Magazinë
Një dritare magjepsëse drejt së kaluarës”: Shtëpitë që tregojnë si jetonin në të vërtetë njerëzit në kohën Tudor
Published
1 month agoon
By
UBT NewsNjë nga favoritët në Oscars këtë fundjavë, filmi “Hamnet” ka sjellë në qendër të vëmendjes arkitekturën dhe interierët Tudor. Dhe në Mbretërinë e Bashkuar ende ekzistojnë shumë shtëpi që tregojnë jetesën e shekullit të 16-të.
Një lloj “farmacie shtëpiake” me barishte të thata – rozmarinë, sherebelë, pelin i egër, livando dhe trumzë – varet bukur nga trarët e errët prej druri të një kuzhine Tudor; bar i freskët është shpërndarë në dysheme, ndërsa një tavolinë druri e vjetër dhe e gërvishtur mban mbi vete një koleksion tasash prej balte. Kjo kuzhinë nuk është e vërtetë, por një skenografi e ndërtuar për filmin “Hamnet”, dramën e shekullit të 16-të nga regjisorja Chloe Zhao – e frymëzuar nga jeta familjare e Shakespeare-it në Anglinë Tudor dhe e bazuar në romanin e Maggie O’Farrell – që është një nga pretendentët kryesorë në Oscars këtë fundjavë, me disa nominime, përfshirë filmin më të mirë, regjinë më të mirë dhe aktoren më të mirë.
Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë njëkohësisht praktike dhe simbolike.
Interierët e thjeshtë dhe atmosfera modeste familjare të filmit kanë prekur audiencën. Estetika e thjeshtë e kësaj periudhe në interierët anglezë – kur mobiljet, tekstilet dhe arkitektura prodhoheshin me dorë, me materiale lokale dhe për qëllime praktike – zbulon një mënyrë jetese krejt ndryshe nga realiteti i prodhimit masiv të shekullit të 21-të.
“Njerëzit kishin shumë më pak gjëra se sot, dhe ato ishin bërë për të zgjatur,” thotë për BBC Lucy Armstrong-Blair, kuratore e trashëgimisë kulturore në National Trust.
Ndërkohë, një libër i ri, “The House Rules”, prezanton shtëpi historike britanike – mes tyre edhe të periudhës Tudor dhe Jacobean – që janë restauruar me kujdes dhe janë rikthyer në jetë nga pronarët ose dizajnerët e interierit. Mbretëria e Bashkuar ka një nga fondet më të vjetra të banesave në Evropë dhe ndërtesat e saj historike përfshijnë jo vetëm rezidenca madhështore të aristokracisë tokësore, por edhe shtëpi modeste prej guri, kasolle me çati kashte dhe shtëpi me korniza druri.
Edhe në SHBA ka disa shembuj interesantë të shtëpive të epokës Jacobean. Midis tyre janë Fairbanks House, e ndërtuar në vitin 1637 në Dedham, Massachusetts, dhe Gedney House, e ndërtuar në vitin 1665 në Salem. Ndërkohë, në South Orange, New Jersey, ndodhet The Stone House, e ndërtuar në vitin 1680 dhe ndërtesa më e vjetër që ka mbijetuar në atë qytet. Interesant është fakti se në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të pati një valë ndërtimesh të shtëpive të stilit Tudor Revival në këtë qytet dhe zonat përreth.
Në Angli, shtëpitë e epokës Tudor dhe Elizabethane pasqyronin edhe besëtytnitë e kohës. Periudha Jacobean që pasoi u shoqërua me një rritje të gjuetisë së shtrigave, e nxitur nga paranoja dhe obsesionet e Mbretit James. Shumë shtëpi të këtyre periudhave kishin shenja të gdhendura në oxhaqe dhe hyrje, të cilat besohej se mbronin nga shtrigat.Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë praktike, por edhe plot simbolikë. Ndërtesat formësoheshin nga druri i pyjeve lokale – shpesh lis ose elm – që përdorej për të krijuar korniza të forta druri, ose nga guri i nxjerrë në zonën përreth. Muret bëheshin nga suva gëlqereje e përzier me qime kali, e vendosur mbi rrasa të holla druri, dhe nganjëherë zbukuroheshin me tekstile të pikturuara ose shenja dekorative, pasi tapiceritë ishin shumë të shtrenjta për shumicën e familjeve Tudor.
Marrë dhe përshtatur nga BBC
You may like
Magazinë
Këngëtari D4vd në pranga, dyshohet për vrasjen e një të miture
Published
53 minutes agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Këngëtari amerikan D4vd, emri i plotë i të cilit është David Anthony Burke, është arrestuar nga autoritetet në Los Angeles nën dyshimin për përfshirje në vrasjen e një vajze 14-vjeçare, e raportuar e zhdukur vitin e kaluar.
Sipas policisë, bëhet fjalë për rastin e Celeste Rivas Hernandez, mbetjet mortore të së cilës u zbuluan në shtator 2025 brenda një automjeti të tipit Tesla, i lidhur me një pronë që lidhej me artistin.
Autoritetet kanë bërë të ditur se 21-vjeçari po mbahet në paraburgim pa të drejtë lirimi me kusht, ndërsa çështja pritet t’i paraqitet Prokurorisë në ditët në vijim.
Hetimet nisën më 8 shtator 2025, kur në një parking për automjete të tërhequra në zonën e Hollywood-it u raportua një erë e rëndë që vinte nga një veturë. Brenda saj, hetuesit zbuluan mbetje trupore në gjendje të avancuar dekompozimi.
Sipas dokumenteve gjyqësore, trupi ishte i vendosur në bagazhin e automjetit, ndërsa mjeku ligjor ka theksuar se gjendja e tij e rënduar e bënte të pamundur përcaktimin e menjëhershëm të shkakut të vdekjes. Dyshohet se viktima kishte qenë e vdekur për disa javë para zbulimit.Raporton BBC.
Celeste Rivas Hernandez ishte raportuar e zhdukur nga familja e saj në prill të vitit 2024 dhe jetonte rreth 120 kilometra larg vendit ku u gjet trupi i saj.
Rasti ka tërhequr vëmendje të madhe publike dhe ka nxitur spekulime në rrjetet sociale, ndërsa hetimet morën një kthesë të re në dhjetor, kur juria e madhe filloi shqyrtimin e provave.
Ndërkohë, pas zhvillimeve të fundit, D4vd ka anuluar turneun e tij botëror dhe është tërhequr nga paraqitjet publike. Gjithashtu, ai është larguar nga bashkëpunimet me brende të njohura si Hollister dhe Crocs.
Përfaqësuesit e tij kanë deklaruar më herët se artisti është duke bashkëpunuar me autoritetet, ndërsa vetë ai nuk ka bërë komente të gjera publike deri më tani.
Hetimet janë ende në zhvillim dhe autoritetet nuk kanë publikuar detaje të tjera mbi rastin.
Magazinë
Dyqani legjendar i fotografive të pasaportës në Londër bëhet libër pas mbylljes
Published
20 hours agoon
April 16, 2026By
UBT News
Për më shumë se gjashtë dekada, një dyqan i vogël në Oxford Street të Londrës ishte një destinacion i veçantë për fytyra të njohura dhe qytetarë të zakonshëm. “Passport Photo Service”, një biznes familjar i themeluar nga ish-boksieri Dave Sharkey, u bë i famshëm për shërbimin e shpejtë – fotografi pasaporte të realizuara brenda pak minutash – dhe për galerinë e mbushur me portrete të klientëve të njohur.
I vendosur pranë disa ambasadave, studioja tërhoqi rreth 800 personazhe të famshëm ndër vite, përfshirë figura si Muhammad Ali, Madonna, Bill Murray, Arnold Schwarzenegger dhe Kate Winslet. Përveç shërbimit të shpejtë, familja Sharkey njihej edhe për fleksibilitetin, duke ofruar edhe fotografi në shtëpitë apo studiot e klientëve.
Pas mbylljes së biznesit në vitin 2019, pjesërisht si pasojë e zhvendosjes së ambasadës amerikane dhe ndryshimeve urbane në Oxford Street, Philip Sharkey vendosi të realizojë një ide të kahershme: botimin e një libri. “Passport Photo Service”, i publikuar nga Phaidon, përmbledh mbi 300 portrete të realizuara nga vitet 1950 deri në vitet 2010.
Libri nuk është vetëm një koleksion i fytyrave të famshme, por edhe një dokumentim i një epoke të zhdukur të Londrës, kur bizneset e vogla kishin vend në zemër të qytetit. Sot, zona është dominuar nga zhvillimet e mëdha tregtare, duke lënë pak hapësirë për iniciativa të tilla familjare.
Philip Sharkey, i cili filloi të punonte në dyqan që në moshën 16-vjeçare, kujton se fotografia e pasaportës ishte “barazuesi i madh”, pasi të gjithë kishin nevojë për të. Edhe personazhet e famshëm shfaqeshin në mënyrë më natyrale, pa ekipet e zakonshme të stilimit apo marrëdhënieve me publikun.
Ndër momentet e veçanta përmenden vizitat në shtëpitë e artistëve si Madonna dhe Guy Ritchie, apo fotografimet në studio muzikore të emrave si Sting, George Michael dhe Eric Clapton. Ndërkohë, disa portrete mbeten ende të papublikuara, për shkak të marrëveshjeve konfidenciale.
Historia e “Passport Photo Service” mbetet një dëshmi e një Londre që po zhduket, ku një biznes i vogël mund të bëhej pjesë e historisë së kulturës pop dhe të krijonte një arkiv unik ndër dekada.
Magazinë
Fanella që rikthejnë të kaluarën: futbolli mes nostalgjisë dhe Kupës së Botës 2026
Published
23 hours agoon
April 16, 2026By
UBT News
Vetëm disa javë më vonë, vëmendja globale do të zhvendoset në Kupën e Botës më të madhe në histori, që do të zhvillohet në SHBA, Kanada dhe Meksikë, me 48 ekipe dhe 104 ndeshje. Edhe aty, nostalgjia do të jetë e pranishme: Adidas ka prezantuar fanella të reja me frymë estetike të viteve ’90, të kombinuara me dizajn modern dhe me rikthimin e logos ikonike “trefoil”, për herë të parë pas më shumë se tri dekadash.
Sipas analizës së zhvillimeve në kulturën e futbollit, fanella nuk është më thjesht uniformë sportive. Ajo është shndërruar në objekt kulturor, modë dhe kujtim kolektiv. Dizajnet e viteve ’90, dikur të diskutueshme, sot konsiderohen ikonike dhe të kërkuara në tregjet globale të fanellave vintage.
Ekspertët theksojnë se fanellat e futbollit filluan të bëhen pjesë e kulturës së përditshme sidomos në vitet ’70, por shpërthimi i tyre estetik dhe kulturor ndodhi në vitet ’90, kur teknologjia e re e prodhimit lejoi dizajne më të guximshme dhe më grafike. Fanella u shndërrua në “kanavacë lëvizëse” të identitetit të klubeve dhe kombëtareve.Kujtimet sportive dhe emocionale kanë luajtur rol të madh në këtë fenomen. Fanellat e Kupës së Botës 1990 apo Euro 1996 janë bërë simbole të forta nostalgjie, të lidhura me momente historike të futbollit dhe kulturës pop, duke u kthyer në objekte koleksionimi me vlera të larta.
Gjatë dy dekadave të fundit, tregu i fanellave retro është profesionalizuar dhe globalizuar, duke u kthyer nga një rrjet i vogël koleksionistësh në industri të mirëfilltë. Ndërkohë, ndikimi i modës dhe i kulturës së të famshmëve ka bërë që fanellat vintage të kthehen në deklarata stilistike në rrugë, rrjete sociale dhe evente publike.Sipas studiuesve të kulturës, kjo valë nostalgjie nuk lidhet vetëm me të kaluarën, por edhe me mënyrën si brezat e rinj e përjetojnë historinë përmes internetit dhe përmbajtjeve digjitale. Futbolli, ashtu si filmat apo moda, po përjeton një cikël të vazhdueshëm rikthimi dhe ripërpunimi të së shkuarës.
Në prag të Kupës së Botës, mes fanellave të reja dhe atyre të rikthyera nga arkivat, futbolli po hyn në një epokë ku e kaluara dhe e ardhmja bashkëjetojnë në të njëjtën fushë. Fanella nuk është më thjesht uniformë: ajo është kujtim, identitet dhe kulturë që vazhdon të riciklohet brez pas brezi.
Magazinë
16 Prill 1912 – 114 vjet nga fluturimi historik i Harriet Quimby mbi Kanalin Anglez
Published
24 hours agoon
April 16, 2026By
UBT News
Harriet Quimby ishte një gazetare amerikane që u bë gruaja e parë në SHBA me licencë pilote dhe një nga figurat e para femërore në historinë e aviacionit. E njohur për të kaluarën e saj disi të paqartë, ajo pretendonte se vinte nga një familje e pasur dhe e arsimuar, megjithëse ka më shumë gjasa të ketë qenë vajza e një fermeri. Në vitin 1911, në Hempstead të New York-ut, ajo dhe shoqja e saj Matilde Moisant morën mësime fluturimi dhe u pajisën me licencë pilote. Më pas udhëtuan në Meksik, ku u pritën me kuriozitet të madh, pasi gratë që fluturonin ishin një gjë e rrallë për atë kohë.
Arritja më e madhe e saj ndodhi më 16 prill 1912, kur u bë gruaja e parë që fluturoi mbi Kanalin Anglez. Ajo e planifikoi me kujdes këtë ndërmarrje, e mbajti sekret dhe udhëtoi shpejt drejt Anglisë, ku siguroi mbështetje nga një revistë amerikane dhe nga piloti dhe konstruktori i njohur francez Louis Blériot, i cili i dha në përdorim një aeroplan monoplane. Po atë ditë, ajo u ngrit nga një pistë pranë Doverit dhe pas rreth një ore fluturimi arriti të ulej në bregdetin e Francës, duke hyrë në histori.
Megjithatë, suksesi i saj u errësua nga fundosja e Titanikut që ndodhi në të njëjtën periudhë, ndaj arritja e saj mori pak vëmendje publike. Edhe shtypi amerikan reagoi ftohtë dhe shpesh me nënvlerësim, në një kohë kur gratë ende përballeshin me paragjykime të forta shoqërore.
Vetëm tre muaj më vonë, Harriet Quimby humbi jetën tragjikisht gjatë një shfaqjeje ajrore pranë Bostonit, kur aeroplani i saj u rrëzua dhe ajo së bashku me pasagjerin u hodhën nga mjeti fluturues.
Arrestohet një person në Ferizaj, policia i sekuestron armë dhe fishekë
Akil Gjakova kalon në çerekfinale pas një dueli të fortë
Haradinaj propozon nderimin e Eliot Engel: Kërkohet seancë e veçantë dhe memorial brenda Kuvendit
Leposaviq: Dy punëtorë lëndohen rëndë në vendin e punës, arrestohet një person
Këngëtari D4vd në pranga, dyshohet për vrasjen e një të miture
Laura Fazliu ndalet herët në Evropian
Raporti 24-orësh i Policisë: Arrestime për dhunë në familje në Podujevë dhe Rahovec
Akil Gjakova kthen luftën me Ippon spektakolar
“Gjithçka rindërtohet”: Banorët e Libanit shpresëplotë për armëpushimin pavarësisht rrënojave
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
