Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Vendi

PDK po vazhdon qëndrimin para Qeverisë me kërkesën për Kurtin: “Eja në Kuvend”

Published

on

By

Partia Demokratike e Kosovës po vazhdon qëndrimin para ndërtesës së Qeverisë së Kosovës, me kërkesën e njëjtë drejtuar kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, që të rikthehet në Kuvend. Përmes një postimi në Facebook, PDK-ja i ka kërkuar atij të hapë rrugën për funksionimin e institucioneve.

“Edhe sot jemi para Qeverisë: Albin, eja në Kuvend dhe hape rrugën për rikthimin e rendit kushtetues. Mos e mbaj peng shtetin, institucionet dhe interesin e qytetarëve për kalkulimet e tua politike”, thuhet në postimin e këtij subjekti politik.

Partia Demokratike e Kosovës dhe Aleanca kanë vazhduar me kërkesën për vazhdimin e seancës për konstituimin e Kuvendit, ndërsa kanë akuzuar Lëvizjen Vetëvendosje për bllokim të procesit. Të dielën, deputetët kanë tentuar të hyjnë në sallën e Kuvendit, por dera ka qenë e mbyllur. Ligjvënësit e këtij blloku kanë theksuar se nëpërmjet këtyre veprimeve po thellohet kriza shtetërore.

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka ftuar krerët e partive politike në takim, porse të gjithë e kanë refuzuar. Të dielën ajo ka shprehur keqardhje që Partia Demokratike e Kosovës dhe Aleanca kanë refuzuar ftesat për takimin e së martës. Ajo ka deklaruar se vullneti i qytetarëve është shprehur qartë përmes proceseve zgjedhore dhe se udhëheqësit politikë e kanë për detyrë ta jetësojnë atë.

Deri më tani, deputetët janë thirrur dy herë për konstituimin e legjislaturës së dalë nga zgjedhjet e 7 qershorit. Edhe pse ligjvënësit kanë dhënë betimin zyrtar, procesi ka ngecur te propozimi për kryetarin e Kuvendit. Kurti e ka arsyetuar mospaqitjen e propozimit nga ana e vet me mungesën e një marrëveshjeje politike për postin e presidentit, duke argumentuar se pa këtë ujdi rrezikohet konsumimi i afatit 60-ditor dhe shkuarja e sërishme në zgjedhje të parakohshme.

Nga ana tjetër, kryesuesi i seancës konstitutive, Avni Dehari nga Lëvizja Vetëvendosje, ka bërë thirrje për dialog. Përmes një shkrimi në Facebook, ai ka paralajmëruar: “Çdo përpjekje për ta vazhduar seancën pa një marrëveshje politike vetëm sa e tensionon më tej situatën dhe e rrit rrezikun e përplasjeve, madje edhe të konfliktit fizik brenda sallës së Kuvendit”.

Pavarësisht se Lëvizja Vetëvendosje bashkë me komunitetet i posedon votat e nevojshme për konstituimin e parlamentit dhe votimin e ekzekutivit, zgjedhja e presidentit kërkon praninë e të paktën 80 deputetëve në dy raundet e para, çka në rast dështimi brenda 60 ditësh do ta çonte vendin automatikisht në zgjedhje të reja. Skena politike në vend mbetet e bllokuar në një cikël të vazhdueshëm krizash institucionale që prej fillimit të vitit 2025, çka ka sjellë dështime të njëpasnjëshme në formimin e institucioneve të qëndrueshme. /E.A/

 

Continue Reading

Live

Jared Kushner arrin në Izrael pas bisedave me Hamas-in për planin e paqes

Published

on

By

Siç raporton BBC, i dërguari i Presidentit të SHBA-së Donald Trump për Lindjen e Mesme, Jared Kushner, ka arritur në Izrael, ku pritet të takohet me Kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu. Takimi vjen pasi Kushner zhvilloi biseda të rralla me Hamas-in për të diskutuar zbatimin e planit të paqes për Gazën të mbështetur nga SHBA-ja.

Muajin e kaluar, Bordi i Paqes i Trump-it njoftoi se kishte arritur marrëveshje për “çarmatimin e plotë” të Hamas-it dhe grupeve të tjera të armatosura në Gazë. Sidoqoftë, javën e kaluar Izraeli e hodhi poshtë planin prej 15 pikash të Trump-it, i cili po ashtu kërkon tërheqjen e trupave izraelite dhe rindërtimin e Gazës nën një administratë të re civile palestineze. Tetë vende myslimane publikuan të dielën një deklaratë ku dënojnë refuzimin nga ana e Izraelit.

Trump udhëheq Bordin e Paqes, i cili u krijua si një organizatë ndërkombëtare fillimisht për të sjellë paqe në Gazë, por që më vonë u zgjerua për të përfshirë konfliktet në mbarë botën. Sipas BBC, një zyrtar palestinez tha se dhëndri i Trump-it u takua të dielën në Egjipt me një delegacion të udhëhequr nga lideri i ri i Hamas-it, Khalil al-Hayya. Në një deklaratë të mëvonshme, Hamas u bëri thirrje ndërmjetësve dhe Bordit të Paqes që ta “detyrojnë” Izraelin të miratojë planin e veprimit për hapat e ardhshëm.

Nga ana tjetër, Netanyahu përballet me zgjedhje të vështira për të mbajtur pushtetin, me një koalicion që përfshin ministra të cilët favorizojnë një linjë më të ashpër ndaj Gazës. Shumë izraelitë janë po ashtu skeptikë se Hamas është i gatshëm të çarmatoset.

Takimi i Kushner me Hayya thuhet të jetë i pari i këtij niveli që nga marrëveshja e armëpushimit për Rripin e Gazës e arritur vitin e kaluar. Në takim raportohet se morën pjesë edhe të dërguarit e Bordit të Paqes, Nickolay Mladenov dhe ish-Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Tony Blair, së bashku me përfaqësues të Egjiptit, Katarit dhe Turqisë. Megjithëse nuk ka pasur një deklaratë zyrtare, bisedimet raportohet se u përqendruan në veprime konkrete për çarmatimin e Hamas-it, tërheqjen e trupave izraelite dhe përpjekjet humanitare.

Gjatë qëndrimit në Egjipt, Kushner u takua gjithashtu me Presidentin egjiptian Abdel Fattah al-Sisi. Sipas medieve izraelite, Mladenov dhe Blair do të takohen po ashtu me Netanyahu-n me qëllim që të çojnë përpara planin e Trump-it. Kryeministri izraelit ka deklaruar se kërkon fillimisht çarmatimin e plotë të Hamas-it për të zbatuar marrëveshjen, duke theksuar se ushtria izraelite nuk do të kryejë asnjë tërheqje pa u çarmatosur realisht Hamas-i.

Netanyahu përballet me presion brenda kabinetit të tij për të vazhduar operacionet. Ministri i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben Gvir, e cilësoi draftin si “të papranueshëm” dhe u shpreh favorizues ndaj “vrasjeve të targetuara”.

Pas refuzimit të planit nga Izraeli, pati një pauzë në sulmet ajrore izraelite në Gazë, megjithëse sulmet kanë vazhduar më pas. Armëpushimi që hyri në fuqi më 10 tetor të vitit të kaluar mbetet zyrtarisht në fuqi, por ushtria izraelite ka kryer sulme pothuajse çdo ditë. Më shumë se 1,200 persona janë vrarë që nga fillimi i armëpushimit sipas Ministrisë së Shëndetësisë të udhëhequr nga Hamas, shifra këto që konsiderohen të besueshme nga OKB-ja, ndërsa Unicef raporton se të paktën 300 fëmijë kanë humbur jetën. /BBC/

 

Continue Reading

lajme

Ndahet nga jeta Erdogan Celina, ikonë e futbollit kosovar

Published

on

By

Të dielën në mbrëmje ka vdekur pas një sëmundjeje të shkurtër Erdogan Celina, njëri prej emrave më të shquar të futbollit kosovar. Ish-qendërmbrojtësi i njohur ishte pjesë e gjeneratës së artë dhe zhvilloi një karrierë të bujshme me ekipet e Lirisë, Trepçës dhe Prishtinës, si dhe ishte titullar në finalen e Kupës Marshall Tito në vitin 1978 me Trepçën kundër Rijekës para 40 mijë shikuesve në stadiumin “Marakana”.

Pas përfundimit të karrierës si futbollist, ai dha kontribut edhe si trajner i Lirisë së Prizrenit dhe te përfaqësuesja e Kosovës U21. Lajmin për ndarjen e tij nga jeta e konfirmoi kryetari i Federatës së Futbollit të Kosovës, Agim Ademi, i cili përmes një postimi e kujtoi kontributen dhe sakrificën e tij për futbollin kosovar.

“Me pikëllim të thellë mora lajmin për ndarjen nga jeta, pas një sëmundjeje të shkurtër, të Erdogan Celinës, një prej figurave më të shquara dhe më të respektuara të futbollit të Kosovës, një futbollist ikonë dhe një njeri i jashtëzakonshëm, që la gjurmë të pashlyeshme në historinë e futbollit tonë. Me ndarjen e Erdogan Celinës, futbolli i Kosovës humbi një prej figurave të tij ikonike, ndërsa komuniteti ynë sportiv humbi një personalitet të rrallë, një lider të një gjenerate dhe një njeri të shkëlqyer”, shkruan Ademi.

Continue Reading

Lajmet

Një punëtor i KEK-ut pëson lëndime të rënda në vendin e punës

Published

on

By

Korporata Energjetike e Kosovës ka njoftuar se një punëtor në Divizionin e Prodhimit të Qymyrit ka pësuar lëndime të rënda gjatë një aksidenti në punë.

Menjëherë pas ngjarjes janë alarmuar Policia e Kosovës dhe ekipet e ndihmës së shpejtë, ndërsa njësitë përkatëse kanë dalë në vendngjarje për të ndërmarrë veprimet e nevojshme.

Lidhur me këtë KEK-u ka dalur me njoftim, duke konfirmuar se lëndimet e punëtori janë të rënda dhe së rasti po trajtohet nga organet kompetente, deri sa nuk kanë ndarë më shumë hollësi.

“KEK-u konfirmon se sot, në Divizionin e Prodhimit të Qymyrit, ka ndodhur një aksident i rëndë në punë, me ç’rast një punonjës ka pësuar lëndime të rënda. Menjëherë pas ngjarjes janë njoftuar Policia e Kosovës dhe ekipet e ndihmës së shpejtë, ndërsa njësitë përkatëse ndodhen në vendin e ngjarjes dhe po ndërmarrin veprimet e nevojshme. Për shkak të veprimeve që janë duke u zhvilluar dhe nevojës për njoftimin e familjarëve, në këtë fazë nuk mund të japim hollësi të tjera. KEK do të njoftojë me kohë, pas konfirmimit të plotë të rrethanave nga organet kompetente”, thuhet në njoftimin e KEK-ut.

 

Continue Reading

Të kërkuara