Lajmet

Revolta e emrave: Fshirja e identitetit, asimilimi kulturor në fshatrat Ujgure në Kinë

Published

on

Kina ka ndryshuar emrat e rreth 630 fshatrave ujgure në një mënyrë sistematike që synon të fshijë identitetin fetar, historik dhe kulturor të kësaj komuniteti etnik. Sipas një raporti të fundit nga Human Rights Watch, kjo praktikë është realizuar për të zëvendësuar emrat tradicionalë me ata që përputhen me ideologjinë e Partisë Komuniste Kineze, si pjesë e përpjekjeve për të kontrolluar dhe asimiluar popullsinë ujgure.

Grupi i të drejtave të njeriut, në bashkëpunim me Uyghur Hjelp, një organizatë avokatesh norvegjeze, identifikoi se në periudhën nga viti 2009 deri në 2023, emrat e 630 fshatrave në Xinjiang ishin ndryshuar. Këto të dhëna u grumbulluan nga faqja zyrtare e internetit e Byrosë Kombëtare të Statistikave të Kinës. Zëvendësimet më të zakonshme të emrave ishin si “Lumturia”, “Uniteti” dhe “Harmonia”, emra që nuk kanë lidhje direkte me kulturën apo historinë ujgure, por që përshtaten me narrativën e qeverisë kineze.

Maya Wang, drejtuese e detyrës së Human Rights Watch për Kinën, komentoi se këto ndryshime emrash shërbejnë si pjesë e strategjisë së qeverisë kineze për të eliminuar shprehjet kulturore dhe fetare të ujgurëve. Kjo politikë është bërë e njohur ndërkombëtarisht në vitin 2018, kur raportohet se një numër i madh i ujgurëve dhe minoriteteve turke ishin mbajtur në kampet e riedukimit, të cilat autoritetet kineze i klasifikuan si qendra trajnimi për parandalimin e ekstremizmit dhe terrorizmit, duke krijuar shqetësime për shkelje të të drejtave të njeriut.

Raporti i Human Rights Watch gjithashtu evidenton se shumica e ndryshimeve të emrave të fshatrave kanë ndodhur midis vitit 2017 dhe 2019, periudhë kjo që u përqendrua në heqjen e referencave historike dhe kulturore të ujgurëve, përfshirë emrat e mbretërive dhe republikave të historisë së tyre, si dhe emrat e udhëheqësve të rëndësishëm lokalë.

Për ujgurët që jetojnë në këto fshatra, ndryshimet e emrave kanë pasur ndikim të thellë emocional dhe praktik, si shënon një raport i Uyghur Hjelp. Për shembull, një fshatare tregon për vështirësi në shkuarjen në shtëpi pas lirimit nga një kamp riedukimi, pasi emri i fshatit nuk ishte më pjesë e sistemit zyrtar të biletave.

Shefja e mëparshme e OKB-së për të drejtat e njeriut, Michelle Bachelet, kërkoi hapur qasje në Xinjiang dhe gjatë vizitës së saj në vitin 2022 vuri në dukje se situata në kampet e riedukimit dhe trajtimi i minoriteteve myslimane mund të përbëjnë krime kundër njerëzimit. Abduweli Ayup, themeluesi i Uyghur Hjelp, ngriti thirrje për qeveritë ndërkombëtare dhe OKB-në që të marrin masa të mëdha për të bërë përgjegjëse Kinën për shkeljet e drejtave të njeriut në Xinjiang.

Kjo histori pasqyron sfidat dhe shqetësimet komplekse të komunitetit ujgur në Xinjiang, duke theksuar tensionet e rritura midis politikave asimiluese të qeverisë kineze dhe mbrojtjes së identitetit dhe të drejtave të këtij grupi etnik./UBTNews/

 

Nga Aljazeera, D.E

 

 

 

 

 

Vendi

Kurti për varrimin e Mlladiqit: Serbia ka kaluar në glorifikim shtetëror të gjenocidit

Published

on

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka reaguar ashpër ndaj ceremonisë së varrimit të ish-komandantit të Ushtrisë së Republikës Serbe në Bosnje, Ratko Mlladiq, duke akuzuar Beogradin zyrtar për glorifikim shtetëror të një krimineli të dënuar për gjenocid.

Kurti ka krahasuar zhvillimet e fundit në Kosovë me ato në Serbi, duke përmendur 27-vjetorin e themelimit të Policisë së Kosovës, përvjetorin e vdekjes së Nënë Terezës dhe Ditën e Kushtetutës së Kaçanikut.

Në anën tjetër, ai ka thënë se Serbia fundjavën e ka kaluar duke u përgatitur për ceremoninë e Mlladiqit.

“Serbia fundjavën e kaloi në përgatitje të asaj që bëri dje: nderime të larta shtetërore për kriminelin e luftës, gjeneralin serb, Ratko Mlladiq, fajtorin e gjenocidit në Srebrenicë”, ka shkruar Kurti.

Ai ka theksuar se gjenocidi në Srebrenicë është fakt historik i dokumentuar përmes dëshmive, identifikimeve forenzike dhe dokumentimit të krimeve.

