Lajmet

Shkup: Partitë shqiptare vazhdojnë përplasjet për Ligjin e gjuhëve

Published

on

Deputetët e Frontit Evropian në opozitë, të udhëhequr nga Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI), kanë reaguar ndaj deklaratës së kryetarit të Kuvendit, Afrim Gashi, i cili të enjten mbrëma tha se “gjuha maqedonase është gjuha e vetme zyrtare në Maqedoninë e Veriut”.

Në një konferencë shtypi përpara Kuvendit, koalicioni deklaroi se pohimi i Gashit “përbën një gënjeshtër të hapur dhe një tradhti të rëndë ndaj popullit shqiptar”.

Është tronditëse, por jo e habitshme, që zoti Gashi si një person i përzgjedhur për të shërbyer si kukull në hierarkinë më të lartë të shtetit ka rënë kaq poshtë, duke arritur nivele vetëposhtrimi që as antishqiptarët më të zjarrtë nuk kanë guxuar t’i prekin. Ky akt i turpshëm nënshtrimi dhe tradhtie tregon mungesën e tij të integritetit, por edhe gatishmërinë për të minuar parimet kushtetuese të këtij shteti”, deklaroi më 27 dhjetor, Arbana Pasholli, deputete nga radhët e Frontit Evropian.

Gashi, gjatë një debati në televizionin Alsat, mes tjerash tha gjuha shqipe nuk është gjuhë zyrtare, por në përdorim zyrtar, dhe se njëjta, siç shtoi Gashi, “është gjuhë e përkthyer”.

Qëndrimit të Gashit në mbrojtje i doli edhe njëri nga liderët e koalicionit shqiptar VLEN, pjesë e Qeverisë maqedonase, Arben Taravari, njëherësh ministër i Shëndetësisë, i cili deklaroi të njëjtën.

Ne mund të kemi lojëra fjalësh, sa të duam. Gjuha shqipe nuk është e barabartë me gjuhën maqedonase. Këtu pajtohemi të gjithë. Para vitit 1991, para pavarësisë, gjuhë zyrtare në Maqedoni [të Veriut], sipas Kushtetutës kanë qenë gjuha maqedonase, shqipe dhe turke. Tash është gjuha maqedonase dhe 20% të popullatës që e flasin gjuhën shqipe. Kështu që, ne duhet të punojmë në këtë drejtim, dhe a do të themi se a është zyrtare apo jo, është kështu ose ashtu, nuk është e barabartë. Ne duhet të insistojmë, edhe të mundohemi që gjuha shqipe të qëndron si fjalë, jo si përqindje”, tha Taravari të premten përpara gazetarëve.

Megjithatë, nga Fronti Evropian rikujtuan amendamentin e pestë të Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut.

Le t’i kujtojmë zotit Gashi disa fakte të pa kundërshtueshme: Amendamenti i pestë përcakton qartë gjuhën shqipe, si gjuhë zyrtare, krahas gjuhës maqedonase. Ligji për përdorimin e gjuhëve e konsolidon më tej përdorimin e gjuhës shqipe si zyrtare në të gjitha sferat e jetës publike”, shtoi Pasholli.

Çka thotë amendamenti i pestë?

Në tërë territorin e Republikës së Maqedonisë dhe në marrëdhëniet e saj ndërkombëtare, gjuhë zyrtare është gjuha maqedonase dhe alfabeti i saj cirilik. Gjuhë tjetër që e flasin së paku 20% e qytetarëve (gjuha shqipe), gjithashtu, është gjuhë zyrtare dhe alfabeti i saj, siç është përcaktuar me këtë nen.

Dokumentet personale të qytetarëve, të cilët flasin gjuhë zyrtare të ndryshme nga gjuha maqedonase, lëshohen në gjuhën maqedonase dhe alfabetin e saj, si dhe në atë gjuhë dhe alfabetin e saj, në përputhje me ligjin.

Ligji për përdorimin e gjuhëve, i cili ka qenë në qendër të diskutimeve gjatë viteve të fundit, është miratuar në vitin 2018 dhe ka hyrë në fuqi në vitin 2019. Ky ligj përbëhet nga 25 nene dhe ndryshimet kryesore që solli ishin: përdorimi i gjuhës shqipe edhe në procese gjyqësore, në bankënota dhe në uniforma policore.

Partia e kryeministrit maqedonas, Hristiajn Mickoski, VMRO-DPMNE-ja, e cila më 2018 ishte në opozitë, ndërsa tani në pushtet, së bashku me 12 iniciativa tjera, e kundërshtoi ashpër miratimin e ligjit, nuk mori pjesë në votim dhe e dërgoi këtë dokument menjëherë në Gjykatën Kushtetuese.

Më 11 dhjetor të këtij viti, Gjykata Kushtetuese nuk arriti të marrë një vendim për kushtetutshmërinë e Ligjit për gjuhët, duke shtyrë kështu seancën për shkak të bojkotit nga dy gjykatësit shqiptarë, Osman Kadriu dhe Naser Ajdari.

Seanca e dytë më 20 mars

Kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Darko Kostadinovski, më 24 dhjetor konfirmoi se seanca e radhës përgatitore e Ligjit për përdorimin e gjuhëve do të mbahet më 20 mars të vitit 2025.

Kostadinsovski më 23 dhjetor kishte konfirmuar se në listën e emrave për seancë, janë përfshirë 20 emra, si ekspertë të së drejtës kushtetuese, të drejtës ndërkombëtare dhe ish-gjykatës nga Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut, të cilët do të ftohen për t’i dhënë mendimet e tyre. Kurse për dy gjykatësit shqiptarë, Osman Kadriu dhe Naser Ajdari, Kostadinsovski pret që të jenë të pranishëm, dhe t’i paraqesin argumentet e tyre juridike.

Ligji për përdorimin e gjuhëve ka pesë vjet që qëndron në sirtarët e Gjykatës Kushtetuese.

Balancuesi, mekanizëm që rregullonte përfaqësimin “e drejtë dhe adekuat” të jomaqedonasve në institucionet shtetërore në këtë vend, tashmë i shfuqizuar, dhe Ligji i gjuhëve u përfshin në rendin e ditës pak muaj pasi VMRO DPMNE-ja mori pushtetin në Maqedoninë e Veriut./REL/

Continue Reading

Vendi

Vazhdojnë punimet për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Kishnicë

Published

on

Punimet për ndërtimin e Shtëpisë së Kulturës në Kishnicë po vazhdojnë, ndërsa projekti synon të krijojë një hapësirë moderne në shërbim të komunitetit.

Objekti do të shërbejë për zhvillimin e aktiviteteve artistike, edukative dhe shoqërore, duke u shndërruar në një qendër të rëndësishme të jetës kulturore në këtë zonë.

Sipas autoriteteve, investimi synon të përmirësojë infrastrukturën kulturore dhe të krijojë kushte më të mira për promovimin e artit dhe kulturës.

Qëllimi mbetet që çdo komunitet të ketë hapësira dinjitoze për zhvillimin e aktiviteteve kulturore, artistike dhe shoqërore./A.K/

Continue Reading

Vendi

Me një vizitë studimore në “Sharrcem”, nis punimet Akademia Verore e Fakultetit të Inxhinierisë Ndërtimore dhe Infrastrukturës në UBT

Published

on

By

Në kuadër të festivalit të madh ndërkombëtar “Global UBT Fest 2026”, Fakulteti i Inxhinierisë Ndërtimore dhe Infrastrukturës në UBT ka hapur zyrtarisht punimet e Akademisë Verore nën moton mjaft aktuale “Green Buildings and Green Infrastructure”.

Ky program katërditor vjen si një platformë dinamike që bën bashkë botën akademike dhe liderët e industrisë, duke u ofruar studentëve një mundësi unike për të zhvilluar kompetencat e tyre profesionale përmes ndërlidhjes së teorisë me praktikat më të avancuara të ndërtimit të qëndrueshëm.

Ceremonia e hapjes dhe fjala e mirëseardhjes u udhëhoq nga Dekani i Fakultetit, Prof. Visar Krelani, i cili theksoi rëndësinë e këtij edicioni për trajtimin e sfidave dhe trendeve të reja të inxhinierisë së qëndrueshme.

Menjëherë pas hapjes zyrtare, dita e parë e akademisë i është kushtuar tërësisht praktikës në terren. Studentët dhe profesorët kanë realizuar një vizitë studimore në Fabrikën për Prodhimin e Çimentos “Sharrcem” në Han të Elezit (Kaçanik). Gjatë kësaj vizite, pjesëmarrësit patën mundësinë të shohin nga afër proceset industriale dhe zbatimin e praktikave mjedisore, gjë që u pasua me diskutime profesionale pas kthimit në Prishtinë.

Akademia Verore do të vazhdojë me ligjërata të ngjeshura dhe sesione të tjera akademike edhe në ditët në vazhdim, duke trajtuar tema kyçe për zhvillimin e infrastrukturës së gjelbër.

Continue Reading

lajme

Inteligjenca Artificiale dhe e ardhmja e së drejtës në fokus të Akademisë Verore të Fakultetit Juridik në UBT

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest 2026, Fakulteti Juridik në UBT ka nisur aktivitetet e Akademisë Verore, duke bërë bashkë studentë nga programe dhe vite të ndryshme studimi të UBT-së, pjesëmarrës nga institucione të tjera të arsimit të lartë, profesorë, përfaqësues të industrisë dhe profesionistë të fushave të ndryshme.

Akademia Verore sivjet zhvillohet me fokus në integrimin e Inteligjencës Artificiale (IA) në hulumtimin ligjor, duke trajtuar përfitimet, kufizimet dhe ndikimet etike që sjell përdorimi i teknologjive të avancuara në sistemin juridik dhe në shoqëri.

Gjatë ceremonisë së hapjes u theksua rëndësia e adresimit të sfidave dhe mundësive që Inteligjenca Artificiale paraqet për profesionin juridik, duke theksuar nevojën për përgatitjen e juristëve të rinj me njohuri ndërdisiplinore, të aftë për t’iu përgjigjur zhvillimeve të shpejta teknologjike dhe transformimit digjital të sistemit të drejtësisë.

Përgjatë kësaj jave, pjesëmarrësit do të kenë mundësi të ndjekin ligjërata dhe diskutime mbi temat më aktuale që lidhen me Inteligjencën Artificiale, përfshirë rregullimin ligjor të IA-së, ndikimin e saj në proceset e vendimmarrjes, përdorimin në vendin e punës, në sistemin arsimor, në media dhe në rrjetet sociale, si dhe sfidat etike dhe ligjore që shoqërojnë zhvillimin dhe zbatimin e këtyre teknologjive.

Përmes ligjëratave interaktive, diskutimeve dhe shkëmbimit të përvojave ndërmjet akademisë dhe profesionistëve të fushës, Akademia Verore e Fakultetit Juridik synon të krijojë një platformë bashkëkohore për analizimin e ndikimit të Inteligjencës Artificiale në të drejtën, institucionet dhe shoqërinë, duke fuqizuar njohuritë dhe kompetencat e gjeneratës së ardhshme të juristëve.

Continue Reading

Lajmet

Hapen punimet e Akademisë Verore të Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në UBT

Published

on

By

Në kuadër të festivalit me të madh të dijes, “Global UBT Fest 2026”, Fakulteti i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në UBT ka hapur zyrtarisht punimet e Akademisë Verore me temë qendrore “NEO HABITAT: Rethinking Urban Space, Architecture & Heritage”.

Ky program synon ndërlidhjen e njohurive teorike me praktikat bashkëkohore të arkitekturës, duke krijuar mundësi për zhvillim profesional dhe fuqizim të kompetencave të studentëve.

Ceremonia e hapjes u udhëhoq nga udhëheqësi i kësaj akademie, Prof. Kujtim Elezi, ndërsa me fjalë rasti pjesëmarrësve iu drejtuan edhe Dekani i Fakultetit, Prof. Binak Beqaj.

Në kuadër të aktiviteteve të ditës së sotme, Prof. Besa Jagxhiu mbajti një ligjëratë mbi trashëgiminë urbane dhe arkitektonike, duke trajtuar transformimin e saj në qytetin bashkëkohor. Po ashtu, Dr.  Aurora Saidi ligjëroi mbi mekanizmat perceptualë që ndërmjetësojnë përvojat urbane gjatë ndërveprimit të banorëve me ambientin e ndërtuar. Një kontribut të veçantë në ditën e parë dha edhe Prof. Nuran Saliu me ligjëratën e tij mbi dizajnin parametrik dhe optimizimin në Grasshopper, duke sjellë trendet më të reja nga gjeometria tek inteligjenca arkitektonike.

Në ditët në vazhdim, Akademia Verore do të zhvendosë fokusin tek puna praktike. Nga data 7 deri më 10 korrik, studentët do të angazhohen në punëtori (workshops) intensive 5-ditore të ndara në tri module: Trashëgimi Arkitektonike dhe Restaurim, Planifikim dhe Dizajn Urban, si dhe Arkitekturë dhe Efiçiencë. Ky edicion do të përmbyllor më 13 korrik me prezantimin e projekteve finale të realizuara nga vetë studentët.

/E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara