Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Vendi

Ekosistemi AI Fully Empowered i UBT-së, rol model në Javën Ndërkombëtare në Technical University of Sofia

Published

on

By

Stafi i UBT-së po merr pjesë në Javën Ndërkombëtare që po organizohet nga Technical University of Sofia, në Bullgari, ku po prezantohen zhvillimet më të fundit në teknologji, inteligjencë artificiale, inovacion dhe kërkim shkencor nga universitete dhe institucione të ndryshme ndërkombëtare.

Në kuadër të këtij aktiviteti, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, prezantoi temën “UBT AI Fully Empowered Smart Sustain Society System – Case Studies from Education, Research, Innovation, Developments and Businesses”, përmes së cilës shpalosi modelin inovativ të UBT-së në integrimin e inteligjencës artificiale në arsim, kërkim shkencor, zhvillim teknologjik dhe industri.

Gjatë prezantimit, Rektori Hajrizi prezantoi vizionin strategjik të UBT-së për ndërtimin e një ekosistemi të plotë të mbështetur nga inteligjenca artificiale, duke theksuar se UBT është institucioni që ka lansuar ekosistemin e parë plotësisht AI-powered në Evropë, një model që integron proceset akademike, kërkimore, administrative dhe shërbimet për studentët në një platformë të vetme inteligjente dhe të automatizuar.

Ai potencoi se ky ekosistem u mundëson studentëve, stafit dhe partnerëve institucionalë një përvojë të personalizuar, vendimmarrje të bazuar në të dhëna, automatizim të proceseve dhe qasje të avancuar në teknologji digjitale, duke e pozicionuar UBT-në dhe Kosovën në hartën globale të inovacionit dhe zhvillimit high-tech.

Një fokus i veçantë i konferencës po i kushtohet edhe prezantimeve të stafit akademik dhe hulumtues të UBT-së, të cilët po kontribuojnë me tema të avancuara shkencore në fushën e inteligjencës artificiale, automatizimit, rrjeteve inteligjente dhe teknologjive moderne.

Në mesin e prezantimeve të stafit të UBT-së janë:

“A Hybrid Graph-Coloring and Metaheuristic Framework for Resource Allocation in Dynamic E-Health Wireless Sensor Networks” nga Besnik Qehaja;

“AI-driven personalized timetabling at UBT, a hybrid ML + CP-SAT approach for working students” nga Naim Llumnica;

“AI in Automation Industry – Automating License Plate Recognition for Kosovar Vehicles: A Robust YOLOv8 and EasyOCR Pipeline” nga Rigon Pira.

Pjesëmarrja e gjerë e stafit të UBT-së në këtë aktivitet dëshmon angazhimin e institucionit në promovimin e kërkimit shkencor, inovacionit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, si dhe fuqizimin e rolit të profesorëve dhe hulumtuesve në zhvillimin e teknologjive të së ardhmes.

Java Ndërkombëtare në Technical University of Sofia ka bërë bashkë institucione të arsimit të lartë, profesorë, studiues dhe ekspertë nga vende të ndryshme të Evropës dhe më gjerë, duke krijuar një platformë për shkëmbim përvojash, bashkëpunime akademike dhe prezantim të praktikave më inovative në arsimin e lartë dhe teknologji.

Continue Reading

Vendi

Arkitekti Lendi Osmani nga UBT vlerësohet me çmimin ndërkombëtar BIG SEE Awards

Published

on

By

Asistent Profesori dhe arkitekti Lendi Osmani, pjesë e UBT-së, është vlerësuar me çmimin ndërkombëtar BIG SEE Awards në fushën e Arkitekturës.

Ky çmim u ndahet arkitektëve që kontribuojnë në arkitekturën bashkëkohore përmes inovacionit, dizajnit dhe ndikimit shoqëror. Ceremonia e ndarjes së çmimeve u mbajt në Slovenia, duke mbledhur arkitektë dhe profesionistë të njohur nga vende të ndryshme të botës.

BIG SEE Awards është një nga platformat më të njohura rajonale dhe ndërkombëtare në fushën e arkitekturës dhe dizajnit, që promovon kreativitetin dhe projektet me ndikim në shoqëri. Ky vlerësim konsiderohet sukses i rëndësishëm edhe për komunitetin akademik të UBT-së.

Continue Reading

Vendi

Studentët e UBT-së njihen me rrugëtimin e Japonisë nga tradita e samurajve deri te një prej shteteve më të avancuara në botë

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve në Ditët e Artit dhe Dizajnit, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT organizoi një aktivitet të veçantë kulturor dhe akademik, i realizuar në bashkëpunim me Ambasadën e Japonisë në Kosovë dhe Asociacionin e Miqësisë Kosovaro-Japoneze.

Aktiviteti, i mbajtur në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan, bëri bashkë studentë, profesorë, artistë dhe mysafirë të shumtë të interesuar për historinë, kulturën dhe zhvillimin e Japonisë.

Ngjarja u hap me fjalën përshëndetëse të Dekanes së Fakultetit të Artit dhe Dizajnit, Prof. Dr. Ariana Gjoni, e cila vlerësoi rëndësinë e aktiviteteve ndërkulturore në pasurimin e përvojës akademike të studentëve dhe në krijimin e urave të bashkëpunimit ndërkombëtar përmes artit, dizajnit dhe edukimit.

Më pas, Prof. Afërdita Statovci theksoi rëndësinë e njohjes së kulturave të ndryshme botërore si pjesë e formimit profesional dhe artistik të studentëve, duke nënvizuar se arti dhe dizajni janë gjuhë universale që lidhin popujt dhe traditat.

Në emër të Asociacionit të Miqësisë Kosovaro-Japoneze, Luljeta Arifi foli për marrëdhëniet miqësore ndërmjet Kosovës dhe Japonisë, duke vlerësuar rolin e institucioneve arsimore në promovimin e dialogut kulturor dhe shkëmbimit të përvojave mes dy vendeve.

Pika qendrore e aktivitetit ishte ligjërata e mbajtur nga Hiroyasu Tanigaki, përfaqësues i Ambasadës së Japonisë në Kosovë, me temën “Nga Samurai deri te shteti modern”. Përmes një prezantimi të pasur me informacione historike dhe kulturore, ai prezantoi transformimin e Japonisë ndër shekuj, duke filluar nga periudha e samurajve e deri te zhvillimi i saj si një nga shtetet më të avancuara teknologjikisht dhe ekonomikisht në botë.

Pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen më nga afër me vlerat tradicionale japoneze, filozofinë e disiplinës, inovacionin, zhvillimin urban dhe ndikimin global të kulturës japoneze në art, dizajn, teknologji dhe industri kreative. Ligjërata u përcoll me interes të madh nga studentët, të cilët zhvilluan diskutime dhe shkëmbyen pyetje mbi aspektet kulturore dhe zhvillimore të Japonisë.

Aktiviteti dëshmoi edhe një herë përkushtimin e UBT-së në organizimin e ngjarjeve që ndërthurin dijen, kulturën dhe bashkëpunimin ndërkombëtar, duke krijuar mundësi të reja për studentët që të mësojnë nga përvoja dhe modelet më të avancuara globale.

Continue Reading

Lajmet

Në UBT u mbajt konferenca mbi sigurinë në komunikacionin rrugor, ekspertët diskutuan sfidat dhe zgjidhjet për një trafik më të sigurt

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan është mbajtur konferenca mbi sigurinë në komunikacionin rrugor, e organizuar nga Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës, përkatësisht Departamenti i Trafikut dhe Transportit. Konferenca mblodhi përfaqësues institucionalë, ekspertë të komunikacionit, profesorë, studentë dhe profesionistë të fushës, të cilët diskutuan mbi sfidat aktuale dhe mundësitë për avancimin e sigurisë rrugore në Kosovë.

Aktiviteti u hap me fjalën përshëndetëse të profesorit Beni Kizolli, i cili theksoi rëndësinë e organizimit të platformave të tilla akademike dhe profesionale, ku bashkohen institucionet, ekspertët dhe studentët për të trajtuar temat që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve.

Në fjalën e tij, Dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Prof. Dr. Visar Krelani, vlerësoi rëndësinë e sigurisë rrugore si një prej sfidave më të mëdha të kohës, duke theksuar se universitetet kanë rol të rëndësishëm në krijimin e politikave, zgjidhjeve dhe kapaciteteve profesionale që kontribuojnë në uljen e numrit të aksidenteve dhe përmirësimin e infrastrukturës së transportit.

“Siguria në komunikacion nuk është vetëm çështje infrastrukture apo zbatimi të ligjit, por është edhe çështje edukimi, planifikimi dhe bashkëpunimi ndërinstitucional. UBT mbetet i përkushtuar që përmes programeve akademike dhe aktiviteteve shkencore të kontribuojë në zhvillimin e një sistemi transporti më të sigurt dhe më efikas”, tha Krelani.

Në kuadër të konferencës u zhvillua edhe një panel diskutimi me pjesëmarrjen e ekspertëve dhe përfaqësuesve të institucioneve relevante.

Fejzullah Mustafa, Drejtor i Departamentit për Patentë Shofer në Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, prezantoi prioritetet strategjike të institucioneve në fushën e sigurisë rrugore. Ai theksoi rëndësinë e themelimit dhe funksionalizimit të Agjencisë për Siguri Rrugore, harmonizimin e legjislacionit me standardet e Bashkimit Evropian (AQUIS), harmonizimin e bazave të të dhënave me sistemet përkatëse, investimet në infrastrukturën e sigurisë rrugore dhe zbatimin e indikatorëve kyç të performancës (KPI) si mekanizma për matjen e progresit në këtë sektor.

Drejtori i Trafikut Rrugor në Policinë e Kosovës, Nënkolonel, Jeton Rexhep, prezantoi sfidat me të cilat përballen institucionet e sigurisë në monitorimin dhe menaxhimin e trafikut, duke theksuar rëndësinë e bashkëpunimit mes institucioneve dhe qytetarëve për parandalimin e aksidenteve.

Profesori Visar Baxhuku foli për ndikimin e Inteligjencës Artificiale në fushën e sigurisë rrugore, duke theksuar se teknologjitë moderne po ndryshojnë mënyrën se si analizohen aksidentet dhe menaxhohen rreziqet në trafik.

“Inteligjenca Artificiale ka potencial të madh për të transformuar mënyrën e analizimit të aksidenteve të trafikut. Përmes përpunimit të të dhënave, simulimeve dhe parashikimeve të avancuara, ajo mund të ndihmojë jo vetëm në identifikimin e shkaqeve të aksidenteve, por edhe në parandalimin e tyre. Megjithatë, aplikimi i saj kërkon kujdes të veçantë ndaj çështjeve etike, duke ruajtur balancën ndërmjet sigurisë dhe të drejtave individuale”, tha Baxhuku.

Kontribut në diskutim dha edhe Astrit Zejnullahu nga Ndërmarrja Publike e Trafikut Urban, i cili trajtoi rëndësinë e transportit publik dhe ndikimin e tij në krijimin e një sistemi më të qëndrueshëm dhe më të sigurt të mobilitetit urban.

Në përmbyllje të aktivitetit, pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen nga afër me materialet informuese dhe fletushkat sensibilizuese të përgatitura në bashkëpunim me profesorin Nol Dedaj, të cilat synojnë ngritjen e vetëdijes qytetare për rëndësinë e respektimit të rregullave të trafikut dhe promovimin e kulturës së sigurisë rrugore.

Përmes organizimit të konferencave të tilla, UBT vazhdon të dëshmojë rolin si institucion lider në arsimin e lartë, duke krijuar ura bashkëpunimi ndërmjet akademisë, institucioneve dhe industrisë, si dhe duke kontribuar në trajtimin e çështjeve me rëndësi të veçantë për zhvillimin dhe sigurinë e shoqërisë.

Continue Reading

Të kërkuara