Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

lajme

Deputetët e PDK-së mblidhen para Qeverisë, kërkojnë thirrjen e seancës konstituive

Published

on

By

Disa deputetë nga radhët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) kanë arritur para ndërtesës së Qeverisë së Kosovës, ku pritet të mbahet një konferencë për media e paralajmëruar nga kjo parti.

Në mesin e deputetëve të pranishëm është edhe Artan Behrami, i cili përmes një fotografie të publikuar në rrjetin social Facebook ka bërë të ditur praninë e tij para objektit të Qeverisë.

Përmes këtij reagimi, Behrami i ka bërë thirrje organit kompetent që të thërrasë ditën e sotme seancën konstituive të Kuvendit të Kosovës. /E.A/

Continue Reading

Kulturë

Evropa përjeton një nga eklipset më spektakolare prej dekadash

Published

on

By

Miliona njerëz u bënë dëshmitarë të eklipsit më të rëndësishëm në Evropë prej dekadash të mërkurën, me Diellin që u zhduk prapa Hënës për disa çaste të shkurtra.

Vëzhguesit në pjesën më të madhe të Mbretërisë së Bashkuar panë Hënën të mbulonte më shumë se 90% të Diellit — mbulimi më i madh që nga viti 1999 — ndërsa pjesë të Grenlandës, Islandës dhe Spanjës panë një eklips të rrallë të plotë.

Posa drita nisi të zbehej, turma njerëzish në të gjithë kontinentin ndërprenë atë që po bënin për të kthyer sytë nga qielli e për të parë zhvillimin e këtij spektakli. Disa brohoritën kur u zhdukën rrezet e fundit të Diellit, e të tjerë vështronin në heshtje.

Ata që ndodheshin në shtegun e eklipsit të plotë — zonat ku Hëna e bllokoi tërësisht Diellin — përjetuan errësirë për më pak se dy minuta, përpara se drita të niste të rikthehej.

Eklipsi i plotë nisi në majën e Siberisë në Rusi, me shtegun e ngushtë të mbulimit të plotë që gjarpëronte mes Islandës dhe Grenlandës, përpara se të drejtohej përmes Atlantikut drejt Spanjës veriore.

Vendi i fundit në tokë që pa eklipsin e plotë ishin ishujt e Majorkës dhe Menorkës, përpara se hija të zhdukej në Detin Mesdhe gjatë perëndimit të Diellit.

Spanja ishte një nga vendet më të mira për të parë eklipsin e plotë, me miliona turistë që zbarkuan në vend ditët e fundit për të parë ngjarjen.

Eklipsi i fundit i plotë në Spanjë kishte ndodhur më shumë se një shekull më parë, por vendi pritet të përjetojë një tjetër në gusht të vitit të ardhshëm. Mbulimi i plotë për atë eklips pritet të zgjasë më shumë se gjashtë minuta në disa vende, gjë që ka bërë që ai të pagëzohet si “eklipsi i shekullit”.

Mbretërisë së Bashkuar do t’i duhet kohë për të përjetuar një tjetër eklips si ky. Një eklips pjesor vitin e ardhshëm do të ketë një mbulim rreth 45% në disa rajone, por eklipsi i ardhshëm i plotë diellor në UK nuk do të ndodhë deri në shtator të vitit 2090. /BBC/

 

Continue Reading

Vendi

Arrestohet në Merdarë një shtetas i Kosovës i dyshuar për spiunazh

Published

on

By

Hetuesit e Policisë së Kosovës nga Drejtoria për Hetimin e Krimit të Organizuar dhe Krimeve të Rënda, nën udhëheqjen e Prokurorisë Speciale, kanë arrestuar në pikën kufitare të Merdarës një shtetas të Kosovës me inicialet F.S., i dyshuar për veprën penale “Spiunazh”.

Arrestimi i tij erdhi pas një hetimi intensiv të kryer nga autoritetet kompetente. Prokuroria Speciale bëri me dije se në bashkëpunim me Policinë do të vazhdojë ndërmarrjen e të gjitha veprimeve të nevojshme për zbardhjen e plotë të rrethanave të këtij rasti.

Përmes një komunikate zyrtare, institucionet e sigurisë dhe drejtësisë riafirmuan përkushtimin e tyre për ndjekjen penale dhe sjelljen para drejtësisë të të gjithë personave që përfshihen në veprimtari të kundërligjshme, me theks të veçantë ndaj atyre që cenojnë sigurinë kombëtare të Republikës së Kosovës. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Ndalohet për 48 orë personi që kërcënoi publikisht Ramush Haradinajn

Published

on

By

Prokuroria Speciale ka caktuar masën e ndalimit prej 48 orësh për të dyshuarin Skender Llugiqi, nën dyshimin për kryerjen e veprave penale “Nxitja e përçarjes dhe mosdurimit” si dhe “Kanosja”.

Skender Llugiqi dyshohet se gjatë një vizite në Kuvendin e Kosovës më 12 gusht 2026, ka kërcënuar ish-kryetarin e Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), Ramush Haradinaj. Incidenti ka ndodhur gjatë ditës së tretë të aktivitetit tradicional ku Kuvendi hap dyert për vizitorët nga diaspora.

Në disa pamje të publikuara në media, i dyshuari dëgjohet në sallën plenare teksa shprehet se Haradinaj “duhet të dënohet dhe të pushkatohet”.

“Nëse duhet me u dënu Millan Radoiçiqi 20 vjet, Ramush Haradinaj duhet me u dënu 40 vjet, 50, 100 vjet, duhet me u pushkatu”, dëgjohet të thotë ai para vizitorëve të tjerë.

Lidhur me ngjarjen, Prokuroria Speciale bëri të ditur se po bashkëpunon ngushtë me organet e rendit për zbardhjen e plotë të rastit:

“Prokuroria Speciale, në bashkëpunim me Policinë e Kosovës – Drejtoria për Hetimin e Krimit të Organizuar dhe Krimeve të Rënda, është duke ndërmarrë të gjitha veprimet dhe procedurat e nevojshme hetimore, me qëllim të sqarimit dhe vërtetimit të plotë të rrethanave të rastit të ndodhur të mërkurën në Kuvendin e Republikës së Kosovës”, thuhet në njoftimin zyrtar.

Ndaj kësaj ngjarjeje ka reaguar edhe zyrtari i lartë i AAK-së, Ardian Gjini, i cili e ka dënuar gjuhën e përdorur dhe deklaratat e bëra kundër bashkëpartiakut të tij. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara