Presidenti i Qipros, Nikos Christodoulides, ndau më shumë detaje për sulmin me dron në një bazë ushtarake britanike në territorin britanik në Qipron jugore.

Menjëherë pas mesnatës, “një mjet ajror pa pilot – Shahed” u rrëzua në objektet ushtarake të Mbretërisë së Bashkuar në Akrotiri, “duke shkaktuar dëme të vogla materiale”, shkroi Christodoulides në X.

Shahed është dron iranian.

Presidenti Christodoulides tha se është “në kontakt të vazhdueshëm” me udhëheqësit e Evropës dhe ata të vendeve të tjera.

Ai shtoi se Qiproja “nuk e ka ndërmend të jetë pjesë e ndonjë operacioni ushtarak”.

Reagimi vjen pas deklaratës së fundit nga Ministria britanike e Mbrojtjes, e cila tha se po zhvendoste familjarët e personelit nga baza e Akrotirit. /REL/

Britania e Madhe ka rënë dakord me kërkesën e SHBA-së për të përdorur bazat ushtarake britanike për sulme “mbrojtëse” mbi sitet e raketave iraniane, ka thënë Sir Keir Starmer. Por kryeministri tha se Britania e Madhe kishte nxjerrë mësime nga “gabimet e Irakut” dhe nuk ishte përfshirë në sulmet fillestare mbi Iranin dhe “nuk do t’u bashkohet veprimeve ofensive tani”.

BBC raporton se SHBA-ja ka gjasa të përdorë RAF Fairford në Gloucestershire dhe Diego Garcia në Oqeanin Indian për sulme në sitet e raketave iraniane. Kryeministri e bëri njoftimin vetëm disa orë përpara se një bazë ajrore britanike RAF në Qipro të goditej nga një sulm me dron të dielën mbrëma, pa raportime për viktima.

Hetimet janë në vijim për të përcaktuar se nga ku u lëshua ai. Sulmi në RAF Akrotiri në Qipro ndodhi rreth mesnatës sipas kohës lokale (22:00 GMT), me Ministrinë e Mbrojtjes që tha më vonë se u shkaktuan “dëme minimale”. Në një deklaratë me video të lëshuar herët të dielën, Sir Keir tha se baza e vendimit për të pranuar kërkesën e SHBA-së ishte “vetëmbrojtja kolektive” e aleatëve dhe mbrojtja e jetëve britanike, duke akuzuar Iranin për ndjekjen e një “strategjie të tokës së djegur”.

Kryeministri shtoi se SHBA-ja do t’i përdorte bazat britanike për “qëllimin specifik dhe të kufizuar mbrojtës” të shkatërrimit të raketave të Iranit “në burim”. Ai shtoi se lëvizja ishte në përputhje me ligjin ndërkombëtar dhe qeveria britanike kishte publikuar atë që tha se ishte një përmbledhje e këshillave të saj ligjore. Lideri i Reform UK, Nigel Farage, tha se vendimi era “më mirë vonë se kurrë” dhe e përshkroi Sir Keir si “një ndjekës, jo një udhëheqës”. Lideri i Partisë së Gjelbër, Zack Polanski, e dënoi vendimin, duke thënë se Sir Keir ishte hedhur në “një tjetër luftë ilegale në Lindjen e Mesme”.

U raportua muajin e kaluar se qeveria britanike nuk i kishte dhënë leje SHBA-së për të përdorur bazat ushtarake të MB-së për të mbështetur ndonjë sulm të mundshëm të SHBA-së ndaj Iranit. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se “mund të jetë e nevojshme” që SHBA-ja të përdorë RAF Fairford dhe Diego Garcia për operacione nëse Irani “vendos të mos bëjë një marrëveshje”. Të dyja bazat janë përdorur nga SHBA-ja në të kaluarën për të kryer misione bombardimi të rënda me rreze të gjatë.

Liberal Demokratët kanë kërkuar që deputetëve t’u jepet fjalë për lejimin e SHBA-së për të përdorur bazat britanike. Ndiqni përditësimet më të fundit mbi konfliktin në Lindjen e Mesme. SHBA-ja dhe Izraeli filluan sulmet ndaj Iranit herët të shtunën, me Trump që inkurajoi popullin iranian të rrëzonte qeverinë e vendit. Regjimi iranian është përgjigjur me sulme ndaj aseteve të SHBA-së dhe vendeve në rajon me prani ushtarake amerikane, duke përfshirë Bahreinin, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajtin dhe Irakun. Sir Keir kishte thënë se avionët e MB-së ishin “në qiell” në Lindjen e Mesme si pjesë e një operacioni mbrojtës për të mbrojtur aleatët dhe qytetarët e saj në rajon, por tha se MB-ja “nuk luajti asnjë rol” në sulme. Të dielën, ai tha se avionët britanikë kishin interceptuar me sukses sulmet iraniane, por shtoi: “Partnerët tanë në Gjirin Persik na kanë kërkuar të bëjmë më shumë për t’i mbrojtur ata dhe është detyra ime të mbroj jetët britanike.” Ai e filloi deklaratën duke thënë se “mbetet rasti” që Britania e Madhe “nuk është e përfshirë në sulmet ndaj Iranit”.

Të paktën 200,000 qytetarë britanikë janë në rajon – duke përfshirë banorë, ata me pushime dhe pasagjerë në tranzit, tha Sir Keir – dhe qeveria “do të vazhdojë të bëjë gjithçka që mundet për t’i mbështetur” ata. Njerëzit britanikë, përfshirë anëtarët e forcave të armatosura, si dhe aleatët, po viheshin në “rrezik të madh” nga sulmet iraniane, tha ai, duke akuzuar regjimin se po bëhej “edhe më i pamatur”.

Sulmet iraniane kanë “goditur aeroporte dhe hotele ku po qëndrojnë qytetarët britanikë” dhe të shtunën “goditën një bazë ushtarake në Bahrein, duke humbur për pak personelin britanik”, tha Sir Keir. Ai shtoi: “E vetmja mënyrë për të ndaluar kërcënimin është shkatërrimi i raketave në burim, në depot e tyre të ruajtjes, ose lëshuesit që përdoren për të lëshuar raketat.

Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar leje për të përdorur bazat britanike për atë qëllim specifik dhe të kufizuar mbrojtës. Ne kemi marrë vendimin për të pranuar këtë kërkesë për të parandaluar Iranin të lëshojë raketa në të gjithë rajonin, duke vrarë civilë të pafajshëm, duke vënë në rrezik jetët britanike dhe duke goditur vende që nuk kanë qenë të përfshira.” Zyra e Jashtme u ka kërkuar shtetasve britanikë në Bahrein, Izrael, Kuvajt, territoret palestineze, Katar dhe EBA të regjistrojnë praninë e tyre për të marrë përditësime. /BBC/

Sulmet ajrore izraelite në Bejrut dhe në jug të Libanit kanë shkaktuar 31 viktima dhe 149 të plagosur, njoftoi Ministria e Shëndetësisë e Libanit. Sipas autoriteteve, bilanci i viktimave është paraprak.

Zhvillimet e fundit shënojnë hapjen e një fronti të ri në konfliktin që po përhapet në Lindjen e Mesme.

Mbrëmjen e kaluar, Hezbollah, grupi militant shiit libanez i mbështetur nga Irani, lëshoi raketa drejt qytetit izraelit Haifa. Në përgjigje, Izraeli ndërmori një ofensivë ajrore në shkallë të gjerë.

Sulmet shënjestruan bastionet e Hezbollahut në periferitë jugore të Bejrutit, si dhe zona pranë aeroportit të qytetit. Ndërkohë, në jug të Libanit, Izraeli u ka bërë thirrje banorëve të më shumë se 50 fshatrave që të evakuohen, ndërsa sulmet në ato zona vazhdojnë.

Hezbollahu konsiderohet i dobësuar pas goditjeve të marra nga Izraeli në luftën e zhvilluar 18 muaj më parë. Megjithatë, për shkak të lidhjeve të forta ideologjike, fetare dhe financiare me Iranin, përfshirja e tij në këtë konflikt është parë si e pashmangshme, në një situatë ku tashmë pothuajse të gjitha vendet e rajonit janë të përfshira. /Euronews/

Pamjet e filmuara me telefon, që tregojnë flakë të mëdha dhe tym të dendur të zi që ngrihet nga një anije në Ngushticën e Hormuzit, rrisin shqetësimet se konflikti mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit mund të ndërpresë furnizimin global me naftë.

Kjo ngushticë është një rrugë jetike tregtare për transportin global të naftës dhe gazit të lëngshëm natyror.

Anija “Skylight” – një cisternë nafte dhe kimikatesh me peshë prej 7.600 tonësh – ndodhej në veri të portit Khasab në Oman, pranë pikës më të ngushtë të Ngushticës së Hormuzit, ku korridori i lundrimit është vetëm 3 kilometra i gjerë.

Ajo ishte një nga tri anijet civile që raportohet se u qëlluan më 1 mars, ndërkohë që edhe Komanda Qendrore e SHBA-së tha se goditi një anije luftarake të marinës iraniane aty pranë.

Mes kësaj situate të tensionuar, një analizë e agjencisë së lajmeve, Reuters, bazuar në të dhënat e ueb-faqes MarineTraffic, tregon se të paktën 150 anije – përfshirë shumë cisterna nafte dhe gazi – kanë ndalur lundrimin.

Po ashtu, kishte raporte kundërthënëse për mbylljen ose jo të Ngushticës së Hormuzit nga Irani.

Pa panik… për momentin

“Ngushtica është ende e hapur. Por, arsyeja pse anijet nuk po kalojnë dhe pse shumë kompani ndërkombëtare të naftës po këshillojnë të mos përdoret [Ngushtica], është siguria”, tha Amena Bakr, drejtuese e kërkimeve për Lindjen e Mesme dhe OPEC+ në kompaninë e inteligjencës tregtare Kpler.

Ajo shtoi se kostot e sigurimit janë aq të larta, saqë shumë anije nuk mund t’i përballojnë ose nuk duan të rrezikojnë të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.

Sipas saj, paniku i vërtetë në treg do të fillojë vetëm nëse konfirmohet se Ngushtica është mbyllur dhe nafta nuk qarkullon më.

Për momentin, kjo nuk ka ndodhur. Megjithatë, çmimi i naftës Brent, që është standard global, është rritur deri në 10 për qind më 1 mars dhe analistët presin rritje të mëtejshme.

Çmimet e larta të naftës mund të shkaktojnë tronditje më të gjera ekonomike, duke nxitur inflacion dhe presione të forta politike në shumë vende.

Në fakt, ka shumë mënyra se si konflikti me Iranin mund të shkaktojë rritje të çmimeve.

Nafta e Iranit është nën sanksione të ashpra, por ky vend i shet ende shumë naftë Kinës, për shembull. Nëse këto furnizime ndërpriten, për shkak të një lufte të zgjatur, Kina duhet t’i kërkojë ato diku tjetër.

Ndërkohë, sulmet iraniane me dronë e raketa raportohet se kanë detyruar edhe shumë fusha të naftës në Irak të ndalin prodhimin, si masë paraprake.

Nëse Ngushtica e Hormuzit mbyllet, eksportet e naftës nga Kuvajti dhe shtetet e tjera në Gjirin Persik ndikohen gjithashtu.

Rrugë alternative eksporti ekzistojnë, duke përdorur tubacione nëpër shkretëtirën e Arabisë Saudite, por kapaciteti i tyre është i kufizuar.

Vendet prodhuese të naftës OPEC+ u takuan më 1 mars, për të rënë dakord për të rritur prodhimin në 206.000 fuçi në ditë, për të kompensuar rreziqet e mundshme nga rritja e çmimeve.

Grupi përbëhet nga tetë vende: Arabia Saudite, Rusia, Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti, Kazakistani, Algjeria dhe Omani.

“Vendet do të vazhdojnë të monitorojnë dhe vlerësojnë nga afër kushtet e tregut. Ne riafirmuan rëndësinë e miratimit të një qasjeje të kujdesshme”, thanë përfaqësuesit e tyre përmes një deklarate.

Aty nuk u përmend konflikti me Iranin. Por, një deklaratë e veçantë nga Ministria e Jashtme e Rusisë e përmendi atë, duke paralajmëruar se ndalesa e transportit detar në Ngushticën e Hormuzit “mund të krijojë një çekuilibër të konsiderueshëm në tregjet globale të naftës dhe gazit”.

Por, në të vërtetë, është një çekuilibër nga i cili Rusia mund të përfitojë.

Çmimet e ulëta globale të naftës dhe sanksionet e rënda mbi naftën ruse – përfshirë një kufizim çmimesh i vendosur nga grupi i vendeve më të industrializuara, G7 – e kanë goditur rëndë Rusinë.

Një raport nga Qendra për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër (CREA), në shkurt, nxori në pah se të ardhurat e Rusisë nga eksportet e naftës bruto, kanë rënë për 18 për qind gjatë vitit të kaluar.

Një nga blerësit kryesorë të Rusisë është Kina. Zvogëlimi i furnizimeve globale me naftë mund të nënkuptojë rritje të porosive nga Kina, për të kompensuar mungesën nga Irani ose furnizues të tjerë të Gjirit Persik. /REL/