Aktualitet
Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit
Published
5 years agoon
By
Betim GashiToka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.
Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.
Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.
Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.
Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.
Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.
Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.
“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.
“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”
Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.
Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.
Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews
You may like
Lajmet
UBT dhe Oda e Arkitektëve të Kosovës nënshkruajnë marrëveshje bashkëpunimi: Një urë e re mes akademisë dhe praktikës
Published
19 minutes agoon
April 7, 2026By
UBTNews
Fakulteti i Arkitekturës në UBT, i njohur për standardet e larta akademike dhe qasjen inovative, ka bërë një hap të madh drejt fuqizimit të studentëve të tij duke nënshkruar një Marrëveshje Mirëkuptimi (MoU) me Odën e Arkitektëve të Republikës së Kosovës (OARK).
Ky partneritet strategjik synon të forcojë lidhjen mes edukimit akademik që ofron UBT dhe kërkesave rigoroze të tregut profesional. Përmes kësaj kornize, studentët e UBT-së do të kenë një qasje më të drejtpërdrejtë në proceset e integrimit profesional dhe avancimin e standardeve etike e bashkëkohore në fushën e arkitekturës.
Marrëveshja e nënshkruar krijon një platformë afatgjatë që do të fokusohet në disa shtylla kryesore; avancimi i standardeve profesionale në arkitekturë; përgatitja e studentëve për tregun profesional dhe proceset e integrimit në profesion; shkëmbimi i njohurive dhe përvojës ndërmjet akademisë dhe profesionit; organizimi i aktiviteteve të përbashkëta akademike dhe profesionale; bashkëpunimi në zhvillimin e aktiviteteve që kontribuojnë në edukimin profesional të vazhdueshëm (EVP).
Për Fakultetin e Arkitekturës në UBT, kjo marrëveshje konfirmon edhe një herë përkushtimin për t’u ofruar studentëve jo vetëm dije teorike, por edhe mundësi konkrete për t’u bërë pjesë e elitës profesionale.
Bashkëpunimi me OARK-në shërben si një platformë që nxit zhvillimin e arkitekturës moderne në vend, duke i dhënë zë gjeneratave të reja të arkitektëve.
Oda e Arkitektëve, gjithashtu shpreh gatishmërinë që përmes këtij partneriteti me UBT-në, të kontribuojë në ndërtimin e një profesioni të fortë dhe bashkëkohor, duke siguruar që dija akademike të përkthehet në zgjidhje praktike për mjedisin e ndërtuar në Republikën e Kosovës.
Aktualitet
Irani sfidon Trumpin: Nuk ka tërheqje para kërcënimeve
Published
57 minutes agoon
April 7, 2026By
UBTNews
Irani nuk dha asnjë shenjë se do të pranonte ultimatumin e Presidentit amerikan, Donald Trump, për të hapur Ngushticën e Hormuzit deri në fund të së martës, ose në të kundërt do të përballej me bombardimin e infrastrukturës civile – në atë që do të ishte përshkallëzimi më i madh i luftës deri më tani.
Ndërsa ora po troket drejt afatit të Trump-it për të lëshuar “ferrin”, sulmet mbi Iran u intensifikuan gjatë gjithë ditës. Sipas mediave iraniane, u goditën urat hekurudhore dhe rrugore, një aeroport dhe një fabrikë petrokimike, si dhe u këputën linjat e energjisë elektrike.
Irani u përgjigj duke deklaruar se nuk do të përmbahet më nga goditja e infrastrukturës së fqinjëve të tij në Gjirin Persik. Ata pretenduan se kanë kryer sulme të reja mbi një anije në Gji dhe mbi objekte industriale saudite që kanë lidhje me firmat amerikane.
Një burim i lartë iranian i tha agjencisë Reuters se Teherani kishte refuzuar një propozim për një armëpushim të përkohshëm, të përcjellë përmes ndërmjetësve. Sipas këtij burimi, bisedimet për një paqe të qëndrueshme mund të fillojnë vetëm pasi SHBA dhe Izraeli të ndalojnë sulmet, të japin garanci se nuk do t’i rinisin ato dhe të ofrojnë dëmshpërblim për dëmet e shkaktuara.
Gjithashtu, burimi shtoi në kushte anonimiteti se çdo marrëveshje e ardhshme duhet ta lërë Iranin në kontroll të ngushticës, duke u vendosur tarifa anijeve që kalojnë përmes saj.
Trump i ka dhënë Iranit afat deri në orën 20:00 (sipas kohës në Uashington) për t’i dhënë fund bllokadës së naftës në Gji, duke thënë se përndryshe do të shkatërrojë çdo urë dhe çdo termocentral në Iran brenda katër orëve. Irani thotë se do të hakmerret kundër infrastrukturës së aleatëve të SHBA-së në Gji, qytetet shkretinore të të cilëve do të bëheshin të pajtueshme pa energji apo ujë.
Megjithatë, pavarësisht intensifikimit të sulmeve në terren dhe retorikës së ashpër nga të dyja palët, tregjet globale mbetën kryesisht të “ngrira”, në pritje për të parë nëse Trump do t’i shkojë deri në fund kërcënimeve të tij apo do t’i tërheqë ato siç ka bërë në të kaluarën. /Reuters/
Lajmet
Një muaj paraburgim për ish-policin serb të dyshuar për krime lufte në Kaçanik
Published
1 hour agoon
April 7, 2026By
UBTNews
Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar masën e paraburgimit prej një muaji për A.D., ish-pjesëtar i MPB-së së Serbisë, i cili dyshohet për krime lufte kundër popullsisë civile në rajonin e Kaçanikut gjatë marsit të vitit 1999.
Sipas Prokurorisë Speciale, i dyshuari në bashkëkryerje me forcat serbe mori pjesë në dëbimin e dhunshëm të banorëve të fshatit Ivajë dhe djegien e shtëpive të tyre. Ai gjithashtu akuzohet për torturimin brutal dhe trajtimin çnjerëzor të 13 civilëve shqiptarë brenda stacionit policor në Kaçanik.
Ndërsa autoritetet në Serbi e kanë cilësuar arrestimin si “politik”, drejtësia në Kosovë ka intensifikuar kohët e fundit ndjekjen e krimeve të luftës, ku vetëm gjatë muajit mars u dënuan dy ish-pjesëtarë të tjerë të forcave serbe me 15 dhe 7 vite burgim. Prej përfundimit të luftës, ku u vranë mbi 13 mijë civilë, dhjetëra persona janë dënuar nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare për krime kundër njerëzimit.
Sport
Bayern Munich arrin kuotën e 100 golave, thyen çdo rekord në Evropë
Published
2 hours agoon
April 7, 2026By
UBTNews
Bayern Munich ka konfirmuar dominimin e tij absolut në Bundesliga, duke u bërë skuadra e parë në pesë ligat kryesore evropiane që arrin shifrën prej 100 golave të shënuar këtë sezon.
Gjigantët bavarezë tashmë ndodhen vetëm një gol larg barazimit të rekordit historik të golave në kampionatin gjerman, duke lënë pas me diferencë të madhe rivalët e tyre në kontinent.
Diferenca me ndjekësit në Evropë
Edhe pse skuadra si Barcelona dhe Interi po kalojnë një sezon të mirë, distanca me liderët gjermanë mbetet e konsiderueshme. Barcelona renditet në vendin e dytë me 80 gola në La Liga, plot 20 gola më pak se Bayerni, ndërsa Interi plotëson podiumin me 71 gola në Serie A.
Renditja e skuadrave më produktive në 5 ligat kryesore (2025/26):
- 100 gola – Bayern Munich
- 80 gola – Barcelona
- 71 gola – Inter
- 64 gola – Real Madrid
- 61 gola – Arsenal & PSG
- 60 gola – Man. City & B. Dortmund
- 58 gola – Bayer Leverkusen
- 56 gola – Man. United & Stuttgart
Me këtë ritëm të frikshëm, skuadra e drejtuar nga Vincent Kompany dhe e udhëhequr në sulm nga Harry Kane, mbetet favoriti kryesor për të thyer çdo rekord të mundshëm deri në përfundim të kampionatit, duke e bërë garën për “sulmin më të mirë” thuajse të mbyllur.
UBT dhe Oda e Arkitektëve të Kosovës nënshkruajnë marrëveshje bashkëpunimi: Një urë e re mes akademisë dhe praktikës
Irani sfidon Trumpin: Nuk ka tërheqje para kërcënimeve
Një muaj paraburgim për ish-policin serb të dyshuar për krime lufte në Kaçanik
Bayern Munich arrin kuotën e 100 golave, thyen çdo rekord në Evropë
Rama: Kush thotë se sot ka më shumë korrupsion, flet përçartë
Policia konfiskon mbi 1200 palë xhinse në Banjskë
100 vjetori i lindjes së Marilyn Monroe do të shënohet me shumë aktivitete kulturore
Spektakël në Prishtinë: Drita dhe Luboteni janë fituesit e Kupës së Kosovës në volejboll
Ultimatumi i Trumpit: “Irani mund të shkatërrohet brenda një nate”
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoProfesori i UBT-së, Kujtim Thaçi publikon artikull shkencor në revistën prestigjioze Frontiers in Immunology
-
Lajmet2 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet3 months agoProfesori i UBT-së, Naser Rugova, publikon studim shkencor mbi digjitalizimin e sistemit shëndetësor në Kosovë
