qeverisë.

 

Pasojat për njerëzit

Mijëra “likuidatorë”, siç u quajtën punëtorët dhe ushtarët që morën pjesë në pastrimin e zonës, u ekspozuan ndaj niveleve të larta të rrezatimit. Shumë prej tyre zhvilluan më vonë sëmundje të rënda.

Qindra mijëra njerëz u detyruan të zhvendoseshin nga zonat e ndotura. Fshatra të tëra u braktisën përgjithmonë, ndërsa zona përreth centralit u shndërrua në një territor të izoluar.

Për vite me radhë, autoritetet sovjetike publikuan të dhëna të kufizuara mbi numrin e viktimave dhe pasojat afatgjata. Kjo vetëm sa forcoi perceptimin se shteti po përpiqej të fshehte të vërtetën.

 

Çernobili dhe Glasnost-i

Kur ndodhi aksidenti, Bashkimi Sovjetik drejtohej nga Mikhail Gorbaçovi, i cili kishte filluar programet e reformave të njohura si Perestroika (ristrukturim) dhe Glasnost (hapje dhe transparencë).

Fillimisht, edhe udhëheqja sovjetike reagoi sipas modeleve tradicionale të fshehtësisë. Megjithatë, pasojat e Çernobilit e bindën Gorbaçovin se sistemi nuk mund të vazhdonte të funksiononte me të njëjtin nivel kontrolli mbi informacionin.

Vite më vonë, vetë Gorbaçovi do të deklaronte se Çernobili kishte qenë një nga faktorët që kontribuoi në transformimin e Bashkimit Sovjetik. Sipas tij, katastrofa tregoi dobësitë e thella të burokracisë, kulturës së sekretit dhe mungesës së transparencës.

Pas vitit 1986, mediat sovjetike filluan gradualisht të trajtonin tema që më parë konsideroheshin tabu. Gazetat filluan të publikonin materiale mbi korrupsionin, problemet ekonomike dhe gabimet e administratës shtetërore. Për herë të parë pas shumë dekadash, kritika publike ndaj institucioneve u bë pjesë e debatit publik.

 

Një pikë kthese në historinë e medias

Historianët e medias e konsiderojnë Çernobilin si një nga momentet më domethënëse në historinë e komunikimit në shekullin XX. Aksidenti tregoi kufijtë e censurës në një epokë ku informacioni mund të kalonte përtej kufijve shtetërorë.

Regjimi sovjetik kishte kontroll absolut mbi gazetat, radion dhe televizionin brenda vendit, por nuk mund të kontrollonte stacionet matëse në Suedi, raportimet e mediave ndërkombëtare apo rrjedhjen e informacionit jashtë kufijve të tij. Për herë të parë, miliona qytetarë panë qartë kontrastin midis propagandës zyrtare dhe realitetit.

Në këtë kuptim, Çernobili nuk ishte vetëm një katastrofë bërthamore. Ai ishte edhe një katastrofë e sistemit sovjetik të informacionit. Ngjarja ekspozoi dobësinë e një modeli mediatik të ndërtuar mbi censurën dhe sekretin shtetëror dhe dëshmoi se, në momente krizash të mëdha, e vërteta është shumë më e vështirë të kontrollohet sesa vetë lajmet. Për këtë arsye, Çernobili mbetet një nga shembujt më të fuqishëm në historinë e medias për mënyrën se si mungesa e transparencës mund ta thellojë një katastrofë dhe të minojë besimin e qytetarëve ndaj institucioneve të shtetit.

Continue Reading

Vendi

United Hospital fuqizon shërbimet e kardiologjisë me Dr. Banush Gashin, specialist me 40 vjet përvojë në mjekësi

Published

16 hours ago

on

November 13, 2026

By

Prishtinë – Përvoja shumëvjeçare, ekspertiza në trajtimin e sëmundjeve të zemrës dhe njohuritë e avancuara në fushën e aritmologjisë tashmë janë pjesë e ekipit të United Hospital. Institucioni shëndetësor njofton se në ekipin e tij mjekësor është bashkuar Dr. Banush Gashi, internist, kardiolog dhe aritmolog, me një karrierë 40-vjeçare në mjekësi dhe 24 vjet përvojë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK).

United Hospital vazhdon të zgjerojë kapacitetet e veta profesionale, duke sjellë për pacientët ekspertizë të specializuar në diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve kardiovaskulare.

Bashkimit të Dr. Banush Gashit me ekipin mjekësor të këtij institucioni i jepet rëndësi e veçantë, duke marrë parasysh përvojën e tij të gjatë në mjekësinë interne, kardiologji dhe veçanërisht në aritmologji – fushë e specializuar që merret me diagnostikimin dhe trajtimin e çrregullimeve të ritmit të zemrës.

Gjatë karrierës së tij profesionale, Dr. Gashi ka realizuar mbi 400 procedura në fushën e aritmologjisë dhe implantimit të pajisjeve kardiake. Përvoja e tij është plotësuar edhe përmes pjesëmarrjes në kongrese, trajnime dhe aktivitete profesionale ndërkombëtare në qendra të njohura evropiane, përfshirë Londrën, Parisin, Romën, Barcelonën dhe Vjenën.

Shërbime të avancuara për diagnostikimin dhe trajtimin e zemrës

Me angazhimin e Dr. Gashit, pacientët e United Hospital do të kenë qasje në një gamë të gjerë ekzaminimesh diagnostikuese dhe procedurash specialistike kardiologjike.

Shërbimet përfshijnë:

Diagnostikimin kardiologjik: Ekokardiografi, testin e stresit dhe monitorimin Holter 24–72 orë për vlerësimin e aktivitetit dhe ritmit të zemrës.

Trajtimin e çrregullimeve të ritmit: Implantimin e stimuluesve kardiakë (Pacemaker DDD dhe CRT), si dhe kontrollin dhe ndërrimin e baterive të pajisjeve PM/ICD.

Procedurat specialistike: Perikardiocentezën dhe kardioversionin, sipas indikacioneve mjekësore.

Këto shërbime kanë rëndësi të veçantë për diagnostikimin në kohë, përcjelljen klinike dhe trajtimin e pacientëve me sëmundje të ndryshme kardiovaskulare.

Përvoja dhe përkushtimi në shërbim të shëndetit të zemrës

Sëmundjet kardiovaskulare kërkojnë vlerësim të kujdesshëm, diagnostikim të saktë dhe trajtim të individualizuar. Për këtë arsye, prania e specialistëve me përvojë të gjatë profesionale përbën një element të rëndësishëm në ofrimin e kujdesit shëndetësor cilësor.

United Hospital, përmes zgjerimit të ekipit specialistik, synon të ofrojë shërbime bashkëkohore kardiologjike, duke vënë në dispozicion të pacientëve përvojën profesionale dhe teknologjinë diagnostikuese e terapeutike.

 

Kontakti për termine dhe informata:

UNITED HOSPITAL

046 60 70 70

M2, Prishtinë–Ferizaj, km 7, Prishtinë

United Hospital – ekspertizë profesionale dhe kujdes i specializuar për shëndetin e zemrës./rajonipress/

Continue Reading

Vendi

Hyn në fuqi Ligji për Byronë e konfiskimit të pasurisë së pajustifikueshme

Published

20 hours ago

on

November 13, 2026

By

Presidentja Justina Shiroka-Pula ka dekretuar Ligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, i cili ishte miratuar në Kuvendin e Kosovës dy javë më parë.

Lajmin e ka bërë të ditur kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, e cila ka njoftuar se gjatë ditës e ka pranuar nga Presidenca dekretin për shpalljen e ligjit.

Haxhiu ka thënë se me dekretimin e tij, ligji po hyn në fazën e zbatimit, duke theksuar se Kuvendi do ta përcjellë nga afër procesin e themelimit të Byrosë.

“Për secilin që ushtron funksion publik, është e qartë se çdo pasuri duhet të ketë burim të ligjshëm dhe të dokumentuar. Kuvendi do ta përcjellë nga afër ngritjen e Byrosë. Qytetarët do ta matin këtë ligj me rezultatet që do të japë”, ka shkruar Haxhiu.

Miratimi i ligjit në Kuvend ishte kundërshtuar nga deputetët e opozitës, të cilët kishin ngritur shqetësime lidhur me zbatueshmërinë e tij.

Nga 24 amendamentet e propozuara për këtë ligj, 12 ishin paraqitur nga opozita, ndërsa deputetët e partisë në pushtet kishin mbështetur vetëm njërin prej tyre.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara