Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Related Topics:
Continue Reading

Vendi

Dhunim në Gjilan, viktima dërgohet në QKUK

Published

9 minutes ago

on

July 15, 2026

By

Në Gjilan dyshohet se ka ndodhur një dhunim, sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës.

Policia njofton se është duke e trajtuar rastin. Ndërsa, viktima me urdhër të prokurorit është dërguar në QKUK në Prishtinë për ekzaminime më të hollësishme mjekësore. Rasti është nën hetime.

Në raportin e policisë nuk ka më shumë informata nëse ka ndonjë të dyshuar deri më tani.

Continue Reading

Lajmet

Spanja mposht Francën dhe siguron finalen

Published

17 minutes ago

on

July 15, 2026

By

Kampione e Evropës dhe tashmë finaliste e Botërorit 2026. Kombëtarja e Spanjës ka siguruar biletën e madhe për në finalen e Kupës së Botës, pas një fitoreje bindëse dy me zero ndaj Francës të martën mbrëma në Dallas. Spanjollët dominuan plotësisht lojën që nga minuta e parë, duke lënë në hije yjet e Francës si Kylian Mbappe, Ousmane Dembele dhe Michael Olise, të cilët dështuan të gjenin rrugën e rrjetës përballë një Spanje tërësisht superiore.

Rrugën drejt finales e hapi Mikel Oyarzabal në minutën e 22-të, duke u treguar i saktë nga pika e bardhë e penalltisë. Kjo e fundit u sigurua nga talenti Lamine Yamal, i cili u pengua brenda zonës nga Lucas Digne gjatë një tentative për të larguar topin. Ky ishte goli i pestë në këtë kampionat për Oyarzabal, i cili e dërgoi ekipin në pushim me epërsi minimale.

Me të filluar pjesa e dytë, në minutën e 58-të, Pedro Porro vulosi fatin e takimit duke shënuar golin e dytë dhe duke siguruar finalen e parë të Spanjës në një Botëror që nga viti 2010, kur u shpallën kampionë bote.

Në krahun tjetër, kjo humbje shënon një dështim të madh për Francën, e cila humb mundësinë për të luajtur në finalen e saj të tretë radhazi, pas titullit të fituar në vitin 2018 dhe finales dramatike të katër viteve më parë kundër Argjentinës. Pavarësisht eliminimit, ylli francez Kylian Mbappe e mbyll këtë Botëror me tetë gola të shënuar, po aq sa ka realizuar edhe legjenda Lionel Messi. /E.A/

 

Continue Reading

lajme

Sot mot i ngrohtë, por me mundësi për stuhi pasdite

Published

25 minutes ago

on

July 15, 2026

By

Dita e sotme pritet të nisë me mot të ngrohtë dhe me diell, por pasdite situata do të ndryshojë me shtimin gradual të vranësirave.

Sipas parashikimeve, orët e pasdites mund të sjellin riga lokale shiu, shtrëngata të izoluara dhe mundësi për shkarkime rrufesh në disa zona të vendit.

Temperaturat minimale për sot do të lëvizin mes 11 dhe 14 gradë Celsius, ndërsa ato maksimale do të mbërrijnë nga 28 deri në 32 gradë Celsius.

Era do të fryjë kryesisht nga jugperëndimi, por gjatë momenteve me stuhi ajo mund të pësojë përforcime të përkohshme dhe të fryjë me hov. /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

Trump kërcënon Iranin me shkatërrim nëse refuzon bisedimet

Published

34 minutes ago

on

July 15, 2026

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka ashpërsuar skajshëm retorikën ndaj Iranit, duke kërcënuar se javën e ardhshme do të godasë direkt urat dhe termocentralet e vendit nëse Teherani zyrtar refuzon të ulet në tryezën e bisedimeve.

Ky paralajmërim i fortë vjen në një moment tejet kritik, ndërsa të dyja vendet po shkëmbejnë sulme ushtarake për të katërtën ditë radhazi. Gjatë një interviste të transmetuar në emisionin “Special Report with Bret Baier” në Fox News, Trump deklaroi prerë se gjërat do të përkeqësohen shumë për Iranin javën e ardhshme dhe se infrastruktura e tyre energjetike dhe ajo e transportit do të rrëzohen plotësisht nëse nuk ka negociata.

Ai shtoi se negociatorët amerikanë u kanë përcjellë homologëve iranianë mesazhin e qartë se është më mirë të arrijnë një marrëveshje, ose përndryshe nuk do t’u mbetet asgjë, duke saktësuar se goditjen e objektivave të energjisë po e ruan për në fund.

Ky kërcënim i hapur për të goditur infrastrukturën civile ka ngritur menjëherë alarme të kuqe në arenën ndërkombëtare. Kur Trump bëri paralajmërime të ngjashme gjatë muajit prill, shefi i OKB-së për të drejtat e njeriut, Volker Türk, reagoi ashpër duke kujtuar se sipas ligjit ndërkombëtar dhe Konventave të Gjenevës të vitit 1949, sulmet e qëllimshme ndaj civilëve dhe strukturave jetike për ta konsiderohen krime lufte.

Pavarësisht këtyre paralajmërimeve, Uashingtoni ka vazhduar me hapa konkretë në terren. Trump ka vendosur të tërhiqet nga kërcënimi i mëparshëm për vendosjen e një tarife prej 20% mbi anijet në Ngushticën strategjike të Hormuzit, duke njoftuar se kjo taksë do të zëvendësohet me marrëveshje masive tregtare dhe investimesh me shtetet e Gjirit.

Megjithatë, vetëm pak orë pas këtij njoftimi, Shtetet e Bashkuara kanë rifilluar bllokadën e plotë të porteve iraniane. Ky përshkallëzim i shpejtë i dhunës dhe bllokada detare kanë paralizuar thuajse tërësisht lëvizjen e tankerëve në Ngushticën e Hormuzit, duke shkaktuar menjëherë një rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës në tregjet globale. /Reuters/

Continue Reading

Të kërkuara