Magazinë

Një dritare magjepsëse drejt së kaluarës”: Shtëpitë që tregojnë si jetonin në të vërtetë njerëzit në kohën Tudor

Published

on

Një nga favoritët në Oscars këtë fundjavë, filmi “Hamnet” ka sjellë në qendër të vëmendjes arkitekturën dhe interierët Tudor. Dhe në Mbretërinë e Bashkuar ende ekzistojnë shumë shtëpi që tregojnë jetesën e shekullit të 16-të.

Një lloj “farmacie shtëpiake” me barishte të thata – rozmarinë, sherebelë, pelin i egër, livando dhe trumzë – varet bukur nga trarët e errët prej druri të një kuzhine Tudor; bar i freskët është shpërndarë në dysheme, ndërsa një tavolinë druri e vjetër dhe e gërvishtur mban mbi vete një koleksion tasash prej balte. Kjo kuzhinë nuk është e vërtetë, por një skenografi e ndërtuar për filmin “Hamnet”, dramën e shekullit të 16-të nga regjisorja Chloe Zhao – e frymëzuar nga jeta familjare e Shakespeare-it në Anglinë Tudor dhe e bazuar në romanin e Maggie O’Farrell – që është një nga pretendentët kryesorë në Oscars këtë fundjavë, me disa nominime, përfshirë filmin më të mirë, regjinë më të mirë dhe aktoren më të mirë.

Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë njëkohësisht praktike dhe simbolike.

Interierët e thjeshtë dhe atmosfera modeste familjare të filmit kanë prekur audiencën. Estetika e thjeshtë e kësaj periudhe në interierët anglezë – kur mobiljet, tekstilet dhe arkitektura prodhoheshin me dorë, me materiale lokale dhe për qëllime praktike – zbulon një mënyrë jetese krejt ndryshe nga realiteti i prodhimit masiv të shekullit të 21-të.

“Njerëzit kishin shumë më pak gjëra se sot, dhe ato ishin bërë për të zgjatur,” thotë për BBC Lucy Armstrong-Blair, kuratore e trashëgimisë kulturore në National Trust.

Ndërkohë, një libër i ri, “The House Rules”, prezanton shtëpi historike britanike – mes tyre edhe të periudhës Tudor dhe Jacobean – që janë restauruar me kujdes dhe janë rikthyer në jetë nga pronarët ose dizajnerët e interierit. Mbretëria e Bashkuar ka një nga fondet më të vjetra të banesave në Evropë dhe ndërtesat e saj historike përfshijnë jo vetëm rezidenca madhështore të aristokracisë tokësore, por edhe shtëpi modeste prej guri, kasolle me çati kashte dhe shtëpi me korniza druri.

Edhe në SHBA ka disa shembuj interesantë të shtëpive të epokës Jacobean. Midis tyre janë Fairbanks House, e ndërtuar në vitin 1637 në Dedham, Massachusetts, dhe Gedney House, e ndërtuar në vitin 1665 në Salem. Ndërkohë, në South Orange, New Jersey, ndodhet The Stone House, e ndërtuar në vitin 1680 dhe ndërtesa më e vjetër që ka mbijetuar në atë qytet. Interesant është fakti se në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të pati një valë ndërtimesh të shtëpive të stilit Tudor Revival në këtë qytet dhe zonat përreth.

Në Angli, shtëpitë e epokës Tudor dhe Elizabethane pasqyronin edhe besëtytnitë e kohës. Periudha Jacobean që pasoi u shoqërua me një rritje të gjuetisë së shtrigave, e nxitur nga paranoja dhe obsesionet e Mbretit James. Shumë shtëpi të këtyre periudhave kishin shenja të gdhendura në oxhaqe dhe hyrje, të cilat besohej se mbronin nga shtrigat.Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë praktike, por edhe plot simbolikë. Ndërtesat formësoheshin nga druri i pyjeve lokale – shpesh lis ose elm – që përdorej për të krijuar korniza të forta druri, ose nga guri i nxjerrë në zonën përreth. Muret bëheshin nga suva gëlqereje e përzier me qime kali, e vendosur mbi rrasa të holla druri, dhe nganjëherë zbukuroheshin me tekstile të pikturuara ose shenja dekorative, pasi tapiceritë ishin shumë të shtrenjta për shumicën e familjeve Tudor.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Continue Reading

Lajmet

Rita Ora mahnit në tapetin e kuq në Londër me stil gotik

Published

on

Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Rita Ora, ka tërhequr vëmendjen në tapetin e kuq të Festivalit të 70-të të Filmit në Londër, me një paraqitje elegante në stilin gotik.

Artistja mori pjesë në premierën e filmit të ri “Klara and the Sun”, me regji të bashkëshortit të saj, Taika Waititi. Çifti pozoi së bashku para fotografëve, duke shkëmbyer momente afërsie.

Rita zgjodhi një fustan të zi, të ngushtë pas trupit dhe të mbuluar me dantellë. Fundi i strukturuar në formë rrethi i jepte veshjes një siluetë të veçantë, ndërsa aksesorët në kokë, me forma që ngjanin me brirë dhe spirale, e plotësonin stilin e saj gotik.

Pamjen e kombinoi me grim me nuanca të argjendta dhe shkëlqim, flokë të mbledhur lart dhe këpucë të zeza me taka të larta, të lidhura përpara në stilin e korseit.

Ndërkohë, regjisori Taika Waititi u paraqit me një kostum klasik të errët dhe kravatë, duke plotësuar paraqitjen elegante të çiftit në tapetin e kuq./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Netflix” synon të ulë kostot, shkurton rreth 1000 vende pune

Published

on

Gjiganti i transmetimit të filmave dhe serialeve, Netflix, planifikon të shkurtojë rreth 6 për qind të vendeve të punës, në një kohë kur po përballet me ngadalësimin e rritjes së biznesit, raporton revista “Variety”.

Lajmi u bë i ditur nga bashkëdrejtuesit ekzekutivë të kompanisë, Greg Peters dhe Ted Sarandos.

Në fund të vitit të kaluar, Netflix kishte rreth 16 mijë punonjës, çka do të thotë se shkurtimet mund të prekin afërsisht 1.000 vende pune. Sipas raportimeve, masat do të përfshijnë disa sektorë, mes tyre burimet njerëzore, shërbimet ligjore dhe teknologjinë.

Disa javë më parë, Sarandos kishte pranuar se kompania po rritej më ngadalë sesa do të dëshironte.

Megjithatë, Netflix vazhdon të jetë një nga platformat kryesore globale të transmetimit. Sipas të dhënave të kompanisë, në fund të vitit 2025 shërbimi kishte më shumë se 325 milionë familje abonente.

Ndërkohë, gara në industrinë e transmetimit po intensifikohet. Pasi oferta e Netflix për të blerë aktivitetet e prodhimit të filmave dhe serialeve të Warner Bros u tejkalua nga Skydance, kjo e fundit synon të bashkojë platformën Paramount+ me HBO Max, duke krijuar një konkurrent më të fuqishëm në treg.

Pavarësisht shkurtimeve të planifikuara, drejtuesit e Netflix kanë theksuar se kompania do të vazhdojë të investojë në fushat me potencial të lartë rritjeje. Rezultatet e ardhshme financiare tremujore pritet të japin më shumë detaje për ecurinë e biznesit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Vrasja e Tupac Shakur: Duane “Keffe D” Davis pritet të dëgjojë sot dënimin

Published

on

Duane “Keffe D” Davis pritet të dëgjojë sot në Las Vegas dënimin për vrasjen e reperit të njohur Tupac Shakur, i cili u qëllua për vdekje në vitin 1996, në moshën 25-vjeçare.

Davis, 63 vjeç, u shpall fajtor për vrasje të shkallës së parë në gusht dhe përballet me mundësinë e burgimit të përjetshëm pa të drejtë lirimi me kusht.

Tupac u qëllua më 7 shtator 1996, teksa ndodhej në një veturë BMW të zezë së bashku me producentin muzikor Marion “Suge” Knight. Një Cadillac i bardhë u ndal pranë tyre në një semafor, nga i cili u hap zjarr. Reperi ndërroi jetë gjashtë ditë më vonë, ndërsa Knight mbijetoi.

Vrasja mbeti e pazbardhur për shumë vite, derisa Davis, ish-udhëheqës i grupit South Side Compton Crips, foli publikisht për përfshirjen e tij në ngjarje.

Ai pretendoi se gjithçka kishte nisur pas një përleshjeje në Las Vegas, ku Tupac dhe shoqëruesit e tij kishin sulmuar nipin e tij. Davis pranoi se kishte qenë në sediljen e pasagjerit të Cadillac-ut dhe se kishte siguruar armën e përdorur në sulm.

Prokuroria u mbështet në deklaratat e tij të mëparshme, duke argumentuar se ai kishte organizuar vrasjen dhe kishte siguruar armën. Ndërkaq, mbrojtja kundërshtoi akuzat, duke vënë në pah mungesën e provave fizike dhe duke pretenduar se Davis kishte dhënë deklarata të rreme për përfitime financiare.

Pas shpalljes fajtor, Davis deklaroi se do ta apelonte vendimin.

Ai mbetet personi i vetëm i akuzuar dhe i dënuar për vrasjen e reperit. Në seancën e dënimit pritet të flasin edhe anëtarë të familjes së Tupac-ut, duke kujtuar reperin jo vetëm si artist me famë botërore, por edhe si djalë, vëlla dhe familjar të dashur./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Etiketat “shkruar nga njeriu”, nisma për të dalluar librat e krijuar pa inteligjencë artificiale

Published

on

Nismat për certifikimin e librave të shkruar nga njerëzit, pa përdorimin e inteligjencës artificiale (IA), po fitojnë gjithnjë e më shumë mbështetje, pas disa rasteve të bujshme ku autorë janë dyshuar se kanë përdorur këtë teknologji pa e deklaruar.

Disa sisteme certifikimi nga Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania u prezantuan këtë javë në Panairin e Librit në Frankfurt, një nga ngjarjet më të mëdha të industrisë botërore të librit, ku ndikimi i inteligjencës artificiale ishte ndër temat kryesore të diskutimit.

Një nga rastet që ka nxitur debat është ai i shkrimtarit haitiano-kanadez Thelyson Orelien, i akuzuar se kishte përdorur inteligjencën artificiale për të shkruar romanin e tij të parë, “It Was Either That or Die”. Ai i ka mohuar këto pretendime.

Charlotte Allibert, bashkëthemeluese e kompanisë franceze “Librinova”, e cila ofron shërbime për vetëbotimin e librave, e ka cilësuar rastin si një tronditje të madhe për industrinë franceze të librit.

“Librinova” u mundëson autorëve të paraqesin veprat e tyre për vlerësim dhe, kundrejt një tarife, të marrin etiketën “krijim njerëzor”. Deri më tani, rreth 200 vepra kanë marrë këtë certifikim. Procesi përfshin përdorimin e programeve për zbulimin e përmbajtjeve të krijuara nga IA-ja, si dhe një intervistë me auditorin, i cili e shqyrton veprën.

Në Britaninë e Madhe, kompania “Books By People” ka prezantuar certifikimin “letërsi organike”. Ky standard kërkon që teksti të jetë shkruar nga vetë autori, duke lejuar përdorim të kufizuar të inteligjencës artificiale për kontrolle drejtshkrimore dhe gramatikore.

Ndërkohë, në Shtetet e Bashkuara, organizata “Authors Guild” ka krijuar një sistem vetëcertifikimi me etiketën “shkruar nga njeriu”, të cilën deri më tani e kanë marrë rreth 6 mijë e 500 tituj.

Shqetësimet për përdorimin e IA-së në letërsi janë shtuar edhe pas rastit të romanit horror “Shy Girl”, të autores Mia Ballard. Shtëpia botuese “Hachette” anuloi publikimin e tij në Shtetet e Bashkuara dhe e tërhoqi nga shitja në Britaninë e Madhe. Ballard mohoi se e kishte përdorur vetë këtë teknologji, por pranoi se një person i angazhuar për redaktimin e librit kishte përdorur inteligjencën artificiale.

Raste të tilla kanë shtuar shqetësimet në mesin e autorëve, veçanërisht të atyre që i botojnë vetë veprat, se mund të përballen me dyshime të padrejta për përdorimin e IA-së. Nismat e certifikimit synojnë të rrisin transparencën dhe të krijojnë standarde më të qarta për autorët, botuesit dhe lexuesit./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara