Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

May 25, 2021

Betim Gashi

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Lajmet

Një person humb jetën në aksident në Shkodër

Published

31 minutes ago

May 21, 2026

UBTNews

Një person ka humbur jetën si pasojë e një aksidenti të rëndë të ndodhur mëngjesin e sotëm në Shkodër.

Sipas të dhënave paraprake, viktima është rreth 50 vjeç, ndërsa ende nuk janë bërë të ditura rrethanat e plota të ngjarjes.

Në vendin e aksidentit kanë mbërritur shërbimet e policisë dhe grupi hetimor, i cili po punon për zbardhjen e shkaqeve të aksidentit./Euronews/

Sport

Aston Villa fiton Ligën e Evropës

Published

58 minutes ago

May 21, 2026

UBTNews

Aston Villa është fituese e Ligës së Evropës pasi në finale mposhti Freiburgun me rezultat bindës 3-0.

Skuadra angleze e nisi më mirë ndeshjen dhe krijoi raste të shumta që në minutat e para, me Morgan Rogers që ishte vazhdimisht rrezik për mbrojtjen kundërshtare. Freiburg pati rastin e tij më të mirë në minutën e 17-të, por nuk arriti të shënojë, dhe ky moment u konsiderua vendimtar për rrjedhën e lojës.

Goli i parë erdhi në minutën e 41-të kur Youri Tielemans shënoi pas asistimit të Morgan Rogers. Në fund të pjesës së parë, Emiliano Buendia dyfishoi epërsinë me një gol të bukur, duke çuar Aston Villën në pushim me avantazh 2-0.

Në pjesën e dytë, Freiburg tentoi të rikthehej në lojë, por Aston Villa e mbylli përfundimisht ndeshjen në minutën e 58-të, kur Morgan Rogers realizoi golin e tretë pas asistimit të Buendias.

Me këtë fitore, Aston Villa e mbyll sezonin evropian me trofe, duke treguar dominim në finale, ndërsa Freiburg nuk arriti të përballojë ritmin dhe cilësinë e kundërshtarit.

Ky është trofeu i parë i Ligës së Evropës për Aston Villën pas 44 vitesh, ndërsa trajneri Unai Emery e fiton këtë kompeticion për herë të pestë në karrierën e tij.

Lajmet

Nis votimi me postë për diasporën

Published

1 hour ago

May 21, 2026

UBTNews

Nga sot ka nisur votimi me postë për shtetasit e Kosovës që janë regjistruar paraprakisht për të marrë pjesë në zgjedhjet e 7 qershorit.

Sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, rreth 105 mijë qytetarë pritet të votojnë përmes postës në këto zgjedhje.

Zëdhënësi i KQZ-së, Valmir Elezi, ka bërë të ditur se deri të mërkurën janë përgatitur rreth 75 mijë pako me fletëvotime, ndërsa rreth 30 mijë të tjera janë dërguar të enjten.

Çdo pako përmban fletëvotimin, zarfin e fshehtësisë, zarfin kthyes dhe udhëzuesin për procedurën e votimit. Sipas KQZ-së, secila dërgesë ka numër gjurmimi, në mënyrë që votuesit të mund të përcjellin vendndodhjen e pakos së tyre.

Votimi përmes postës do të zgjasë deri më 6 qershor. KQZ u ka bërë thirrje votuesve që t’i dërgojnë me kohë fletëvotimet, për të shmangur vonesat në arritjen e tyre për numërim në Kosovë.

Për këtë proces, KQZ ka vendosur kuti postare në 22 shtete të ndryshme, përfshirë Gjermaninë, Zvicrën, SHBA-në, Turqinë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shqipërinë.

Aktualitet

Trump dhe Netanyahu përplasen për qasjen ndaj Iranit

Published

1 hour ago

May 21, 2026

UBTNews

Presidenti amerikan Donald Trump zhvilloi një bisedë të tensionuar me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu të martën, duke reflektuar dallimet mes tyre për mënyrën se si duhet të vazhdohet me luftën dhe tensionet ndaj Iranit, raportojnë burime amerikane sipas CNN.

Sipas një zyrtari amerikan, kjo nuk ishte biseda e parë mes dy liderëve gjatë ditëve të fundit. Gjatë një telefonate të zhvilluar të dielën, Trump kishte bërë të ditur se kishte gjasa të vazhdonte me sulme të reja të targetuara ndaj Iranit në fillim të javës. Operacioni, sipas raportimeve, pritej të quhej “Operacioni Sledgehammer”.

Megjithatë, rreth 24 orë pas asaj bisede, Trump njoftoi se po pezullonte sulmet e planifikuara për të martën, me kërkesë të aleatëve të Gjirit Persik, përfshirë Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Burime amerikane dhe persona të njohur me situatën thanë se vendet e Gjirit kanë qenë në kontakt të vazhdueshëm me Shtëpinë e Bardhë dhe ndërmjetës pakistanezë për të krijuar një kornizë që mund të hapte rrugë për negociata të mëtejshme diplomatike me Iranin.

“Jemi në fazat përfundimtare me Iranin. Do të shohim çfarë do të ndodhë,” deklaroi Trump para gazetarëve të mërkurën.

“Do të kemi ose një marrëveshje, ose do të bëjmë disa gjëra paksa të ashpra. Por shpresoj që kjo të mos ndodhë,” shtoi ai.

Negociatat në vazhdim kanë shkaktuar pakënaqësi te kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, i cili prej kohësh ka mbështetur një qasje më agresive ndaj Teheranit. Sipas burimeve amerikane dhe izraelite, Netanyahu beson se çdo vonesë vetëm sa i jep avantazh Iranit.

Gjatë bisedës njëorëshe të së martës, Netanyahu i shprehu Trumpit zhgënjimin e tij për shtyrjen e sulmeve dhe argumentoi se presidenti amerikan duhet të vazhdonte sipas planit fillestar.

Burime izraelite thanë se Netanyahu kërkoi rifillimin e veprimeve ushtarake, ndërsa dallimet mes dy liderëve u bënë të qarta: Trump dëshiron të shohë nëse mund të arrihet një marrëveshje diplomatike, ndërsa Netanyahu priste vazhdimin e aksioneve ushtarake kundër Iranit./CNN/