Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Vendi

Policia e Kosovës apelon për kujdes nga mesazhet mashtruese dhe dokumentet e falsifikuara

Published

on

By

Policia e Kosovës u ka bërë thirrje qytetarëve për kujdes të shtuar pasi janë diktuar mesazhe mashtruese dhe dokumente të falsifikuara, të cilat po qarkullojnë duke keqpërdorur në mënyrë të paautorizuar emrin, logot, vulat dhe nënshkrimet e institucioneve vendëse.

Autoritetet sqarojnë se dokumentet e tilla nuk përfaqësojnë njoftime zyrtare të Policisë së Kosovës, ndaj u kërkohet qytetarëve që të mos u përgjigjen kërkesave të dyshimta, të mos ndajnë të dhëna personale apo bankare dhe të mos dërgojnë informacione përmes adreshash të paverifikuara.

Aktualisht, Policia po ndërmerr të gjitha veprimet e nevojshme hetimore për trajtimin e rastit dhe identifikimin e personave përgjegjës, ndërsa rikujton se çdo informacion zyrtar duhet të merret vetëm përmes kanaleve zyrtare institucionale.

Këshillat e Policisë për qytetarët:

Udhëzime të menjëhershme: Shmangni klikimin në linqe të dyshimta, mos jepni të dhëna bankare apo personale dhe mos hapni faqe që kërkojnë pagesa përmes SMS-ve.

Veprimet në rast se pranoni mesazhe të tilla: Fshijeni mesazhin menjëherë, raportojeni te autoritetet dhe kontaktoni bankën tuaj nëse keni ndarë të dhëna financiare.

Rastet e mashtrimeve mund të raportohen në polici përmes aplikacionit “Lajmëro Policinë” ose duke telefonuar në numrin pa pagesë 192.

 

Continue Reading

Vendi

UBT në IOFOS 2026: Profesoresha Miranda Sejdiu Abazi prezanton hulumtimin në Portugali

Published

on

By

Prof. Miranda Sejdiu Abazi ka përfaqësuar komunitetin akademik me prezantimin e punimit të saj shkencor në kongresin trevjeçar të Organizatës Ndërkombëtare për Odonto-Stomatologjinë Forenzike (IOFOS 2026), i cili u mbajt në Lisbonë të Portugalisë.

Hulumtimi i saj i paraqitur përmes posterit shkencor me titull “Sex-related morphological trends of palatal rugae in adolescents and their forensic identification value” (PP23), trajton rëndësinë e karakteristikave morfologjike të qiellzës në identifikimin forenzik, si dhe dallimet gjinore te moshat adoleshente.

Punimi i Prof. Sejdiu Abazi është përfshirë gjithashtu në përmbledhjen zyrtare të punimeve (Proceedings) të Kongresit IOFOS 2026, duke shënuar një tjetër arritje të rëndësishme në veprimtarinë e saj kërkimore-shkencore në fushën e odontologjisë forenzike.

Pjesëmarrja në këtë ngjarje supreme ndërkombëtare i shërbeu shkëmbimit të përvojave akademike, prezantimit të gjetjeve shkencore dhe krijimit të urave të bashkëpunimit me ekspertë e profesionistë të fushës nga e gjithë bota.

Continue Reading

Vendi

Vdes në moshën 76-vjeçare Flora Brovina

Published

on

By

Lajm i plotësuar:

Ka ndërruar jetë në moshën 76-vjeçare aktivistja e shquar për të drejtat e njeriut, poetja, pediatrja dhe ish-deputetja e Kuvendit të Kosovës, Flora Brovina.

Flora Brovina u lind në Skenderaj dhe kreu shkollimin e mesëm në Prishtinë, ndërsa studimet për mjekësi i ndoqi mes Beogradit dhe Prishtinës. Specializimin në fushën e pediatrisë e përfundoi në Zagreb. Para se t’i përkushtohej mjekësisë, ajo punoi edhe si gazetare në të përditshmen “Rilindja”.

Gjatë viteve të vështira të dekadës së ’90-ta, Brovina u shqua për angazhimin e saj humanitar dhe shoqëror. Në vitin 1992 ajo themeloi Lidhjen e Gruas Shqiptare, duke dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtjen dhe fuqizimin e të drejtave të grave.

Më 20 prill të vitit 1999, gjatë luftës në Kosovë, ajo u rrëmbye nga banesa e saj nga paramilitarët serbë dhe u dërgua në burgun e Pozharevcit në Serbi, ku u dënua me 12 vjet burgim politik. Pas një presioni të madh ndërkombëtar, ajo u lirua në nëntor të vitit 2000, për t’u kthyer në Kosovë ku vazhdoi pa ndërprerë veprimtarinë humanitare dhe politike.

Përveç mjekësisë dhe politikës, Flora Brovina la gjurmë të thella edhe në letrat shqipe si poete dhe kryetare e Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës. Ajo botoi disa përmbledhje me poezi, ndër të cilat shquhen “Verma emrin tim” (1973), “Bimë e zë” (1979) dhe “Mat e çmat” (1995), ndërsa krijimtaria e saj poetike është përfshirë në antologji të ndryshme dhe është përkthyer në disa gjuhë të huaja.

Në jetën politike pasluftës, Brovina shërbeu për disa legjislatura si deputete e Kuvendit të Kosovës nga radhët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK).

Aktivistja kosovare për të drejtat e njeriut dhe poetja Flora Brovina (djathtas) del nga Gjykata e Qarkut, e shoqëruar nga një roje, në qytetin e Nishit në Serbinë qendrore, më 14 shtator 2000. Brovina ishte dënuar nga një gjykatë e shkallës më të ulët me 12 vjet burgim për ndihmë të pretenduar ndaj “terroristëve” gjatë konfliktit në Kosovë, por Gjykata Supreme e Serbisë e anuloi vendimin dhe urdhëroi rigjykimin e çështjes.

Reuters

Aktivistja për të drejtat e njeriut dhe poetja nga Kosova, Flora Brovina, qëndron në një furgon policie ndërsa largohet nga Gjykata e Qarkut në qytetin e Nishit, në Serbinë qendrore, më 14 shtator 2000. Brovina ishte dënuar nga një gjykatë e shkallës së parë me 12 vjet burgim për ndihmë të pretenduar ndaj “terroristëve” gjatë konfliktit në Kosovë, por Gjykata Supreme e Serbisë e anuloi vendimin dhe urdhëroi një gjykim të ri.

 

Continue Reading

Lajmet

Shtyhet seanca për Masakrën e Mejës për shkak të mungesës së tre avokatëve

Published

on

By

Seanca fillestare në rastin e Masakrës së Mejës, ku 53 persona akuzohen për krime lufte ndaj popullsisë civile, është shtyrë meqë në sallën e gjyqit nuk ishin të pranishëm tre avokatë mbrojtës.

Trupi gjykues konstatoi se në mungesë të avokatëve Valon Hasani, Uresa Restelica dhe Laur Prenaj nuk janë plotësuar kushtet ligjore për vazhdimin e procedurës.

“Nuk jemi në kushte me proceduar tutje. Planifikoj që seanca e ardhshme të jetë më 25 shtator, ora 08:30”, deklaroi gjyqtarja Violeta Namani-Hajra.

Gjykimi për këtë rast po zhvillohet në mungesë, ku të akuzuarit përfaqësohen përmes mbrojtësve të tyre ligjorë. Aktakuza e ngritur në dhjetor të vitit 2023 dhe e plotësuar në prill të vitit 2024 ngarkon 53 persona, me në krye Momir Stojanoviqin, ish-shef i Departamentit për Siguri në Komandën e Korpusit të Prishtinës. Në mesin e të akuzuarve janë edhe Franko Simatoviq “Frenki”, Sreten Çamoviq, Verolub Zhivkoviq, Illija Todorov dhe Dragan Zhivanoviq.

Sipas aktakuzës, gjatë datave 27-29 prill 1999, forcat ushtarake, policore dhe paramilitare serbe ndërmorën një operacion ku kryen vrasje masive të civilëve, dëbim të popullsisë, plaçkitje dhe shkatërrim të pasurisë në disa fshatra të Gjakovës. Vetëm në fshatin Mejë u vranë 270 civilë shqiptarë, ndërsa 13 persona vazhdojnë të jenë ende të pagjetur.

Seanca e radhës në Gjykatën Themelore të Prishtinës është caktuar të mbahet më 25 shtator, në ora 08:30.

Continue Reading

Të kërkuara