Një nga pilotët u përpoq të rrëzonte një aeroplan pasagjerësh! “Kishte gjak në kabinën e pilotit, izraelitët e mposhtën, një tjetër 11 shtator u parandalua. Një zyrtar i lartë izraelit tha se një “katastrofë” ishte parandaluar në një fluturim të Flydubai nga Emiratet e Bashkuara Arabe për në Izrael që bëri një ulje emergjente në Arabinë Saudite. Në bord ndodheshin 150 persona.

Një Boeing 737 MAX i Flydubai në një fluturim nga Dubai në Tel Aviv u devijua për në Arabinë Saudite të mërkurën, pasi ekuipazhi dërgoi sinjale shqetësimi për shkak të një grindjeje fizike midis dy pilotëve, tha një zyrtar izraelit për Reuters.

Megjithatë, sipas mediave izraelite, ishte një incident shumë më serioz. Sipas The Times of Israel, njëri nga pilotët e fluturimit FZ1073 me rreth 150 pasagjerë dhe anëtarë të ekuipazhit – kryesisht izraelitë – u përpoq ta rrëzonte aeroplanin, ndërsa tjetri u përpoq ta ndalonte.

Fotot tregojnë dëmtime në timonin e bishtit të aeroplanit

Fotot e aeroplanit tregojnë se një pjesë e timonit në stabilizuesin vertikal në bishtin e aeroplanit Flydubai mungon.

Gjatë incidentit, aeroplani Boeing 737 MAX u ul rrëmbyeshëm.

Arik Zer, një ish-kreu i sigurisë së fluturimit në Shin Bet, i tha Channel 12 News se dëmi ka të ngjarë të jetë shkaktuar nga rënia e papritur e aeroplanit, duke vënë në dukje se nuk është shkaktuar nga një objekt i jashtëm që ka goditur aeroplanin, raportoi Times of Israel.

Pasagjeri i përgjakur: “Ka ndodhur një rrëmbim aeroplani, i kemi nënshtruar terroristët, na duhet ndihmë”

Në një video të bërë menjëherë pas përleshjes në një fluturim të Flydubai, një pasagjer i përgjakur i thotë kamerës: “Jemi në mes të një rrëmbimi aeroplani. I kemi nënshtruar terroristët për momentin dhe po i afrohemi uljes. Kushdo që më dëgjon – na duhet ndihmë.”

“Po ulem në Tabuk, me sa duket në Arabinë Saudite. Territor i panjohur dhe i paeksploruar. Të gjithë në aeroplan janë shëndoshë e mirë, përveç pilotit. Na duhet ndihmë.”

Dëshmitari: ‘Piloti kërkoi ndihmë, dy pilotë të tjerë morën kontrollin’

Yasmin Abukasis, një pasagjere që foli me gazetarët në Aeroportin Ben Gurion, ku avioni i Flydubai do të ulej, tha se vajza e saj, e cila ishte në fluturim, e telefonoi dhe tha se dëgjoi ulërima brenda avionit ndërsa piloti kërkoi ndihmë.

“Avioni filloi të humbiste kontrollin. Të gjithë bërtisnin, duke menduar se kishte mbaruar”, i tha ajo Associated Press.

Duke folur për Reuters, Abukasis tha se dy pilotë të tjerë morën kontrollin e avionit, ndërsa pasagjerë të tjerë vrapuan drejt burrit me thikë.

Aeroplani zbret 5,200 metra në dy minuta

Të dhënat e gjurmimit të fluturimit nga Flightradar24, të analizuara nga BBC, tregojnë se avioni humbi papritur lartësinë mbi Arabinë Saudite pak më shumë se dy orë pasi u ngrit nga Dubai.

Aeroplani po fluturonte në një lartësi prej 10,400 metrash, pastaj zbriti më shumë se 5,200 metra në më pak se dy minuta. Një sinjal emergjence u dërgua nga avioni rreth dhjetë minuta më vonë.

Një zyrtar i lartë izraelit i tha Channel 12 se një “katastrofë e madhe” ishte shmangur në një fluturim të Flydubai nga Emiratet e Bashkuara Arabe për në Izrael që bëri një ulje emergjente në Arabinë Saudite.

