Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Vendi

Rriten çmimet e derivateve , nafta arrin në 1.60 euro për litër

Published

on

Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ka publikuar çmimet maksimale të lejuara të derivateve të naftës për 17 korrik.

Sipas njoftimit, çmimi maksimal i naftës është 1.60 euro për litër, katër centë më shumë krahasuar me një ditë më parë, kur ishte 1.56 euro.

Është shtrenjtuar edhe benzina, e cila sot mund të shitet deri në 1.43 euro për litër, tre centë më shumë se të enjten, kur kushtonte 1.40 euro.

Ndërkaq, çmimi i gazit mbetet i pandryshuar në 0.60 euro për litër.

Çmimet hyjnë në fuqi nga ora 10:00 dhe vlejnë për 24 orë./A.K/

Continue Reading

lajme

Rangimi prestigjioz Times Higher Education 2026 konfirmon UBT-në si lider në arsimin e lartë dhe zhvillimin e qëndrueshëm

Published

on

By

Rangimet ndërkombëtare vazhdojnë ta pozicionojnë UBT-në si institucionin lider të arsimit të lartë në Kosovë dhe si institucioni më i suksesshëm në rajon. Përmes ekselencës në arsim, shkencë, teknologji, inovacion dhe ndikimit në shoqëri, UBT ka forcuar edhe më tej reputacionin e tij global, gjë që është dëshmuar edhe në rangimet e fundit në Times Higher Education Impact Rankings 2026, një nga vlerësimet më prestigjioze në botë për universitetet.

Ky rangim vlerëson jo vetëm cilësinë akademike, por edhe ndikimin real të institucioneve në shoqëri, ekonomi, mjedis dhe inovacion.

Në edicionin e vitit 2026, UBT është renditur në grupin 801–1000 të institucioneve me ndikimin më të madh në botë, duke konfirmuar rolin e tij si një kontribuues aktiv në adresimin e sfidave globale.

Një tregues tjetër domethënës i këtij vlerësimi është fakti se UBT është vlerësuar në të 17 Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm, duke dëshmuar se ndikimi i tij shtrihet në një gamë të gjerë fushash – nga arsimi, shkenca dhe inovacioni, deri te mbrojtja e mjedisit, zhvillimi ekonomik dhe përfshirja sociale.

Ndër rezultatet më të mira, UBT i ka arritur në SDG 6, SDG 7, SDG 9, SDG 13 dhe SDG 15 (301–400), fusha që lidhen me menaxhimin e qëndrueshëm të ujit, energjinë e pastër, industrinë dhe inovacionin, veprimin për klimën dhe mbrojtjen e ekosistemeve tokësore.

UBT ka arritur rezultate të dukshme në këto fusha:

  • SDG 1 dhe SDG 2 – lufta kundër varfërisë dhe urisë (201–300)
  • SDG 3 – shëndet dhe mirëqenie (601–800)
  • SDG 4 – arsim cilësor (1001+)
  • SDG 5 – barazi gjinore (801–1000)
  • SDG 6 – ujë i pastër dhe kanalizime (301–400)
  • SDG 7 – energji e pastër (301–400)
  • SDG 8 – punë dinjitoze dhe rritje ekonomike (601–800)
  • SDG 9 – industri, inovacion dhe infrastrukturë (301–400)
  • SDG 10 – reduktim i pabarazive (601–800)
  • SDG 11 – qytete dhe komunitete të qëndrueshme (401–600)
  • SDG 12 – konsum dhe prodhim i përgjegjshëm (401–600)
  • SDG 13 – veprim për klimën (301–400)
  • SDG 14 – jeta nën ujë (401+)
  • SDG 15 – jeta tokësore (301–400)
  • SDG 16 – paqe, drejtësi dhe institucione të forta (601–800)
  • SDG 17 – partneritete për qëllimet (1001–1500)

Rangimet në Times Higher Education Impact Rankings 2026 konfirmojnë edhe një herë rolin e UBT-së si një institucion lider në rajon, i angazhuar në mënyrë të vazhdueshme për zhvillim të qëndrueshëm, inovacion dhe ndikim real në shoqëri.

Continue Reading

Vendi

Policia sekuestron armë, tetë thika dhe mjete të tjera të kundërligjshme në Skenderaj

Published

on

Policia e Kosovës ka sekuestruar armë, mjete të ftohta dhe gjësende të tjera të kundërligjshme gjatë një aksioni të zhvilluar në zonën e Skenderajt.

Sipas njoftimit të Policisë në Rajonin e Mitrovicës së Jugut, aktiviteti është realizuar nga Njësia për Reagim të Shpejtë (NJRSh), në bashkëpunim me njësi të tjera policore, në kuadër të masave për garantimin e rendit dhe sigurisë publike gjatë sezonit veror.

Gjatë kontrolleve të automjeteve dhe personave të dyshuar janë sekuestruar një armë zjarri, tetë thika, një radiolidhje, një maskë, tri shufra metalike, si dhe gjësende të tjera që dyshohet se janë përdorur ose ishin të destinuara për kryerjen e veprave penale.

Personat e dyshuar janë shoqëruar në stacionin policor, janë intervistuar dhe ndaj tyre janë ndërmarrë veprimet procedurale në koordinim me prokurorët kompetentë.

Policia u ka bërë thirrje qytetarëve të vazhdojnë bashkëpunimin duke raportuar çdo rast të dyshimtë përmes numrit emergjent 192, aplikacionit “Lajmëro Policinë” ose përmes adresës elektronike zyrtare./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Vazhdojnë punimet për rehabilitimin e skarpateve në autostradën “Ibrahim Rugova”

Published

on

Ministria e Infrastrukturës dhe Transportit ka bërë të ditur se po vazhdojnë punimet për rehabilitimin e skarpateve në autostradën “Ibrahim Rugova”.

Sipas ministrisë, punimet janë duke u zhvilluar sipas planit dhe synojnë rritjen e sigurisë në komunikacion, si dhe mbrojtjen e infrastrukturës rrugore.

“Punimet për rehabilitimin e skarpateve po vazhdojnë sipas planit, me qëllim të rritjes së sigurisë në komunikacion dhe mbrojtjes së infrastrukturës rrugore”, thuhet në njoftimin e Ministrisë./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara