Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

May 25, 2021

Betim Gashi

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Vendi

MINT gjobit KEDS-in me 90 mijë euro për parregullsi me njehsorët elektrikë

Published

1 hour ago

May 4, 2026

UBTNews

Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ka ndëshkuar KEDS-in me 18 gjoba në vlerë totale prej 90 mijë eurosh. Ky vendim erdhi pasi Inspektorati doli në përfundimin se 18 njehsorë elektrikë kishin afat vlefshmërie të skaduar.

Gjatë muajit prill, një komision i posaçëm ka shqyrtuar mbi 570 ankesa të qytetarëve për devijime në orë dhe datë të njehsorëve. Nga 54 njehsorë të testuar në laborator, 38 prej tyre rezultuan me devijime kohore, ndërsa raportet zyrtare do t’u dorëzohen organeve të drejtësisë për hetime të mëtejshme.

MINT ka kërkuar nga KESCO që të bëjë kompensimin e menjëhershëm të konsumatorëve të dëmtuar. Lidhur me këtë aksion, nga ministria kanë deklaruar se edhe në ditet në vijim do të vazhdojn me trjatimin e ankesave.

“MINT siguron qytetarët se edhe gjatë muajit maj do të vazhdojë me trajtimin e ankesave, verifikimin e njehsorëve dhe shqiptimin e gjobave bazuar në gjetjet përkatëse”, thuhet në njoftim.

Ministria inkurajon qytetarët që të vazhdojnë të denoncojnë parregullsitë në numrin e Viberit: 046 311 000, ose në adresën elektronike të tyre.

Lajmet

Centcom demanton Iranin: Asnjë anije amerikane nuk është goditur në Hormuz

Published

1 hour ago

May 4, 2026

UBTNews

Komanda Qendrore Amerikane, Centcom, ka mohuar zyrtarisht pretendimet e Iranit se një anije luftarake e SHBA-së është goditur nga dy raketa në Ngushticën e Hormuzit.

Përmes një postimi në platformën X, Centcom sqaroi se asnjë mjet i marinës nuk është prekur, ndërsa konfirmoi se forcat amerikane po vazhdojnë zbatimin e bllokadës detare në portet iraniane në kuadër të operacionit “Projekti Liri”.

Në anën tjetër, agjencia iraniane e lajmeve, Fars, pretendoi se një shkatërrues amerikan u godit dhe u detyrua të tërhiqej pasi po lundronte në shkelje të rregullave të sigurisë detare.

Ky përplasje deklaratash vjen menjëherë pas urdhrit të Presidentit Donald Trump që SHBA-ja të nisë operacionin për nxjerrjen e anijeve të bllokuara në këtë zonë jetike që nga fundi i shkurtit.

Aktualitet

Rezultate të javës së 32-të në Superligën e Kosovës

Published

2 hours ago

May 4, 2026

UBTNews

Në kuadër të javës së 32-të të Superliga e Kosovës janë zhvilluar disa ndeshje interesante, me rezultate të ngushta dhe surpriza në disa përballje.

Drita ka fituar në udhëtim ndaj KF Prishtina e Re me rezultat 0:1.

Malisheva ka mposhtur FC Prishtina me rezultat 0:1.

Ndeshja mes Gjilani dhe Ferizaj është mbyllur baraz 1:1.

Drenica ka arritur fitore ndaj Dukagjini me rezultat 1:0.

Ndërsa Llapi ka triumfuar në transfertë ndaj FC Ballkani me rezultat 0:1.

Në përgjithësi, java e 32-të ka sjellë rezultate të rëndësishme që ndikojnë në garën për kreun dhe mbijetesën në elitën e futbollit kosovar.

Lajmet

Kurti takohet me kryeministrin e Luksemburgut në Jerevan: Diskutohet mbështetja 50-milionëshe dhe rruga drejt BE-së

Published

2 hours ago

May 4, 2026

UBTNews

Në kuadër të Samitit të Komitetit Politik Evropian (EPC) që po mbahet në Armeni, Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka zhvilluar një takim dypalësh me Kryeministrin e Luksemburgut, Luc Frieden.

Fokusi i bisedës ishte bashkëpunimi ekonomik dhe përkrahja e Luksemburgut për proceset integruese të Kosovës. Kurti shfrytëzoi rastin për të falënderuar homologun e tij për ndihmën e vazhdueshme, duke vënë në pah mbështetjen e fundit financiare prej 50 milionë eurosh, e cila është dedikuar për forcimin e institucioneve dhe sektorin e shëndetësisë.

Gjatë takimit u diskutua edhe për aspiratat e Kosovës në arenën ndërkombëtare, specifikisht për kërkesën për statusin e vendit kandidat në Bashkimin Evropian dhe hapat drejt anëtarësimit në Këshillin e Evropës.

“Përkushtimi i Luksemburgut ndaj forcimit të kapaciteteve tona institucionale dhe mirëqenies së qytetarëve tanë është një dëshmi e partneritetit tonë të fortë,” ka deklaruar kryeministri në detyrë Kurti gjatë bashkëbisedimit me Frieden.

Në mbyllje të takimit, të dy liderët riafirmuan gatishmërinë për thellimin e marrëdhënieve dypalëshe dhe koordinimin e mëtejshëm në forumet ndërkombëtare, ku Luksemburgu mbetet një nga mbështetësit kryesorë të Kosovës në rrugën e saj evropiane.