Lajmet

Shtatë fakte befasuese që ju nuk i dinit për Leonardo da Vinci

Emri i tij nuk ishte në të vërtetë “Leonardo da Vinci”.

Published

on

Leonardo da Vinci ishte një piktor, skulptor, arkitekt, shkrimtar, anatomist, gjeolog, astronom, botanist, shpikës, inxhinier dhe shkencëtar – mishërimi i një njeriu të Rilindjes.

Edhe pse ai është shquar që atëherë për zgjuarsinë e tij teknologjike, gjeniu shkencor i Leonardos mbeti kryesisht i pazbuluar dhe i pavlerësuar gjatë kohës së tij.

Këtu janë shtatë fakte befasuese që ju (ndoshta) nuk i dinit për të.

1.Emri i tij nuk ishte në të vërtetë “Leonardo da Vinci”

Emri i plotë i Leonardos në lindje ishte Lionardo di ser Piero da Vinci, që do të thotë “Leonardo, (djali) i ser Piero nga Vinci”.

2. Ai ishte një fëmijë jashtëmartesor

I lindur në një shtëpi ferme jashtë fshatit Anchiano në Toskanë më 14/15 prill 1452, Leonardo ishte fëmija i Ser Piero, një noteri i pasur fiorentin dhe një fshatare e pamartuar me emrin Katerina.

Të dy kishin 12 fëmijë të tjerë me partnerë të tjerë – por Leonardo ishte fëmija i vetëm që kishin së bashku.

3. Ai mori pak arsimim formal

Leonardo ishte kryesisht i vetë-edukuar dhe nuk mori asnjë arsim formal përtej leximit bazë, shkrimit dhe matematikës.

Talenti i tij artistik ishte i dukshëm që në moshë të re. Në moshën 14-vjeçare ai filloi një praktikë me skulptorin dhe piktorin e njohur Andrea del Verrocchio, nga Firence.

Në punëtorinë e Verrocchio-s, ai u ekspozua ndaj trajnimit teorik dhe një gamë të gjerë aftësish teknike, duke përfshirë punimin e metaleve, zdrukthtari, vizatimin, pikturën dhe skulpturën.

4. Ai ishte një muzikant i arrirë

Ndoshta në mënyrë të parashikueshme për një individ që shkëlqeu në gjithçka që provoi, Leonardo kishte një dhuratë për muzikën.

Sipas shkrimeve të tij, ai besonte se muzika ishte e lidhur ngushtë me artet pamore pasi varej në mënyrë të ngjashme nga një nga 5 shqisat.

Sipas Georgio Vasarit, një bashkëkohës i Leonardos, “ai këndoi në mënyrë hyjnore pa asnjë përgatitje”.

Ai gjithashtu i binte lirës dhe fyellit, duke performuar shpesh në mbledhjet e fisnikërisë dhe në shtëpitë e klientëve të tij.

Dorëshkrimet e tij të mbijetuara përmbajnë disa nga kompozimet e tij origjinale muzikore dhe ai shpiku një instrument organo-violë-klaviçel që u krijua vetëm në vitin 2013.

5. Projekti i tij më i madh u shkatërrua

Puna më thelbësore e porositur e Leonardos ishte për Dukën e Milanos, Ludovico il Moro, i quajtur Gran Cavallo ose “Kali i Leonardos” në 1482.

Statuja e propozuar e babait të Dukës, Francesco Sforza mbi kalë, do të ishte më shumë se 25 metra e gjatë dhe synohej të ishte statuja më e madhe e kalorësisë në botë.

Leonardo kaloi gati 17 vjet duke planifikuar statujën. Por para se të përfundonte, forcat franceze pushtuan Milanin në 1499.

Skulptura prej balte u përdor për ushtrimin e objektivit nga ushtarët fitimtarë francezë, duke e copëtuar atë.

6. Idetë e tij kishin pak ndikim gjatë periudhës

Megjithëse ai ishte shumë i respektuar si artist, idetë dhe shpikjet shkencore të Leonardos fituan pak tërheqje midis bashkëkohësve të tij.

Ai nuk bëri asnjë përpjekje për të botuar shënimet e tij dhe vetëm shekuj më vonë fletoret e tij – shpesh të referuara si dorëshkrimet dhe “kodet” e tij – u vunë në dispozicion të publikut.

Për shkak se ato mbaheshin sekret, shumë nga zbulimet e tij patën pak ndikim në përparimin shkencor në periudhën e Rilindjes.

7. Ai u akuzua për sodomi

Në vitin 1476, Leonardo dhe tre të rinj të tjerë u akuzuan për krimin e sodomisë në një incident që përfshinte një prostitutë të njohur mashkull. Ishte një akuzë e rëndë që mund të kishte çuar në ekzekutimin e tij.

Akuzat u hodhën poshtë për mungesë provash, por më pas Leonardo u zhduk, duke u rishfaqur vetëm në 1478 për të marrë një detyrë në një kishëz në Firence./RevistaClass

lajme

Kurti takon në Paris emisarin Sorensen: Diskutohet për normalizimin dhe dialogun me Serbinë

Published

on

By

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i cili po qëndron në Paris, është takuar me të dërguarin e posaçëm të Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë–Serbi, Peter Sorensen, në margjinat e Forumit të Paqes.

Gjatë takimit u diskutua për perspektivat e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve me fokus njohjen reciproke, stabilitetin institucional të paszgjedhjeve në Kosovë, si dhe rrugën e vendit drejt anëtarësimit në BE.

“Diskutuam për stabilitetin e plotë institucional që gëzon tashmë Kosova pas zgjedhjes së presidentit, rrugën e Kosovës drejt anëtarësimit në BE, si dhe perspektivat për normalizimin e plotë të marrëdhënieve me Serbinë, me fokus njohjen reciproke”, u shpreh kryeministri Kurti.

Edhe emisari evropian Sorensen konfirmoi takimin përmes një njoftimi, duke vlerësuar bisedën si të frytshme për përcaktimin e hapave të mëtejshëm në dialog dhe procesin e normalizimit në dobi të qytetarëve dhe rajonit. Gjatë qëndrimit në kryeqytetin francez, Kurti gjithashtu zhvilloi një bashkëbisedim me studentë, ku theksoi pritjet e tij që udhëheqja e re e Serbisë të njohë Republikën e Kosovës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kosova U19 mposhtet nga Belgjika në raundin e dytë kualifikues

Published

on

By

Përfaqësuesja U19 e Kosovës në futboll e ka nisur me humbje raundin e dytë kualifikues për Kampionatin Evropian Euro 2027, pasi u mposht nga Belgjika me rezultat 2:0.

Në ndeshjen e zhvilluar në Skoci, pjesa e parë përfundoi pa gola, mirëpo belgët zgjidhën sfidën me dy goditje të shpejta me të filluar pjesa e dytë. Naim Amengai realizoi për 1:0 në minutën e 47-të, ndërsa Jessie Da Silva dyfishoi epërsinë dy minuta më vonë.

Sfida e radhës për futbollistët e rinj të Kosovës në kuadër të Grupit A2 do të jetë të shtunën kundër nikoqires së turneut, Skocisë.

Në anën tjetër, edhe Përfaqësuesja U17 e Kosovës ka pësuar humbje në sfidën ndaj Bjellorusisë, ndërsa ndeshjen e ardhshme do ta zhvillojë më 17 nëntor përballë Kazakistanit. Tri ekipet e para të secilit grup do të sigurojnë kalimin në raundin e tretë, me shortin që pritet të tërhiqet më 10 dhjetor. /E.A/

Continue Reading

lajme

Murati prezanton buxhetin për 2027-ën, opozita kritikon investimet kapitale

Published

on

By

Ministri i Financave, Hekuran Murati, ka prezantuar në shqyrtimin e parë para Komisionit për Buxhet Projektligjin mbi ndarjet buxhetore për vitin 2027, i cili parasheh shpenzime në vlerë prej 4 miliardë e 268.7 milionë eurosh, të mbështetura nga të hyra prej 4 miliardë e 2 milionë eurosh dhe një deficit fiskal prej 2 për qind.

