Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Lajmet

Studimi gjeohapësinor zbulon nivelin e gjelbërimit në Gjakovë: Sa zbatohet “Rregulli 3-30-300”?

Published

on

By

Sfidat e planifikimit urban bashkëkohor dhe nevoja për hapësira të gjelbra kanë qenë në qendër të një hulumtimi shkencor të realizuar për temë masteri në UBT nga studiuesja Eli Binxhija, nën mentorimin e Prof. Dr. Edon Maliqit. Hulumtimi analizon zbatueshmërinë e konceptit ndërkombëtar “Rregulli 3-30-300” në territorin e Gjakovës përmes teknologjive të avancuara gjeohapësinore (GIS, GPS dhe RS).

Ky rregull përbën një standard modern për zhvillim të qëndrueshëm, ku synohet që çdo qytetar të shohë së paku 3 pemë nga vendbanimi, çdo lagje të ketë minimumi 30% mbulim me gjelbërim dhe çdo banor të ketë një hapësirë të gjelbër publike brenda një distance prej 300 metrash.

Përmes të dhënave satelitore dhe analizës hapësinore, studimi nxori në dritë treguesit realë për qytetin e Gjakovës: Dukshmëria e pemëve (Kriteri 3): Përmbushet në 84.40% të territorit; Mbulimi me gjelbërim (Kriteri 30): Arrin në 93.28% dhe Qasja në parqe publike brenda 300m (Kriteri 300): Realizohet vetëm në 53.49% të rasteve.

Në bilancin e përgjithshëm, rezulton se Gjakova përmbush 44.14% të të tri kërkesave simultanisht, ndërsa 55.86% e tyre mbeten të papërmbushura. Kjo dëshmon se përkundër nivelit të lartë të bimësisë, sfidë kryesore mbetet mungesa e parqeve publike në distancë të afërt dhe shpërndarja e pabarabartë e tyre.

Rëndësia praktike e këtij hulumtimi qëndron në krijimin e një baze të saktë të dhënash për institucionet lokale, planifikuesit urbanë e vendimmarrësit. Gjetjet ofrojnë udhëzime të qarta për identifikimin e zonave prioritare ku duhet të investohet në infrastrukturë të gjelbër, me qëllim ndërtimin e qyteteve më të shëndetshme, më rezistente dhe më gjithëpërfshirëse.

Continue Reading

Lajmet

Abazoviq dhe Adzhiq intervistohen për shtetësinë e biznesmenit Naser Ramaj

Published

on

By

Ish-kryeministri i Malit të Zi, Dritan Abazoviq, dhe ish-ministri i Punëve të Brendshme, Filip Adzhiq, janë marrë në pyetje nga Departamenti Special i Policisë (SPO) në kuadër të hetimeve paraprake lidhur me dhënien e shtetësisë së nderit biznesmenit nga Kosova, Naser Ramaj.

Sipas gazetës “Vijesti”, Abazoviq dhe Adzhiq u morën në pyetje rreth dhjetë ditë më parë lidhur me dokumentacionin dhe bazën mbi të cilën i ishte miratuar shtetësia malazeze Ramajt, pak para përfundimit të mandatit të qeverisë së tyre në vitin 2023. Ish-kryeministri Abazoviq e ka konfirmuar dhënien e deklaratës në cilësinë e qytetarit, por nuk ka dhënë detaje të mëtejshme.

Prokuroria Speciale e Shtetit dhe SPO-ja po hetjnë nëse ka pasur keqpërdorim të detyrës zyrtare gjatë përdorimit të së drejtës diskrecionale për dhënien e kësaj shtetësie. Procedura kishte kaluar me propozim të kryeministrit të atëhershëm, pas mendimit pozitiv nga Ministria e Financave dhe verifikimit të sigurisë nga Agjencia për Siguri Kombëtare (ANB).

Shtetësia e nderit i ishte dhënë Ramajt me arsyetimin se ai ishte investitor në kompleksin “Porto Budva”, me vlerë prej 80 milionë eurosh. Megjithatë, Prokuroria tashmë e akuzon atë për evazion fiskal, nën dyshimin se si përgjegjës në kompaninë “Alart Centar Budva” nuk ka deklaruar të ardhurat nga shitja e hapësirave në këtë kompleks.

Për këtë arsye, kryeministri aktual i Malit të Zi, Millojko Spajiq, pati kërkuar më parë nisjen e procedurave urgjente për heqjen e shtetësisë së Ramajt.

Naser Ramaj njihet në Kosovë edhe si ish-pronar i klubit të futbollit Feronikeli. Klubi kishte grumbulluar borxhe mbi 700 mijë euro ndaj lojtarëve dhe trajnerëve nga viti 2019, gjë që e shtyu FIFA-n të obligojë pasardhësin e tij, Feronikeli 74, për shlyerjen e këtyre detyrimeve financiare.  /Vijesti/

 

Continue Reading

Lajmet

Humb jetën një person në Prishtinë, dyshohet se ra nga një objekt

Published

on

By

Një person ka humbur jetën në Prishtinë, pasi dyshohet se ka rënë nga një objekt në rrugën “Arshi Pipa”.

Sipas Policisë, në orën 23:00 është pranuar informata se një person ka rënë nga një lartësi. Si pasojë e lëndimeve të marra, viktima nuk ka arritur t’u mbijetojë plagëve.

Vdekja e tij është konstatuar në vendin e ngjarjes nga ekipi mjekësor.

Policia e Kosovës, në koordinim me Prokurorin e Shtetit, ka nisur hetimet dhe po ndërmerr të gjitha veprimet e nevojshme për sqarimin e rrethanave të rastit.

Burimi: KOHA.

D.L

Continue Reading

Lajmet

IHMK me paralajmërim për motin sot: Priten reshje shiu, rrufe e mundësi për breshër

Published

on

By

Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK) njofton se gjatë ditës së sotme, më 21 korrik, mbi territorin e vendit do të mbajë mot me diell dhe vranësira të pjesshme.

Sipas parashikimit, gjatë orëve të mesditës dhe pasdites pritet zhvillim i vranësirave, të cila vende-vende do të sjellin reshje lokale shiu dhe shkarkesa rrufesh.

Në zona të izoluara nuk përjashtohet mundësia e rrebesheve më intensive, erërave të fuqishme dhe paraqitjes së breshrit.

“Reshjet do të kenë karakter lokal dhe nuk do të përfshijnë tërë territorin e vendit. Për këtë arsye, në disa rajone mund të ketë stuhi afatshkurtra, ndërsa në rajone të tjera moti do të mbetet kryesisht i thatë,” sqaron IHMK.

Temperaturat maksimale pritet të lëvizin ndërmjet 31°C dhe 33°C, ndërsa era do të fryjë nga veriperëndimi me intensitet të lehtë deri mesatar, e cila mund të fuqizohet përkohësisht në zonat me stuhi.

IHMK u rekomandon qytetarëve që të ndjekin përditësimet zyrtare dhe të tregojnë kujdes gjatë aktiviteteve në ambiente të hapura në rast të stuhive apo erërave të forta.

Continue Reading

Të kërkuara