Aktualitet

Njerëzit po ndikojnë edhe më keq sesa mendohej në ndryshimet e Tokës, sipas studimit

Published

5 years ago

on

Toka po shkon drejt një shkëmbi dhe shumë studiues që po studiojnë planetin thonë se kjo është për shkak se ne nuk po mund të ndalojmë së ngatërruari gjërat.

Ne mbushim oqeanet me plastikë, djegim fosile për të mbajtur shtëpitë tona të ngrohta dhe makinat tona duke lëvizur dhe për të ndryshuar peizazhin e kontinenteve të tëra, të gjitha ndërsa pretendojmë se veprimet tona do të jenë pa pasoja.

Ndërsa shumë studime kanë zbuluar se sa në mënyrë dramatike e kemi ngatërruar planetin me gjëra të tilla si karburantet fosile dhe ndotja, hulumtimet e reja sugjerojnë se zakonet tona më të fundit janë vetëm një pjesë e problemit. Njerëzit, me sa duket, e kanë “stresuar” rëndë Tokën për deri në 4600 vjet, dhe ndoshta edhe më gjatë.

Punimi, i cili u botua së fundi në revistën Science, lidh ndryshimet dramatike në bimësinë e Tokës me të njëjtën periudhë kohore kur shpërtheu bujqësia njerëzore.

Studiuesit përdorën qindra të dhëna fosile të polenit për të hartuar një kalendar kohor të llojeve, që shtrihet mbi 18.000 vjet. Pas kompletimit të të gjitha të dhënave u bë e qartë se kishte një ndryshim serioz në ritmin me të cilin vegjetacioni tokësor ndryshoi.

Rritja e ndryshimeve të bimësisë duke filluar në Holocenin e Vonë ishte edhe më dramatike sesa ndryshimet në bimësinë globale të sjella nga fundi i epokës më të fundit të akullit.

Holoceni i Vonë gjithashtu ndodh që të jetë periudha kur njerëzit filluan të mbështeteshin shumë te bujqësia për të mbajtur të ushqyer mirë dhe gjallë popullatat në rritje.

“Duke përdorur një përmbledhje të 1181 sekuencave të polenit fosil dhe metodave të reja statistikore të zhvilluara, ne zbulojmë një përshpejtim në të gjithë botën në ritmet e ndryshimit përbërës të bimësisë duke filluar midis 4.6 dhe 2.9 mijë vjet më parë që është globalisht i pashembullt gjatë 18.000 vjetëve të fundit si në madhësi ashtu edhe në përmasa,” shkruajnë studiuesit.

“Normat e Holocenit të Vonë të ndryshimit janë të barabarta ose tejkalojnë shkallët deglaciale për të gjitha kontinentet, gjë që sugjeron që shkalla e efekteve njerëzore në ekosistemet tokësore tejkalon edhe transformimet e drejtuara nga klima e fundit.”

Gjetjet janë interesante dhe shqetësuese. Narrativat që rrethojnë njerëzit dhe ndryshimet klimatike janë përqendruar prej kohësh në përdorimin e karburanteve fosile dhe ndotjen.

Nëse thjeshtë provojmë t’i marrim ato gjëra nën kontroll, sipas studiuesve ka mundësi të parandalojmë që Toka të rrëzohet mbi “pikën e kthesës” që çon në shkatërrimin e planetit tonë.

Studimi shton se, ne ende duhet të zvogëlojmë mbështetjen tonë në lëndët djegëse fosile, të përqafojmë energjinë e gjelbër dhe të ndalojmë hedhjen e plehrave tona kudo, por gjithashtu ka të ngjarë që gjërat që ne nuk mund t’i mendojmë si të afta të ndryshojnë në mënyrë dramatike planetin, si bujqësia, janë më me ndikim se sa kemi supozuar./UBTNews

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Kosova shënon 10-vjetorin e anëtarësimit në FIFA

Published

3 minutes ago

on

May 13, 2026

By

Sot futbolli i Kosovës feston një moment historik, 10-vjetorin e pranimit në FIFA, ditën kur Federata e Futbollit e Kosovës u bë anëtarja e 210-të e shtëpisë më të madhe të futbollit botëror.

Ky përvjetor jubilar shënon fundin e një rruge të gjatë plot sakrifca dhe fillimin e një epoke të re, duke kurorëzuar përpjekjet e shumë gjeneratave që e mbajtën gjallë futbollin tonë edhe në kohët më të vështira.

Në këtë ditë të veçantë, FFK ka kujtuar me mirënjohje të thellë kontributin e jashtëzakonshëm të legjendës Fadil Vokrri dhe të gjithë bashkëpunëtorëve që bënë të mundur këtë triumf diplomatik e sportiv.

Një falënderim i veçantë i është drejtuar edhe presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, për mbështetjen dhe miqësinë e vazhdueshme që ka treguar ndaj Kosovës gjatë këtij rrugëtimi njëdekadash.

Sot, pas dhjetë vitesh, institucioni i futbollit është modernizuar, infrastruktura po zhvillohet vazhdimisht, ndërsa ekipet kombëtare dhe klubet tona po e përfaqësojnë me dinjitet shtetin e Kosovës në arenën ndërkombëtare, duke vazhduar përpara me krenari dhe përgjegjësi për të ardhmen e sportit më të popullarizuar në vend.

Continue Reading

Lajmet

Mrekullia pas 28 vitesh: 48-vjeçarja sjell në jetë binjakë pas një beteje të gjatë me infertilitetin

Published

32 minutes ago

on

May 13, 2026

By

Një nga rastet më emocionuese dhe sfiduese në karrierën e gjinekologut Sebajdin Gjini ka qenë ai i një gruaje 48-vjeçare, e cila arriti të bëhej nënë e binjakëve pas plot 28 vitesh përballje me infertilitetin.

Gjatë rrëfimit të tij në podcastin “Shëndeti në rend të parë”, në Telegraf të mbështetur nga United Hospital, dr. Gjini tregoi se kjo shtatzëni ishte e një rreziku të lartë dhe kërkonte një përkushtim të jashtëzakonshëm mjekësor.

Ai shpjegoi se gruaja kishte kaluar pothuajse tri dekada në pritje të këtij momenti, derisa më në fund suksesi u arrit para dy vitesh, duke përfunduar me lindjen e foshnjave në terminin e paraparë.

Mjeku pranoi se procesi ishte i shoqëruar me ndjenjë frike dhe ankthi si nga ana e pacientes, ashtu edhe nga ana e tij si profesionist, pasi shtatzënitë në moshë të shtyrë klasifikohen automatikisht si raste me rrezik të shtuar.

Për të garantuar shëndetin e nënës dhe binjakëve, rasti u përcoll me monitorim të rreptë, vizita shumë të shpeshta dhe analiza të vazhdueshme të parametrave vitalë, duke bërë që kjo histori e gjatë vuajtjeje të mbyllej me fundin më të bukur të mundshëm./Telegrafi/

 

Continue Reading

Kronikë e zezë

Aksione kundër narkotikëve në rajonin e Prishtinës: Arrestime dhe sekuestrime

Published

56 minutes ago

on

May 13, 2026

By

Gjatë 24 orëve të fundit, Policia e Kosovës ka realizuar disa aksione në Prishtinë, Fushë Kosovë dhe Graçanicë, që rezultuan me sekuestrimin e substancave narkotike dhe arrestimin e disa personave.

Në Fushë Kosovë, policia arrestoi një person pasi gjatë kontrollit në trup dhe në vendbanimin e tij, gjeti dhe sekuestroi rreth 98 gramë marihuanë dhe një peshore elektronike. Me vendim të prokurorit, ky i dyshuar është dërguar në mbajtje.

Ndërkohë, në Graçanicë, janë arrestuar katër persona – tre burra kosovarë dhe një shtetase gjermane. Arrestimi i tyre erdhi pasi gjatë kontrollit të veturës me të cilën po udhëtonin, policia gjeti një sasi të marihuanës. Pas intervistimit, të dyshuarit janë liruar në procedurë të rregullt.

Një rast tjetër u regjistrua në Prishtinë, ku një person është shoqëruar në stacionin policor pasi iu gjet një sasi e vogël prej 1.8 gramë marihuanë. Edhe ky rast, me vendim të prokurorit, do të trajtohet në procedurë të rregullt.

Continue Reading

Sport

Lista e pagave në MLS për vitin 2026: Messi mbetet i paarritshëm, ja sa fitojnë yjet tjerë

Published

1 hour ago

on

May 13, 2026

By

Major League Soccer (MLS) ka publikuar listën zyrtare të dhjetë futbollistëve më të paguar për sezonin 2026. Siç pritej, lista kryesohet bindshëm nga ylli argjentinas Lionel Messi, por ka edhe emra të rinj që kanë hyrë në “top-listën” e milionerëve të futbollit amerikan.

Dominimi i Messit dhe ndjekësit e tij Tetë herë fituesi i Topit të Artë, Lionel Messi, mbetet lojtari më i paguar në historinë e ligës me një pagë prej 28.3 milionë dollarësh. Diferenca me ndjekësit është e jashtëzakonshme; në vendin e dytë renditet jug-koreani Son Heung-min, i cili përfiton 11.2 milionë dollarë, i ndjekur nga kampioni i botës Rodrigo De Paul me 9.7 milionë.

Përveç emrave të njohur si Emil Forsberg e Riqui Puig, dhjetëshen e mbyll Hany Mukhtar me një pagë prej 5.4 milionë dollarësh në sezon.

 1.Lionel Messi – 28.3 milionë dollarë

2.Son Heung-min – 11.2 milionë dollarë

3.Rodrigo De Paul – 9.7 milion dollarë

4.Hirving Lozano – 9.3 milionë dollarë

5.Miguel Almiron – 7.9 milionë dollarë

6.Emil Forsberg – 6 milionë dollarë

7.Sam Surridge – 5.9 milionë dollarë

8.Riqui Puig – 5.8 milionë dollarë

9.Jonathan Bamba – 5.6 milionë dollarë

10.Hany Mukthar – 5.4 milionë dollarë

 

 

Continue Reading

Të kërkuara