Aktualitet
Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit
Published
5 years agoon
By
Betim GashiToka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.
Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.
Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.
Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.
Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.
Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.
Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.
“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.
“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”
Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.
Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.
Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews
You may like
Vendi
Ekzekutohen pensionet për mbi 286 mijë përfitues në Kosovë
Published
8 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Ministria për Punë, Familje dhe Vlera të Luftës ka njoftuar se sot është bërë alokimi i pensioneve për të gjitha kategoritë në vend.
Ky proces përfshin mbi 272 mijë pensionistë moshorë dhe kontribuues, si dhe mbi 14 mijë përfitues të skemave për invalidët e luftës dhe viktimat civile.
Sipas njoftimit, mjetet janë transferuar dhe të gjithë përfituesit mund t’i tërheqin ato që nga pasditja e sotme përmes bankomatëve.
Ministria bën të ditur se në nivel vendi, numri i përgjithshëm i qytetarëve që përfitojnë nga këto skema arrin në mbi 286 mijë.

Live
Zyrtari amerikan: Vazhdojnë bisedimet me Iranin për zgjatjen e armëpushimit
Published
9 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Një zyrtar i lartë amerikan i ka thënë BBC-së se bisedimet për zgjatjen e armëpushimit dy-javor me Iranin janë duke vazhduar.
Ky armëpushim pritet të skadojë javën e ardhshme, më 22 prill.
“Shtetet e Bashkuara nuk janë pajtuar zyrtarisht për një zgjatje të armëpushimit, por ka një angazhim të vazhdueshëm mes SHBA-së dhe Iranit për të arritur një marrëveshje,” ka deklaruar zyrtari i lartë.
Më herët, agjencia e lajmeve AFP citoi mediat shtetërore iraniane të cilat thonë se raportet për një zgjatje të mundshme të armëpushimit mbeten ende të pakonfirmuara.
Rajoni
Sorensen sot në Kosovë për takim me Kurtin
Published
9 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Emisari evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, do të qëndrojë më 15 prill në Prishtinë, ku do të takohet me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, tha një burim në Bruksel për Radion Evropa e Lirë.
REL i është drejtuar Qeverisë së Kosovës me pyetje lidhur me këtë takim, për temat që pritet të diskutohen dhe është në pritje të përgjigjeve.
Vizita e Sorensenit në Prishtinë vjen pasi ai vizitoi Beogradin më 9 prill, ku u takua me presidentin serb, Aleksandar Vuçiq.
Emisari evropian tha se me Vuçiqin zhvilloi diskutime për avancimin e diskutimeve për çështjet kryesore të dialogut për normalizimin e raporteve mes Kosovës dhe Serbisë, si dhe analizimin e përparimit për Ligjit për të huajt në Kosovë.
Sipas burimeve jozyrtare po punohet intensivisht për organizimin e një rundi të ri të dialogut në nivel udhëheqësish. Kjo është arsyeja kryesore pse Sorenseni kohët e fundit ka intensifikuar bisedimet me faktorë të ndryshëm relevantë, përfshirë edhe me palën amerikane.
Siç kanë bërë të ditur burime diplomatike për Radion Evropa e Lirë, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka shprehur gatishmëri për të shkuar në Bruksel për t’u takuar në kuadër të dialogut me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, por për momentin nuk ka konfirmim se sa është i gatshëm për këtë udhëheqësi kosovar.
Takim në nivelin e lartë politik mes Kosovës dhe Serbisë nuk ka pasur që nga shtatori i vitit 2023. Takimi i fundit mes Kurtit dhe Vuçiqit ishte zhvilluar disa ditë para sulmit të armatosur në Banjskë të Zveçanit, për të cilin Kosova e fajëson Serbinë, por Beogradi mohon çdo përfshirje.
Gjatë sulmit të kryer nga një grup i serbëve të armatosur, mbeti i vrarë një polic i Kosovës. Ndërkaq, gjatë këmbimeve të zjarrit u vranë edhe tre sulmues serbë.
Ky sulm e përkeqësoi edhe më tej situatën, ndërsa dialogu në nivelin politik që nga ai moment ka mbetur i ngrirë.
Pala evropiane, sipas burimeve diplomatike të REL-it, do të dëshironte në mënyrë të organizonte një rund dialogu në javët në vijim, gjithsesi para kësaj vere.
Nëse kjo ndodh, do të ishte takimi i parë pas tre vjetësh, por edhe i pari i këtij lloji për Kaja Kallas, shefen e diplomacisë evropiane.
Ajo mori detyrën e përfaqësueses së lartë të BE-së për politikë të jashtme dhe siguri në dhjetor 2024. Kallas, në disa raste ka deklaruar se dialogu në nivelin më të lartë politik nuk ka ndodhur për shkak të situatës së ndërlikuar politike si në Kosovë, ashtu edhe në Serbi.
Pas zgjedhjeve në Kosovë, të mbajtura më 28 dhjetor 2025, ajo ka shprehur gatishmërinë për të organizuar një takim të liderëve “sapo ta lejojnë rrethanat”. /REL/
Lajmet
Tragjedi në Turqi: Katër të vrarë nga të shtënat me armë në një shkollë
Published
9 hours agoon
April 15, 2026By
UBTNews
Një sulm i përgjakshëm ka tronditur sot qytetin e Kahramanmarashit në Turqi, ku të shtëna armësh në një shkollë të mesme të ulët kanë lënë të paktën katër viktima dhe 20 të plagosur.
Guvernatori i rajonit njoftoi se motivet e këtij sulmi mbeten ende të panjohura, ndërsa Ministri i Arsimit dhe ai i Brendshëm janë nisur me urgjencë drejt vendngjarjes.
Kjo ngjarje e rëndë pason një tjetër sulm të ngjashëm që ndodhi ditën e martë në juglindje të Turqisë.
Atje, një ish-nxënës hapi zjarr duke plagosur 16 persona para se të vriste veten, duke ngritur shqetësime të mëdha për sigurinë në institucionet arsimore të vendit.
Ansambli i Përmetit prezanton folklorin shqiptar në festivalin ndërkombëtar në Evropë
Ekzekutohen pensionet për mbi 286 mijë përfitues në Kosovë
Zyrtari amerikan: Vazhdojnë bisedimet me Iranin për zgjatjen e armëpushimit
Ruby Rose akuzon Katy Perryn për sulm seksual, nis hetimi në Melbourne
Sorensen sot në Kosovë për takim me Kurtin
Paradoksi i vijës bregdetare: pse gjatësia e brigjeve nuk mund të matet saktësisht
“The Devil Wears Prada 2”: Një vazhdim më i butë që rrezikon të humbasë thelbin kritik
Tragjedi në Turqi: Katër të vrarë nga të shtënat me armë në një shkollë
“Mona Lisa”, kryevepra e Leonardo da Vinçit dhe historia e vjedhjes që e bëri ikonë botërore
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
