Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

May 25, 2021

Betim Gashi

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Lajmet

KEDS-i gjobitet me 40 mijë euro për parregullsi në njehsorët elektrikë

Published

24 minutes ago

May 20, 2026

UBTNews

KEDS-i është gjobitur sërish nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Industrisë (MINT) për parregullsi në njehsorët elektrikë. kësaj radhe me 40 mijë euro.

Në njoftimin e MINT-it thuhet se në mbledhjen e Këshillit për Mbrojtjen e Konsumatorit janë prezantuar informata lidhur me aksionet e Inspektoratit Qendror të Mbikëqyrjes së Tregut, të fokusuara në monitorimin e çmimeve të derivateve, njehsorëve elektrikë dhe produkteve të qumështit me bazë bimore në treg.

Sipas rezultateve të verifikimit, vetëm gjatë dy ditëve të fundit në laboratorin e Agjencisë së Metrologjisë janë kontrolluar 19 njehsorë elektrikë. Prej tyre, shtatë kanë rezultuar me afat të skaduar të vlefshmërisë, ndërsa një tjetër është konstatuar pa lejim tipi.

“Raportet zyrtare të laboratorit janë proceduar në Inspektoratin Qendror të Mbikëqyrjes së Tregut për ndërmarrjen e masave ligjore dhe shqiptimin e gjobave ndaj KEDS-it, në vlerë prej 40 mijë eurosh”, thuhet në njoftim.

KEDS-i kishte njoftuar më herët se do të dëmshpërblejë të gjithë konsumatorët e dëmtuar nga pasaktësitë e mundshme tarifore në faturimin e energjisë elektrike.

Kjo është gjoba e katërt ndaj kompanisë lidhur me çështjen e njehsorëve elektrikë. Më 4 maj, KEDS-i ishte gjobitur me 90 mijë euro. Fillimisht, kompania ishte ndëshkuar me 6 mijë euro për dy njehsorë me afat të skaduar, ndërsa më pas edhe me 30 mijë euro për gjashtë njehsorë të tjerë me afat të skaduar të vlefshmërisë.

Çështja e parregullsive në njehsorët elektrikë u bë publike pas raportimeve të KOHËS, ndërsa më pas reagoi edhe Lidhja Demokratike e Kosovës.

Ndërkohë, në fillim të muajit prill, Prokuroria Themelore në Prishtinë autorizoi Policinë e Kosovës që të zhvillojë hetime lidhur me dyshimet për parregullsi në njehsorët elektrikë të shpërndarësit të energjisë elektrike.

Lajmet

Tri raste të dhunës në familje brenda 24 orëve

Published

2 hours ago

May 20, 2026

UBTNews

Në raportin 24 orësh të Policisë së Kosovës janë regjistruar tri raste të dhunës në familje.

Rastet kanë ndodhur në Lipjan, Rahovec dhe Malisheve.

Në rastin e parë në Rahovec është arrestuar një person pasi kishte sulmuar nenën e tij dhe me pas kishte tentuar të vetëvritet.

Pas marrjes së tretmanit mjekësor me vendim të prokurorit i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Ndërsa në Pagarushë të Malishevës, lidhur me rastin e datës 18.05.2026, për dhunë në familje është arrestuar një i dyshuar dhe i njëjti pas intervistimit me vendim të prokurorit është dërguar në mbajtje.

Ndërkaq në Lipjan dyshohet se bashkëshorti i viktimës kishte ushtruar dhunë psikike ndaj saj.

Nga i dyshuari është konfiskuar një revole me leje të skaduar. Pas intervistimit me vendim të prokurorit rasti shkon në procedurë të rregullt.

Lajmet

Zhduket një grua në Prishtinë, po qëndronte në QKUK

Published

2 hours ago

May 20, 2026

UBTNews

Në raportin njëditor te Policisë së Kosovës është raportuar se është zhdukur një grua e cila ishte duke qëndruar në Repartin e Psikiatrisë në QKUK.

Rastin e ka raportuar nënë e viktimës, sipas raportit.

“Ankuesja f/k ka raportuar se vajza e saj viktima f/ke është larguar nga Reparti i Psikiatrisë-QKUK dhe nuk di për vend ndodhjen e saj. Rasti nën hetime”, thuhet në raport.

Ndërsa rasti po vazhdon të hetohet nga Policia.

Kronikë e zezë

Një foshnje dërgohet pa shenja jete në QMF në Obiliq

Published

3 hours ago

May 20, 2026

UBTNews

Një foshnje është dërguar pa shenja jete të martën paradite në Qendrën e Mjekësisë Familjare në Prelluzhë të Obiliqit.

Sipas raportit të Policisë së Kosovës, rasti është regjistruar në Plemetin.

Mjeku kujdestar ka konstatuar vdekjen e foshnjës në vendngjarje, ndërsa me urdhër të prokurorit kompetent trupi i pajetë është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore për obduksion.

Policia ka bërë të ditur se rasti është iniciuar si “Hetim mbi vdekjen”.