Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Rajoni

UBT në qendër të artit bashkëkohor: Ekspozitë me karakter ndërkombëtar në Austri në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit

Published

on

By

Në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, është prezantuar një ekspozitë me karakter ndërkombëtar, e realizuar në Boden, Tirol të Austrisë, si pjesë e festivalit Mediafrische, në bashkëpunim me UBT.

Ekspozita vjen si rezultat i bashkëpunimit artistik ndërmjet profesorëve të UBT-së, Uran Krasniqit dhe Besfort Salihut, duke sjellë një qasje bashkëkohore që ndërthur artin, dizajnin dhe hulumtimin urban.

Ekspozita përbëhet nga dy projekte qendrore me koncept të thellë kritik dhe reflektues:

Projekti “Wear your city (Collective memory of Prishtina)” përfaqëson një hulumtim vizual dhe konceptual mbi arkitekturën e zhdukur dhe simbolet urbane të fshirë të Prishtinës. Përmes këtij projekti dokumentohet memoria kolektive e qytetit, duke i transformuar objektet dhe hapësirat e humbura në një narrativë artistike mbi identitetin urban dhe kujtesën historike.

Ndërkohë, projekti “Truth Absorbed” trajton temën e mjegullimit të së vërtetës në epokën bashkëkohore, duke reflektuar mbi mënyrën se si qytetari përballet me një realitet të transformuar, të fragmentuar dhe shpesh të paqartë në kontekstin e shoqërisë moderne.

Pjesëmarrja e studentëve dhe artistëve të lidhur me UBT-në në një festival ndërkombëtar si Mediafrische në Austri, dëshmon angazhimin e institucionit për ndërkombëtarizimin e artit dhe dizajnit, si dhe për krijimin e platformave ku talentet e reja mund të shprehin idetë e tyre në skenën globale.

Ky aktivitet konfirmon edhe një herë rolin e UBT-së si një qendër e rëndësishme e kreativitetit, inovacionit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar në fushën e artit dhe dizajnit bashkëkohor.

Continue Reading

Lajmet nga UBT

Profesori i UBT-së, Arian Kadriu pjesë e një publikimi shkencor në Fondazione Machiavelli mbi misionet e paqes

Published

on

By

Profesori i UBT-së dhe Prodekan i Fakultetit të Studimeve të Sigurisë, Arian Kadriu, ka publikuar një punim shkencor në bashkautori me gjeneralin Giuseppe Morabito, të titulluar “Gli italiani nella KFOR in Kosovo: un modello per le missioni di pace”, i botuar në Fondazione Machiavelli.

Punimi analizon rolin e misionit të KFOR-it në Kosovë pas luftës së vitit 1999, me fokus të veçantë kontributin e Italisë në operacionet e paqes, stabilitetit dhe rindërtimit institucional në Kosovë. Studimi trajton gjithashtu dimensionin civil-ushtarak (CIMIC), si dhe rëndësinë e bashkëpunimit me komunitetet lokale në ndërtimin e besimit dhe sigurisë afatgjatë.

Autori thekson se modeli italian në kuadër të KFOR-it paraqet një qasje të suksesshme të ndërthurjes së forcës ushtarake me ndjeshmërinë humanitare dhe bashkëpunimin civil, duke ofruar një shembull të rëndësishëm për misionet paqeruajtëse në të ardhmen.

Pjesëmarrja dhe kontributi akademik i Prof. Arian Kadriut në këtë publikim ndërkombëtar dëshmon angazhimin e tij në fushën e studimeve të sigurisë dhe rolin aktiv të UBT-së në debatet shkencore globale mbi paqen dhe sigurinë ndërkombëtare.

Continue Reading

Vendi

Numërimi i votave në Kosovë drejt fundit, LVV pritet të marrë 51 ulëse

Published

on

Numërimi i votave për partitë politike dhe kandidatët për deputetë po shkon drejt përfundimit në Kosovë.

Në Qendrat Komunale të Numërimit procesi tashmë ka përfunduar, ndërsa në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve ka përfunduar numërimi i votave të përfaqësive politike dhe po vazhdon ai i votave me postë. Ende nuk ka filluar numërimi i votave të personave me nevoja të veçanta dhe votave me kusht.

Sipas të dhënave të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), rreth 92% e votave janë numëruar, ndërsa pjesa e mbetur prej rreth 8% mund të sjellë ndryshime të vogla në renditjen përfundimtare të kandidatëve dhe mandateve.

Sipas projeksioneve aktuale, Lëvizja Vetëvendosje pritet të fitojë 51 ulëse në Kuvendin e Kosovës. Në listën e kandidatëve që aktualisht janë në zonën e sigurt për mandat janë Jeton Raka, Valon Peci, Naim Bardiqi dhe Drita Pajaziti, ndonëse renditja mund të ndryshojë me votat e mbetura.

Jashtë listës, por shumë afër mandatit, mbeten edhe kandidatë të tjerë si Fitim Haziri, Sylejman Meholli, Egzon Azemi dhe të tjerë, me diferenca të vogla votash.

Partia Demokratike e Kosovës pritet të ketë 23 mandate, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës deri tani ka të sigurta 19 ulëse. Për shkak të vazhdimit të numërimit të votave me postë, këto numra ende mund të pësojnë ndryshime të vogla.

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka siguruar 7 ulëse, ndërsa në disa raste kuota gjinore ka ndikuar në përbërjen përfundimtare të deputetëve.

KQZ pritet t’i shpallë rezultatet përfundimtare më 26 qershor, ndërsa certifikimi i tyre planifikohet deri më 6 korrik.

Pas përfundimit të procesit zgjedhor, sfidë mbetet formimi i institucioneve të reja dhe zgjedhja e presidentit, për të cilën do të nevojiten marrëveshje ndërmjet partive politike.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Hysri Selimi dënohet me 6 vjet burg për spiunazh për BIA-n

Published

on

Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur aktgjykim dënues ndaj Hysri Selimit, duke e dënuar me 6 vjet burgim për veprën penale të spiunazhit.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës, e ngritur më 9 shtator 2025, Selimi dyshohej se nga nëntori 2009 deri në arrestimin e tij më 6 maj 2025 ka bashkëpunuar me Agjencinë e Inteligjencës dhe Sigurisë së Serbisë (BIA), duke mbledhur dhe dërguar informacione të ndryshme me interes për këtë shërbim.

Në aktakuzë thuhet se ai ka raportuar për ish-pjesëtarë të UÇK-së, zhvillimet gjatë luftës, si dhe për persona të radikalizuar dhe pjesëmarrjen e tyre në konfliktin në Siri. Po ashtu, pretendohet se ai ka udhëtuar në Siri në vitin 2015 dhe më pas ka vazhduar komunikimin me zyrtarë të BIA-s pas kthimit në Kosovë.

Prokuroria ka pretenduar se për këto veprime ai është shpërblyer financiarisht dhe është pajisur me mjete komunikimi për kontakt me zyrtarët e shërbimit serb të inteligjencës.

Gjykata ka bërë të ditur se dënimi me burg do të ekzekutohet pas plotfuqishmërisë së aktgjykimit.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara