Aktualitet

Si mund të kenë sukses avionët e ardhshëm supersonikë aty ku Concorde dështoi?

United Airlines ka njoftuar se do të blejë deri në 50 avionë supersonikë Boom Overture për përdorim tregtar deri në vitin 2029.

Published

on

United Airlines ka njoftuar se do të blejë deri në 50 avionë supersonikë Boom Overture për përdorim tregtar deri në vitin 2029, duke paralajmëruar kthimin e fluturimeve supersonike të pasagjerëve gati 20 vjet pasi Concorde u dekomisionua.

Avionët supersonikë përgjysmojnë kohën që duhet për të fluturuar nga New York në Londër, nga shtatë orë në 3.5 orë, por avionë të tillë u braktisën pas fluturimit përfundimtar të Concorde në 2003.
Concorde ishte bërë financiarisht i braktisur pas një përplasjeje të profilit të lartë, për shkak të çmimeve të tepruara të biletave, konsum të lartë të karburantit dhe kosto gjithnjë e më të larta të mirëmbajtjes.
Nëse aeroplani supersonik i Boom do të ketë sukses, kjo do të varet nga tejkalimi i këtyre çështjeve që nxorën nga shinat Concorde. Pra, a mund të bëhet?

Boom Supersonic

Fluturimet supersonike quhen kështu sepse ato udhëtojnë më shpejt se shpejtësia e zërit. Për ta bërë këtë, avioni duhet të thyejë pengesën e zërit, e cila kërkon një dizajn efikas aerodinamik për të zvogëluar tërheqjen dhe një shtytje të konsiderueshme nga motorët e fuqishëm për të kapërcyer turbulencën e shkaktuar nga valët e goditjes.

Djegia e pasme e Tu-144 gjithashtu kontribuoi në një kabinë shumë të zhurmshme, duke u ulur me zë të lartë në 90 decibel – afërsisht tingulli i gjeneruar nga një tharëse flokësh – i cili tejkalon kufijtë rregullatorë të sigurisë. Ndërkohë, turbo-avionët e Concorde kishin nevojë vetëm për djegie pas dore gjatë ngritjes dhe thyerjen e barrierës zanore, duke përmirësuar ekonominë e saj të karburantit dhe duke ulur zhurmën e kabinës gjatë superkalimit.

Tupolev Tu-144 ishte rivali sovjetik për Concorde Anglo-Franceze, por zhvillimi i tij i shpejtë e bëri atë jashtëzakonisht të pabesueshëm dhe të pakëndshëm për të fluturuar.

Zhurma e avionit supersonik

Për shkak të zhurmës që gjenerojnë, avionëve supersonikë nuk u lejohet të fluturojnë mbi tokë. Por këto kufizime mund të hiqen me një dizajn të rafinuar aerodinamik. Për shembull, hulumtimi nga NASA shpresojnë të prodhojnë forma optimale të kornizës ajrore të cilat mund të zvogëlojnë ndjeshëm bumet e zërit tokësor në një “zhurmë” shumë më të qetë – që vijnë me 75 decibel sesa bumi i 105 decibelëve të Concorde.

Marrja e duhur e aerodinamikës mund të hapë gjithashtu mundësinë e përdorimit të materialeve moderne, të lehta të përbëra, për të mundësuar raporte më të mira të shtytjes në peshë – ndoshta duke eleminuar nevojën për djegie të zjarrit pas ngritjes.

Boom Supersonic

Karburant i aviacionit të qëndrueshëm

Karburantet e qëndrueshme të aviacionit përfshijnë biokarburante dhe vajguri sintetike që prodhohen duke përdorur materiale të ripërtëritshme dhe të qëndrueshme. Shpesh citohet një ulje mbresëlënëse 80% e emetimeve të CO2 në ciklin e jetës. Fjala kryesore këtu edhe pse është “cikli i jetës”; nuk do të thotë domosdoshmërisht emisione më pak të dëmshme nga motori.

Këto lëndë djegëse të qëndrueshme janë në përputhje me karburantin konvencional të avionëve, që do të thotë se nuk do të nevojiten ndryshime në infrastrukturën e karburantit në aeroport ose në modelin e motorit që ato të futen. Por këto lëndë djegëse janë shumë të shtrenjta, sepse lëndët e para të nevojshme për t’i bërë ato nuk janë të disponueshme në shkallë.

Sasia totale e karburantit të qëndrueshëm të aviacionit që përdoret aktualisht arrin në vetëm 0,1% të karburantit total të shpenzuar në ajër. Projeksionet vlerësojnë se kjo duhet të arrijë diku midis 1.4% dhe 3.7% para se karburantet e tilla të bëhen të qëndrueshme ekonomikisht.

Një kthim në fluturimet supersonike?

Boom do të jetë optimist se mund të kapërcejë sfidat e efikasitetit të karburantit në kohën kur avioni i saj fillon të transportojë pasagjerë që paguajnë çmime të konsiderueshme në vitin 2029. Ato tarifa duket se do të jenë të larta, me Boom që parashikon një çmim prej 3.500 £ (4.930 dollarë) për vend.

Kjo do të thotë që, ashtu si Concorde para tij, Boom Overture duket se synon tregun luksoz – përtej mundësive të madje edhe pasagjerëve të klasit të biznesit. Ka të ngjarë të frekuentohet vetëm nga ata që udhëtojnë aktualisht me avion privat, të cilët mund të joshen nga pretendimet e Boom si prodhues i qëndrueshëm i avionëve./UBTNews

Continue Reading

Live

Tensionohet situata në Hormuz: Irani sulmon një anije dhe pezullon evakuimet e OKB-së

Published

on

By

Pavarësisht marrëveshjes së paqes të arritur javën e kaluar me Shtetet e Bashkuara, Irani ka sulmuar me dron një anije në Ngushticën e Hormuzit. Ky incident ka detyruar Organizatën Ndërkombëtare Detare të OKB-së (IMO) të pezullojë menjëherë misionin urgjent për evakuimin e qindra anijeve dhe mbi 11,000 detarëve që mbeten të bllokuar në rajonin e Gjirit Persik që nga shpërthimi i luftës në fund të shkurtit.

Sulmi erdhi vetëm pak orë pasi Garda Revolucionare e Iranit paralajmëroi se anijet do të lejohen të kalojnë vetëm përmes rrugëve të përcaktuara nga Teherani, duke sfiduar hapur pretendimet e administratës Trump se ngushtica është e lirë dhe e hapur.

Ky aksion shihet si një përpjekje e Iranit për të ruajtur kontrollin mbi këtë rrugë ujore kritike, duke e përdorur atë si pikë kyçe ndikimi në negociatat e vazhdueshme diplomatike.

Ky është incidenti i parë i raportuar që nga nënshkrimi i memorandumit prej 14 pikash midis Uashingtonit dhe Teheranit, i cili synon ndaljen e luftimeve dhe ofrimin e lehtësimit ekonomik për Iranin në këmbim të heqjes dorë nga armët bërthamore.

Ngjarja ka shkaktuar menjëherë një rritje të re të çmimeve globale të naftës dhe ka ndërlikuar misionin e Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, i cili po përpiqet t’u shesë marrëveshjen e paqes vendeve skeptike të Gjirit. Ndërkohë, të gjitha anijet tregtare në rajon janë udhëzuar të lundrojnë me kujdes të shtuar. /CNN/ /E.A/

Continue Reading

Live

Vazhdon të rritet numri i viktimave nga tërmeti në Venezuelë

Published

on

By

Ekipet e shpëtimit po kërkojnë përmes rrënojave në një garë me kohën për të shpëtuar jetë, pasi dy tërmete të fuqishme goditën Venezuelën pranë kryeqytetit, duke vrarë të paktën 235 njerëz dhe duke plagosur të paktën 4,300 të tjerë.

Në Karakas dhe në qytetin bregdetar pranë tij, La Guaira, njerëzit dëgjoheshin duke kërkuar ndihmë nga nën rrënojat e ndërtesave të shembur, siç raporton BBC.

Tërmeti i parë me magnitudë 7.2 u pasua pak sekonda më vonë nga një tjetër edhe më i fuqishëm, me magnitudë 7.5, sipas Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së (USGS). Të dy tërmetet ndodhën afër sipërfaqes, gjë që e bëri shkatërrimin edhe më të rëndë.

Frikësohet se numri i të vdekurve është shumë më i lartë, ndërsa të tjerë kanë mbetur të pastrehë ose janë shumë të frikësuar për të qëndruar në ndërtesat e dëmtuara dhe të pasigurta, duke fjetur në rrugë pas katastrofës.

Tërmetet goditën në orën 18:04 sipas kohës lokale (22:04 GMT) të mërkurën – një ditë feste kombëtare në Venezuelë, që do të thotë se më shumë njerëz ndodheshin në shtëpi sesa në një ditë të zakonshme pune.

Të dy tërmetet ishin të cekëta – i pari me qendër 20.3 km nën sipërfaqe dhe i dyti në një thellësi prej 10 km, sipas USGS.

Jorge Rodríguez, presidenti i Asamblesë Kombëtare të Venezuelës, raportoi të enjten se numri i të vdekurve kishte pësuar rritje, pasi Presidentja e përkohshme e vendit, Delcy Rodríguez, shpalli gjendjen e jashtëzakonshme.

Disa vende kanë premtuar ndihmë për përpjekjet e shpëtimit, ku SHBA-ja ka premtuar 150 milionë dollarë ndihmë. Ushtria e SHBA-së po dërgon anije transporti dhe avionë për të mbështetur ekipet e kërkim-shpëtimit dhe “operacionet e ndihmës së shpejtë”, thuhet në një deklaratë.

Jorge Rodríguez tha se 250 ndërtesa janë dëmtuar ose shkatërruar plotësisht, kryesisht në La Guaira, ku BBC verifikoi pamjet e një hoteli 10-katësh të kthyer në gërmadhë. Të enjten, njerëzit po kërkonin të afërmit e tyre atje.

Juan Ortiz tha për BBC se një nga miqtë e tij të ngushtë ishte konfirmuar i vdekur, një tjetër besohej se ndodhej nën rrënoja, dhe rreth 20 persona që ai njihte e që jetonin në zonën bregdetare ishin të zhdukur.

“Jam në shok dhe i konfuzuar, dhe i frustruar që nuk mund të ndihmoj,” tha studenti i mjekësisë në Karakas.

Ndërtesa u shembën gjithashtu edhe në kryeqytet, tha Ministri i Brendshëm, Diosdado Cabello, ndërsa u prekën edhe rajonet Trujillo, Yaracuy, Carabobo, Aragua dhe Miranda.

Kryebashkiaku Gustavo Duque i Chacao-s, pjesë e zonës së madhe metropolitane të Karakasit, tha të enjten jashtë një ndërtese të shkatërruar se 11 persona kishin vdekur atje dhe 23 ishin shpëtuar.

Në një video-përditësim të postuar në rrjetet sociale, ai tha se ekipi po përpiqej të pastronte rrënojat në mënyrë që specialistët të mund të hynin “për të arritur te njerëzit që shpresojmë se janë ende gjallë”. /BBC/ /E.A/

 

Continue Reading

Vendi

Diskutim i hapur në UBT me Christopher Hyland mbi trendet globale dhe implikimet për Kosovën

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, studentët e Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë, së bashku me stafin akademik, patën mundësinë të bashkëbisedojnë me Christopher Hyland, një njohës i proceseve ndërkombëtare dhe mbështetës i kahershëm i Kosovës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Në kuadër të ligjëratës “Current Global Developments and Their Implications for Kosovo”, u diskutuan zhvillimet më të fundit globale, sfidat gjeopolitike dhe ndikimi i tyre në Kosovë dhe rajonin e Ballkanit Perëndimor.

Gjatë ligjëratës, Hyland ndau përvojën e tij shumëvjeçare në analizimin e proceseve ndërkombëtare dhe angazhimin e tij në mbështetje të Kosovës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ai foli për rëndësinë e ndërtimit të marrëdhënieve afatgjata, dialogut ndërkombëtar dhe kuptimit të drejtë të proceseve historike e politike që kanë ndikuar në fatin e popujve dhe shteteve.

Duke reflektuar mbi ndikimin e mentorëve dhe përvojave të tij akademike, Hyland theksoi rëndësinë e krijimit të lidhjeve njerëzore dhe profesionale që ndërtohen mbi besimin dhe vlerat e përbashkëta.

“Nëse takon individë me të cilët ndërton miqësi dhe mirëkuptim të sinqertë, ato marrëdhënie mund të zgjasin për vite të tëra dhe të krijojnë ura bashkëpunimi që tejkalojnë kufijtë dhe dallimet”, tha Hyland.

Në fjalën e tij, ai u ndal veçanërisht te përvoja e tij personale në njohjen e realitetit të Kosovës gjatë viteve të shpërbërjes së Jugosllavisë, duke theksuar se studimi i zhvillimeve në terren e kishte shtyrë të shihte situatën përtej narrativave të zakonshme të kohës.

“Sa më shumë që e studioja situatën, aq më shumë kuptoja se qytetarët e Kosovës po përballeshin me shtypje të rëndë nga qeveria qendrore në Jugosllavi. Historia ishte shumë më ndryshe nga ajo që paraqitej në atë kohë”, u shpreh ai.

Hyland diskutoi me studentët mbi transformimet aktuale politike dhe ekonomike në botë, sfidat e sigurisë ndërkombëtare, rolin e aleancave strategjike dhe rëndësinë e pozicionimit të Kosovës në një mjedis global gjithnjë e më dinamik.

Ligjërata u karakterizua nga diskutime interaktive dhe shkëmbim idesh, duke konfirmuar edhe një herë rolin e UBT-së si një qendër e rëndësishme e debatit akademik, inovacionit dhe analizës së çështjeve me rëndësi globale.

Continue Reading

Lajmet

Nis shpërndarja e 100 eurove për studentët

Published

on

By

Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati ka bërë të ditur se është bërë ekzekutimi i 100 eurove për studentët në kuadër të Pakos për Përballje me Inflacionin 2.0.

Ai ka njoftuar se sot është finalizuar dhe dorëzuar lista e studentëve të kualifikuar për mbështetjen me 100 euro.

“Pas pranimit të verifikimeve të nevojshme nga institucionet e arsimit të lartë, komisioni verifikues sot ka finalizuar dhe dorëzuar listën e studentëve që janë kualifikuar për mbështetjen e njëhershme me 100 euro”, ka thenë Murati. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara