Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Lajmet

Kryeministri Rama niset drejt Washingtonit për themelimin e Bordit të Paqes

Published

on

By

Kryeministri Edi Rama është nisur sot drejt Washington, D.C., në përgjigje të ftesës së Presidentit Donald Trump për të marrë pjesë në ceremoninë e themelimit të Bordit të Paqes, raporton A2CNN.

Ceremonia do të zhvillohet më 19 shkurt në Institutin për Paqe të Presidentit Trump, një moment ky që shënon përfshirjen e drejtpërdrejtë të Shqipërisë në këtë nismë, pas mungesës në takimin e parë ku rajoni u përfaqësua nga Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani.

Kryeministria bëri me dije se, pak ditë më parë, Rama deklaroi prerë se Shqipëria nuk do të kontribuojë me para për t’u anëtarësuar apo për të qëndruar si anëtare e përhershme, por do të kontribuojë me dinjitetin dhe respektin ndërkombëtar që ka fituar deri në këtë nivel të lartë diskutimi mbi të ardhmen e paqes.

Ky bord, i cili përbëhet nga 27 anëtarë, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën, synon forcimin e paqes në Lindjen e Mesme dhe promovimin e një qasjeje të re për zgjidhjen e konfliktit global.

Trupi në fjalë është i autorizuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së për të mbikëqyrur zbatimin e armëpushimit në Gazë, si dhe për të kontribuar në qeverisjen dhe rindërtimin e zonës. Megjithatë, kjo nismë vjen në një klimë diplomatike komplekse, pasi pjesa më e madhe e vendeve të Bashkimit Europian ende nuk i janë bashkuar këtij bordi. /A2CNN/

Continue Reading

Aktualitet

Bisedimet “e vështira” të paqes Rusi-Ukrainë përfundojnë pa ndonjë kthesë

Published

on

By

Bisedimet midis Rusisë, Ukrainës dhe SHBA-së të synuara për t’i dhënë fund luftës së Moskës në Ukrainë kanë përfunduar pa një kthesë. Takimet trilaterale, të mbajtura në Gjenevë, zgjatën deri vonë të martën, por zgjatën vetëm dy orë të mërkurën. Megjithëse i dërguari i SHBA-së Steve Witkoff kishte shprehur optimizëm mbi bisedimet, të dyja palët, ajo ruse dhe ajo ukrainase, treguan se ato kishin qenë “të vështira”. Moska dhe Kievi mbeten shumë larg në çështjet kyçe të territorit dhe kushteve të një armëpushimi të mundshëm në konfliktin katërvjeçar, raporton BBC.

Duke pranuar se bisedimet ishin sfiduese, negociatori i Kremlinit Vladimir Medinsky shtoi se ato kishin qenë “profesionale” dhe tha se një takim tjetër do të zhvillohej “së shpejti”. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky gjithashtu i përshkroi negociatat si “jo të lehta” për shkak të dallimit në pozicionet e të dyja palëve. Negociatori ukrainas Rustem Umerov mbajti një ton më pak pesimist, duke thënë se diskutimet kishin qenë “substanciale dhe intensive” dhe se ndonëse kishte pasur progres, asnjë detaj nuk mund të zbardhej në këtë fazë. Umerov u shpreh se kjo është një punë komplekse që kërkon rreshtim midis të gjitha palëve dhe kohë të mjaftueshme.

Pak para se të njoftohej përfundimi i bisedimeve, Zelensky akuzoi Rusinë se po përpiqet të zvarritë negociatat që mund të kishin arritur tashmë në fazën finale. Delegacionet ruse dhe ukrainase u takuan për herë të fundit në bisedimet e ndërmjetësuara nga SHBA në Abu Dhabi në janar, të cilat çuan në shkëmbimin e parë të të burgosurve pas disa muajsh. Të mërkurën, Zelensky la të kuptohej se një tjetër shkëmbim mund të jetë i afërt. Presidenti i SHBA-së Donald Trump, i cili udhëhoqi përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës, ka dhënë shenja padurimi me bllokimin midis dy palëve.

Të hënën, ai tha se Ukraina kishte bërë mirë të vinte në tryezë shpejt, një ndjenjë të cilën Zelensky e ka hedhur poshtë që atëherë, duke thënë se nuk ishte e drejtë që vendi i tij të ishte ai prej të cilit kërkohej kompromis. Katër vjet pas fillimit të pushtimit në shkallë të gjerë të Ukrainës nga Rusia, ekziston ende një distancë e konsiderueshme midis kërkesave të Moskës dhe asaj që Kievi mund të konsideronte si një paqe të drejtë. Rusia ka kërkuar kontroll të plotë të Donbasit lindor të Ukrainës, i përbërë nga rajonet e Donetskut dhe Luhanskut. Kievi e ka refuzuar prej kohësh këtë kërkesë, e cila do të nënkuptonte heqjen dorë nga territori sovran ukrainas, përfshirë disa qytete të fortifikuara rëndë dhe një linjë të gjatë mbrojtëse në rajonin e Donetskut.

Shumë ukrainas besojnë se dorëzimi i atij territori do ta linte vendin të prekshëm ndaj një tjetër pushtimi rus. Të martën, Zelensky i tha medias amerikane Axios se çdo plan për të dorëzuar Donbasin do të refuzohej nga ukrainasit nëse do të vihej në referendum. Një tjetër pikë mosmarrëveshjeje në bisedime është statusi i Centralit Bërthamor të Zaporizhzhia. Centrali, më i madhi në Evropë, ndodhet në vijën e frontit dhe ka qenë nën kontrollin rus që nga marsi i vitit 2022. Ukraina dëshiron që Moska ta kthejë atë dhe Zelensky ka thënë më parë se Kievi mund të ndajë kontrollin e centralit me amerikanët, një rregullim me të cilin Moska ka pak gjasa të pajtohet. /BBC/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Rektori Hajrizi mori pjesë në Konferencën Ndërkombëtare mbi Traumën e Luftës në Kosovë

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mori pjesë në Konferencën Shkencore Ndërkombëtare “From war to recovery: A multidisciplinary approach to Kosovo’s war trauma”, e organizuar nga Instituti për Krimet e Kryera gjatë Luftës në Kosovë (IKKL).

Gjatë konferencës u theksua roli i institucioneve akademike në dokumentimin e krimeve të luftës, analizën kritike të pasojave dhe rëndësinë e mbështetjes së të mbijetuarve dhe viktimave.

Konferenca ofroi gjithashtu një platformë multidisiplinare për të diskutuar qasjet shkencore ndaj traumës së luftës, si dhe u potencua nevoja për bashkëpunim institucional dhe projekte kërkimore që mbështesin kujtesën kolektive dhe paqen e qëndrueshme.

Në këtë ngjarje, stafi i UBT-së kontribuoi me punimin shkencor “Preserving collective memory through architectural heritage documentation in post-war Kosovo”, njw punim i Dr. Fjollë Cakës, arkitekte, planifikuese urbane dhe sociologe.

Dr. Caka u përqendrua në zhvillimin urban të qëndrueshëm, mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, mobilitetin dhe strehimin e qëndrueshëm, si dhe adaptimin ndaj ndryshimeve klimatike, duke sjellë një perspektivë të rëndësishme multidisiplinare në diskutimin mbi rimëkëmbjen pas luftës.

Continue Reading

Sport

Mario Ilievski, “Ylli i Javës” në Superligën e Kosovë

Published

on

By

Federata e Futbollit e Kosovës, në bashkëpunim me sponsorin zyrtar të Superligës, Albi Mall, ka shpallur futbollistin më të dalluar të javës së 20-të në Superligë: Mario Ilievski i FC Prishtina.
Ilievski ishte protagonist absolut në ndeshjen kundër FC Llapi, ku Prishtina arriti fitore të thellë 4:1, me dy gola të shënuar nga vetë ai.

Vlerësimi është bërë nga Komisioni i Veteranëve të Futbollit, duke e shpallur Ilievskin lojtarin më të mirë të javës.

Pas marrjes së çmimit, Ilievski u shpreh:
“Është kënaqësi të zgjidhesh lojtari më i mirë i javës. Kjo është një motiv shtesë për mua, por edhe për tërë ekipin. Pas ndeshjes me Ballkanin erdhëm të mërzitur, por penalltitë janë gjithmonë çështje fati. Prishtina është klubi më i madh në Kosovë dhe një emër shumë i madh në të gjithë rajonin e Ballkanit, andaj do të luftojmë për kreun e tabelës, sidomos tani me trajnerin e ri, me të cilin po i përgatisim ndeshjet shumë mirë.”

Me këtë performancë, Ilievski konfirmon se është një nga lojtarët kyç të Prishtinës, dhe një faktor vendimtar në garën për kreun e Superligës.

Continue Reading

Të kërkuara