Kulturë

Një verë me libër në dorë: Romane të reja për verën 2024

Published

on

Vera është periudha ideale për t’u zhytur në botën e librave, ku stina e batanijeve të shtrira në barin e parkut dhe rërën e plazhit, ditët e gjata dhe udhëtimet e gjata krijojnë mundësinë perfekte për të lexuar. Më poshtë, ju prezantojmë disa nga librat më  interesantë të këtij viti, të cilët do t’ju shoqërojnë në aventurat tuaja verore dhe orët e gjata të ditës. 

Në pamje të parë, një roman për djemtë homoseksualë në financa, artistë të dështuar dhe, mbi të gjitha, zgjedhjet e 2016-ës mund të mos tingëllojë si ideja e askujt për një kohë të mirë, por në duart e aftë të Daniel Leffert, është një trazirë absolute. Romani debutues emocionues i Leffert, Ways and Means, ndjek Alistair McCabe, një student i zgjuar dhe jashtëzakonisht ambicioz i NYU Stern, dëshira e të cilit për të ndryshuar pozicionin e tij dhe të nënës së tij në jetë përfundon duke qenë thembra e tij e Akilit.

Pasi u transferua në qytetin e madh nga Binghamton, NY, Alistair e gjen veten duke u përplasur padashur me Markun dhe Elijah-një çift homoseksual i pangopur, por tërheqës që duhet të ishin ndarë vite më parë (nëse do të kisha një nikel…) Përmes marrëdhënies së tij me Markun dhe Elijah, Alistair e gjen veten duke punuar për një biznesmen miliarder, politika e të cilit është, për ta thënë lehtë, e diskutueshme në rastin më të mirë në greminën e zgjedhjeve më të rëndësishme në historinë e kombit tonë. Duke pasur parasysh mënyrën se si gjërat po zhvillohen për vitin 2024 (prit, a mund të jetë president një kriminel i dënuar?), Lefferts shqyrton me hidhërim ndryshimet shoqërore dhe ekonomike që çuan në hitet dikur të paimagjinueshme tepër afër shtëpisë. (Abrams, 2024) -Chris Murphy

 

American Glitch nga Andrea Orejarena & Caleb Stein bie në një realitet të ndryshuar, ku bota dixhitale dhe të gjitha devijimet e saj kanë dalë disi në botën “reale”. Imazhet e ylberëve të dyfishtë, gropave, mirazheve, objekteve fluturuese të paidentifikuara dhe ushtrimeve stërvitore ushtarake amerikane në një libër rreth madhësisë dhe ngjyrës së një MacBook Pro ngjallin një mendje paranojake koshere të informuar nga orë të pafundme në internet. Sigurisht që ka humor edhe në këto “gabimet” vizuale. Një ese nga David Campany dhe tekste më të shkurtra nga 36 kontribues i shtohen këtij grupi të egër imazhesh shpikëse që shtrojnë të gjitha pyetjet që ne mund të mos duam t’i përgjigjemi. (Libri Gnomic, 2024) -Madison Reid

Giants është një katalog i konsiderueshëm dhe i dizajnuar me guxim i veprave të artit nga Koleksioni Dean, koleksioni privat i artit i Swizz Beats dhe Alicia Keys. Duke shoqëruar një ekspozitë të madhe në Muzeun e Bruklinit (dhe një pjesë në Vanity Fair), kurimi është i informuar nga dëshira që artistët e gjallë, dhe veçanërisht artistët me ngjyrë, të marrin njohjen në kohën e duhur dhe të merituar për punën e tyre, gjë që nuk është e vogël. Me frazën “duke qëndruar mbi supet e gjigantëve” në mendje, Dean dhe Keys tregojnë pjesë nga gjenerata të shumta të artistëve zikaltër amerikanë, afrikanë dhe afrikanë pranë njëri-tjetrit: një skulpturë çelik inox nga Hank Willis Thomas, portrete elegant nga piktori Toyin Ojih Odutola, dhe një përzierje imazhesh nga fotografi Gordon Parks, ndër shumë të tjera. Faqet shumëngjyrëshe me pyetësorët e artistëve dhe biografitë e gjera të artistëve e ngrenë një katalog muze në një domosdoshmëri enciklopedike për këdo që është i interesuar për artin bashkëkohor. (Phaidon, qershor 2024) – MR

E ekspozuar në Muzeun Victoria dhe Albert është një vepër e shekullit të 18-të e titulluar “Tigri i Tippoo”, të cilin muzeu e përshkruan si “një nga objektet më të famshme dhe intriguese të V&A”. Është një gdhendje druri pothuajse e përmasave reale e një tigri që shan një ushtar britanik, i pajisur me një maniçe që, kur kthehet, bën që krahu i ushtarit të lëvizë dhe një organ i brendshëm të simulojë ankimet e një njeriu që po vdes.

Krijuesit e këtij objekti të veçantë, identitetet e të cilit janë humbur në histori, shërbejnë si forca gjallëruese në romanin e mrekullueshëm të Tania James, të botuar në letër këtë muaj: Abbas, një gdhendës druri adoleshent, vihet nën krahun e orëpunuesit francez Lucien. du Leze, të cilin sundimtari i Mysore, Tipu Sultan, e ka ngarkuar të krijojë një automat për t’ia dhuruar djalit të tij. Por gdhendja e tigrit është vetëm sprova e parë e Abasit në atë që bëhet një sagë epike e humbjes dhe romancës, në një roman që ngre pyetje për artin, artin dhe autorësinë; të pushtetit dhe plaçkitjes. (Knopf, 2023) – KW

 

Ky udhëzues nga një prej poetëve bashkëkohorë më të njohur të vendit shërben si një kurs studimi i këndshëm dhe i arritshëm, duke mbledhur shembuj nga Emily Dickinson, Robert Lowell, John Keats dhe më shumë për të demonstruar metër, formë, diksion dhe imazhe. “Handbook” ka një unazë të ftohtë, utilitare, por Oliver i jep jetë koncepteve. “Mos harroni,” shkruan ajo, “gjuha është një material i gjallë, plot hije dhe momente të papritura të kërcimit dhe nuancave të pafundme”.

Ajo vë në dukje se pentametri është gjatësia mbizotëruese e rreshtit, sepse ai përputhet më së shumti me kapacitetin e mushkërive të njeriut dhe se nëse një “poemë është e hollë, ka të ngjarë jo sepse poeti nuk di mjaftueshëm fjalë, por sepse ai ose ajo nuk ka qëndruar. mjaft gjatë mes luleve – nuk i ka parë ato në ndonjë mënyrë të freskët, emocionuese dhe të vlefshme.” (Ecco, 1994) – KW/UBTNews/

Përkthyer nga Vanity Fair, D.E

 

Kulturë

“Të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh”, ekspozita e re e Laureta Hajrullahut në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Published

on

By

Artistja Laureta Hajrullahu ka prezantuar instalacionin e saj të ri të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh në Galeria Kombëtare e Kosovës, në hapësirën QAFA, duke eksploruar identitetin, kulturën digjitale dhe kufijtë në epokën e internetit.

Praktika artistike e Hajrullahut, e bazuar kryesisht në video dhe instalacione imersive, ndërthur spekulimin, folklorin digjital dhe përvojat emocionale të jetës online. Në punën e saj, identiteti paraqitet si një proces i vazhdueshëm redaktimi dhe transformimi, i ndikuar nga arkitekturat algoritmike dhe dinamika e hapësirave digjitale.

Në qendër të instalacionit janë dy objekte monumentale që ngjasojnë me gurë të pikseluar, mbi të cilët projektohen imazhe holografike. Gurët, që historikisht kanë shërbyer për të shënuar kufijtë e tokës dhe territoreve, në këtë vepër vendosen në një kontekst të ri, ku kufijtë interpretohen si koncepte të lëvizshme dhe të negociueshme.

Një pjesë qendrore e ekspozitës është edhe videoja “That Which Gave Chase” (2026), e projektuar mbi ventilatorë dhe e ndarë në tri pjesë. Vepra paraqet një protagonist të bllokuar në një lojë virtuale, duke përjetuar një cikël të pafund kërkimi dhe identiteti, në një hapësirë që nga arratisje shndërrohet në kurth.

Përmes estetikës që kombinon elemente të kulturës së internetit, plastikës dhe stilit Y2K me reflektim serioz politik, artistja trajton tema si identiteti online, privatësia dhe ndikimi i kapitalizmit digjital në mënyrën se si njerëzit paraqiten dhe perceptohen në hapësirat virtuale.

Në këtë instalacion, objektet e zakonshme të botës së videolojërave, si teksturat apo elementet e peizazhit  transformohen në forma fizike monumentale, duke sfiduar kufirin mes realitetit dhe hapësirave digjitale.

Ekspozita gjithashtu rikthen estetikën e hershme të internetit të viteve 2000, duke reflektuar mbi transformimin e rrjetit nga një hapësirë lirie dhe krijimi identitetesh alternative, në një ambient të mbingarkuar me përmbajtje dhe mbikëqyrje të vazhdueshme.

