Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

May 25, 2021

Betim Gashi

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Vendi

Eksperiencë nga praktika në UBT: Vlerësimi i pronave në procesin e shpronësimit

Published

5 hours ago

April 18, 2026

ubtnews

Në kuadër të lëndës Real Estate Appraisal 1 me Prof. Dr. Visar Hoxha, studentët e UBT patën mundësinë të ndjekin një ligjëratë të veçantë nga eksperte e industrisë Albana Shala Bunjaku.

Aktualisht Drejtoreshë e Zyrës për Administrimin e Pronës Publike, ish-Drejtoreshë e Departamentit të Tatimit në Pronë dhe Kryesuese e Këshillit Mbikëqyrës për Licencimin e Vlerësuesve të Pasurive të Paluajtshme në Kosovë, ajo ndau përvojën e saj mbi metodologjitë e vlerësimit të pronave në rastet e shpronësimit.

Ligjërata solli perspektivë praktike mbi proceset reale të vlerësimit, sfidat institucionale dhe rëndësinë e një qasjeje profesionale dhe të standardizuar në vendimmarrje.

Ky bashkëpunim me ekspertë të industrisë fuqizon lidhjen mes teorisë dhe praktikës, duke përgatitur studentët për sfidat reale të tregut të pasurive të paluajtshme.

Lajmet nga UBT

Profesori ndërkombëtar në UBT: Ligjëratë mbi ndërtesat me emetime zero

Published

5 hours ago

April 18, 2026

ubtnews

UBT pati kënaqësinë të mirëpresë profesorin Luca Finocchiaro nga Norwegian University of Science and Technology (NTNU), i cili mbajti një ligjëratë të veçantë mbi konceptin e Zero Emission Buildings (ZEB) në kuadër të lëndës Sustainable Architecture të Prof. Dr. Visar Hoxha.

Me një profil ndërkombëtar që përfshin studime në Itali dhe Skoci, si dhe përvojë akademike e kërkimore në NTNU Norvegji, Prof. Dr. Finocchiaro ndau me studentët njohuritë më të fundit mbi dizajnin bioklimatik, analizat parametrike dhe integrimin e klimës në projektimin arkitektonik.

Ligjërata u fokusua në mënyrat se si ndërtesat mund të arrijnë performancë mjedisore përmes zgjidhjeve pasive, duke kontribuar drejt një të ardhmeje të qëndrueshme dhe me emetime zero.

Ky aktivitet dëshmon përkushtimin e UBT për të sjellë ekspertizë ndërkombëtare dhe për të ndërlidhur studentët me zhvillimet më të avancuara në arkitekturën e qëndrueshme.

Live

Trump: SHBA-ja do të marrë uraniumin e Iranit “në një formë a tjetër”

Published

5 hours ago

April 18, 2026

UBTNews

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se SHBA-ja synon të marrë rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit, duke paralajmëruar se kjo mund të ndodhë edhe “në një formë shumë më armiqësore” nëse negociatat dështojnë.

Trump ka pretenduar më herët se Irani ishte “pajtuar për gjithçka” në kuadër të bisedimeve me SHBA-në, përfshirë bashkëpunimin për largimin e uraniumit të pasuruar nga territori iranian dhe transferimin e tij drejt SHBA-së.

Në një intervistë për CBS, ai ka mohuar mundësinë e përdorimit të trupave amerikane në terren për këtë qëllim. “Jo. Jo trupa”, ka deklaruar ai, duke shtuar se procesi do të realizohej në bashkëpunim me palën iraniane, në rast të arritjes së një marrëveshjeje.

“Do ta marrim së bashku sepse deri atëherë do të kemi një marrëveshje dhe nuk ka nevojë për luftë kur ka marrëveshje”, është shprehur Trump.

Më vonë, gjatë një tubimi në Arizona, ai ka përsëritur qëndrimin e tij, duke përmendur edhe atë që e quajti “pluhur bërthamor”. Sipas tij, SHBA-ja do të marrë “të gjithë pluhurin bërthamor”, term që ai e përdori për t’iu referuar uraniumit të pasuruar, ndonëse kjo shprehje nuk njihet në terminologjinë e industrisë bërthamore.

Nga ana tjetër, një zyrtar i lartë iranian ka hedhur poshtë deklaratat e Trumpit, duke mohuar se Irani ka pranuar të dërgojë rezervat e uraniumit në SHBA. Ai gjithashtu ka kundërshtuar pretendimin se Irani do të ndalë pasurimin e uraniumit, duke theksuar se vendi “kurrë nuk do të pranojë përjashtim nga e drejta ndërkombëtare”.

Lajmet

Inspektorati i Punës kryen 72 inspektime për 48 orë, ndalon 34 punime

Published

6 hours ago

April 18, 2026

UBTNews

Inspektorati Qendror i Punës ka zhvilluar 72 inspektime brenda 48 orëve të fundit në vende pune, me fokus të veçantë në sektorët me rrezikshmëri të lartë.

Sipas njoftimit zyrtar, nga këto inspektime janë shqiptuar 34 masa për ndalim të punimeve, janë lëshuar dy leje për punë, ndërsa janë evidentuar 22 vërejtje dhe 16 raste pa parregullsi.

Inspektimet janë shpërndarë në disa komuna: 13 në Ferizaj dhe Mitrovicë, 12 në Prishtinë, Gjilan dhe Lipjan, si dhe 10 në Fushë-Kosovë.

Ky aksion i përbashkët i Ministrisë së Punës dhe Inspektoratit ka nisur të enjten, me synim rritjen e nivelit të sigurisë dhe shëndetit në vendet e punës. Fokus i veçantë i inspektimeve mbetet sektori i ndërtimtarisë.

Ndërmarrja e këtij aksioni vjen pas një serie aksidentesh në vendin e punës. Vetëm të mërkurën u raportua për vdekjen e një punëtori, duke e çuar në tetë numrin e viktimave në vendin e punës.

Ministri i Punës, Andin Hoti, ka bërë të ditur se inspektimet do të zhvillohen në dy ndërrime, me orar të zgjatur dhe edhe gjatë ditëve të festave.

Sipas vendimit të tij, aksioni i inspektimeve do të zgjasë për 15 ditë.