Lajmet

Origjina e planetit Tokë

Planetët e sistemit tonë diellor u formuan menjëherë pas diellit.

Published

on

Toka u formua së bashku me të gjithë planetët e tjerë rreth 4.5 miliardë vjet më parë. 

Planetët e sistemit tonë diellor u formuan menjëherë pas diellit. 

Pas formimit të diellit, një disk i madh gazi dhe pluhuri i quajtur një disk protoplanetar u formua në orbitë rreth diellit. 

Gradualisht, materiali brenda diskut u kondensua në lëndë të ngurtë, duke formuar objekte të vogla shkëmbore të quajtura planetesimals. 

Me kalimin e kohës, këto objekte u përplasën me njëri-tjetrin për të formuar meteorë dhe asteroidë. 

Përfundimisht, objektet u bënë mjaft masive saqë tërheqja e tyre gravitacionale filloi të tërhiqte më shumë materiale, duke formuar planetët e parë, duke përfshirë një planet që një ditë do të bëhej Tokë.

Krijimi i një Planeti

Për dekada, formimi i planetit ishte një nga misteret më të mëdha të astronomisë. 

Sistemi ynë diellor ishte i vetmi sistem i njohur i planetëve në univers për një periudhë të gjatë. 

Megjithatë, ndërsa teleskopët u bënë më të fuqishëm, astronomët filluan të zbulojnë yje të largët që aktualisht janë në proces të formimit të planetëve të tyre. 

Meqenëse nuk kemi asnjë mënyrë për të vëzhguar formimin e sistemit tonë diellor, shkencëtarët mbështeten në studimin e sistemeve të tjera diellore në procesin e formimit për të marrë një ide se si lindi sistemi ynë diellor. 

Modeli i pranuar përgjithësisht është se Toka u formua 4.5 miliardë vjet më parë brenda një disku protoplanetar rreth diellit nga përplasja midis grimcave të panumërta të materies. 

Toka e 4.5 miliardë viteve më parë ishte shumë më ndryshe nga planeti që ne jetojmë sot. 

Nuk kishte sipërfaqe të ngurtë, as oqeane dhe as jetë. 

Përkundrazi, Toka e re ishte plotësisht e shkrirë, me një det magmë që mbështjell planetin në formim. 

Për disa qindra milionë vjet, megjithatë, sipërfaqja filloi të ftohet dhe magma u ngurtësua për të formuar koren e parë. 

Shpërthimet vullkanike ishin konstante në sipërfaqen e Tokës së re, megjithatë gazrat e emetuara nga kaq shumë shpërthime çuan në formimin e atmosferës së parë të Tokës. 

Ndërsa presionet filluan të stabilizohen në sipërfaqe, avujt e ujit në atmosferë mund të kondensohen në formë të lëngshme dhe pas shumë miliona vjetësh, oqeanet e parë filluan të shfaqen. 

Rreth 3.8 miliardë vjet më parë, Toka ishte e mbuluar me ujë. 

Më pak se një miliard vjet pas formimit të saj, Toka kishte një atmosferë dhe uji i lëngshëm rridhte nëpër sipërfaqe.

Përplasja Planetare

Përpara formimit të ndonjë atmosfere apo oqeanesh, vetë Toka thuajse u shkatërrua për shkak të një përplasjeje katastrofike që ndodhi menjëherë pas formimit të planetit. 

Ndërsa sistemi ynë diellor përmban tetë planetë të njohur sot, kjo nuk ishte gjithmonë kështu. 

Përkundrazi, sistemi i hershëm diellor mund të ketë pasur deri në njëqind planetë. 

Disa nga këta planetë u hodhën tërësisht jashtë sistemit diellor, por të tjerët u përplasën me njëri-tjetrin. 

Ka të ngjarë që çdo planet, përfshirë Tokën, të ketë pësuar të paktën një përplasje me një planet tjetër. 

Në rastin e Tokës, shkencëtarët besojnë se ajo u përplas me një planet me madhësinë e Marsit rreth 4.4 miliardë vjet më parë. 