Kurti e ka krahasuar Mlladiqin me ish-presidentin jugosllav, Slobodan Millosheviq, duke e cilësuar atë si një prej figurave kryesore të aparatit ushtarak të tij.

Ai ka kritikuar gjithashtu ceremoninë e organizuar për Mlladiqin, duke thënë se Serbia ka kaluar nga mohimi i krimeve në glorifikimin e tyre.

“Kështu mohimi i gjenocidit kaloi nga deklarata politike në liturgji shtetërore”, ka shkruar Kurti.

Në fund, ai ka deklaruar: “Nga dita e djeshme, mohimi është fjalë e pamjaftueshme. Serbia ka kaluar në adhurim shtetëror të gjenocidit”./A.K/

Continue Reading

Vendi

Trepça rikthen në menaxhim lokalin në Sheshin e Mitrovicës së Veriut pas 27 vjetësh

Published

on

Trepça ka rikthyer në menaxhim një lokal në Sheshin e Mitrovicës së Veriut, për të cilin ndërmarrja thotë se kishte qenë jashtë menaxhimit të saj për 27 vjet.

Rikthimit të pronës i ka paraprirë njoftimi zyrtar i 27 gushtit 2026, përmes të cilit Trepça, duke u bazuar në të dhënat e Certifikatës së Pronësisë, kishte kërkuar lirimin e pronës dhe paraqitjen e dokumentacionit që dëshmon të drejtën e shfrytëzimit.

Sipas ndërmarrjes, pas përfundimit të procedurave, lokali është rikthyer nën menaxhimin e Trepçës./A.K/

Continue Reading

Vendi

“Liria Ka Emër” para EULEX-it: “Shpalleni të pafajshëm!”

Published

on

Aktivistë të platformës qytetare “Liria Ka Emër” kanë zhvilluar të martën një aktivitet simbolik para objektit të EULEX-it në Prishtinë, ku ndodhet edhe Zyra e Dhomave të Specializuara.

Gjatë aktivitetit është vendosur pankarta me mesazhin “Në emër të popullit, shpalleni të pafajshëm!”, ndërsa platforma ka kërkuar drejtësi dhe liri për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin.

Para mediave foli Flaka Fazlija, vajzë dëshmori, e cila tha se kërkesa e tyre nuk është për hakmarrje, por për drejtësi, duke theksuar se procesi në Hagë nuk duhet të shkëputet nga konteksti historik i luftës së Kosovës.

“Ne nuk kërkojmë hakmarrje. Ne kërkojmë drejtësi. Ama drejtësia nuk mundet me qenë e drejtë nëse e harron historinë”, deklaroi Fazlija.

Ajo tha se më 16 shtator, kur pritet vendimi për ish-krerët e UÇK-së, nuk pritet vetëm një aktgjykim, por edhe një përgjigje që, sipas saj, ka rëndësi për mënyrën se si trajtohet historia e Kosovës.

Fazlija iu bëri thirrje institucioneve ndërkombëtare që të mos harrojnë sakrificën mbi të cilën është ndërtuar Republika e Kosovës.

Ndërkohë, platforma “Liria Ka Emër” ka paralajmëruar vazhdimin e aktiviteteve në prag të Marshit për Liri, i cili do të mbahet më 12 shtator, nga ora 14:00, në sheshin “Skënderbeu” në Prishtinë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

PISA 2025: Rënie në matematikë, Kosova mbetet nën OECD

Published

on

Sipas rezultateve, Kosova ka marrë mesatarisht 357 pikë në shkencë, 340 pikë në lexim dhe 350 pikë në matematikë. Krahasuar me vitin 2022, rezultati në shkencë ka mbetur i njëjtë, leximi ka rënë nga 342 në 340 pikë, ndërsa matematika nga 355 në 350 pikë.

Rezultati më i lartë është shënuar në fushën e zgjidhjeve kompjuterike, me 359 pikë. Megjithatë, rezultatet e Kosovës në të gjithë treguesit kryesorë mbeten nën mesataren e vendeve të OECD-së.

Raporti tregon gjithashtu performancë më të lartë të vajzave, veçanërisht në shkencë dhe lexim. Në shkencë vajzat kanë marrë 366 pikë, ndërsa djemtë 347, kurse në lexim diferenca është edhe më e madhe, 358 pikë për vajzat dhe 322 për djemtë. Në matematikë rezultatet janë pothuajse të barabarta.

Vetëm rreth 21 për qind e nxënësve në Kosovë kanë arritur të paktën Nivelin 2 në shkencë, ndërsa në matematikë kjo përqindje është 15 për qind dhe në lexim rreth 16 për qind.

Raporti rekomandon përmirësimin e cilësisë së të nxënit, si dhe përdorimin më efektiv të teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale për kërkim, analizë, verifikim dhe krijim të pavarur të njohurive.

Ministria e Arsimit ka bërë të ditur se rezultatet do të analizohen në detaje dhe do të shërbejnë si bazë për ndërhyrjet dhe përmirësimet në Strategjinë e re të Arsimit.

Në PISA 2025, në krye të renditjes u pozicionuan Kina dhe Singapori./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara