Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 24 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Peja

24 korrik 1993

Fushatë e gjerë represioni kundër shqiptarëve në Prizren

Pas ngjarjes së parmbrëmshme në Prizren, me ç’rast, sipas burimeve serbe, rreth orës 2 pasmesnate, “u ndërmor një aksion terrorist kundër patrullës së organeve të sigurimit dhe u plagosën policët Mirolub Antonijeviq, Bajram Gashi (rom) dhe Vekomir Vuksanoviq, polica serbe dje mori një fushatë të gjerë të dhunës kundër shqiptarëve të këtij qyteti.

Dëshmitarët thonë se rreth orës 2 pasmesnate, në rrugën “Bihaqi” ishin dëgjuar të shtëna me armë. Pas pak, të shtëna ishin dëgjuar edhe në afërsi të urës që e lidh rrugën “Bihaqi” me pjesën tjetër të Prizrenti.

Policët shfrytëzuan këtë rast për të ndërmarrë një fushatë të egër kundër banorëve të kësaj lagjeje dhe të lagjeve të tjera në Prizren. Kështu, ata bastisën shumë shtëpi në rrugët “Mustafë Bakia”, Bajram Curri”, “Bihaqi” dhe në rrugën “Ivo Llolla Ribar”. Po ashtu, policia bllokoi hyrje-daljet e Prizrenit dhe keqtrajtoi shumë shqiptarë. Njoftohet se policia arrestoi shumë qytetarë, kurse disa prej tyre u rrahën rëndë.

Në këtë fushatë, dje u arrestuan Afrim e Skënder Tarasha, Azra Dervishi, Bekim Gashi, Reshat Terziu, Ferit e Kujtim Misini, Sebajdin Agallari, Skënder e Gazmend, Selim Coçaj, Florim Buhelli, Fadil Bytyqi, Veton Elashani, Fatmir Gashi, Burim Gashi, Kujtim Hoxha etj.. Një e arrestuar A.V. ka deklaruar se në sallen ku mbaheshin të arresturit kishte mbi 120 veta, në mesin e të cilëve edhe gra, pleq e të mitur. Disa nga të arrestuarit, që ndërkohë u liruan, thonë se policia i fyente i rrahte qytetarët e arrestuar.

Ende pa u ndriçuar ky rast, disa mjete serbe të informimit po i akuzojnë shqiptarët për plagosjen e policëve serbë.

Sot, gjendja në Prizren ngadalë po qetësohet, megjithëse nëpër rrugë ende shihen patrulla të shtuara të policisë. Po ashtu, nuk janë liruar ende të gjithë të arrestuarit dhe kjo gjithsesi gjendjen e bën të tensionuar.

 

 

25 korrik 1994

Dëme të mëdha nga të reshurat në disa komuna të Kosovës

Të reshurat e mëdha dhe breshëri të premtën dhe të shtunën shkaktuan dëme të mëdha në disa komuna të Kosovës.

Në bazë të njoftimeve të deritashme të publikuara në gazetën “Bujku” dhe në mediumet serbe, dëme të mëdha janë shkaktuar në Pejë (ku pati edhe një viktimë nga rrufeja), në Mitrovicë, Rahovec, Deçan, Istog dhe në Dragash.

Pejë: – Shiu i madh që ra në mbrëmje të premtën dhe të shtunën në Pejë shkaktoi dëme të mëdha. Ujërat e lumit Bistrica depërtuan në shumë shtëpi. Njoftohet se disa shtëpi janë dëmtuar, ndërsa sëpaku një shtëpi është shkatërruar tërësisht. Ndërsa breshëri shkatërroi të lashtat në disa fshatra. Gazeta “Bujku” njofton se breshëri shkaktoi dëme të mëdha në fshatrat Raushiq e Loçë. Disa pjesë të qytetit nuk kanë ujë të pijshëm. Disa pjesë të qytetit nuk patën rrymë. Feriz Ferizi, kryetar i Aktivit të LDK-së në lagjen e Kepshnicës në Pejë i tha “Bujkut” se sëpaku 100 familje nuk kanë ujë të pijshëm, pas shkatërrimit të ujësjellësit. Ai tha se janë rrëzuar shumë rrethoja të oborreve, nbrësa rrugët e oborret janë mbushur me rërë e bërllog. Banorët janë angazhuar për pastrimin e ambientit.

Gazeta “Bujku” njofton se në fshatin Shtupec i Madh rrufeja mbyti një vajzë tetëmbëdhjetë vjeçare nga fshati Raushiq.

Mitrovicë: -Të reshurat e mëdha të premtën në mbrëmje në Mitrovicë shkaktuan dëme të mëdha. Ujërat e vërshuan rrugëve të qytetit dhe depërtuan në shumë shtëpi e podrume, sidomos në lagjen Tavnik, Bair, në Shipol dhe në qendrën e qytetit. Njoftohet se në disa pjesë të qytetit ishte ndërprerë uji për shkak të prishejeve në ujësjellës.

Rahovec: -Të shtunën pasdreke Rahovecin e përfshiu një mot i lig i shoqëruar me të reshura të mëdha të breshërit. Njoftohet se janë shkaktuar dëme të mëdha në të lashtat.

Ndërsa gazeta serbe “Jedinstvo” njofton se shiu dhe breshëri, në madhësi të arrës, që përfshinë Deçanin, Istogun dhe Dragashin.2

Deçan: -Të premtën dhe të shtunën shiu dhe breshëri në Deçan shkatërruan “gati në tërë hapësirën misrin, kopshtiet dhe pemishtet”. Kjo gazetë njofton se shumë rrugë malore janë të pakalueshme për shkak të rërës e mbeturinave, ndërsa “disa ura mbi lumin e Bistricës së Deçanit deri te hidrocentrali i Kozhnjarit janë dëmtuar ose shkatërruar, prandaj udha në këtë drejtim është ndërprerë”.

Istog: -Për herë të tretë Istogun e përfshiu mot i lig gjatë këtij muaji. Nga të reshurat e mëdha që zgjatën disa orë u krijuan rrjedha të shumta të ujit prej Kaliçanit deri te Cerkolezi. Rrjedhat lanë pas vetes shkretëtirë, njofton gazeta serbe. Ujërat e turbullta vërshuan qytezën e Istogut. Pjesë të mëdha të rrugëve janë dëmtuar e shkatërruar. Komunikacioni në rrugën Istog – Vrellë dhe Dushkajë – Gorioç ishte ndërprerë. Të lashtat janë shkatërruar në sëpaku 500 hektarë.

Dragash: – Të reshura të mëdha e përfshinë edhe komunën e Dragashit gjatë të premtës dhe të shtunës. Njoftohet se rrufeja prishi largëpërçuesin e rrymës elektrike dhe një trafo që shërben për pjesën e epërme të qytetit të Dragashit. Për një kohë ishin  ndërprerë edhe lidhjet telefonike.

 

 

24 korrik 1998

Mbrëmë në Pejë u vranë dy persona ende të paidentifikuar

Mbrëmë në rrugën “Nexhdet Basha” në Pejë, u vranë dy persona ende të paidentifikuar, njoftojnë burime të LDK-së, duke u mbështetur në deklaratën e një banori të kësaj lagjeje.

Dëshmitarët okularë kanë theksuar se njëri nga viktimat është i moshës rreth 17- vjeç ndërsa tjetri është i moshës rreth 30- vjeç.

Viktimat deri në momentin e vrasjes ishin me një automobil të markës “Jugo” ngjyrë të kuqe dhe me regjistrim të Pejës.

Bëhet e ditur se viktimat kanë qëndruar në vendin e ngjarjes gjatë tërë natës dhe ato janë ruajtur nga policia serbe deri sot në orën 8:30, kur policia i tërhoqi nga vendi ku janë vrarë.

 

 

Malishevë: 120 të plagosur nga Rahoveci

Nga Malisheva njoftohet se ndër banorët e Rahovecit që janë vendosur në këtë komunë janë edhe 120 të plagosur. Përfaqësuesit e Nënkëshillave për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut dhe të Këshillave Komunale të Ndihmave Emergjente të Malishevës e të Rahovecit njoftojnë se ta plagosurit janë vendosur në Shtëpinë e Shëndetit në Malishevë dhe se për ta po kujdesen ekipet mjekësore të të dy komunave.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Malishevë njofton se edhe sot ka arritur një kontigjent ndihmash humanitare prej 150 tonësh, të cilat janë destinuar për popullsinë e zhvendosur nga Rahoveci dhe pjesët tjera të rrezikuara që është strehuar në këtë komunë. Po ashtu, sot në Malishevë ka arritur edhe një sasi ndihmash në material sanitar, kurse ndihma me artikuj elementarë jetësorë kanë dërguar edhe banorët e fshatit Ratkoc.

Kryesia e Degës së LDK-së në Malishevë, nëpërmjet një komunikate për opinion, bën me dije se situata në këtë komunë, pas fluksit të madh të banorëve të Rahovecit e rrethinës, është shumë e rëndë dhe me tencë të përkeqësimit të mëtejmë. Kjo kryesi apelon te organizmat ndërkombëtarë që t’i dalë në ndihmë popullatës së rrezikuar. Ajo u bën apel edhe të gjithë njerëzve të vullnetit të mirë që të solidarizohen me këtë popullatë, në mënyrë që të pengohet ndonjë katastrofë përmasash të mëdha.

 

Continue Reading

Vendi

Raporti i Policisë për vetaksidentin me motoçikletë në Malishevë

Published

on

By

Një aksident me pasojë fatale ka ndodhur pasditën e së enjtes në Malishevë, ku ka humbur jetën një person.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, ngjarja ka ndodhur më 23 korrik 2026, rreth orës 15:40.

Drejtuesi i motoçikletës, burrë, dyshohet se nga pakujdesia ka shkaktuar vetaksident.

Si pasojë e lëndimeve të rënda të marra në aksident, ai ka ndërruar jetë.

Me vendim të prokurorit kujdestar, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për t’iu nënshtruar obduksionit. Policia po vazhdon hetimet për zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Prizrenfest solli mbrëmë komedinë klasike “Lysistrata” nga Teatri i Stambollit

Published

on

By

Në kuadër të vazhdimit të Prizrenfest, mbrëmë u shfaq kryevepra e Aristofanit, komedia klasike “Lysistrata”, e sjellë në skenë nga Teatri Shtetëror i Stambollit. Kjo ngjarje e veçantë kulturore u realizua në bashkëpunim me PrizrenFEST, për të nderuar 75-vjetorin e Shoqatës Kulturore Artistike Turke “Doğru Yol”.

Shfaqja 85-minutëshe u mbajt në orën 21:30 në skenën “Bekim Fehmiu” pranë Shtëpisë së Kulturës “Xhemajli Berisha” në Prizren. Nën regjinë e Barış Erdenk, publiku pati mundësinë të ndiqte interpretimin e aktorëve Fulya Ülvan, Ebru Aytürk, Sevi Demirçivi, Melodi Özkazanç dhe Göksu Girişken./E.A/

Continue Reading

Vendi

Mot i freskët dhe me shi

Published

on

By

Sot në Kosovë do të mbajë mot kryesisht i vranët dhe relativisht i freskët për këtë periudhë të vitit, njofton Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK). Ndonëse gjatë ditës priten intervale të shkurta me diell, në pjesën më të madhe të vendit do të dominojnë vranësirat, të cilat do të shoqërohen me reshje shiu dhe zhvillime lokale të reve konvektive.

Temperaturat do të shënojnë ulje të dukshme krahasuar me ditët e fundit, ku ato minimale do të lëvizin ndërmjet 9°C dhe 13°C, ndërsa maksimalet e ditës do të arrijnë nga 17°C deri në 20°C.

Pavarësisht rënies së temperaturave, kushtet biometeorologjike do të jenë kryesisht të favorshme për shumicën e qytetarëve, duke u ofruar lehtësim atyre që kanë ndier lodhje nga të nxehtit e ditëve të kaluara. Ndërkohë, personat me sëmundje kronike mund të përjetojnë vetëm shqetësime të lehta për shkak të luhatjeve të motit.

Nga ana tjetër, ky ndryshim i motit do të ketë ndikim pozitiv në bujqësi. Reshjet dhe ulja e temperaturave do të përmirësojnë lagështinë në tokë dhe do të ulin stresin termik te bimët, me fokus të veçantë te kulturat perimore. Sidoqoftë, IHMK u rekomandon fermerëve që spërkatjet dhe aktivitetet mbrojtëse t’i kryejnë gjatë kohës pa reshje, si dhe të monitorojnë me kujdes bimët për mundësinë e shfaqjes së sëmundjeve kërpudhore nga lagështia e shtuar. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara