Një grup shkencëtarësh kërkuan të dielën ndalimin e menjëhershëm të planeve për zhvillime ndërtimore në zonat e mbrojtura, duke filluar nga Zvërneci dhe kudo më tutje, në jug dhe në veri duke argumentuar se natyra është aseti më i madh edhe ekonomik dhe avantazh turistik ndërsa betonizimi do të jetë një gabim që vende të tjera e kanë bërë dhe janë penduar sakaq.
Të tronditur nga dëmet e shkaktuara nga ndërtuesit gjatë atyre pak ditëve të punimeve në Zvërnec dhe në Pishë-Poro, një skuadër shkencëtarësh shqiptarë dhe të huaj paralajmëruan të dielën se vendi mund të humbasë përgjithmonë atë që duhet të jetë aseti më i madh, jo vetëm në kuadër të mbrojtjes së mjedisit, por edhe në kuadër të zhvillimit të qëndrueshëm dhe të zhvillimit të turizmit në vend.
Shkencëtarët Aleko Miho, Taulant Bino, Ferdinand Bego, Friedrich Schiemer dhe Perikli Qirjazi thanë në një konferencë për shtyp se larg nga të qenit pengesë, ruajtja e natyrës në zonat e mbrojtura duhet të shikohet si avantazh, për zhvillimin e ekonomisë në përgjithësi dhe të turizmit në veçanti.
“Beton ka kudo dhe vende të tjera kanë bërë këto gabime para nesh,” argumentoi Ferdinand Bego
“Sado emra joshës t’u vihen këtyre projekteve, qoftë “Dubai” apo “Maldivet” shqiptare, humbësi i vërtetë do të jetë publiku dhe trashëgimia natyrore e vendit,” shtoi Bego, i cili e përshkroi politikën aktuale të qeverisë si sakrifikim të pasurisë së përbashkët “për interesat e një pakice”.
Shkencëtarët shqetësohen jo vetëm për Zvërnecin, ku punimet u nisën dhe u ndërprenë pas protestave popullore, por edhe për planet që duket se janë sakaq gati për shumë zona të tjera të mbrojtura, nga Butrinit në Vjosë e deri në veri në kufi me Malin e Zi.
“…mbrojtja e Zvërnecit nuk është vetëm një çështje lokale; ajo lidhet drejtpërdrejt me të ardhmen e biodiversitetit në Shqipëri. Vetëm në këtë zonë janë të lidhura me habitatet ujore mbi 200 lloje shpendësh, shumë prej tyre të mbrojtura dhe të rrezikuara në nivel kombëtar. Nëse humbasim këto peizazhe, humbasim një pjesë të identitetit tonë natyror dhe kulturor që nuk mund të rikthehet më.”, tha Taulant Bino.
Ndërsa Perikli Qirjazi, pasi bëri një përshkrim të larmishëm të pasurisë mjedisore në Zvërnec vërejti se si shkencëtarët shqiptarë kanë punuar në mbrojtjen e pasurisë së vendit edhe në vitin 1997.
“Kemi punuar edhe në vitin 1997 për të identifikuar monumentet e natyrës. Në këtë zonë kemi identifikuar tre objekte, dunat, e bukura, të dalluara në të gjithë Mesdheun. Liqeni i vogël me ujë të ëmbël, i cili është shumë i veçantë në një zonë të rrethuar nga deti dhe laguna, e cila është me ujë të kripur dhe kodrat e Zvërnecit, të cilat dikur kanë qenë ishuj,” tha Qirjazi, anëtar i Akademisë së Shkencave.
“Kjo është një zonë që përbën arkivë të historisë gjeologjike të bregdetit shqiptar. Mbetjet fosile atje na ndihmojnë për të na informuar për periudhën e miocenit,” shtoi Qirjazi.
“E gjithë bota i shpall dunat pasuri e mbrojtur,” tha Qirjazi duke paralajmëruar se gjithçka mund të shkatërrohet në mënyrë të parekuperueshme nga një investim brutal.
Bino argumentoi më tutje se vetëm 22% e territorit të vendit është zonë e mbrojtur, në të cilën nuk mund të ndërtohet, ndërsa pjesa tjetër është e hapur për ndërtim.
Shkencëtarët argumentuan se ndërtimet në Zvërnec, Pishë-Poro e vende të tjera të mbrojtura po synojnë fitime afatshkurtra në dëm të mirëqenies jetëgjatë të vendit.
Grykëderdhjet e lumenjve janë zona dinamike, ku territori ndryshon, paralajmëroi Bego. Në zonat e jugut tendenca është që prurjet e lumenjve të zgjerojnë tokën në det, ndërsa në zonat e veriut, kryesisht si pasojë e ndërtimit të hidrocentraleve mbi Drin e Mat, tendenca është erozioni i tokës për shkak të ndërprerjes së prurjeve së sedimenteve. Ndërtimi i qytezave të reja në këto zona nuk është ide e mirë as nga pikëpamja e mjedisit dhe as nga pikëpamja e zhvillimit të qëndrueshëm ekonomik, tha Bego.
“Mbrojtja e deltës së Vjosës është urgjente. Studimet shkencore tregojnë se ajo është një nga deltat më të ruajtura në Mesdhe, me një mozaik unik habitatesh që mbështesin biodiversitet të jashtëzakonshëm dhe funksione të rëndësishme ekologjike. Aktualisht, kjo zonë përballet me kërcënime serioze nga projektet e turizmit masiv, të cilat rrezikojnë integritetin e ekosistemit. Ekspertët bëjnë thirrje për anulimin e planeve të zhvillimit me ndikim të lartë, integrimin e deltës në Parkun Kombëtar të Lumit të Egër Vjosa dhe promovimin e një modeli turizmi të qëndrueshëm që respekton kapacitetet natyrore të zonës.”, deklaroi Friedrich Schiemer nga Universiteti i Vjenës.
Shkencëtarët hedhin poshtë si të pavërteta pretendimet e kryeministrit Edi Rama që është përpjekur të argumentojë se natyra mund të bashkëjetojë me ndërtimet apo se zona e projektit aktual nuk ka status të mbrojtur.
Bino rikujtoi se kjo çështje nuk do të ishte diskutuar fare në rast se shumica parlamentare socialiste nuk do të kishte bërë ndryshimet në vitin 2024 në ligjin Për Zonat e Mbrojtura. “Ndryshimet ishin klienteliste,” tha Bino.
Ndryshimet në ligjin Për Zonat e Mbrojtura u miratuan nga shumica socialiste pavarësisht kundërshtive të aktivistëve dhe të zyrtarëve të Bashkimit Evropian. Këto ndryshime do të duhet të shfuqizohen si kusht i vendosur nga Komisioni Evropian në negociatat për anëtarësim, gjë që duhet të ndodhë së shpejti. Qeveria duket se e ka me ngut që të mund të lejojë ndërtimet në zonat e mbrojtura brenda dritares së shkurtër kohore deri në shfuqizimin e ligjit, i cili normalisht mund të shfuqizohet që sot, por që hë për hë, shumica socialiste duket se nuk e ka me nxitim.
Shënjestrat aktuale të zhvilluesve përfshijnë jo vetëm Pishë-Poron dhe Zvërnecin por edhe grykëderdhjen e Vjosës pak më në veri.
Për momentin, punimet në Zvërnec janë ndalur, por shkencëtarët kërkojnë ndërprerjen dhe braktisjen e planeve për ndërtime qytetesh të tëra në zonat e mbrojtura duke paralajmëruar se vetëm brenda atyre pak ditëve kur Zvërneci dhe Pishë – Poro ranë nën pushtetin e ndërtuesve, dëmi ishte kolosal.
“Gjatë dy ditëve që kaluam në terren, pamë nga afër sesi dunat janë rrafshuar dhe sesi kjo ndërhyrje po paraqitet si një model bashkëjetese mes zhvillimit dhe natyrës. Megjithatë, shumë gjëra nuk po bëhen publike. Përtej deklaratave se “nuk ka projekt”, ajo që shihet në terren dhe në planet e zhvillimit tregon qartë një vizion urbanizimi në shkallë të gjerë, të paketuar me emra si “luxury resorts”. Në realitet, bëhet fjalë për zona të reja ndërtimi që do të zëvendësojnë një natyrë të krijuar ndër mijëra vite me beton dhe infrastrukturë. Kjo është veçanërisht shqetësuese për një vend që aspiron integrimin evropian,” deklaroi Bego. /Gjergj Erebara-Reporter.al/
Lajmet nga UBT3 weeks ago
Lajmet1 week ago
Lajmet2 weeks ago
Lajmet5 days ago