Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Aktualitet

Komediani turk Deniz Goktas dënohet me mbi 19 muaj burg për fyerje ndaj Erdoganit dhe fesë

Published

on

By

Komediani turk Deniz Goktas, 32 vjeç, është dënuar me mbi 19 muaj burg nga një gjykatë në Stamboll, pasi u shpall fajtor për fyerje ndaj presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe vlerave fetare. Pavarësisht dënimit, gjykata ka urdhëruar lirimin e tij të përkohshëm deri në vendimin e shkallës së dytë në Gjykatën e Apelit.

Ndërkohë, Goktas u shpall i pafajshëm për akuzën e tretë, atë të glorifikimit të krimeve, e cila lidhej me një shaka rreth grupit të organizuar kriminal të njohur si “Daltons”.

Çështja gjyqësore rjedh nga shfaqja e tij stand-up “Dead Sea”, e cila u bë virale në internet. Videoja e publikuar në YouTube arriti afro 9 milionë shikime, ndërsa fragmente të saj u shpërndanë gjerësisht në rrjetin social X. Sipas aktakuzës, Goktas e kishte cilësuar presidentin Erdogan si “diktator” në njërën nga batutat e tij, si dhe kishte bërë shaka me Islamin dhe fundamentalizmin fetar.

Sipas organizatës turke Media and Law Studies Association, ndaj komedianit me bazë në Stamboll janë paraqitur më shumë se 500 ankesa zyrtare për këtë performancë.

32-vjeçari u arrestua më 3 korrik, vetëm një javë pas publikimit të shfaqjes në YouTube, dhe ka qëndruar në paraburgim deri me sot.

Seanca gjyqësore u përcoll me mbështetje të madhe nga publiku. Rreth 50 persona u mblodhën përpara gjykatës në Stamboll në shenjë solidariteti, teksa në sallë morën pjesë gazetarë, kolegë humoristë nga klubi “TuzBiber”, si dhe vëzhgues nga Ambasada e Holandës dhe Konsullata e SHBA-së.

 

Continue Reading

Lajmet

Sulmi në Ibër-Lepenc: Vazhdon gjykimi ndaj të akuzuarve në Prishtinë

Published

on

By

Sot, më 29 shtator, para trupit gjykues në Gjykatën Themelore në Prishtinë pritet të dalin të akuzuarit Jovan Viqentijeviq, Dragisha Viqentijeviq dhe Igor Dimoviq, në vazhdimin e procesit gjyqësor që lidhet me sulmin eksploziv në kanalin e Ibër-Lepencit.

Vëllezërit Viqentijeviq ngarkohen me veprat penale të rrezikimit të rendit kushtetues përmes shkatërrimit apo dëmtimit të instalimeve publike në ndërlidhje me kryerjen e veprës terroriste, si dhe për armëmbajtje pa leje. Përveç kësaj, Jovan Viqentijeviq akuzohet edhe për spiunazh, ndërsa Igor Dimoviq ngarkohet me armëmbajtje pa leje.

Ngjarja ka ndodhur më 29 nëntor 2024 në fshatin Varagë të Zubin Potokut. Sipas aktakuzës së përfaqësuar nga prokurori special Bekim Kodraliu, në kanal ishte vendosur një çantë me rreth 20 kilogramë eksploziv të llojit TNT, ku i akuzuari Jovan Viqentijeviq dyshohet se kishte ndezur fitilin. Sulmi dëmtoi rëndë infrastrukturën e furnizimit me ujë dhe rrezikoi drejtpërdrejt operimin e termocentraleve të KEK-ut e prodhimin e energjisë elektrike në vend.

Ndër provat kryesore të Prokurorisë Speciale është ekzaminimi krahasues i dheut të gjetur në çizmet e sekuestruara të të akuzuarve me mostrat e marra në vendin e ngjarjes. Në këtë ekzaminim janë përfshirë edhe ekspertë të FBI-së amerikane, ku ngjashmëria e mostrave lidh vëllezërit Viqentijeviq me vendin e shpërthimit.

Në pjesën e aktakuzës që lidhet me spiunazhin, prokuroria pretendon se Jovan Viqentijeviq ka vepruar në shërbim të inteligjencës ushtarake të Serbisë. Ai dyshohet se ka grumbulluar informacione të klasifikuara, përfshirë një dokument 66-faqësh të KFOR-it, vëzhgimin e ushtarakëve amerikanë dhe fotografimin e bazës së Njësive Speciale të Policisë së Kosovës në Jasenovik.

Procesi gjyqësor vijon pas dhënies së fjalëve hyrëse në seancën e 9 korrikut 2026. Të gjithë të akuzuarit prezumohen të pafajshëm derisa fajësia e tyre të vërtetohet me një vendim të formës së prerë nga gjykata.

 

Continue Reading

Aktualitet

Incidenti pranë bazës ushtarake britanike: Lirohen 5 të arrestuarit për terrorizëm

Published

on

By

Pesë burra të cilët u arrestuan nën dyshimin për vepra penale që lidhen me terrorizmin pranë bazës ajrore ushtarake “RAF Fairford”, janë liruar me dorëzani, ka njoftuar Policia Kundër Terrorizmit në Britani të Madhe, raporton BBC.

Arrestimi i tyre erdhi pasi policia u alarmua për praninë e tri “automjeteve të dyshimta” pranë bazës ajrore në Gloucestershire, gjë që nxiti shpalljen e gjendjes së incidentit madhor dhe evakuimin e dhjetëra shtëpive aty pranë.

Sipas policisë kundër terrorizmit (CTP), hetuesit po shqyrtojnë disa pista, përfshirë mundësinë që personat e përfshirë të kenë vepruar në emër apo si përfaqësues të ndonjë shteti të huaj.

Të arrestuarit janë pesë shtetas britanikë të moshave mes 23 dhe 25 vjeç, me banim në Londër. Ata fillimisht u ndaluan nën dyshimin për shkelje të Ligjit për Lëndët Plasëse, ndërsa më pas u arrestuan për përgatitje të akteve terroriste. Lirimi i tyre me dorëzani përfshin kushte të rrepta lëvizjeje dhe kontakti.

Një fermere vendase, e cila njoftoi numrin e emergjencës 999 pasi pikasi tri kombi të bardha, deklaroi për BBC se ishte “fat i pastër” që i kishte parë. Ajo tregoi për emisionin Today të BBC Radio 4 se kur mbërriti në shtëpi pa rrugën e bllokuar nga një grup burrash me kapuçë e maska, të cilët u ikën nëpër arat përreth.

“Besoj se thirrja ime në 999 ndaloi cilindo plan që ata kishin,” tha ajo, duke shtuar se brenda 10 minutave fshati u mbush me polici të armatosur.

Komisioneri i Policisë Kundër Terrorizmit, Laurence Taylor, konfirmoi se tri automjetet po i nënshtrohen ekzaminimeve detaje nga ekspertët e forenzikës dhe ushtria.

Lidhur me ngjarjen, Kryeministri Andy Burnham kryesoi një takimi të komitetit të emergjencave “Cobra”, duke bërë thirrje që të shmangen spekulimet.

Nga ana tjetër, Ambasada e Iranit në Londër ka hedhur poshtë me kategori çdo lidhje me ngjarjen, duke i cilësuar pretendimet si “spekulime të pabazuara dhe keqdashëse” që nxisin iranofobinë.

Mirëpo, Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi për rrjetin Fox News se situata është shumë serioze dhe se “përfshin qartë dorën e një aktori të huaj”. Gjithashtu, Presidenti amerikan Donald Trump shprehu mospajtimin e tij me lirimin e të dyshuarve me dorëzani, duke deklaruar nga Zyra Ovale se është i surprizuar nga ky vendim i autoriteteve britanike.

Baza “RAF Fairford” përdoret prej dekadash nga Forcat Ajrore të SHBA-së (USAF) dhe së fundmi është shfrytëzuar për nisjen e bombarduesve amerikanë drejt Lindjes së Mesme.

Autoritetet kanë njoftuar se banorët e 85 shtëpive të evakuuara tashmë janë lejuar të kthehen në shtëpitë e tyre, por perimetri i sigurisë rreth mjeteve të dyshimta dhe kufizimet në hapësirën ajrore mbi bazë mbeten ende në fuqi.

 

Continue Reading

Lajmet

Mot me diell e vranësira të lehta në Kosovë

Published

on

By

Dita e sotme në Kosovë parashikohet të mbajë mot me diell dhe vranësira të shpërndara.

Sipas Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK), temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet 4 dhe 6 gradë Celsius, ndërsa ato maksimale të ditës pritet të arrijnë nga 20 deri në 23 gradë Celsius.

Gjithashtu, do të fryjë erë e lehtë nga drejtimi i veriperëndimit me shpejtësi prej 1 deri në 5 m/s. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara