Dinamika të reja dhe kritike po shfaqen në rajon, të cilat mund ta riformësojnë atë në mënyra dramatike. Dy javët e para të sulmit izraelito-amerikan ndaj Iranit kanë gjeneruar sasi kolosale lajmesh, propagande dhe spekulimesh, duke mbingarkuar publikun botëror.

Ndërsa konflikti hyn në javën e tij të tretë, mund të identifikohen disa realitete të reja që ushqejnë njëra-tjetrën në këtë moment destruktiv:

Së pari, fushëveprimi i kësaj lufte ka zgjeruar përplasjet ushtarake në më shumë se dhjetë shtete të rajonit. Supozimi se vendet mund të jenë të sigurta duke qëndruar jashtë luftimeve u thërrmua kur Irani vendosi të sulmojë shtetet e Gjirit, Irakun dhe Jordaninë për shkak të pritjes së bazave amerikane, si dhe Qipron e Turqinë për pritjen e forcave amerikane dhe britanike.

Së dyti, ndikimi i drejtpërdrejtë i luftës ka tronditur pjesën më të madhe të botës përmes mungesës së naftës dhe gazit, kufizimeve në transportin detar, rritjes së çmimeve dhe perspektivës së një recesioni ekonomik. Asnjë vend nuk mund të izolohet nga këto pasoja.

Së treti, kohëzgjatja e luftës do të përcaktojë ndikimet afatgjata. Uashingtoni dhe Tel Avivi shpresonin për një fitore të shpejtë dhe vendimtare, duke supozuar se mund ta përmbysnin udhëheqjen iraniane brenda pak ditësh, por dështuan ta arrijnë këtë pas 14 ditësh sulmesh të pandërprera. Irani dhe aleatët e tij synojnë një luftë të gjatë që shteron aftësitë ushtarake dhe qëndrueshmërinë politike të sulmuesve.

Së katërti, bazat ideologjike janë po aq të rëndësishme sa realitetet gjeopolitike. Izraeli dhe SHBA-ja shihen si bartësit e fushatës së fundit koloni-kolonizuese perëndimore, ndërsa iranianët dhe aleatët e tyre duan të zmbrapsin këtë sulm që ka pllakosur rajonin që nga shekulli XIX.

Së pesti, kjo luftë dëshmon se kemi hyrë në një epokë të re të luftës. Përballë fuqisë ajrore dhe satelitore amerikano-izraele, Irani ka zhvilluar risi teknologjike dhe logjistike. Përdorimi i dronëve të shpejtë dhe raketave hipersonike ka lejuar Iranin të depërtojë mbrojtjet ajrore miliona dollarëshe (si Patriot dhe THAAD), duke shkaktuar dëme të mëdha madje edhe brenda Izraelit, i cili po detyrohet të censurojë mediat e veta për të fshehur dobësitë.

Së gjashti, Irani ka mësuar leksione të rëndësishme. Teherani mbijetoi pas atentatit ndaj Liderit Suprem Ali Khamenei dhe dhjetëra liderëve të tjerë në ditët e para, duke kaluar me sukses pushtetin te udhëheqësia e re. Ai ka demonstruar rëndësinë e një sistemi të decentralizuar të luftës me depo dhe qendra komandimi të shpërndara.

Së shtati, pasojat e plota nuk mund të vlerësohen ende saktësisht, por shihet se të gjitha palët po injorojnë ligjin ndërkombëtar që mbron civilët dhe infrastrukturën kritike. Egërsia e sulmeve ndaj civilëve ka qenë tronditëse.

Së fundi, lufta tregoi se mbështetja e shteteve arabe te mbrojtja e SHBA-së dështoi t’i mbante ato të sigurta. Pas shpenzimit të trilionave dollarëve në armatime, shumë kryeqytete arabe tani shohin pak ose aspak kthim nga ky investim dhe do të duhet të rishikojnë strategjitë e tyre të mbrojtjes.

Të gjitha këto dinamika lidhen me një pikë: Palestinën. Lufta në Iran është një tjetër shfaqje e paqëndrueshmërisë që prodhon konflikti i pazgjidhur izraelito-palestinez prej 75 vitesh. Stabiliteti nuk do të arrihet derisa të gjendet një zgjidhje e drejtë.

Autor: Rami G. Khouri është Anëtar i Shquar i Politikave Publike në Universitetin Amerikan të Bejrutit dhe Anëtar i Lartë jorezident në Qendrën Arabe në Uashington DC. Ai është autor dhe analist.

Shënim: Ky artikull pasqyron pikëpamjet e autorit dhe jo domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera-s.

Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Kosovë i ka thënë Radios Evropa e Lirë se mirëpret marrëveshjen e arritur mes Kosovës dhe Bashkimit Evropian për zbatimin e Ligjit për të huajt dhe ka theksuar që çdo ndryshim që prek komunitetin serb në Kosovë duhet të bëhet në konsultim me pjesëtarët e tij.

“E përgëzojmë angazhimin e palëve në këtë çështje për të arritur zgjidhje të pranueshme për të dyja palët”, ka thënë një zëdhënës i Ambasadës në përgjigjen me shkrim për Radion Evropa e Lirë.

Qeveria e Kosovës ka bërë të ditur më 14 mars se do të ofrojë leje të përkohshme qëndrimi dhe do t’i njohë letërnjoftimet e pjesëtarëve të komunitetit serb që nuk janë të pajisur me dokumente të Kosovës siç e parasheh Ligji për të huajt dhe për automjetet, që ka nisur të zbatohet nga 15 marsi.

Vendimi është bërë publik pas një takimi të zhvilluar mes kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti dhe të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen.

Ligjet për të huajt dhe për automjete nisën të zbatohen pjesërisht më 15 janar, fillimisht përmes një fushate informuese për procedurat dhe rregullat e zbatimit të tyre, ndërkaq nga 15 marsi kanë hyrë në fuqi plotësisht.

Ligji u kërkon të gjithë banorëve që nuk kanë dokumente të Kosovës të pajisen me leje qëndrimi, ndërsa automjetet me targa të huaja nuk do të mund të qarkullojnë në Kosovë më gjatë se tre muaj, ose vetëm në bazë të autorizimit.

Hyrja në fuqi e vendimit nuk do t’i prekë serbët e Kosovës për periudhë 12-mujore.

Kryeministri Kurti ka thënë se është pajtuar për të mundësuar leje të përkohshme qëndrimi për punonjësit shëndetësorë dhe ata të arsimit, në mënyrë që serbëve lokalë të mos u mungojnë shërbimet bazike derisa Kosova t’i shkrijë ato plotësisht brenda sistemit të vet.

Këto lehtësira janë mirëpritur nga BE-ja, Mbretëria e Bashkuar dhe nga Serbia. /REL/

Shtetet arabe të Gjirit nuk i kanë kërkuar SHBA-së të hyjë në luftë me Iranin, mirëpo shumë prej tyre tani po bëjnë thirrje që operacioni të mos ndalet pa u siguruar që Republika Islamike të mos ketë më mundësi të kërcënojë rrugët jetike të naftës.

Siç raporton Reuters, burime nga Gjiri bëjnë të ditur se shqetësimi kryesor mbetet mbrojtja e ekonomive që varen tërësisht nga ky rajon.

Sipas burimeve diplomatike perëndimore dhe arabe, Uashingtoni po ushtron presion mbi shtetet e Gjirit që t’i bashkohen luftës SHBA-Izrael. Presidenti Donald Trump dëshiron të tregojë mbështetje rajonale për fushatën, me qëllim që të forcojë legjitimitetin ndërkombëtar dhe mbështetjen e brendshme.

“Ekziston një ndjenjë e gjerë në të gjithë Gjirin se Irani ka kaluar çdo vijë të kuqe me çdo vend të rajonit,” tha Abdulaziz Sager, kryetar i Qendrës kërkimore të Gjirit me seli në Arabinë Saudite. Ai shtoi se sapo Irani nisi sulmet e drejtpërdrejta, u klasifikua si armik.

Irani sulmon gjashtë shtetet e Gjirit

Teherani ka demonstruar tashmë fuqinë e tij duke sulmuar aeroporte, porte dhe objekte të naftës në gjashtë shtetet e Gjirit përmes raketave dhe dronëve. Gjithashtu, është penguar qarkullimi në Ngushticën e Hormuzit, që shërben si “arteria” kryesore për një të pestën e furnizimit global me naftë.

Udhëheqësit e Gjirit besojnë se mosveprimi tani përbën rrezikun më të madh. Sulmet e fundit kanë dëmtuar imazhin e stabilitetit që këto vende janë përpjekur të ndërtojnë për të tërhequr tregtinë dhe turizmin.

Frika nga një luftë e gjerë

Pavarësisht kërkesave për dobësimin ushtarak të Iranit, brenda Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) ende mungon një konsensus i plotë për hapat e mëtejshëm. Ndërsa Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, deklaroi se partnerët e Gjirit po rrisin angazhimin, Emiratet e Bashkuara Arabe janë treguar më të përmbajtura, duke thënë se nuk kërkojnë të përfshihen në eskalime.

Nga ana tjetër, Sager paralajmëroi se Arabia Saudite mund të detyrohet të hakmerret nëse Irani godet pikat kritike, siç janë impiantet e shkripëzimit të ujit ose objektet madhore të naftës. “Në atë rast, Arabia Saudite nuk do të kishte zgjidhje tjetër veçse të ndërhynte,” u shpreh ai. /Reuters/

Kuvendi i Shqipërisë ka votuar këtë të martë me 79 vota shpalljen e Iranit shtet sponsor të terrorizmit.

Gjatë votimit pati një abstenim të cilin e votoi Redi Muçi. Nuk pati asnjë votë kundër ndërsa opozita nuk mori pjesë në seancë pas vendimit për bojkot.

Votimi:

79 vota pro

1 abstenim- Redi Muçi

0 kundër

Kreu i grupit parlamentar të PS, Taulant Balla gjatë fjalës së tij në seancë u shpreh se terrorizmi nuk është vetëm akt dhune por minim i rendit demokratik.

Ai theksoi se Shqipëria mbetet një shtet i lëkundur në këtë luftë dhe anën e shtetit të së drejtës. Balla rikujtoi edhe sulmin kibernetik ndaj Kuvendit të Shqipërisë duke e cilësuar akt armiqësor. Ndër të tjera, Balla theksoi se synojnë të dënojnë çdo formë të mbështetjes së agresionit.

Ai gjithashtu u kërkoi kolegëve të votojnë që ta shpallin Gardën Revolucionare të Iranit, organizatë terroriste. Pas votimit seanca plenare përfundoi. /Euronews/