Sipas zyrtarit të paidentifikuar, bashkëpiloti po hetohet me dyshimin për përpjekje për të marrë kontrollin e avionit me qëllim rrëzimin e tij, sipas The Times of Israel. Sipas disa raporteve, bashkëpiloti donte të kryente vetëvrasje.

Channel 12 i Izraelit raportoi se njëri nga pilotët ishte rus dhe tjetri ukrainas, por ky informacion nuk është konfirmuar zyrtarisht.

“Mund të kishte përfunduar si sulmet e 11 shtatorit”

Media izraelite raportoi gjithashtu, bazuar në dëshminë e pasagjerëve në aeroplan, se njëri nga pilotët u përpoq ta rrëzonte aeroplanin dhe u ndalua nga një pilot tjetër me ndihmën e pasagjerëve. Një pasagjer izraelit u tha gazetarëve se pasagjerët ndihmuan në nënshtrimin dhe lidhjen e njërit prej pilotëve, siç raportohet nga BBC.

Megjithatë, sipas informacioneve të fundit, një ekuipazh i dytë pilotësh me rroba civile ishte gjithashtu në fluturim, siç raportohet nga Channel 12. Sipas medias, ishin ata që penguan njërin prej pilotëve të merrte kontrollin e aeroplanit. Ky informacion nuk është konfirmuar zyrtarisht.

Një zyrtar i lartë izraelit i tha medias se nëse këta pilotë nuk do të kishin qenë në aeroplan, incidenti mund të kishte përfunduar si sulmet e 11 shtatorit 2001 ose kriza e pengjeve në Entebbe në vitin 1976, raporton Times of Israel. Sipas portalit Walla, piloti nën hetim është një shtetas omanez.

Fotografitë e para nga fluturimi tregojnë një pasagjer me gjak në këmishë pas dhunës së raportuar në kabinën e pilotit.

Pasagjerët e Flydubai kanë përshkruar kaosin në bord gjatë incidentit. “Dëgjuam britma, avioni u rrëzua, kishte gjak në kabinën e pilotit. Izraelitët ndihmuan në mposhtjen e sulmuesit”, tha një dëshmitar.

Dëshmitarë: ‘Piloti u ther me thikë xhepi’

Një pasagjer në aeroplan i përshkroi skenat e tmerrshme Channel 12. “Dëgjuam britma në aeroplan. Pastaj hapën kabinën e pilotit dhe pamë gjak, dhe dikush e theri pilotin me një thikë xhepi”, tha gruaja e paidentifikuar për rrjetin nëpërmjet një mesazhi me tekst.

Një pasagjer i tha medias se një pilot pësoi plagë të rënda me thikë përpara se sulmuesi të mund të tërhiqej, ndërsa një pasagjer tjetër tha se piloti i plagosur mori trajtim shpëtues nga një dentist në fluturim.

Dëshmitari tha se pasagjerët izraelitë ndihmuan në nënshtrimin e sulmuesit së bashku me ekuipazhin. “Ne u lutëm… Kishte raste kur mendonim se nuk do të mbijetonim”.

“Nga ajo që kuptojmë, njëri nga pilotët u ther dhe u plagos rëndë dhe humbi kontrollin e aeroplanit. Ai filloi të ulej me shpejtësi. Ishte tmerruese”, tha një dëshmitar tjetër.

Dyshohet për rrëmbim aeroplani, Izraeli i ul në tokë aeroplanët

Flydubai tha se pati një incident në fluturim, por ata thonë se të gjithë pasagjerët janë të sigurt dhe të regjistruar. Sipas mediave izraelite, aktualisht po punohet për të organizuar transportimin e pasagjerëve në shtëpi.

Më parë, u raportua se përleshja shkaktoi një sinjal rreziku, i cili fillimisht çoi në dyshime për një rrëmbim aeroplani, dhe Izraeli menjëherë ngriti avionë luftarakë në ajër, sipas agjencisë izraelite të lajmeve Ynet News.

Fluturimi FZ1073 u devijua në Arabinë Saudite ndërsa ishte në hapësirën ajrore jordaneze. Aeroplani fillimisht dërgoi një sinjal të përgjithshëm rreziku dhe disa minuta më vonë një sinjal që mund të tregonte ndërhyrje të paligjshme në fluturim, sipas të dhënave të Flightradar24.

Boeing 737 më pas dërgoi një tjetër sinjal të përgjithshëm rreziku dhe u ul në mënyrë të sigurt në aeroportin Tabuk në veriperëndim të Arabisë Saudite.

Një zyrtar izraelit, duke folur për Reuters në kushte anonimiteti, tha se sinjalet u dërguan pas një grindjeje fizike midis dy pilotëve. Nuk ishte menjëherë e qartë nëse ndonjëri prej pilotëve e aktivizoi qëllimisht sinjalin, i cili mund të tregonte një ndërhyrje të mundshme të paligjshme në fluturim.

Zyra e kryeministrit izraelit tha më parë se incidenti nuk po konsiderohej si një përpjekje për rrëmbim avioni. Flydubai nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu zhvilloi konsultime mbi incidentin, thanë për Reuters tre zyrtarë izraelitë të sigurisë.

Shefi i Shtabit të Izraelit, Eyal Zamir, zhvilloi gjithashtu një vlerësim të situatës me komandantin e forcave ajrore dhe zyrtarë të tjerë të lartë ushtarakë, tha ushtria izraelite.

Flydubai fluturon çdo ditë midis Dubait dhe Tel Avivit, një rrugë e njohur për qytetarët izraelitë. Arabia Saudite dhe Izraeli nuk kanë marrëdhënie zyrtare diplomatike.

Burimi: The Times of Israel / BBC / Reuters

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, priti të martën një takimi të drejtuesve më të lartë të teknologjisë për atë që e quajti “një grumbullim të jashtëzakonshëm” të mendjeve që po “ndërtojnë Epokën e Artë të Amerikës”.

Lista e të ftuarve përfshinte udhëheqës nga OpenAI, Anthropic, Nvidia, SpaceX, Meta dhe Google — të gjithë figura kyçe në industrinë e inteligjencës artificiale (AI) në SHBA.

Takimi erdhi ndërsa disa ekzekutivë dhe ekspertë të teknologjisë kanë kërkuar mbikëqyrje më të rreptë të AI-së, duke cituar shqetësimet për rreziqet potenciale që ajo i kanos njerëzimit.

Më poshtë janë tri nga pikat kryesore nga samiti i teknologjisë i organizuar nga Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Pakti për “vetërregullimin” e AI-së

Trump u ulë për t’ju përgjigjur pyetjeve të medias për rreth 30 minuta krah drejtuesve të lartë të teknologjisë pas takimit me dyrore të mbyllura.

Presidenti tha se ekzekutivët kishin nënshkruar një dokument “moralisht detyrues” që do të shërbente si një “formë mbrojtjeje” ndaj rreziqeve potenciale të AI-së.

Sipas marrëveshjes, të cilën Trump e publikoi online, kompanitë janë përgjegjëse për garantimin e sigurisë së teknologjisë së tyre. Kompanitë po ashtu u dakorduan të zbatojnë masa mbrojtëse për t’i mbajtur modelit në funksionim siç është parashikuar, si dhe për të detektuar e rregulluar me shpejtësi çdo problem.

Ata do të bashkëpunojnë gjithashtu me “auditorë të pavarur” për të vlerësuar nëse sistemet e tyre të AI-së po funksionojnë siç duhet dhe për t’u siguruar që platformat e tyre të mos “sulmojnë ose të qasen në sisteme teknike në mënyra të paplanifikuara.”

Paktit i vunë firmën Trump, shefi i Google Sundar Pichai, ai i Anthropic Dario Amodei, Mark Zuckerberg i Meta-s, presidenti i OpenAI Greg Brockman, Elon Musk i SpaceX dhe drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang.

“Është pothuajse si një kushtetutë, në njëfarë mënyre,” tha Trump duke iu referuar marrëveshjes. “Dhe njerëzit më të fuqishëm në botë e nënshkruan atë, si dhe unë e nënshkrova si president.”

Trump shtoi se do të krijojë një bord për të mbikëqyrur sigurinë e mjeteve të AI-së, mirëpo nuk specifikoi se kush do të jetë pjesë e këtij bordi.

Zuckerberg tha se pakti i jep “popullit amerikan dhe klientëve besimin se teknologjia funksionon” siç duhet, duke e quajtur takimin një “bisedë historike”.

Amodei e cilësoi si një mënyrë “për të fituar me siguri”, duke ju referuar deklaratës së presidentit në fillim të këtij muaji se “kushdo që fiton garën e AI-së, fiton gjithçka”.

Ekspertët skeptikë ndaj paktit

Sidoqoftë, jo të gjithë ekspertët janë në linjë me këtë marrëveshje.

Hulumtuesi i qeverisjes së AI-së në Universitetin Teknologjik Nanyang, Jose Miguelito Enriquez, tha se pakti tregon një “konsensus në rritje”, por nuk adreson çështjen se a duhet të mbahen përgjegjës zhvilluesit e AI-së në rast incidentesh.

Marrëveshja është “thellësisht e paimpresionueshme” dhe vjen përkundër thirrjeve nga disa liderë botërorë e figura të industrisë për rregullore më të rrepta mbi teknologjinë, deklaroi profesoresha e së drejtës Kimberlee Weatherall nga Universiteti i Sidneit.

Ajo shtoi se marrëveshja duket se i lejon kompanitë të “përcaktojnë vetë se çfarë konsiderohet siguri” dhe nuk specifikon pasojat në rast shkeljesh.

“Pakti duhet të injorohet, pasi shërben thjesht si shpërqendrim,” shtoi ajo.

Jeannie Paterson nga Qendra për Inteligjencë Artificiale dhe Etikë Digjitale në Universitetin e Melburnit tha se vetërregullimi mund të nënkuptojë që kompanitë të vendosin “vetëm masa minimale mbrojtëse”.

Ajo shtoi se marrëveshja ngjall “shumë pak besim”, duke marrë parasysh se incidentet e fundit me AI-në që del nga kontrolli sugjerojnë se kompanitë kanë qenë të padisiplinuara në qasjen e tyre.

(Lajmi vjen gjithashtu pas hapave të fundit nga kompania OpenAI, e cila anuloi lansimin e modelit të saj më të ri AI, GPT-6.1 Astra, për shkak të shqetësimeve mbi sigurinë, pasi kontrollet e saj ranë nën hetim pas incidenteve ku modelet u qasën pa autorizim në platforma qeveritare në Australi).

Këmbëngulja te qendrat e të dhënave (Data Centres)

Trump po ashtu ritheksoi mbështetjen e tij për zgjerimin e shpejtë të qendrave të të dhënave — infrastrukturës kryesore kompjuterike që mundëson funksionimin e inteligjencës artificiale.

Zgjerimi i qendrave të të dhënave ka nxitur reagime dhe rezistencë në të gjithë vendin për shkak të shqetësimeve mbi konsumin e lartë të energjisë elektrike dhe ndikimit të mundshëm në komunitetet lokale.

Ndërtimi i këtyre qendrave është shndërruar po ashtu në një pengesë potenciale politike për Partinë Republikane të Trumpit përpara zgjedhjeve të afërta afatmesme (midterm) në SHBA në nëntor.

Sipas një sondazhi të realizuar nga Marist Poll në bashkëpunim me NPR dhe PBS News në fillim të këtij muaji, 65% e votuesve të regjistruar u shprehën kundër ndërtimit të qendrave të të dhënave në zonat e tyre.

Sekretari i Shtetit i Shteteve të Bashkuara, Marco Rubio, ka deklaruar se një “aktor i huaj” ishte i përfshirë në një komplot të dyshuar për sulm me bombë pranë një baze ajrore në Britaninë e Madhe, e cila përdoret nga ushtria amerikane.

Policia arrestoi të dielën pesë persona — të gjithë shtetas britanikë nga Londra, të mosshës 20 deri në 25 vjeç — pasi u njoftua nga një fermer lokal për lëvizjen e tri furgonëve të bardhë në drejtim të bazës RAF Fairford. Kjo bazë britanike strehon bombarduesit amerikanë që kryejnë misione kundër Iranit.

Njësia kundër terrorizmit njoftoi se po heton nëse të dyshuarit po vepronin në emër të një shteti të huaj në këtë plan për të sulmuar bazën ajrore, ndërsa më vonë bëri të ditur se ata do të lirohen me dorëzani.

Duke komentuar rastin në emisionin “Hannity” në Fox News, Rubio u shpreh: “Ajo që ndodhi, ajo që për pak sa nuk ndodhi dhe ajo që mund të kishte ndodhur në Britani gjatë fundjavës është një situatë shumë serioze. Është një çështje që qartësisht përfshin dorën e një aktori të huaj, megjithëse nuk do të hyj ende në detaje të mëtejshme.”

Nga ana tjetër, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) kishte deklaruar në korrik se baza Fairford përbënte një “cakt të legjitim”. Megjithatë, Ambasada e Iranit në Londër i hodhi poshtë këto pretendime përmes një deklarate, duke i cilësuar si “spekulime të pabazuara dhe keqdashëse” që synojnë të nxisin propagandë kundër Iranit.

Lidhur me ngjarjen reagoi edhe presidenti amerikan Trump, i cili tha se autoritetet britanike dhe ato amerikane i kishin pasur të dyshuarit nën hetim prej kohësh, duke pretenduar se ata “po kërkonin të shkaktonin dëme të mëdha”. Pas lajmit për lirimin e tyre me dorëzani, Trump shtoi se rasti “mund të ketë lidhje” me Iranin, por pa dhënë detaje të tjera.

Pesë burra të cilët u arrestuan nën dyshimin për vepra penale që lidhen me terrorizmin pranë bazës ajrore ushtarake “RAF Fairford”, janë liruar me dorëzani, ka njoftuar Policia Kundër Terrorizmit në Britani të Madhe, raporton BBC.

Arrestimi i tyre erdhi pasi policia u alarmua për praninë e tri “automjeteve të dyshimta” pranë bazës ajrore në Gloucestershire, gjë që nxiti shpalljen e gjendjes së incidentit madhor dhe evakuimin e dhjetëra shtëpive aty pranë.

Sipas policisë kundër terrorizmit (CTP), hetuesit po shqyrtojnë disa pista, përfshirë mundësinë që personat e përfshirë të kenë vepruar në emër apo si përfaqësues të ndonjë shteti të huaj.

Të arrestuarit janë pesë shtetas britanikë të moshave mes 23 dhe 25 vjeç, me banim në Londër. Ata fillimisht u ndaluan nën dyshimin për shkelje të Ligjit për Lëndët Plasëse, ndërsa më pas u arrestuan për përgatitje të akteve terroriste. Lirimi i tyre me dorëzani përfshin kushte të rrepta lëvizjeje dhe kontakti.

Një fermere vendase, e cila njoftoi numrin e emergjencës 999 pasi pikasi tri kombi të bardha, deklaroi për BBC se ishte “fat i pastër” që i kishte parë. Ajo tregoi për emisionin Today të BBC Radio 4 se kur mbërriti në shtëpi pa rrugën e bllokuar nga një grup burrash me kapuçë e maska, të cilët u ikën nëpër arat përreth.

“Besoj se thirrja ime në 999 ndaloi cilindo plan që ata kishin,” tha ajo, duke shtuar se brenda 10 minutave fshati u mbush me polici të armatosur.

Komisioneri i Policisë Kundër Terrorizmit, Laurence Taylor, konfirmoi se tri automjetet po i nënshtrohen ekzaminimeve detaje nga ekspertët e forenzikës dhe ushtria.

Lidhur me ngjarjen, Kryeministri Andy Burnham kryesoi një takimi të komitetit të emergjencave “Cobra”, duke bërë thirrje që të shmangen spekulimet.

Nga ana tjetër, Ambasada e Iranit në Londër ka hedhur poshtë me kategori çdo lidhje me ngjarjen, duke i cilësuar pretendimet si “spekulime të pabazuara dhe keqdashëse” që nxisin iranofobinë.

Mirëpo, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi për rrjetin Fox News se situata është shumë serioze dhe se “përfshin qartë dorën e një aktori të huaj”. Gjithashtu, Presidenti amerikan Donald Trump shprehu mospajtimin e tij me lirimin e të dyshuarve me dorëzani, duke deklaruar nga Zyra Ovale se është i surprizuar nga ky vendim i autoriteteve britanike.

Baza “RAF Fairford” përdoret prej dekadash nga Forcat Ajrore të SHBA-së (USAF) dhe së fundmi është shfrytëzuar për nisjen e bombarduesve amerikanë drejt Lindjes së Mesme.

Autoritetet kanë njoftuar se banorët e 85 shtëpive të evakuuara tashmë janë lejuar të kthehen në shtëpitë e tyre, por perimetri i sigurisë rreth mjeteve të dyshimta dhe kufizimet në hapësirën ajrore mbi bazë mbeten ende në fuqi.