Përmes konceptit të “zhbërjes” si akt rezistence, Hajrullahu propozon mënyra të reja për të menduar identitetin dhe bashkëjetesën në një botë gjithnjë e më të ndërthurur mes njerëzve, makinave dhe objekteve.

 

Continue Reading

Kulturë

61 vjet nga vdekja e Fan Nolit

Published

on

Fan Stilian Noli, një nga figurat më të rëndësishme të historisë, kulturës dhe politikës shqiptare, u nda nga jeta në vitin 1965 në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Noli lindi në një fshat shqiptar në Trakë, pranë Edrenesë në Turqi. Gjatë jetës së tij ai zhvilloi një veprimtari të gjerë në fushën e kulturës dhe politikës shqiptare, duke studiuar në Universitetin e Harvardit për arte dhe duke punuar si mësues në Egjipt. Ai ishte gjithashtu aktiv në koloninë shqiptare në Shtetet e Bashkuara dhe u zgjodh deputet në legjislaturën e dytë të Shqipërisë në vitet 1921–1923.

Noli njihet edhe si ish-kryeministër i Shqipërisë pas ngjarjeve të vitit 1924, kur mori pushtetin pas kryengritjes kundër Ahmet Zogut. Marrëdhënia mes dy figurave u karakterizua nga përplasje të forta politike gjatë asaj periudhe.

Përveç politikës, Noli dha një kontribut të madh në letërsi dhe përkthim. Ai është autor i veprave të njohura si “Albumi” dhe “Historia e Skënderbeut”, ndërsa vepra e tij e parë ishte drama me tre akte “Israilitë dhe Filistinë”, botuar në Boston në vitin 1907.

Kontributi i tij në përkthim konsiderohet ndër më të rëndësishmit në letërsinë shqipe. Noli përktheu shumë autorë evropianë dhe amerikanë të shekullit XIX, duke sjellë në shqip një gjuhë të pasur dhe elegante. Së bashku me Faik Konicën, ai vlerësohet si një nga stilistët më të mëdhenj të dialektit toskë.

Ai mbetet një personalitet i shumëanshëm që la gjurmë të thella si poet, përkthyes, prift, historian dhe politikan.

Continue Reading

Kulturë

Shfaqje mysafire – “Sytë e Ujkut”

Published

on

Sonte, më 13 mars 2026, duke filluar nga ora 20:00, në Teatrin e Qytetit do të mbahet shfaqja mysafire “Sytë e Ujkut” nga Doruntina Basha, me regji të Kushtrim Koliqit.

Në këtë shfaqje luajnë aktorët: Irena Aliu, Edona Reshitaj, Albina Krasniqi dhe Armend Smajli. Përmbajtja:
Në një shtëpizë të largët malore, tre breza grash jetojnë në vetmi. Gjyshja dhe Nana thurin përralla për ta mbajtur Dilën larg syve të botës, derisa zhdukja e saj e papritur e detyron Nanën të përballet me traumën që i kishte shtyrë në izolim.

Hyrja është gratis për të gjithë.

Continue Reading

Kulturë

Heronj të Heshtur: Kur Jeta u Rrezikua për Çdo Fletë Librash

Published

on

5 Historitë e Mëdha të Heronjve të Heshtur që Ruajtën Dijën

  1. Rënia e Bagdadit, 1258 – Kur mongolët shkatërruan Shtëpinë e Urtësisë, shumë libra u hodhën në lumin Tigër. Disa dijetarë i shpëtuan dorëshkrimet duke i fshehur dhe transportuar në Persi dhe Damask.
  2. Murgjit irlandezë pas rënies së Romës – Ata kopjuan me dorë tekstet klasike të Aristotelit, Virgjilit dhe Ciceronit, duke ruajtur lidhjen mes antikitetit dhe Rilindjes Europiane.
  3. Murgu Wang Yuanlu, Kina –  Fshehu mbi 40,000 dorëshkrime budiste pranë Dunhuang, duke i ruajtur nga lufta dhe shkatërrimi për rreth 1,000 vjet.
  4. Arkiva sekrete e getos së Varshavës, Lufta e Dytë Botërore – Historiani Emanuel Ringelblum dokumentoi jetën e hebrenjve, duke fshehur dokumentet në kanaçe qumështi; një veprim i fundit i rezistencës për të mbajtur të gjallë të vërtetën.
  5. Bibliotekat e Timbuktut, 2012 – Abdel Kader Haidara shpëtoi mbi 300,000 dorëshkrime antike nga grupet xhihadiste duke përdorur familje dhe karroca për t’i çuar në siguri.

Continue Reading

Të kërkuara