Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Lajmet

Profesori i UBT-së, Arianit Gashi, përfaqëson institucionin në ReInvent COST Action në Athinë

Published

on

By

Profesori i UBT-së, Arianit Gashi, po merr pjesë në aktivitetin ndërkombëtar ReInvent COST Action, i cili po mbahet më 8–9 tetor 2026 në Athinë të Greqisë, duke përfaqësuar UBT-në në një iniciativë që synon zhvillimin e qasjeve inovative për shfrytëzimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore.

Ky aktivitet bashkon ekspertë, studiues dhe profesionistë nga vende të ndryshme, me qëllim të shkëmbimit të njohurive dhe përvojave në fushën e ekonomisë qarkore, inovacionit dhe zhvillimit të materialeve të qëndrueshme. Një nga temat kryesore të ReInvent COST Action është eksplorimi i mundësive për shndërrimin e mbetjeve bujqësore dhe pyjore në materiale me vlerë të shtuar.

Kjo qasje synon të promovojë shfrytëzimin më efikas të burimeve, të zvogëlojë ndikimin mjedisor të mbetjeve dhe të krijojë alternativa më të qëndrueshme për përdorimin e materialeve në sektorë të ndryshëm.

Pjesëmarrja në këtë aktivitet përbën një mundësi për shkëmbim të përvojave me ekspertë ndërkombëtarë, diskutim të ideve të reja dhe njohje me zhvillimet më të fundit në fushën e materialeve inovative dhe teknologjive të gjelbra.

 

Continue Reading

Lajmet

Dy të rinj shqiptarë akuzojnë policinë në Shkup për dhunë brutale, nisin hetimet

Published

on

By

Një incident i rëndë ka nxitur reagime të shumta në Maqedoninë e Veriut, ku dy të rinj të shqiptar moshës 21 dhe 23-vjeçare kanë denoncuar në polici se janë rrahur brutalisht nga efektivët policorë në Shkup.

Sipas dëshmisë së të rinjve, policët kanë shtënë me armë zjarri, u kanë shpuar gomat e veturës dhe më pas i kanë dhunuar fizikisht pasi i kanë lidhur dhe shtrirë në tokë. Ndërkaq, në raportin e brendshëm policor pretendohet se të rinjtë kanë tentuar t’i marrin pistoletën një efekti, pretendim ky që hidhet poshtë nga të dëmtuarit, të cilët deklarojnë se arma kishte përfunduar në veturë pasi policia u kishte thyer xhamin.

Lidhur me rastin ka reaguar Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI), duke kërkuar hetim të menjëhershëm, të paanshëm e transparent, si dhe dorëheqjen e zëvendësministrit të Punëve të Brendshme, Astrit Iseni. Nga BDI theksuan se llogaridhënia është e domosdoshme dhe se dinjiteti i qytetarëve nuk mund të cenhet nga ata që e kanë për detyrë t’i mbrojnë.

Nga ana tjetër, zëvendësministri i Punëve të Brendshme, Astrit Iseni, ka bërë të ditur se Kontrolli i Brendshëm ka nisur menjëherë hetimet për ngjarjen e 7 tetorit. Përmes një deklarate zyrtare, Iseni garantoi llogaridhënie të plotë nëse konstatohen shkelje të autoritetit ligjor, duke nëvizuar se uniforma është përgjegjësi për t’i shërbyer ligjit dhe se qytetarët do të njoftohen në kohë për rezultatet e hetimit. /Alsat M/

 

Continue Reading

Lajmet

Shabani e Qerimi deklarohen sërish të pafajshëm për spiunazh në favor të BIA-s serbe

Published

on

By

Të akuzuarit Bedri Shabani dhe Muharrem Qerimi janë dalë sërish para Gjykatës, ku janë deklaruar të pafajshëm për veprën penale “Spiunazh”.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë Speciale, të dy të pandehurit dyshohen se kanë vepruar si bashkëpunëtorë të Agjencisë së Inteligjencës dhe Sigurisë së Serbisë (BIA), duke mbledhur dhe dërguar informacione e materiale të ndjeshme në favor të shtetit serb.

Bedri Shabani akuzohet se nga një datë e papërcaktuar deri më 5 qershor 2024, kur edhe u arrestua, i ka dërguar BIA-s të dhëna për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe eprorët e saj. Ndër to përfshihen informacione për Spitalin Ushtarak të UÇK-së në Mollopolc të Shtimes si dhe për masakrën e Reçakut. Këto të dhëna ai ia kishte transmetuar zyrtarit të BIA-s, Sërgjan Rosiq, si dhe ish-komandantit të Policisë së Serbisë për Ferizajn, Bogoljub Janiçeviq, përmes telefonatave, e-mail-eve dhe takimeve fizike në Serbi.

Ndërkaq, Muharrem Qerimi akuzohet se nga viti 2012 e deri me arrestimin e tij më 5 qershor 2024, ka mbledhur dhe dërguar informacione lidhur me luftën e UÇK-së, emra të pjesëtarëve të Policisë së Kosovës, AKI-së, IPK-së, si dhe emra dëshmitarësh të Dhomave të Specializuara në Hagë. Informacionet i kishte kaluar po ashtu zyrtarit të BIA-s, Sërgjan Rosiq, përmes komunikimeve telefonike dhe takimeve në territorin e Serbisë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Hapet ekspozita fotografike “Kronologjia e Lirisë” nga Ridvan Slivova në Prishtinë

Published

on

By

Sot, më 9 tetor 2026, me fillim nga ora 18:00, në hapësirat e Barabar Centre në Prishtinë, do të hapet ekspozita fotografike e titulluar “Kronologjia e Lirisë”, me autor fotografin e njohur Ridvan Slivova.

Ngjarja organizohet në kuadër të festivalit ndërkombëtar të fotografisë “Fotoist”. Ekspozita sjell një kronikë të fuqishme vizuale të periudhës së luftës në Kosovë, duke dokumentuar ngjarje tragjike – përfshirë Masakrën e Gollakut – si dhe momente të tjera kyçe të rezistencës dhe rrugëtimit të popullit të Kosovës drejt lirisë.

Të gjithë të interesuarit dhe dashamirët e artit e historisë mund të marrin pjesë në këtë ngjarje ose të informohen më shumë përmes uebfaqes zyrtare të festivalit, www.fotoist.org.

Continue Reading

Të kërkuara