Kulturë

‘Rrnojmë me e kujtue’ At Zef Pllumin në konkursin e letërsisë shqiptare

Autoritetet lokale dhe personalitetet e artit dhe letërsisë u bashkuan për të nderuar kujtimin e një figurë kaq të rëndësishme si “At Zef Pllumi”.

Published

on

Në një ngjarje plot emocion dhe krenari, konkursi i njohur i letërsisë shqiptare, “At Zef Pllumi”, ka arritur në edicionin e tij të tetë, duke rikthyer njëherit magjinë dhe frymën e shkëlqimit të letërsisë shqiptare. Lezha, qyteti i mikpritjes dhe historisë, ka qenë si gjithmonë ambienti i përkryer për këtë ceremoni të rëndësishme. Mjeshtri i penës, Preç Zogaj, dhe maestri i publicistikës, Bashkim Shehu, u ngjitën në skenë për të marrë çmimin mbarëkombëtar “At Zef Pllumi” për vitin 2024. Bashkë me ta, Shaban Murati u shpall si një prej triumfuesve të këtij konkursi, shkruan RTSH.

Organizimi i këtij konkursi u kthye në një reflektim të frymës së artit dhe letërsisë shqiptare, duke sjellë përpara personalitete të shquara të kësaj fushe. Autoritetet lokale dhe personalitetet e artit dhe letërsisë u bashkuan për të nderuar kujtimin e një figurë kaq të rëndësishme si “At Zef Pllumi”. Në këtë atmosferë të mbushur me krenari kombëtare, fituesit e çmimit ndjenë se vlerësimi i tyre ishte një nder i madh dhe një kujtesë që do të qëndronte në historinë e kulturës së tyre.

Juria, e përbërë nga emra të njohur të letërsisë shqipe si Behar Gjoka, Marash Mirashi dhe Agim Xhafka me këmbëngulje vlerësuan kontributin e autorëve në fushën e letërsisë.

Kryetari i bashkisë së Lezhës, Pjerin Ndreu, shprehu respektin dhe nderin për të qenë pjesë e këtij konkursi të rëndësishëm, duke vlerësuar lart figurën e ndritshme të historisë sonë, At Zef Pllumin.

“Kemi nderin të jemi pjesë e këtij konkursi që nderon një nga figurat më të ndritshme të historisë sonë, At Zef Pllumi. Kjo ngjarje është një përkushtim ndaj trashëgimisë së tij, ndaj gjithçkaje që ai përfaqësonte dhe shpirtit të tij të pamposhtur”, deklaroi kryetari i bashkisë së Lezhës, Pjerin Ndreu.

Duke shprehur respektin dhe admirimin për trashëgiminë kulturore të kombit shqiptar, shkrimtari Shaban Murati në postimin e tij në rrjetin social Facebook shpreh ndjenjat e tij të nderimit pas fitimit të çmimit të ndritur “At Zef Pllumi”.

“Ndihem i nderuar që mora një çmim, që mban emrin e madh të një publicisti të shquar, të një mendimtari të madh, të një iluministi të madh si At Zef Pllumi. Ndihem i nderuar që ky çmim vjen nga qyteti i Besëlidhjes së Lezhës, nga qyteti i pan-shqiptarizmit, që duhet të jetë flamur jo vetëm i besëlidhjes së vjetër, por edhe i besëlidhjeve të reja që ka nevojë kombi shqiptar”, shprehet shkrimtari Shaban Murati.

Ndër ta, edhe shkrimtari Namik Dokle u nderua me “Çmimin Nderi në Prozë” për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në botimin e ciklit të romaneve, veçanërisht për veprën “Dhjetë gramë nder”. “Dje në Lezhë, juria e konkursit letrar “At Zef Pllumi” shpalli fituesit e edicionit të vitit 2024. Bashkë me disa kolegë të tjerë, u vlerësova edhe unë me “ÇMIM NDERI NË PROZË” për ciklin e romaneve të botuar vitet e fundit, veçmas për “Dhjetë gramë nder”, shkroi Namik Dokle në rrjetin e tij social Facebook.

Në këtë ceremoni çmimi “In memoriam” është ndarë për at Donat Kurtin, frat françeskan, mësues, mbledhës folklori, publicist. Çmimet për karrierën janë ndarë me kujdes dhe respekt, ndërsa emrat si Namik Dokle, Frano Kulli, Thanas Medi, Pashk Përvathi dhe Ahmet Prençi janë nderuar për kontributin e tyre të pamohueshëm në fushën e letërsisë dhe kulturës shqiptare.

Guximi në fjalë: Zef Pllumi si arkitekt i Rilindjes Kombëtare

At Zef Pllumi ishte një figurë e rëndësishme në historinë e Kombit Shqiptar. Ai ishte një nga personalitetet kryesore të Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe një ndër udhëheqësit e shquar të lëvizjes për pavarësi të Shqipërisë në shekullin XIX. Zef Pllumi ishte një figurë që luajti një rol të rëndësishëm në organizimin dhe udhëheqjen e përpjekjeve për liri dhe pavarësi kombëtare kundër pushtuesve të huaj, duke përfshirë edhe angazhimin e tij në Lidhjen e Prizrenit shkruan Gazeta Dielli.

Përveç angazhimit politik dhe luftës për pavarësi, At Zef Pllumi ishte gjithashtu një njeri i shquar i fjalës dhe i kulturës. Kontributi i tij në kulturën dhe historinë e Shqipërisë është thelbësor për kuptimin e identitetit kombëtar shqiptar. Për këtë arsye, ai është nderuar dhe respektuar si një nga figurat më të rëndësishme të historisë së kombit shqiptar.

Në kohën e turbullt të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, At Zef Pllumi nuk u përul fare para sfidave. Ai shpalli zërin e tij kundër pushtuesve të huaj dhe u ngrit në krye të lëvizjes për pavarësi. Lidhja e Prizrenit u bë një prej platformave ku ai shpalosi me guxim dëshirën për një Shqipëri të lirë dhe të pavarur. Por në krah të angazhimeve politike, Zef Pllumi kishte një armë tjetër: fjalën dhe kulturën. Kontributi i tij në krijimin e një kulture të fortë kombëtare dhe interpretimin e historisë së kombit shqiptar do të qëndrojë gjithmonë si një testim i dashurisë dhe përkushtimit të tij ndaj atdheut.

Frank Shkreli, dikur gazetar dhe redaktor në “Zërin e Amerikës” At Zef Pllumin, e përshkruan si një figurë e rëndësishme e klerit katolik shqiptar, si simbol i sakrificës dhe rezistencës ndaj diktaturës komuniste. Sipas tij, urdhër i rendësishëm për Zef Pllumin ishin këshillat e tij për popullin shqiptar ‘të ruanin fenë, shpresën, dhe dashurinë për njëri-tjetrin, si një urdhër i rëndësishëm për të gjithë’. Në kohën kur konfliktet dhe grindjet po pengojnë progresin e vendit, mesazhi i At Zef Pllumit për të bashkëpunuar për një të ardhme më të mirë për të gjithë shqiptarët është më aktual se kurrë. Ai bën thirrje për një politikë dhe shoqëri më të pajtueshme dhe të përkushtuar në përhapjen e paqes dhe progresit./UBTNews/

© Dionesa Ebibi

Kulturë

“Të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh”, ekspozita e re e Laureta Hajrullahut në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Published

on

By

Artistja Laureta Hajrullahu ka prezantuar instalacionin e saj të ri të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh në Galeria Kombëtare e Kosovës, në hapësirën QAFA, duke eksploruar identitetin, kulturën digjitale dhe kufijtë në epokën e internetit.

Praktika artistike e Hajrullahut, e bazuar kryesisht në video dhe instalacione imersive, ndërthur spekulimin, folklorin digjital dhe përvojat emocionale të jetës online. Në punën e saj, identiteti paraqitet si një proces i vazhdueshëm redaktimi dhe transformimi, i ndikuar nga arkitekturat algoritmike dhe dinamika e hapësirave digjitale.

Në qendër të instalacionit janë dy objekte monumentale që ngjasojnë me gurë të pikseluar, mbi të cilët projektohen imazhe holografike. Gurët, që historikisht kanë shërbyer për të shënuar kufijtë e tokës dhe territoreve, në këtë vepër vendosen në një kontekst të ri, ku kufijtë interpretohen si koncepte të lëvizshme dhe të negociueshme.

Një pjesë qendrore e ekspozitës është edhe videoja “That Which Gave Chase” (2026), e projektuar mbi ventilatorë dhe e ndarë në tri pjesë. Vepra paraqet një protagonist të bllokuar në një lojë virtuale, duke përjetuar një cikël të pafund kërkimi dhe identiteti, në një hapësirë që nga arratisje shndërrohet në kurth.

Përmes estetikës që kombinon elemente të kulturës së internetit, plastikës dhe stilit Y2K me reflektim serioz politik, artistja trajton tema si identiteti online, privatësia dhe ndikimi i kapitalizmit digjital në mënyrën se si njerëzit paraqiten dhe perceptohen në hapësirat virtuale.

Në këtë instalacion, objektet e zakonshme të botës së videolojërave, si teksturat apo elementet e peizazhit  transformohen në forma fizike monumentale, duke sfiduar kufirin mes realitetit dhe hapësirave digjitale.

