Me qëllim të adresimit të sfidave kritike në mjediset e punës dhe rritjes së vetëdijesimit institucional, UBT ka organizuar një konferencë shkencore dhe panel diskutimi për nder të Ditës Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë.

Në këtë ngjarje, përfaqësues të qeverisë, odave profesionale dhe akademisë, analizuan faktorët që po çojnë në pasiguri fizike dhe aksidente fatale, duke kërkuar zbatim strikt të standardeve ndërkombëtare.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, hapi diskutimin duke vënë në dukje hendekun mes legjislacionit evropian dhe kulturës së sigurisë në Kosovë. Ai sqaroi se ndonëse Bashkimi Evropian ka agjenci dhe standarde strikte për këtë fushë, në Kosovë kjo ende nuk është përpunuar si lloj kompetence profesionale.

Sipas Hajrizit, është e domosdoshme që siguria dhe shëndeti të trajtohen si kushte prioritare në çdo vend pune. Ai ngriti pyetjen nëse numri i lartë i aksidenteve vjen si pasojë e dështimit të proceseve, mungesës së kompetencave apo nivelit të ulët të vetëdijesimit, duke shtuar se “Definitivisht kemi një numër të rasteve që janë vështirë të pranueshme, qoftë me aksidente fatale, qoftë me aksidente të llojeve të tjera”.

Shqetësimin për përkeqësimin e situatës në terren e ndau edhe Binak Beqaj, Dekan i Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor. Ai u shpreh i habitur se si krahas konsolidimit ligjor dhe institucional, shifrat e aksidenteve mbeten në rritje, gjë që sipas tij tregon se diçka nuk po funksionon siç duhet.

Beqaj veçoi mungesën e kujdesit në punishte dhe mospërdorimin e duhur të makinerive si shkaktarë kryesorë.

“Faktorët kryesorë lidhen me mosrespektimin e standardeve për sigurinë fizike, sidomos në fushën e ndërtimtarisë, siç është pasiguria në punishte dhe moskujdesi gjatë përdorimit të makinerive”, u shpreh ai.

Mbi rolin e institucioneve dhe ndryshimet legjislative foli Avni Zogiani, zëvendësministër në Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës. Ai bëri të ditur se monitorimet e shtuara gjatë fundit të vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025 kanë treguar një ndryshim pozitiv në uljen e rasteve fatale, por theksoi se sektori i ndërtimit mbetet më i ekspozuari.

Zogiani njoftoi se ministria është duke punuar në ligjet e reja për ndërtimin dhe planifikimin hapësinor, duke kërkuar angazhim më të madh nga odat e profesionistëve.

“Odat dhe forumet e profesionistëve do të duhej t’i kushtonin më shumë kohë këtij diskutimi rregullativ në fushën e sigurisë dhe të jenë bartëse të aktiviteteve për rregullimin e kësaj fushe”, deklaroi Zogiani.

Ndërkaq, Kryetari i Odës së Inxhinierëve të Kosovës, Arsim Rapuca, u fokusua te specifikat teknike të rrezikshmërisë, duke kujtuar se jeta e punëtorit duhet të jetë mbi çdo interes tjetër industrial.

Ai përmendi rreziqet e larta që vijnë nga punët në lartësi, gërmimet e thella dhe përdorimi i skelerive, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e njeriut. Rapuca potencoi se: “Parimi bazë, edhe në Ligjin e Ndërtimit edhe në ligjin e odave, është që prioriteti kryesor të jetë shëndeti dhe siguria e punëtorit”.

Në përmbyllje të diskutimeve, Dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Prof. Dr. Visar Krelani, theksoi rëndësinë e organizimeve të tilla që bashkojnë akademinë me industrinë.

Ai vuri në dukje se bashkëpunimi i ngushtë është kyç për të trajtuar tema thelbësore si siguria dhe zhvillimi i qëndrueshëm në sektorin e ndërtimit, duke u bërë thirrje të gjithë akterëve që ta trajtojnë këtë fushë jo vetëm si detyrim ligjor, por si një vlerë njerëzore dhe profesionale.

Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë në UBT ka realizuar një vizitë studimore me studentët në parkun e turbinave me erë në Kitka, me qëllim thellimin e njohurive praktike dhe njohjen nga afër me funksionimin e sistemeve moderne të prodhimit të energjisë së rinovueshme.

Vizita u zhvillua nën udhëheqjen e profesorëve të fakultetit dhe u fokusua në ndërlidhjen e teorisë me aplikimin praktik në terren, duke u ofruar studentëve një përvojë të drejtpërdrejtë në industrinë energjetike.

Studentët u pritën nga drejtori menaxhues i parkut, z. Ibrahim Akyol, i cili prezantoi infrastrukturën e turbinave me erë dhe kapacitetin e instaluar prej 32.4 MW. Ai i njohu studentët me karakteristikat kryesore të parkut, performancën e tij dhe rolin që luan në sistemin energjetik të vendit.

Në vazhdim, zëvendësdrejtori Amir Zeneli shpjegoi aspektet teknike të operimit të parkut, duke ndërlidhur konceptet teorike me praktikat e teknologjisë moderne të aplikuara në këtë kompleks energjetik. Ai elaboroi organizimin e parkut në tre blloqe gjeneruese, si dhe funksionimin e sistemeve të kontrollit dhe monitorimit.

Gjatë vizitës, studentët patën mundësinë të shohin nga afër strukturën e turbinave, përfshirë gjeneratorët dhe transformatorët energjetikë për secilën njësi gjeneruese. Vëmendje e veçantë iu kushtua ndikimit të shpejtësisë së erës në prodhimin e energjisë, si dhe performancës së flatrave gjatë fazave të ndryshme të operimit.

Në momentin e vizitës, të gjitha turbinat ishin në funksion, duke u mundësuar studentëve të përjetojnë në kohë reale procesin e prodhimit të energjisë dhe rëndësinë që ka energjia e erës në zhvillimin e qëndrueshëm energjetik.

Policia e Kosovës, konkretisht Drejtoria për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit në Ferizaj, ka arrestuar pesë persona pas një hetimi disamujor lidhur me falsifikimin e dokumenteve të pronësisë.

Gjatë operacionit të koduar që u shtri në tri lokacione të ndryshme në rajonin e Ferizajt, Gjilanit dhe Prishtinës, policia arriti të sigurojë prova se të dyshuarit, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kishin falsifikuar dokumente për t’u paraqitur rrejshëm si pronarë të disa parcelave tokësore në një fshat të Ferizajt.

Sipas njoftimit zyrtar, mbi të arrestuarit rëndojnë katër vepra të ndryshme penale: njëri prej tyre dyshohet për “keqpërdorim të pozitës apo autoritetit zyrtar”, ndërsa katër të tjerët ngarkohen për “falsifikim të dokumenteve”, “legalizim të përmbajtjes së rreme” si dhe “blerje apo fshehje të sendeve të përfituara me kryerjen e veprës penale”.

Gjatë bastisjeve janë sekuestruar dëshmi, dokumente dhe fotografi që do të shërbejnë si prova në procesin gjyqësor. Pas intervistimit në prezencë të avokatëve mbrojtës, me vendim të prokurorit, pesë të dyshuarit janë dërguar në mbajtje për 48 orë.

Ekspertët e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës kanë lëshuar një alarm urgjent për rreziqet shëndetësore që po vijnë nga termocentralet A dhe B në Obiliq.

Sipas IKSHPK-së, ditëve të fundit është regjistruar një ndotje enorme, e cila nëse nuk parandalohet, do të çojë në rritjen e vdekshmërisë, sidomos nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore.

Duke qenë se sektori i energjetikës është përgjegjës për 40% të emisioneve ndotëse, Instituti ka propozuar këto masa urgjente:

1. Monitorimi në kohë reale i ndotjes dhe publikimi transparent i të dhënave për qytetarët nga ana e KEK-ut.
2. Kontrolli i vazhdueshëm teknik i filtrave të termocentraleve dhe sanksione të rrepta në rast të mosfunksionimit të tyre.
3. Inspektime të shpeshta mjedisore dhe gjoba të larta për çdo tejkalim të normave të lejuara të emetimit.
4. Instalimi i teknologjive të reja për desulfurizim dhe reduktimin e gazrave të dëmshëm.
5. Modernizimi i pajisjeve ekzistuese për të minimizuar lirimin e tymit dhe pluhurit në ambient.

Ekspertët paralajmërojnë se grimcat ndotëse absorbohen lehtësisht nga sistemi respirator, duke rritur ndjeshëm infeksionet te fëmijët, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike. Pa këto ndërhyrje të menjëhershme, efektet në shëndetin e popullatës do të jenë shqetësuese.