Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

lajme

Profesorët e UBT-së pjesë e Konferencës Ndërkombëtare EURESTOP 2026 në Kroaci

Published

on

By

UBT u përfaqësua në Konferencën Ndërkombëtare EURESTOP 2026, e mbajtur më 25–27 qershor 2026 në Pula të Kroacisë, përmes pjesëmarrjes së dy profesorëve të institucionit, Prof. Demokrat Nuha dhe Prof. Fitim Kastrati.

Konferenca mblodhi studiues, ekspertë dhe përfaqësues të institucioneve akademike e kërkimore nga vende të ndryshme evropiane, me fokus në sfidat globale të rezistencës antimikrobike, zhvillimin e strategjive të reja diagnostikuese dhe terapeutike, si dhe forcimin e bashkëpunimit shkencor ndërkombëtar.

Në kuadër të kësaj konference, Prof. Demokrat Nuha prezantoi punimin shkencor me titull “Thiazole-Based Heterocycles in Drug Discovery: Contemporary Insights into Anticancer and Antimicrobial Activities”, i cili trajton rolin e heterocikleve të bazuara në tiazol në zbulimin e komponimeve me potencial antikancerogjen dhe antimikrobik.

Ndërkaq, Prof. Fitim Kastrati prezantoi punimin “Application of Phenotyping Methods to Assess Cold and Freezing Stress and Recovery Ability of Balkan Ramonda Species”, i fokusuar në përdorimin e metodave moderne të fenotipizimit për vlerësimin e stresit nga të ftohtit dhe ngrirja te speciet bimore të gjinisë Ramonda.

Pjesëmarrja e profesorëve të UBT-së në këtë konferencë ndërkombëtare dëshmon përkushtimin e institucionit ndaj kërkimit shkencor cilësor, ndërkombëtarizimit akademik dhe përfshirjes aktive në rrjetet evropiane të bashkëpunimit shkencor.

Continue Reading

Lajmet

Eli AB me pikë të re dhe çmime më të lira në Prishtinë

Published

on

By

Arikull i sponsporizuar:

Rrjeti i njohur i marketeve Eli AB po vazhdon zgjerimin e tij në kryeqytet, duke hapur zyrtarisht dyert e pikës më të re në magjistralen Prishtinë – Gjilan, saktësisht mbrapa Gorenjes.

Ky lokacion i ri është përzgjedhur me kujdes për t’u ardhur sa më afër konsumatorëve, duke ofruar një qasje jashtëzakonisht të lehtë dhe praktike për të gjithë ata që duan të kryejnë blerjet e tyre pa humbur kohë.

Në këtë pikë të re, qytetarët i presin të gjitha produktet esenciale, ato ushqimore dhe artikujt e shumtë për shtëpi, të organizuara në një hapësirë moderne e të këndshme.

Përtej ambientit të ri, ajo që e dallon më së shumti Eli AB është politika e çmimeve. Ky rrjet vjen në lokacionin e ri me çmimet më të lira në treg, duke garantuar një kursim real për çdo familje dhe duke sjellë ofertat më konkurruese në vend.

Për nder të kësaj hapjeje të madhe, Eli AB ka përgatitur zbritje të jashtëzakonshme në një numër të madh artikujsh.

E krejt ju që doni të përfitoni nga këto çmime ekskluzive dhe të kurseni në blerjet tuaja, Eli AB tashmë i ka hapur dyert dhe po ju pret në pikën e re në magjistralen Prishtinë – Gjilan për t’ju ofruar eksperiencën më të mirë të blerjes në qytet.

Continue Reading

Live

OBSH: Sistemi shëndetësor në Venezuelë para kolapsit pas tërmeteve, spitale të dëmtuara dhe mungesë mjekësh

Published

on

By

Sistemi shëndetësor i Venezuelës po përballet me një situatë jashtëzakonisht të vështirë pas dy tërmeteve të fuqishme me magnitudë 7.2 dhe 7.5 që goditën vendin javën e kaluar. Sipas të dhënave të fundit, mbi 1,700 persona kanë humbur jetën dhe më shumë se 5,000 të tjerë janë plagosur.

Zëdhënësi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Christian Lindmeier, bëri të ditur se nga 21 institucione shëndetësore të vlerësuara, tri qendra janë shkatërruar plotësisht, ndërsa gjashtë të tjera funksionojnë vetëm pjesërisht. Spitalet e mbetura po përballen me mbingarkesë të jashtëzakonshme, fluks të madh pacientësh dhe një numër të lartë të operacioneve që presin të kryhen.

Përveç dëmeve në infrastrukturë, në rajonin e prekur të La Guairas raportohet për mungesë serioze të stafit mjekësor të specializuar, veçanërisht në repartet e akshme të maternitetit. OBSH ka ngritur alarmin edhe për rrezikun nga shpërthimi i sëmundjeve infektive tek mijëra banorë të zhvendosur, si pasojë e nivelit të ulët të vaksinimit në ato zona. /BBC/ /E.A/

Continue Reading

Lajmet

I lë fëmijët e mbyllur në veturë në Prizren, gjobitet e ëma me 300 euro

Published

on

By

Policia e Kosovës ka gjobitur me 300 euro një nënë në Prizren, nën dyshimin për moskujdes ndaj të miturve.

Rasti ka ndodhur të shtunën në parkingun e një qendre tregtare, ku policia ka pranuar informacion se disa fëmijë ishin lënë të mbyllur brenda një automjeti në temperaturë të lartë.

Zyrtarët policorë kanë hapur me forcë veturën për t’i nxjerrë fëmijët, të cilët shfaqnin shenja lodhjeje dhe dehidratimi nga nxehtësia.

Pas këtij rasti, Policia ka apeluar te qytetarët që të mos i lënë asnjëherë fëmijët apo personat e ndjeshëm të mbyllur në automjete, për shkak të rrezikut të lartë nga temperaturat e verës./E.A/

Continue Reading

Të kërkuara