Përplasja kishte potencialin për të shkatërruar plotësisht të dy planetët, megjithatë ndodhi pikërisht në këndin e duhur që Toka ishte në gjendje të thithte pjesën më të madhe të përplasjes. 

Ajo rezultoi në një sasi masive mbeturinash që u hodhën në orbitë. Përfundimisht, ato mbeturina u bashkuan për të formuar hënën e Tokës.

Origjina e Jetës

Origjina e jetës është një nga momentet më domethënëse në historinë e planetit Tokë. 

Saktësisht se si dhe kur filloi jeta në Tokë mbetet një mister. 

Dëshmia më e hershme konkrete e organizmave biologjikë daton rreth 3.7 miliardë vjet më parë, megjithatë disa linja provash sugjerojnë se jeta mund të ishte formuar qysh 4 miliardë vjet më parë. 

Fatkeqësisht, nuk kanë mbetur shumë gurë nga këto periudha të hershme të historisë së Tokës, kështu që bashkimi i origjinës dhe historisë së jetës është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë. 

Deri më tani, si u formua jeta, ku u formua dhe kur u formua janë ndër pyetjet më urgjente të shkencës moderne. 

Megjithatë, një gjë që mund të thuhet është se formimi i jetës ndryshoi përgjithmonë botën tonë. 

Gjithçka nga kimia e atmosferës sonë deri te gjeologjia e sipërfaqes së Tokës është ndikuar nga gjallesat. 

©SYRI.net

Vendi

Dyshohet për mjet shpërthyes në Prishtinë, policia evakuon zonën

Published

on

Policia e Kosovës ka pranuar sot, rreth orës 09:00, një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën “Gucia” në Prishtinë.

Zëdhënësi i Policisë së Kosovës, Enis Pllana, bëri të ditur se menjëherë pas pranimit të informatës janë ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë. Policia ka siguruar perimetrin dhe ka evakuuar qytetarët nga zona për të garantuar sigurinë e tyre.

Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitë përkatëse të Policisë së Kosovës, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK), të cilat kanë ndërmarrë veprimet e nevojshme për trajtimin e rastit.

“Rreth orës 09:00, Policia ka pranuar një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën ‘Gucia’ në Prishtinë. Menjëherë pas pranimit të informatës, policia ka ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë, duke siguruar perimetrin dhe duke evakuuar qytetarët nga zona. Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitet përkatëse policore, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës, të cilat kanë ndërmarrë veprimet e tyre”, deklaroi Pllana.

Policia nuk ka dhënë ende detaje shtesë për natyrën e mjetit të dyshuar, ndërsa veprimet në terren po vazhdojnë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nga intervista te montazhi: në ditën e katërt të Akademisë Verore të Fakultetit Media dhe Komunikim, studentët prezantojnë projektet e tyre

Published

on

Në kuadër të Akademisë Verore të Fakultetit Media dhe Komunikim në UBT, sot u mbajt dita e katërt e aktiviteteve, e organizuar në dy sesione prezantuese, ku morën pjesë studentët e vitit të dytë dhe të tretë.

Sesioni i parë iu kushtua prezantimit të punimeve të realizuara në lëndën “Intervista në TV dhe Radio”, nën udhëheqjen e Prof. Dr. Safet Zejnullahu. Studentët prezantuan intervistat e tyre, duke dëshmuar aftësitë e fituara në zhvillimin e intervistave profesionale, komunikimin me të ftuarit dhe zbatimin e standardeve të gazetarisë audiovizive.

Në sesionin e dytë, studentët prezantuan projektet e realizuara në lëndën “Montazhi në TV dhe Radio”, të udhëhequr nga Prof. Burim Haliti. Përmes punimeve të tyre, ata shfaqën njohuritë dhe aftësitë praktike në procesin e montazhit, duke demonstruar kreativitet, organizim të përmbajtjes dhe përdorim efektiv të teknikave bashkëkohore të post-produksionit.

Prezantimet krijuan një atmosferë bashkëpunimi dhe shkëmbimi përvojash, duke u ofruar pjesëmarrësve mundësinë të ndajnë rezultatet e punës së tyre dhe të marrin komente profesionale nga profesorët dhe kolegët.

Akademia Verore e Fakultetit Media dhe Komunikim vazhdon të shërbejë si një platformë e rëndësishme për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve, duke promovuar mësimin praktik, kreativitetin dhe përgatitjen për sfidat e industrisë së medias dhe komunikimit.

Continue Reading

Vendi

Konjufca priti në takim zëvendësministrin e Jashtëm të Italisë: Diskutohet për integrimin dhe bashkëpunimin ekonomik

Published

on

By

Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës në detyrë, Glauk Konjufca, ka pritur sot në një takim zyrtar Zëvendësministrin e Punëve të Jashtme dhe Bashkëpunimit Ndërkombëtar të Republikës së Italisë, Edmondo Cirielli.

Gjatë këtij takimi, fokus i veçantë iu kushtua marrëdhënieve bilaterale ndërmjet dy shteteve, procesit të integrimit të Kosovës në Bashkimin Evropian, anëtarësimit në NATO, si dhe zhvillimeve aktuale politike në vend, përfshirë këtu edhe procesin e formimit të qeverisë së re.

Në kuadër të partneritetit mes dy vendeve, palët diskutuan gjerësisht për bashkëpunimin ekonomik. U theksua nevoja e menjëhershme për intensifikimin e shkëmbimeve tregtare, rritjen e ndërveprimit ekonomik dhe zhvillimin e projekteve të përbashkëta që do të thellonin më tej lidhjet mes Kosovës dhe Italisë.

Ministri në detyrë, Konjufca, shfrytëzoi rastin për ta falënderuar zëvendësministrin Cirielli për mbështetjen e vazhdueshme që Italia ka dhënë në të gjitha etapat e shtetndërtimit të Kosovës, duke rikonfirmuar se Roma zyrtare mbetet një nga partnerët më të rëndësishëm strategjikë të Republikës së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Takimi, i cili rrodhi në një frymë plotësisht miqësore dhe konstruktive, dëshmoi edhe një herë marrëdhëniet e afërta mes dy popujve, me Kosovën që mbetet e përkushtuar për të fuqizuar bashkëpunimin në çdo fushë me interes të përbashkët. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Akademia Verore e Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë solli praktikën laboratorike në fokus të ditës së tretë

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest, Akademia Verore e Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë vazhdoi aktivitetet e saj me ditën e tretë, e cila u karakterizua nga puna praktike dhe përvoja e drejtpërdrejtë në mjedise moderne laboratorike dhe klinike.

Gjatë këtij aktiviteti, pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen nga afër me organizimin dhe funksionimin e laboratorëve klinikë, menaxhimin dhe ruajtjen e mostrave biologjike, përdorimin e analizatorëve bashkëkohorë, teknikat e pipetimit dhe mikroskopisë, si dhe proceset e diagnostikimit laboratorik dhe imazherik.

Përmes demonstrimeve praktike dhe punës në laborator, studentët dhe pjesëmarrësit zgjeruan njohuritë e tyre mbi standardet profesionale që udhëheqin praktikën laboratorike moderne. Vëmendje e veçantë iu kushtua saktësisë analitike, biosigurisë, kontrollit të cilësisë dhe etikës profesionale, si elemente kyçe për garantimin e rezultateve të besueshme dhe mbrojtjen e shëndetit të pacientëve.

Aktiviteti dëshmoi edhe një herë qasjen bashkëkohore të Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë, i cili ndërton një model arsimimi të bazuar në integrimin e mësimit teorik me praktikën profesionale, duke krijuar një ekosistem ku universiteti, laboratori dhe institucionet shëndetësore bashkëpunojnë për zhvillimin e dijes, kërkimit shkencor dhe inovacionit.

Përmes Akademisë Verore, UBT vazhdon të krijojë mundësi për zhvillimin profesional të studentëve dhe profesionistëve të rinj, duke i pajisur ata me kompetenca praktike dhe njohuri të avancuara, në përputhje me standardet bashkëkohore të diagnostikës laboratorike dhe shkencave biomjekësore.

Continue Reading

Të kërkuara