Gjatë raportimit, ministri Murati theksoi se buxheti reflekton rritjen ekonomike dhe ruajtjen e qëndrueshmërisë së financave publike, ndërsa arsyetoi rritjen e kostos së jetesës me faktorë dhe tronditje të jashtme gjeopolitike.

“Sa i përket inflacionit, patjetër që është problem rritja e kostos së jetesës edhe në Kosovë, sikurse në të gjitha vendet tjera të botës. Kjo ka dy shkaktarë, fillimisht ishte lufta në Ukrainë, e cila ndikoi në tronditjen globale të çmimeve të energjisë, por edhe të ushqimeve, dhe tash së fundi kemi edhe valën e re që vjen si rezultat i konfliktit në Gjirin Persik”, deklaroi Murati.

Prezantimi u pasua me kritika të ashpra nga anëtarët e opozitës. Deputeti nga radhët e PDK-së, Mërgim Lushtaku, ngriti shqetësimin për ngecjen e investimeve kapitale dhe ndikimin e inflacionit në mirëqenien e qytetarëve, duke iu referuar edhe raporteve që tregojnë se mbi një miliard euro investime të planifikuara kanë mbetur të pashpenzuara gjatë viteve të kaluara.

Seanca u karakterizua edhe nga debati i tensionuar mes ministrit Murati dhe deputetit të LDK-së, Avdullah Hoti, i cili kritikoi mungesën e një orientimi të qartë strategjik në infrastrukturë, shëndetësi dhe energji, duke vënë në dyshim pasqyrimin e premtimeve qeverisëse në kornizën trevjeçare buxhetore.

“S’je i interesuar sepse je mashtruesi më i madh që ka pasur ky vend… Buxheti nuk është një plan kontabël, është një dokument strategjik”, u shpreh Hoti gjatë përplasjes direkte me ministrin e Financave.

Sipas planifikimit të ndarjeve buxhetore sipas kategorive ekonomike, për paga janë paraparë 1 miliard e 84.9 milionë euro, për subvencione dhe transfere 1 miliard e 446 milionë euro, ndërsa për investime kapitale është alokuar shuma prej 1 miliard e 70 milionë eurosh. Projektligji pritet të vazhdojë procedimin në komisionet e linjës për shqyrtim të mëtejshëm. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Foda rindërton mbrojtjen pas largimit të Dellovës

Published

on

By

Kombëtarja e Kosovës në futboll është përballur me ndryshime të papritura në repartin defensiv në prag të ndeshjeve ndaj Izraelit dhe Irlandës.

Mbrojtësi Lumbardh Dellova është larguar nga grumbullimi i “Dardanëve”, ndërsa përzgjedhësi Franco Foda ka ftuar në vend të tij Betim Fazlijin. Kjo mungesë e ndërlikon edhe më shumë situatën në prapavijë, meqë jashtë fushave vazhdon të jetë edhe Albian Hajdari për shkak të një lëndimi afatgjatë.

Në skemën e tij të zakonshme 3-4-3, tekniku gjerman do të duhet të rindërtojë treshen e mbrojtjes. Lajm pozitiv për skuadrën është rikthimi i Kreshnik Hajrizit pas lëndimit, i cili pritet të jetë nga minutat e para pranë Ilir Krasniqit dhe Ron Raçit. Si opsione të reja në dispozicion janë edhe dy debutuesit nga Zvicra dhe Suedia, Lindrit Kamberi e Bleon Kurtulus, si dhe Betim Fazliji i cili mbulon disa pozicione në mbrojtje e mesfushë.

“Është e rëndësishme të kemi disa mundësi, jo vetëm për ndeshjet e radhës, por edhe për të ardhmen. Është e rëndësishme ta kemi parasysh të ardhmen e Kombëtares dhe ta ruajmë cilësinë, në mënyrë që të përgatitemi edhe për kualifikimet e Kampionatit Evropian”, u shpreh përzgjedhësi Foda lidhur me zgjedhjet e reja në mbrojtje. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara