Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Related Topics:
Continue Reading

Vendi

Delegacioni i NATO-s viziton Kuvendin e Kosovës

Published

52 seconds ago

on

October 28, 2026

By

Një delegacion nga Komiteti Politik i Asamblesë Parlamentare të NATO-s po zhvillon një vizitë zyrtare dyditore në Kosovë, më 28 dhe 29 tetor.

Sipas njoftimit zyrtar nga Kuvendi i Kosovës, delegacioni i NATO-s do të realizojë sot një seri takimesh me zyrtarë të lartë dhe komisione parlamentare në ambientet e Kuvendit të Republikës së Kosovës.

Pritja nis në orën 09:05, ku delegacioni do të takohet me Kryetaren e Kuvendit, Albulena Haxhiu. Më pas, në orën 10:00, është paraparë takimi me Komisionin për Punë të Jashtme si dhe atë për Integrim Evropian. Seri e takimeve të mëngjesit do të përmbyllet në orën 11:00 me përfaqësuesit e komuniteteve joshumicë në Kuvend.

Të gjitha takimet do të mbahen në sallën 506 të Kuvendit të Kosovës, ndërsa mediat do të lejohen të marrin pamje në fillim të çdo takimi. /E.A/

Continue Reading

Live

Zgjedhjet në Izrael pa fitues: Ushtria dhe partitë arabe vendosin rezultatin

Published

10 minutes ago

on

October 28, 2026

By

Sondazhet e para pas mbylljes së qendrave të votimit tregojnë se zgjedhjet e përgjithshme në Izrael nuk kanë nxjerrë një fitues të qartë. As kryeministri i tanishëm Benjamin Netanyahu dhe as rivali i tij kryesor, ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, nuk kanë arritur të sigurojnë shumicën e nevojshme për formimin e qeverisë së re.

Sipas projeksioneve të dy transmetuesve kryesorë izraelitë, “Blloku i Ndryshimit” i udhëhequr nga Eisenkot me partinë e tij Yashar dhe aleatët opozitarë parashikohet të marrë 51 vende në Knesset-in prej 120 vendesh. Po me aq vende (51) projektohet edhe partia Likud e Netanyahut së bashku me aleatët e saj të së djathtës ekstreme dhe ultra-ortodoksë. Një sondazh i tretë i jep Netanyahut një avantazh të lehtë prej tre vendesh, por përsëri pa arritur pragun e 61 vendeve.

Në këtë situatë bllokade, rolin përcaktues pritet ta luajnë dy partitë arabe, të cilat parashikohet të arrijnë një rezultat rekord prej 18 deri në 19 vendesh në parlament.

Zgjedhjet u karakterizuan nga një pjesëmarrje jashtëzakonisht e lartë. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve njoftoi se deri në mbylljen e votimeve në orën 22:00, pjesëmarrja arriti në 77.7% — shifra më e lartë e regjistruar në këtë orë që nga viti 1999.

Rezultatet e para zyrtare kanë nisur të publikohen gjatë natës, mirëpo verdikti përfundimtar do të varet nga numërimi i rreth 600,000 votave me postë (absentee ballots), të hedhura kryesisht nga ushtarakët. Këto vota përbëjnë rreth 10% të totalit dhe numërimi i tyre i plotë pritet të përfundojë të enjten. /BBC/

 

Continue Reading

lajme

Arrestohet Albert Sylaj, i dyshuari për vrasjen e Arlinda Zekajt

Published

8 hours ago

on

October 28, 2026

By

Albert Sylaj, i dyshuari për vrasjen e Arlinda Zekajt në Vitomiricë të Pejës, është arrestuar pas lokalizimit nga njësitë policore.

Sipas deklaratës së Policisë së Kosovës, arrestimi është realizuar pas rezistencës dhe një takimi me familjarët.

Sylaj dyshohet për vrasjen e kunatës së tij, Arlinda Zekaj, rast që ka nxitur reagime të shumta dhe thirrje për përgjegjësi institucionale.

Detajet e plota të operacionit pritet të bëhen të ditura nga autoritetet përkatëse.

Continue Reading

Lajmet

Rasti Arlinda Zekaj: Kryeprokurori i Shtetit transferon tri lëndë penale në Prishtinë dhe nis hetim për përgjegjësinë institucionale

Published

16 hours ago

on

October 27, 2026

By

Kryeprokurori i Shtetit, Zejnulla Gashi, ka marrë vendim për transferimin e tri lëndëve penale që lidhen me rastin e të ndjerës Arlinda Zekaj-Sylaj nga Prokuroria Themelore në Pejë në atë të Prishtinës.

Vendimi u mor mbështetur në nenin 20 të Ligjit për Prokurorin e Shtetit, me qëllim të garantimit të një trajtimi efikas, objektiv dhe të paanshëm, duke pasur parasysh rëndësinë e veçantë të çështjes dhe pasojat e saj të rënda.

Paralelisht me këtë lëvizje, Zyra e Kryeprokurorit të Shtetit ka nisur një analizë gjithëpërfshirëse mbi veprimet dhe mosveprimet e mundshme institucionale. Hetimi do të përfshijë vlerësimin e rrezikut, kronologjinë e marrjes së vendimeve dhe masat e mbrojtjes që ishin ndërmarrë për të ndjerën para se të ndodhte krimi.

Përmes një komunikate zyrtare, institucioni i Kryeprokurorit të Shtetit potencoi se do të kërkohet llogaridhënie e plotë dhe do të ndërmerren masa rigoroze ndaj secilit zyrtar në rast se evidentohen shkelje ligjore apo neglizhencë në trajtimin e këtij rasti.

Continue Reading

Të kërkuara