Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Lajmet nga UBT

Prof. Veton Zejnullahu: Kosova është në një fazë hibride, jo më tranzicion fillestar, por ende larg demokracisë së konsoliduar

Published

on

By

Në episodin e radhës të podcastit studentor “Inside Politics with Aja”, i realizuar nga studentët e Shkencave Politike në UBT, i ftuar ishte profesori Veton Zejnullahu, i cili trajtoi zhvillimet aktuale politike në Kosovë dhe sfidat e konsolidimit demokratik.

Në analizën e tij, profesori Zejnullahu e përkufizoi situatën politike në vend si një fazë hibride, mes stabilitetit institucional dhe tranzicionit të vazhdueshëm.

“Ne nuk jemi më në fazën emergjente të tranzicionit, sepse kemi kaluar një fillim të rëndësishëm institucional. Por, në të njëjtën kohë, nuk mund të themi se kemi arritur një demokraci të konsoliduar. Jemi në një fazë hibride, dinamike, ku disa mekanizma funksionojnë, ndërsa të tjerët mbeten të brishtë dhe të papërfunduar”.

Ky vlerësim nënvizon një realitet kompleks politik, ku përparimet institucionale bashkëjetojnë me dobësi strukturore. Sipas tij, ndërtimi i një demokracie funksionale nuk matet vetëm me ekzistencën e institucioneve, por me mënyrën se si ato funksionojnë në praktikë dhe sa janë të qëndrueshme ndaj krizave politike.

Në vijim, ai theksoi se një nga problemet më të mëdha të sistemit politik në Kosovë është personalizimi i skajshëm i partive politike.

“Partitë politike në Kosovë funksionojnë më shumë si mekanizma elektoralë sesa si struktura ideologjike. Votuesit shpesh nuk votojnë për programe apo ide, por për liderë të caktuar. Kjo e dobëson zhvillimin e demokracisë së brendshme partiake dhe e zhvendos fokusin nga politikat tek individët”.

Diskutimi në këtë episod ofroi një pasqyrë kritike dhe analitike mbi realitetin politik në Kosovë, duke i ndihmuar studentët të kuptojnë më thellë sfidat e demokracisë dhe rolin e tyre në këtë proces.

Ju ftojmë të ndiqni episodin e plotë: Inside Politics with Aja

Continue Reading

Vendi

Akil Gjakova mbetet pa medalje, Kosova kthehet me të artën e Distrisë

Published

on

By

Dita e dytë e Kampionatit Evropian të xhudos në Gjeorgji nuk ka sjellë medalje të reja për ekipin e Kosovës, pasi Akil Gjakova u mposht në sekondat e fundit të luftës për vendin e tretë.

Gjakova, i cili garoi në kategorinë deri në 73 kilogramë, e nisi ditën me dy fitore të rëndësishme ndaj garuesve nga Austria dhe Britania e Madhe, por lufta maratonë me këtë të fundit ndikoi në energjinë e tij për çerekfinalen kundër legjendës gjeorgjiane, Lasha Shavdatiashvili.

Edhe pse arriti të rikthehej me një fitore në repesazh ndaj moldavit Adil Osmanov, Akili u ndal në duelin për medaljen e bronztë nga turku Bilal Çiloglu, i cili shfrytëzoi një moment pakujdesie për të fituar me “Uazari”.

Në këtë kampionat u paraqitën edhe Dardan Cena dhe Laura Fazliu, por pa arritur të lënë gjurmë.

Cena u eliminua nga kampioni olimpik i Azerbajxhanit pas një fitoreje fillestare, ndërsa Laura Fazliu dëshpëroi me një eliminim të papritur që në luftën e parë kundër sllovenes Kaja Kajzer. Megjithatë, bilanci i Kosovës mbetet pozitiv falë Distria Krasniqit, e cila të enjten u shpall kampione e Evropës në kategorinë deri në 52 kilogramë.

Ky sukses i Distrisë bën që Kosova të fitojë medalje në kampionatet evropiane për të 14-tin vit radhazi, duke konfirmuar nivelin e lartë në mesin e 400 xhudistëve pjesëmarrës në Tbilisi.

Continue Reading

Vendi

Kuvendi i Kosovës voton unanimisht: FSK dërgohet në mision paqeruajtës në Gaza

Published

on

By

Me 89 vota pro dhe asnjë kundër, Kuvendi i Kosovës ka miratuar sot vendimin për dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës në kuadër të Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese në Gaza.

Ky mision vjen si mbështetje për zbatimin e planit gjithëpërfshirës për përfundimin e konfliktit në këtë rajon.

Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, theksoi se ky hap konfirmon besueshmërinë e lartë që FSK-ja ka krijuar te aleatët ndërkombëtarë.

Sipas tij, personeli i FSK-së do të operojë nën një komandë të unifikuar ndërkombëtare, duke kontribuar drejtpërdrejt në stabilitetin dhe paqen në përputhje me mandatin e dhënë.

Continue Reading

Lajmet

Përmbyllet gara “Ushtari më i mirë 2026”: Elvis Qitaku i FSK-së dhe Hil Mala nga Shqipëria shpallen fitues

Published

on

By

Në një ceremoni solemne, Forca e Sigurisë së Kosovës ka shpallur sot fituesit e garës ndërkombëtare “Ushtari më i mirë 2026”, pas një sfide intensive dyjavore.

Gara, e cila u zhvillua nga 13 deri më 17 prill, bëri bashkë 44 konkurrentë, ku gjysma ishin pjesëtarë të FSK-së dhe pjesa tjetër ushtarakë nga vendet partnere si SHBA-të (Ajova dhe Corps V), Mbretëria e Bashkuar, Italia, Kroacia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut.

Në kategorinë e FSK-së, titullin e më të mirit e rrëmbeu Elvis Qitaku nga Regjimenti i Dytë i Këmbësorisë, i ndjekur nga Ismail Ahmeti në vendin e dytë dhe Sead Veseli në vendin e tretë. Ndërkohë, te radhët e ndërkombëtarëve, ushtarakët e Republikës së Shqipërisë dominuan plotësisht podiumin. Hil Mala u shpall “Ushtari më i mirë ndërkombëtar 2026”, ndërsa vendi i dytë dhe i tretë u takuan kolegëve të tij, Hambel Peçi dhe Marjus Cauli.

Gjatë kësaj gare, ushtarakët u sfiduan në disiplina të rënda si testi fizik, navigimi tokësor, gjuajtja me armë, kalimi i poligonit të besueshmërisë dhe marshimi.

Pjesëmarrja e ushtrive të NATO-s në këtë aktivitet u vlerësua si një dëshmi e qartë e profesionalizmit të FSK-së dhe ndërveprueshmërisë së lartë me partnerët euroatlantikë.

Continue Reading

Të kërkuara