Profesori i UBT-së, Prof. Dr. Kujtim Thaçi, ka publikuar një artikull shkencor në revistën ndërkombëtare shumë prestigjioze Frontiers in Immunology, e cila renditet në Q1, me Impact Factor 5.9 dhe CiteScore 10.6, si dhe është e indeksuar në Web of Science dhe Scopus.

Artikulli është realizuar në bashkëpunim me Qendrën për Imunologji dhe Sëmundje Inflamatore të Spitalit të Massachusettsit dhe Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit të Harvardit. Ky bashkëpunim shënon herën e parë të një bashkëpunimi shkencor ndërmjet Fakultetit të Mjekësisë të Universitetit të Harvardit dhe UBT-së, duke përfaqësuar një arritje të rëndësishme për UBT-në dhe komunitetin akademik në Kosovë.

Në këtë artikull shkencor, autorët theksojnë se funksioni i IgE-së dhe efekti i saj sinjalizues përmes receptorëve FcεR shtrihet përtej sëmundjeve klasike atopike, duke luajtur rol të rëndësishëm edhe në shumë mjedise inflamatore jo-atopike dhe në sëmundjet e ndërmjetësuara nga imuniteti. Një fokus i veçantë i studimit është ndryshimi i glikozilimit në vende specifike të molekulës së IgE-së, ndryshime që mund të ndihmojnë në karakterizimin molekular të sëmundjeve, në stratifikimin e pacientëve dhe në identifikimin e mundësive të reja terapeutike.

Ky hulumtim ka rëndësi të veçantë, pasi shumë strategji imunomoduluese dështojnë për shkak se pacientët, pavarësisht dallimeve molekulare, trajtohen si një grup homogjen. Zgjerimi i kuptimit të biologjisë së IgE-së përtej atopisë kontribuon në riformulimin e konceptit të sëmundjeve inflamatore dhe hap rrugë për ndërhyrje klinike më të targetuara dhe më efektive.

Artikulli i plotë mund të lexohet në linkun zyrtar të revistës Frontiers in Immunology.

Profesori i UBT-së, Dr. Naser Rugova, ka publikuar artikullin shkencor me titull “The Role of Healthcare System Digitalization in Transition Countries: The Case of Kosovo” në revistën The Kosovo Dispatch, një platformë akademike me ISSN të regjistruar në Bibliotekën e Kongresit Amerikan, duke e pozicionuar këtë punim në një nivel të lartë ndërkombëtar të referencimit shkencor.

Artikulli analizon në mënyrë të thelluar rolin e digjitalizimit të sistemit shëndetësor në vendet në tranzicion, me fokus të veçantë në Kosovë, duke argumentuar se transformimi digjital nuk është thjesht proces teknologjik, por reformë e thellë institucionale, kulturore dhe qeverisëse.

Në studim theksohet se ndonëse digjitalizimi shihet si mjet kyç për përmirësimin e efikasitetit, cilësisë, barazisë dhe transparencës në shëndetësi, në Kosovë ky proces mbetet i fragmentuar, i varur nga donatorët dhe i dobët nga ana institucionale. Sipas autorit, pengesat kryesore nuk janë teknologjike, por burojnë nga mungesa e pronësisë institucionale, mungesa e interoperabilitetit mes sistemeve, trajnimi i pamjaftueshëm i stafit shëndetësor dhe rezistenca kulturore ndaj transparencës dhe llogaridhënies.

Studimi është realizuar përmes analizës cilësore të politikave publike dhe shqyrtimit të literaturës ndërkombëtare, duke u mbështetur në raporte dhe të dhëna nga institucione si Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO), OECD, Banka Botërore dhe Komisioni Evropian, si dhe në literaturën bashkëkohore mbi qeverisjen digjitale.

Dr. Rugova vëren se në Kosovë ekzistojnë iniciativa si Sistemi Informativ Shëndetësor (HIS), regjistrat elektronikë të pacientëve dhe raportimi digjital, por ato funksionojnë të shkëputura dhe pa integrim të plotë mes niveleve të kujdesit shëndetësor – primar, sekondar dhe terciar. Kjo pengon vazhdimësinë e trajtimit, planifikimin strategjik dhe përdorimin e të dhënave për politika shëndetësore të bazuara në prova.

Një dimension i rëndësishëm i punimit është lidhja midis digjitalizimit dhe qeverisjes së mirë. Sipas studimit, sistemet digjitale rrisin transparencën, reduktojnë hapësirat për keqpërdorime dhe favorizime, dhe forcojnë sundimin e rregullave përkundrejt praktikave informale. Pikërisht për këtë arsye, rezistenca ndaj digjitalizimit shpesh është institucionale dhe politike, pasi nënkupton zhvendosje të pushtetit nga individët te sistemet.

Duke u bazuar në përvoja ndërkombëtare, përfshirë modelin e suksesshëm të Estonisë, studimi argumenton se digjitalizimi efektiv kërkon vizion shtetëror, investim të vazhdueshëm në kapitalin njerëzor dhe ndërtimin e besimit publik.

Në përfundim, profesori Rugova rekomandon që Kosova të ndërtojë një qasje të integruar ndaj digjitalizimit të shëndetësisë, duke forcuar qeverisjen digjitale, pronësinë institucionale, trajnimin e stafit dhe përdorimin e të dhënave për politika publike. Pa këto elemente, nismat digjitale rrezikojnë të mbeten sipërfaqësore dhe të paqëndrueshme.

Artikulli është bashkautorësi me Dr. Apollon A. Rexhaj, mjek dhe studiues, ndërsa Dr. Naser Rugova mban titullin Profesor i Menaxhimit Shëndetësor në Universitetin për Biznes dhe Teknologji (UBT) në Prishtinë.

Ky publikim përforcon rolin e UBT-së si institucion lider në prodhimin e dijes shkencore me ndikim në politikat publike dhe zhvillimin e sektorëve strategjikë në Kosovë, veçanërisht në shëndetësi dhe qeverisje digjitale.

Profesori nga Fakulteti Inxhinieri e Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Hazir S. Çadraku, në bashkëpunim me Fadil Bajraktari, Cand. PhD, nga Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Natyrës, kanë publikuar artikullin shkencor me titull “New geomonuments, Republic of Kosovo” në ProGEO News, revistë dhe platformë zyrtare e International Association for the Conservation of Geological Heritage (ProGEO).

Ky publikim paraqet një kontribut të rëndësishëm shkencor dhe institucional në fushën e trashëgimisë gjeologjike, duke prezantuar monumente të reja gjeologjike (geomomumente) në Republikën e Kosovës, si dhe duke theksuar vlerat e tyre shkencore, edukative, turistike dhe mjedisore.

Artikulli synon të rrisë ndërgjegjësimin kombëtar dhe ndërkombëtar për pasurinë gjeologjike të Kosovës dhe rëndësinë e ruajtjes së saj në kuadër të mbrojtjes së natyrës.

ProGEO është një organizatë ndërkombëtare prestigjioze që bashkon ekspertë të gjeoshkencave, menaxherë të trashëgimisë natyrore, studiues, edukatorë dhe profesionistë të turizmit, me misionin për të promovuar dhe mbrojtur trashëgiminë gjeologjike dhe gjeodiversitetin në mbarë botën.

Organizata është e afiluar me International Union of Geological Sciences (IUGS) dhe është anëtare e International Union for Conservation of Nature (IUCN), duke luajtur një rol kyç në politikat globale të konservimit të natyrës.

Përmes këtij publikimi, autorët theksojnë nevojën për një qasje të integruar në mbrojtjen e natyrës, ku trashëgimia gjeologjike trajtohet në mënyrë të barabartë me biodiversitetin, si dhe rëndësinë e përfshirjes së institucioneve shtetërore, akademike dhe publikut në ruajtjen dhe promovimin e këtyre vlerave.

Për më shumë detaje rreth artikullit dhe aktiviteteve të ProGEO-s, vizitoni faqen zyrtare të organizatës: ProGEO

Prishtina ka qenë në fokus të një analize të thelluar shkencore mbi zhvillimin dhe zgjerimin e saj urban, përmes temës së masterit të kandidates nga UBT, MSc. Eglantina Buja, e cila u mbrojt me sukses në kuadër të studimeve pasuniversitare.

Tema me titull “Analizë sasiore e shtrirjes dhe zgjerimit urban në Prishtinë për periudhën 1990–2024” u prezantua para komisionit profesional, i përbërë nga Prof. Dr. Egzon Bajraktari (kryetar), Prof. Dr. Edon Maliqi (mentor) dhe Dr. sc. Elvida Pallaska (anëtare).

Studimi trajton transformimet urbane të kryeqytetit gjatë një periudhe 34-vjeçare, duke përfshirë kohën e okupimit, periudhën e pasluftës dhe zhvillimet pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës. Përmes përdorimit të të dhënave të hapura dhe metodave bashkëkohore shkencore, tema ofron një pasqyrë të qartë dhe të matshme të zgjerimit urban të Prishtinës.

Analiza është realizuar mbi bazën e imazheve satelitore Landsat 5 TM dhe Landsat 8 OLI, të përpunuara përmes klasifikimit të mbikëqyrur (Supervised Classification) në platformën Google Earth Engine, si dhe përmes analizave hapësinore me sisteme GIS. Si rezultat, janë gjeneruar harta tematike dhe produkte vizuale që dokumentojnë ndryshimet urbane ndër vite.

Të dhënat tregojnë një rritje të ndjeshme të sipërfaqes së ndërtuar në Prishtinë – nga 437.5 hektarë në vitin 1990 në mbi 1,410 hektarë në vitin 2024, që përfaqëson një zgjerim urban mbi 220%, një ritëm që tejkalon dukshëm rritjen e popullsisë. Ky zhvillim ka ndikuar në kalimin nga një strukturë urbane kompakte drejt një forme më të shpërndarë dhe të fragmentuar, duke sjellë sfida serioze për planifikimin hapësinor, infrastrukturën dhe përdorimin efikas të tokës.

Studimi identifikon gjithashtu zonat kryesore të zgjerimit urban dhe vë në pah ndikimin e ndërtimeve informale dhe mungesës së planifikimit të qëndrueshëm urban. Në përfundim, tema ofron rekomandime konkrete për vendimmarrësit, duke theksuar nevojën për zhvillim kompakt, forcim institucional dhe përdorim sistematik të teknologjive gjeohapësinore në monitorimin urban.

Me rastin e diplomimit, kandidatja u vlerësua për qasjen serioze akademike, rigorozitetin metodologjik dhe kontributin e vlefshëm në studimet e zhvillimit urban të Prishtinës.

UBT vazhdon të dëshmojë përkushtimin e tij ndaj kërkimit shkencor dhe formimit të kuadrove profesionale që kontribuojnë drejtpërdrejt në analizën dhe zgjidhjen e sfidave zhvillimore të vendit.