Kulturë

Mid’hat Frashëri: Flaka e Rilindjes Shqiptare në 75 vjetorin e përkujtimit

Published

on

Muzeu Historik Kombëtar organizoi një ceremoni përkujtimore në nder të 75-vjetorit të ndarjes nga jeta të njërit prej figurave më të shquara të elitës shqiptare, Mid’hat Frashëri (1880-1949). Ky publicist, shkrimtar, përkthyes, albanolog, diplomat dhe veprimtar i palodhur i çështjes kombëtare shqiptare la një trashëgimi të pasur në historinë e kombit tonë.

Lindur në Janinë më 1880, Mid’hat Frashëri ishte i biri i Abdyl Frashërit, patriotit të njohur shqiptar. Njohja e tij me letërsinë dhe kulturën nisi qysh në fëmijëri, nën mbikëqyrjen e xhaxhallarëve të tij, Naimit dhe Samiut, të cilët ishin personalitete të rëndësishme të Rilindjes Shqiptare. Këto ndikime formuan një bazë të fortë kulturore dhe intelektuale, duke i dhënë atij mundësinë për të zotëruar disa gjuhë të huaja.

Në vitin 1908, ai themeloi gazetën “Liria” në Selanik, një hap të rëndësishëm në përpjekjet për të promovuar ide të lira dhe progresive për popullin shqiptar. Mid’hat Frashëri gjithashtu botoi revistën “Kalendari Kombiar” nga viti 1897 deri në 1928 dhe, në vitin 1909, revistën “Diturija”, e cila trajtonte çështje historike, gjuhësore dhe folkloristike, duke kontribuar kështu në ndriçimin e vetëdijes kombëtare.

Angazhimi i tij politik u shfaq në Kongresin e Manastirit (1908), ku u zgjodh kryetar dhe u caktua në Komisionin e Alfabetit, një ngjarje historike që i dha një formë të re dhe standarde alfabetit shqip. Ai ishte gjithashtu pjesëmarrës në Kuvendin Kombëtar të Vlorës më 28 nëntor 1912, ku u emërua ministër i Punëve Botore në Qeverinë e Përkohshme të Vlorës. Gjatë periudhës së Princ Vidit, ai e vazhdoi angazhimin e tij si ministër i Postave dhe Punëve Botore.

Gjatë Luftës së Parë Botërore, Mid’hat Frashëri udhëtoi nëpër Evropë dhe në vitin 1918, ai u emërua ministër në qeverinë e Turhan pashë Përmetit dhe anëtar i delegacionit zyrtar shqiptar në Konferencën e Paqes në Paris. Si ministër fuqiplotë në Athinë nga vitet 1923 deri në 1925, ai protestoi me vendosmëri për shpërnguljen e dhunshme të shqiptarëve myslimanë të Çamërisë nga qeveria greke, duke mbrojtur me pasion të drejtat e popullit shqiptar.

Mid’hat Frashëri ishte gjithashtu një njeri me përkushtim të thellë ndaj kulturës. Në vitet 1926-1939, ai hapi librarinë “Lumo Skëndo” në Tiranë, e cila shërbeu si një qendër për shpërndarjen e letërsisë dhe kulturës shqiptare. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai drejtoi organizatën e Ballit Kombëtar, duke u angazhuar në mënyrë aktive për çlirimin e vendit.

Pas luftës, ai u detyrua të largohej dhe fillimisht u vendos në Itali, më pas në Londër, ku formoi Komitetin “Shqipëria e Lirë”, duke vazhduar përpjekjet për të ndihmuar Shqipërinë në rrugën e saj drejt lirisë dhe pavarësisë.

Mid’hat Frashëri vdiq në Nju-Jork më 3 tetor 1949, duke lënë pas një trashëgimi të vyer që vazhdon të inspirojë brezat e rinj. Në këtë përkujtim, ne nderojmë jetën dhe veprën e tij, duke theksuar kontributet e tij të çmuara në fushat e kulturës, politikës dhe historisë shqiptare. Ai mbetet një simbol i përkushtimit për kombin dhe një frymëzim për të gjithë ata që besojnë në vlerat e lirisë dhe dinjitetit njerëzor./UBTNews/

Kulturë

5 libra shqiptarë që nuk duhet t’i humbisni këtë pranverë

Published

on

By

Pranvera ka ardhur me aromë të librave të rinj dhe klasikëve që nuk humbasin kurrë vlerën e tyre. Për lexuesit shqiptarë që duan të eksplorojnë histori, emocione dhe kulturë, këto pesë vepra janë zgjedhja perfekte për muajin e parë të pranverës.

“Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” -Ismail Kadare
Një kryevepër që përshkruan pushtetin dhe luftën në mënyrë alegorike dhe universale.

“Komisari Memo” – Dritëro Agolli

Një roman i mbushur me humor, ironik dhe reflektues mbi jetën në Shqipërinë e viteve të kaluara.

“Lulet e ftohta” – Fatos Kongoli

Një portret i thellë i izolimit dhe sfidave të individit në një shoqëri të shtypur.

“Netë shqiptare” – Mitrush Kuteli

Tregime të shkurtër që japin pamje autentike të zakoneve dhe jetës shqiptare.

“Hasta La Vista” – Petro Marko

Një roman aventurash dhe luftë që tregon shqiptarët në kontekste ndërkombëtare.

Këto pesë libra janë një mundësi e shkëlqyer për të rifreskuar bibliotekën tuaj dhe për të eksploruar kulturën shqiptare nga perspektiva e autorëve më të njohur. Mos i lini pa lexuar këtë pranverë!

Continue Reading

Kulturë

Kadare dhe kryevepra që përfaqëson Shqipërinë në botë

Published

on

By

Në hartën e letërsisë shqiptare, disa emra dallojnë si drita udhërrëfyese për kulturën dhe historinë tonë. Ndër këta, Ismail Kadare është padyshim figura që ka vendosur standardin më të lartë. Vepra e tij “Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” nuk është thjesht një roman historik, është një pasqyrë e thellë e pushtetit, luftës dhe ekzistencës njerëzore. Ky libër i kapërceu kufijtë e kohës dhe vendit, duke sjellë zërin e Shqipërisë përtej maleve dhe lumenjve të saj, dhe duke e vendosur letërsinë shqiptare në skenën ndërkombëtare. Për çdo lexues që kërkon të kuptojë shpirtin e shqiptarëve dhe kompleksitetin e historisë së tyre, ky roman mbetet një pikënisje e domosdoshme.

Gjenerali i ushtrisë së vdekur është një roman, autori i të cilit është Ismail Kadare. Romani zhvillohet rreth një gjenerali italian, i cili është dërguar në Shqipëri për të gjetur eshtrat e ushtarëve të rënë italian gjatë kohës të pushtimit të Shqipërisë. Detyra kryesore e gjeneralit është kërkimi dhe gjetja e eshtrave të një koloneli, i cili u zhduk pa gjurmë në një fshat të vogël shqiptar.

Rrethanat e zhdukjes të kolonelit e ndërlikojnë shumë situatën. Pas shumë mundimeve të kota, eshtrat a kolonelit nuk u gjetën.Gjenerali hedh ato eshtra ne humnere dhe nga ai moment prish raportet me priftin. Si përfundim gjenerali është i mundur në detyrën e tij, dhe në një moment dobësie vendos të maskojë eshtrat e pagjetura të kolonelit me eshtrat e një të panjohuri.

Continue Reading

Kulturë

‘Butësia kontrollon fortësinë’, ekspozita që sjell në art disiplinën e vajzave të xhudos

Published

on

Të premtën, në ambientet e Bibliotekës Kombëtare e Kosovës, u hap ekspozita “Butësia kontrollon fortësinë”, një projekt artistik i realizuar nga artistet vizuale Anais Horn dhe Verena Walzl, nën kurimin e Blerta Hoçia. E vendosur në hollin e ekspozitave të bibliotekës, ekspozita ofron një reflektim të ndjeshëm mbi raportin mes butësisë dhe forcës, duke përdorur gjuhën e artit bashkëkohor për të eksploruar tema si identiteti, disiplinë dhe fuqia e brendshme.

Holli kryesor i bibliotekës është transformuar përmes një instalacioni vizual ku fotografi të mëdha, të printuara në materiale transparente, varen lirisht dhe shfaqin vajza të reja që praktikojnë xhudo, sport ky që është bërë një simbol i njohur i suksesit sportiv të Kosovës në vitet e fundit.

Instalacioni vazhdon në dyshemenë e sallës, ku disa monitorë shfaqin video të ushtrimeve të përditshme të vajzave gjatë stërvitjeve. Këto pamje dokumentojnë disiplinën, përkushtimin dhe ritmin e vazhdueshëm të përgatitjes fizike, duke afruar publikun me procesin e padukshëm pas forcës që shfaqet gjatë garës.

Një element i veçantë i ekspozitës është një pasqyrë e gdhendur me fjalët dhe shprehjet që vajzat përdorin gjatë stërvitjeve, duke krijuar një përvojë që ndërthuret me imazhin dhe energjinë e aktivitetit sportiv.

Përmes fotografisë, videos dhe instalacionit, ekspozita nxjerr në pah kontrastin dhe harmoninë mes butësisë dhe forcës, duke treguar se si këto vajza ndërtojnë një formë të veçantë fuqie -një forcë që buron nga disiplinë, kontroll i trupit dhe përkushtim i përditshëm – dhe sfidon stereotipet tradicionale mbi feminitetin dhe fuqinë fizike.

Foto:Flonja Haxhaj

Continue Reading

Kulturë

Reprizat e “Gërrdia” në Teatrin Kombëtar të Kosovës

Published

on

Shfaqja fituese e konkursit të dramës origjinale shqipe “Katarina Josipi” 2023, “Gërrdia”, rikthehet me reprizat e saj më 16 dhe 17 mars 2026, duke filluar në ora 20:00, në Teatrin Kombëtar të Kosovës.

Autori dhe regjisori është Astrit Kabashi, ndërsa rolet interpretohen nga Bujar Ahmeti, Maylinda Kosumovic dhe Rebeka Qena.

Vëmendje: Gjatë shfaqjes do të ketë krisma armësh.

Continue Reading

Të kërkuara