Ekspozita gjithashtu rikthen estetikën e hershme të internetit të viteve 2000, duke reflektuar mbi transformimin e rrjetit nga një hapësirë lirie dhe krijimi identitetesh alternative, në një ambient të mbingarkuar me përmbajtje dhe mbikëqyrje të vazhdueshme.

Përmes konceptit të “zhbërjes” si akt rezistence, Hajrullahu propozon mënyra të reja për të menduar identitetin dhe bashkëjetesën në një botë gjithnjë e më të ndërthurur mes njerëzve, makinave dhe objekteve.

 

Continue Reading

Kulturë

61 vjet nga vdekja e Fan Nolit

Published

on

Fan Stilian Noli, një nga figurat më të rëndësishme të historisë, kulturës dhe politikës shqiptare, u nda nga jeta në vitin 1965 në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Noli lindi në një fshat shqiptar në Trakë, pranë Edrenesë në Turqi. Gjatë jetës së tij ai zhvilloi një veprimtari të gjerë në fushën e kulturës dhe politikës shqiptare, duke studiuar në Universitetin e Harvardit për arte dhe duke punuar si mësues në Egjipt. Ai ishte gjithashtu aktiv në koloninë shqiptare në Shtetet e Bashkuara dhe u zgjodh deputet në legjislaturën e dytë të Shqipërisë në vitet 1921–1923.

Noli njihet edhe si ish-kryeministër i Shqipërisë pas ngjarjeve të vitit 1924, kur mori pushtetin pas kryengritjes kundër Ahmet Zogut. Marrëdhënia mes dy figurave u karakterizua nga përplasje të forta politike gjatë asaj periudhe.

Përveç politikës, Noli dha një kontribut të madh në letërsi dhe përkthim. Ai është autor i veprave të njohura si “Albumi” dhe “Historia e Skënderbeut”, ndërsa vepra e tij e parë ishte drama me tre akte “Israilitë dhe Filistinë”, botuar në Boston në vitin 1907.

Kontributi i tij në përkthim konsiderohet ndër më të rëndësishmit në letërsinë shqipe. Noli përktheu shumë autorë evropianë dhe amerikanë të shekullit XIX, duke sjellë në shqip një gjuhë të pasur dhe elegante. Së bashku me Faik Konicën, ai vlerësohet si një nga stilistët më të mëdhenj të dialektit toskë.

Ai mbetet një personalitet i shumëanshëm që la gjurmë të thella si poet, përkthyes, prift, historian dhe politikan.

Continue Reading

Kulturë

Shfaqje mysafire – “Sytë e Ujkut”

Published

on

Sonte, më 13 mars 2026, duke filluar nga ora 20:00, në Teatrin e Qytetit do të mbahet shfaqja mysafire “Sytë e Ujkut” nga Doruntina Basha, me regji të Kushtrim Koliqit.

Në këtë shfaqje luajnë aktorët: Irena Aliu, Edona Reshitaj, Albina Krasniqi dhe Armend Smajli. Përmbajtja:
Në një shtëpizë të largët malore, tre breza grash jetojnë në vetmi. Gjyshja dhe Nana thurin përralla për ta mbajtur Dilën larg syve të botës, derisa zhdukja e saj e papritur e detyron Nanën të përballet me traumën që i kishte shtyrë në izolim.

Hyrja është gratis për të gjithë.

Continue Reading

Kulturë

Heronj të Heshtur: Kur Jeta u Rrezikua për Çdo Fletë Librash

Published

on

5 Historitë e Mëdha të Heronjve të Heshtur që Ruajtën Dijën

  1. Rënia e Bagdadit, 1258 – Kur mongolët shkatërruan Shtëpinë e Urtësisë, shumë libra u hodhën në lumin Tigër. Disa dijetarë i shpëtuan dorëshkrimet duke i fshehur dhe transportuar në Persi dhe Damask.
  2. Murgjit irlandezë pas rënies së Romës – Ata kopjuan me dorë tekstet klasike të Aristotelit, Virgjilit dhe Ciceronit, duke ruajtur lidhjen mes antikitetit dhe Rilindjes Europiane.
  3. Murgu Wang Yuanlu, Kina –  Fshehu mbi 40,000 dorëshkrime budiste pranë Dunhuang, duke i ruajtur nga lufta dhe shkatërrimi për rreth 1,000 vjet.
  4. Arkiva sekrete e getos së Varshavës, Lufta e Dytë Botërore – Historiani Emanuel Ringelblum dokumentoi jetën e hebrenjve, duke fshehur dokumentet në kanaçe qumështi; një veprim i fundit i rezistencës për të mbajtur të gjallë të vërtetën.
  5. Bibliotekat e Timbuktut, 2012 – Abdel Kader Haidara shpëtoi mbi 300,000 dorëshkrime antike nga grupet xhihadiste duke përdorur familje dhe karroca për t’i çuar në siguri.

Continue Reading

Të kërkuara