Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Related Topics:
Continue Reading

Sport

Java e 31-të në Albi Mall Superligë sjell “Klasiken” dhe beteja vendimtare për titull e mbijetesë

Published

4 minutes ago

on

April 28, 2026

By

Superliga e Kosovës në futboll vazhdon me ritëm të lartë këtë mesjavë, ku xhiroja e 31-të sjell përballje tejet interesante të ndara në dy ditë.

E mërkura do të jetë dita e sfidave të mëdha, ku vëmendja kryesore është në Gjilan për “Klasiken” mes Dritës dhe Prishtinës, një duel që gjithmonë zgjon interesim të jashtëzakonshëm.

Po ashtu, një betejë e fortë për daljen në Evropë pritet të zhvillohet në Malishevë mes skuadrës vendase dhe Gjilanit, ndërkohë që në Podujevë, Llapi do të kërkojë pikë jetike për mbijetesë kundër Prishtinës së Re.

Gara vazhdon edhe të enjten me dy ndeshjet e fundit të kësaj xhiroje.

Kampionët në fuqi, Ballkani, do të kenë një udhëtim të vështirë në Skënderaj për t’u përballur me Drenicën, ndërsa sfida tjetër mes Ferizajt dhe Dukagjinit pritet të jetë mjaft e luftuar për shkak të objektivave të të dyja skuadrave.

Të gjitha takimet e kësaj mesjave fillojnë nga ora 15:00, duke premtuar emocione të mëdha në luftën për kreun e tabelës dhe ekzistencën në elitë.

Continue Reading

Aktualitet

Trump refuzon propozimin e Iranit: Çështja bërthamore mbetet “vija e kuqe” për Uashingtonin

Published

31 minutes ago

on

April 28, 2026

By

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka shprehur pakënaqësi të hapur ndaj ofertës më të fundit të Iranit për t’i dhënë fund luftës dymujore, bëjnë të ditur zyrtarë amerikanë. Shkak i këtij refuzimi është kushti i Teheranit që diskutimet për programin bërthamor të shtyhen për një fazë të mëvonshme.

Sipas propozimit iranian, bisedimet për aktivitetet bërthamore do të nisnin vetëm pasi të përfundonte lufta dhe të zgjidheshin tensionet për transportin detar në Gjirin Persik. Megjithatë, administrata Trump mbetet e palëkundur në qëndrimin se çështja bërthamore duhet të jetë pika kryesore dhe fillestare e çdo negocimi.

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Olivia Wales, theksoi se SHBA-ja nuk do të bëjë diplomaci përmes mediave, duke shtuar se “vijat e kuqe” të Uashingtonit janë tashmë të qarta për palën tjetër.

Ky ngërç i ri pason historinë e tensionuar mes dy vendeve, e cila u rëndua pas tërheqjes së Trumpit nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015. Edhe pse Irani këmbëngul se programi i tij është për qëllime paqësore dhe civile, SHBA-ja po kërkon një marrëveshje shumë më të rreptë përpara se të pranojë ndalimin e armiqësive.

Continue Reading

Lajmet

Gjeneral Jashari pret krerët e komiteteve të NATO-s dhe BE-së

Published

35 minutes ago

on

April 28, 2026

By

Komandanti i Forcës së Sigurisë së Kosovës, Gjenerallejtënant Bashkim Jashari, ka pritur sot në një takim të rëndësishëm zyrtar Kryetarin e Komitetit Ushtarak të NATO-s, Admiralin Giuseppe Cavo Dragone, dhe Kryetarin e Komitetit Ushtarak të Bashkimit Evropian, Gjeneralin Seán Clancy.

Gjatë këtij takimi, Gjeneral Jashari i njoftoi mysafirët e lartë me arritjet e fundit të FSK-së dhe procesin e saj të zhvillimit, duke vënë theksin te gatishmëria dhe kontributi i forcës në operacionet ndërkombëtare. Diskutimi u fokusua në nevojën për të avancuar bashkëpunimin në aktivitete të përbashkëta mes FSK-së dhe organizatave të NATO-s e BE-së.

Përfaqësuesit e lartë ushtarakë vlerësuan lart progresin e FSK-së dhe kontributin e saj profesional, ndërsa u rikonfirmua rëndësia e mbështetjes që ofrojnë KFOR-i dhe Ekipi Këshillues e Ndërlidhës i NATO-s (NALT).

Në mbyllje të vizitës, palët u zotuan për forcimin e marrëdhënieve profesionale dhe rritjen e bashkëpunimit në sferat me interes të përbashkët, me qëllim ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë.

Continue Reading

Kronikë e zezë

Brenda një dite raportohen disa raste të dhunës në familje nëpër Kosovë

Published

4 hours ago

on

April 28, 2026

By

Gjatë 24 orëve të fundit, Policia e Kosovës ka ndërhyrë në disa raste të dhunës në familje në rajone të ndryshme, ku janë përfshirë sulme fizike, psikike dhe kërcënime.

Në Pejë, një burrë ka kërkuar ndihmë mjekësore pasi është sulmuar fizikisht nga një burrë tjetër. Palët janë shoqëruar në stacionin policor dhe, pas marrjes në pyetje, janë liruar në procedurë të rregullt.

Një rast tjetër i dhunës fizike dhe psikike është shënuar në Deçan, ku një grua ka ushtruar dhunë ndaj një gruaje tjetër. Pas intervistimit nga policia, e dyshuara është dërguar për trajtim mjekësor.

Situatë e ngjashme është raportuar edhe në Prishtinë, ku një grua është sulmuar nga një grua tjetër. Viktima ka marrë trajtim mjekësor, ndërsa e dyshuara, pas arrestimit dhe inicimit të rastit, është liruar me urdhër të prokurorit.

Ndërkaq, në Veri të Mitrovicës, një grua ka denoncuar një burrë (shtetas i Serbisë) për kanosje përmes mesazheve në telefon. Policia ka nisur hetimet për këtë rast në konsultim me prokurorinë kompetente.

Continue Reading

Të kërkuara