Lajmet

Shtatë fakte befasuese që ju nuk i dinit për Leonardo da Vinci

Emri i tij nuk ishte në të vërtetë “Leonardo da Vinci”.

Published

on

Leonardo da Vinci ishte një piktor, skulptor, arkitekt, shkrimtar, anatomist, gjeolog, astronom, botanist, shpikës, inxhinier dhe shkencëtar – mishërimi i një njeriu të Rilindjes.

Edhe pse ai është shquar që atëherë për zgjuarsinë e tij teknologjike, gjeniu shkencor i Leonardos mbeti kryesisht i pazbuluar dhe i pavlerësuar gjatë kohës së tij.

Këtu janë shtatë fakte befasuese që ju (ndoshta) nuk i dinit për të.

1.Emri i tij nuk ishte në të vërtetë “Leonardo da Vinci”

Emri i plotë i Leonardos në lindje ishte Lionardo di ser Piero da Vinci, që do të thotë “Leonardo, (djali) i ser Piero nga Vinci”.

2. Ai ishte një fëmijë jashtëmartesor

I lindur në një shtëpi ferme jashtë fshatit Anchiano në Toskanë më 14/15 prill 1452, Leonardo ishte fëmija i Ser Piero, një noteri i pasur fiorentin dhe një fshatare e pamartuar me emrin Katerina.

Të dy kishin 12 fëmijë të tjerë me partnerë të tjerë – por Leonardo ishte fëmija i vetëm që kishin së bashku.

3. Ai mori pak arsimim formal

Leonardo ishte kryesisht i vetë-edukuar dhe nuk mori asnjë arsim formal përtej leximit bazë, shkrimit dhe matematikës.

Talenti i tij artistik ishte i dukshëm që në moshë të re. Në moshën 14-vjeçare ai filloi një praktikë me skulptorin dhe piktorin e njohur Andrea del Verrocchio, nga Firence.

Në punëtorinë e Verrocchio-s, ai u ekspozua ndaj trajnimit teorik dhe një gamë të gjerë aftësish teknike, duke përfshirë punimin e metaleve, zdrukthtari, vizatimin, pikturën dhe skulpturën.

4. Ai ishte një muzikant i arrirë

Ndoshta në mënyrë të parashikueshme për një individ që shkëlqeu në gjithçka që provoi, Leonardo kishte një dhuratë për muzikën.

Sipas shkrimeve të tij, ai besonte se muzika ishte e lidhur ngushtë me artet pamore pasi varej në mënyrë të ngjashme nga një nga 5 shqisat.

Sipas Georgio Vasarit, një bashkëkohës i Leonardos, “ai këndoi në mënyrë hyjnore pa asnjë përgatitje”.

Ai gjithashtu i binte lirës dhe fyellit, duke performuar shpesh në mbledhjet e fisnikërisë dhe në shtëpitë e klientëve të tij.

Dorëshkrimet e tij të mbijetuara përmbajnë disa nga kompozimet e tij origjinale muzikore dhe ai shpiku një instrument organo-violë-klaviçel që u krijua vetëm në vitin 2013.

5. Projekti i tij më i madh u shkatërrua

Puna më thelbësore e porositur e Leonardos ishte për Dukën e Milanos, Ludovico il Moro, i quajtur Gran Cavallo ose “Kali i Leonardos” në 1482.

Statuja e propozuar e babait të Dukës, Francesco Sforza mbi kalë, do të ishte më shumë se 25 metra e gjatë dhe synohej të ishte statuja më e madhe e kalorësisë në botë.

Leonardo kaloi gati 17 vjet duke planifikuar statujën. Por para se të përfundonte, forcat franceze pushtuan Milanin në 1499.

Skulptura prej balte u përdor për ushtrimin e objektivit nga ushtarët fitimtarë francezë, duke e copëtuar atë.

6. Idetë e tij kishin pak ndikim gjatë periudhës

Megjithëse ai ishte shumë i respektuar si artist, idetë dhe shpikjet shkencore të Leonardos fituan pak tërheqje midis bashkëkohësve të tij.

Ai nuk bëri asnjë përpjekje për të botuar shënimet e tij dhe vetëm shekuj më vonë fletoret e tij – shpesh të referuara si dorëshkrimet dhe “kodet” e tij – u vunë në dispozicion të publikut.

Për shkak se ato mbaheshin sekret, shumë nga zbulimet e tij patën pak ndikim në përparimin shkencor në periudhën e Rilindjes.

7. Ai u akuzua për sodomi

Në vitin 1476, Leonardo dhe tre të rinj të tjerë u akuzuan për krimin e sodomisë në një incident që përfshinte një prostitutë të njohur mashkull. Ishte një akuzë e rëndë që mund të kishte çuar në ekzekutimin e tij.

Akuzat u hodhën poshtë për mungesë provash, por më pas Leonardo u zhduk, duke u rishfaqur vetëm në 1478 për të marrë një detyrë në një kishëz në Firence./RevistaClass

Vendi

Profesorët e UBT-së botojnë studimin mjekësor në revistën prestigjoze ndërkombëtare MDPI

Published

on

By

Profesorët e UBT-së, Dr. Lirim Shefki Mustafa dhe Dr. Fitim Bexhet Alidema, kanë publikuar një studim mjekësor në revistën e njohur ndërkombëtare “Pharmacoepidemiology”, që është pjesë e platformës së fuqishme shkencore MDPI.

Ky punim, me titullin “Comparison of Two Triple Therapy Regimens for Helicobacter pylori Eradication in Patients with Dyspepsia: A Retrospective Study from Primary Care”, ka arritur të indeksohet në rrjetet më të rëndësishme të shkencës botërore si Web of Science dhe Scopus, duke u renditur në kategorinë e lartë Q2.

Ky hulumtim i stafit të UBT-së ka një rëndësi të madhe praktike pasi ka marrë në shqyrtim plot 1,800 pacientë të rritur që u trajtuan mes janarit të vitit 2023 dhe fillimit të vitit 2026.

Qëllimi ishte të gjendej një zgjidhje më e mirë kundër bakterit të rrezikshëm Helicobacter pylori, i cili shkakton probleme si gastriti apo ulçera, në një kohë kur trajtimet klasike po dështojnë rregullisht për shkak se bakteri është bërë rezistent ndaj antibiotikëve standardë.

Nga krahasimi që u bë, doli se terapia e re e bazuar në levofloxacin funksionon shumë më mirë, duke e zhdukur bakterin në 82.9% të rasteve, përballë trajtimit të vjetër me clarithromycin që pati sukses vetëm në 71.8% të pacientëve.

Përveç se më efektiv, ky kombinim i ri solli edhe më pak efekte anësore për organizmin. Profesorët zbuluan gjithashtu se stili i jetesës ndikon shumë në shërim, pasi duhani, alkooli, obeziteti dhe diabeti e bëjnë bakterin më të fortë dhe rrisin shanset që trajtimi të dështojë.

Ky botim, i dalë zyrtarisht sot më 13 korrik 2026, tregon edhe një herë nivelin e lartë të kërkimit shkencor në UBT dhe u vjen në ndihmë direkt mjekëve për të dhënë receta më të sakta e pa i keqpërdorur antibiotikët.

Continue Reading

Vendi

KFOR-i me stërvitje speciale pranë Bondsteel-it për menaxhimin e rasteve urgjente

Published

on

By

Ushtarët e Komandës Rajonale në Lindje (RC-E) të misionit të KFOR-it kanë zhvilluar një stërvitje të specializuar për reagim ndaj rrëzimit të aviacionit pranë Kampit Bondsteel.

Ky trajnim kishte për qëllim forcimin e koordinimit mjekësor shumëkombësh dhe rritjen e kapaciteteve për reagim të shpejtë në zonat operative.

Stërvitja bëri bashkë ekuazhet ajrore dhe mjekët fluturues për të ushtruar triazhin e të lënduarve, trajtimin mjekësor dhe procedurat e evakuimit urgjent.

Përmes këtyre aktiviteteve, KFOR-i mban gatishmërinë operacionale dhe aftësitë e nevojshme për të garantuar një mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit në Kosovë.

Misioni i udhëhequr nga NATO-ja vazhdon të zbatojë mandatin e tij sipas Rezolutës 1244, në koordinim të ngushtë me Policinë e Kosovës dhe EULEX-in. /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

Burim Berisha sjell “RESIDUE”, një reflektim artistik mbi kujtesën dhe transformimin

Published

on

By

Profesori i Fakultetit të Artit dhe Medias Digjitale në UBT, Burim Berisha, do të prezantojë ekspozitën e tij personale “RESIDUE”, e cila do të hapet më 18 korrik në Institutin e Artit Bashkëkohor ARKIV në Pejë.

Ekspozita është pjesë e programit kuratorial të institucionit dhe paraqet një përmbledhje të praktikës artistike të Berishës, të zhvilluar përgjatë më shumë se 25 vjetësh krijimtari në fushën e artit bashkëkohor.

Përmes skulpturës dhe instalacioneve që ndërthurin elemente si tingulli, tymi, dheu dhe materiale të ndryshme, “RESIDUE” eksploron marrëdhënien ndërmjet kujtesës, transformimit dhe gjurmëve që mbeten pas një ngjarjeje, personi apo objekti. Veprat ftojnë publikun në një reflektim mbi praninë dhe mungesën, duke e trajtuar artin si një proces që ruan dhe rikrijon kujtesën përtej momentit të krijimit.

Në këtë ekspozitë, figura nuk paraqitet në mënyrë të drejtpërdrejtë, por ndërtohet përmes materialit, shenjave të pranisë dhe hapësirës, duke krijuar një dialog mes asaj që është e dukshme dhe asaj që mbetet e nënkuptuar.

Ekspozita “RESIDUE” dëshmon për angazhimin e vazhdueshëm artistik të Prof. Burim Berishës dhe kontributin e tij në zhvillimin e artit bashkëkohor, si në Kosovë ashtu edhe në arenën ndërkombëtare.

Continue Reading

Lajmet

Ambasadori i Hungarisë në Kosovë ligjëron në UBT për politikën e zgjerimit të Bashkimit Evropian

Published

on

By

Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT ka nisur aktivitetet e Akademisë Verore 2026, në kuadër të Global UBT Fest 2026, me një ligjëratë të veçantë nga Ambasadori i Hungarisë në Republikën e Kosovës, László Dux, i cili zhvilloi një dialog me studentët dhe stafin akademik mbi temën “EU Enlargement Policy”.

Aktiviteti inaugurues mblodhi studentë të Shkencave Politike, Studimeve të Sigurisë, Politikave Publike dhe Menaxhimit, të cilët patën mundësinë të diskutojnë mbi një nga temat më aktuale të agjendës evropiane – politikën e zgjerimit të Bashkimit Evropian dhe rëndësinë e saj për vendet aspirante.

Gjatë ligjëratës, Ambasadori Dux trajtoi zhvillimet më të fundit në procesin e zgjerimit të BE-së, sfidat dhe mundësitë që e shoqërojnë këtë proces, si dhe perspektivën e Hungarisë lidhur me të ardhmen evropiane të rajonit. Ai theksoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe institucioneve evropiane, duke nënvizuar se zgjerimi mbetet një element kyç për forcimin e stabilitetit, sigurisë dhe zhvillimit në Evropë.

Diskutimi u zhvillua në një atmosferë interaktive, ku studentët adresuan pyetje mbi procesin e integrimit evropian, politikat e zgjerimit, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe sfidat gjeopolitike që ndikojnë në të ardhmen e Bashkimit Evropian dhe rajonit.

Përmes organizimit të këtij aktiviteti, UBT vazhdon të sjellë pranë studentëve diplomatë, vendimmarrës dhe ekspertë ndërkombëtarë, duke krijuar mundësi për debat akademik dhe shkëmbim të drejtpërdrejtë të përvojave mbi çështjet më të rëndësishme të politikës globale.

Akademia Verore e Fakultetit të Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë do të vazhdojë edhe në ditët në vijim me ligjërata, panele diskutimi dhe aktivitete akademike të fokusuara në diplomaci, siguri, qeverisje dhe politika publike, me pjesëmarrjen e ekspertëve vendorë dhe ndërkombëtarë.

Continue Reading

Të kërkuara