Lajmet

Meduza: Një përbindësh mizor apo një viktimë e keqkuptuar?

Historia e Meduzës është më e thellë nga ajo që keni dëgjuar.

Published

on

Historia e Meduzës nuk është një histori e re. Imazhi i saj njihet thuajse nga kushdo. Ajo ka në kokë gjarpërinj të gjallë në vend të flokëve. Pjesa e sipërme e trupit është ajo e një gruaje, ndërsa pjesa e poshtme e një gjarpri. Ndërkohë sytë e saj mund ta kthenin në gur çdo mashkull që guxonte ta shihte.

Shumë heronj u përpoqën ta fitonin kokën e saj si një trofe, por dështuan dhe përfunduan si statuja në ishullin e braktisur të Sarpedonit, të cilin përbindëshi e quante “shtëpinë” e tij. Meduza ishte kundërshtarja kryesore e Perseut, që arriti në fund ta vriste duke ia shkëputur brutalisht kokën nga trupi. Kjo është me pak fjalë historia e Meduzës…

Historia e saj është një temë mitologjike shumë interesante, pasi bart disa tipare të jashtëzakonshme, që nuk gjenden tek asnjë mit tjetër. Edhe sot, mijëra vjet më vonë, vazhdon të ritregohet fati tragjik i Meduzës.

Ky mit përshtatet me nevojat e shoqërisë sonë. Ai përmban disa koncepte klasike si dualiteti i së mirës dhe së keqes, bukuria dhe shëmtia, drejtësia dhe ndëshkimi, të cilat janë të gjitha elemente të domosdoshme të çdo historie madhështore. Në fakt origjina e këtij miti nuk dihet me saktësi.

Meduza përmendet për herë të parë në poemat epike të Homerit, të cilat u shkruan rreth shekullit VIII Para Erës Sonë. Por miti i saj është shumë më i vjetër, dhe daton ndoshta që nga koha e Mikenasve, qytetërim që e dominoi Greqinë gjatë epokës së bronzit (vitet 3.300-1200 Para Erës Sonë).

Nga burime historike konfirmohet se në kohën e Greqisë së hershme arkaike (vitet 800-600 Para Erës Sonë) Meduza ishte tashmë një figurë shumë e njohur. Ajo përmendet në veprat e Hesiodit dhe poetit Pindar, ndërsa koka e saj përshkruhet në forma të panumërta në disa vepra arti, duke filluar nga qeramika, skulpturat, mozaikët, hajmalitë dhe bizhuteritë.

Një gjetje tjetër interesante është se koka e saj pikturohej zakonisht në mburojat e ushtarëve grekë për të frikësuar armikun dhe për të mbrojtur bartësin e tij. Spartanëve u pëlqente në veçanti përdorimi i këtij simboli, që dekoronte shpesh mburojat e mbretërve dhe gjeneralëve të tyre.

Në fillim Perseu dhe Meduza nuk kishin asnjë lidhje me njëri-tjetrin. Edhe pse Perseu është themeluesi mitologjik i Mikenës, pra një figurë qendrore në panteonin heroik mikenas, ai thuhet se nuk e ka vrarë Meduzën. Por këtij miti i mungon një element thelbësor: Perëndesha Athina.

Në mitin kryesor, Athina vepron si këshilltarja e Perseut, që e këshillon dhe i jep një mburojë të lëmuar për të pasqyruar shikimin vdekjeprurës së përbindëshit. Kur Meduza vritet, Athina ia merr kokën dhe e vendos në mesin e mburojës së saj si një trofe, por edhe si armë për të trembur armiqtë e saj.

Në variantet e mëvonshme të mitit, në shekujt VI-IV Para Erës Sonë, thuhet se Athina kishte një konflikt personal me Meduzën. Pikërisht në atë kohë kemi një histori të origjinës së përbindëshit. Meduza ishte dikur një grua e bukur e cila mburrej se flokët e saj ishin më të bukur se ato të Athinës.

Sipas tregimeve të tjera ajo flinte me Poseidonin brenda tempullit të shenjtë të perëndeshës. Për të ndëshkuar arrogancën e saj, Athina e mallkoi Meduzën duke i shndërruar flokët e saj në gjarpërinj të gjallë, dhe duke e bërë atë që të shndërronte në gurë çdo burrë që shihte.

Pas vdekjes së Meduzës, Athina jo vetëm që e merr kokën si trofe, por edhe identitetin e saj. Ajo shihet si kujdestare e popullit dhe mbrojtëse e jetës shtëpiake. Kur angazhohet në një betejë ajo është e egër, duke u shkaktuar frikë të madhe armiqve të saj.

Ndërkaq, në epokën arkaike, poeti grek Pindari ishte i pari që e përmendi fytyrën e bukur të Meduzës. Që nga ajo pikë e tutje, shumë shkrimtarë e përqafuan këtë ndryshim dhe filluan të përshkruanin një anë më të butë dhe dashamirës të Meduzës, ku ajo ishte viktima e tregimit, dhe jo gruaja e ligë. Ai ndryshim u përqafua gjerësisht gjatë kohës romake.

Kishte shumë versione, por më i shquari u përshkrua nga Ovidi në librin e tij “Metamorfozat”. Atje mësojmë për herë të parë mbi historinë e përdhunimit të Meduzës nga Poseidoni. Sipas Ovidit: “Ajo ka qenë dikur shumë e bukur, shpresa e shumë njerëzve. Një ditë Neptuni (emri romak i Poseidonit) e gjeti dhe e përdhunoi në tempullin e Minervës. Kështu perëndesha u largua nga tempulli e lënduar, fshehu sytë pas mburojës së saj dhe i ndërroi flokët e saj në gjarpërinj. Dhe për të trembur çdo njeri keqdashës, ajo mban në parzmore nepërkat e saj metalike, si një paralajmërim i tmerrshëm për hakmarrjen e saj”.

Ky është miti që shpjegon origjinën e Meduzës, dhe se si ajo u shndërrua në një përbindësh pasi u fajësua nga Athina pse u përdhunua nga Poseidoni. Arsyeja pse ai e përdhunoi Meduzën, ishte sepse ai akt shihej si një mënyrë për t’u hakmarrë ndaj Athinës. Kështu ai e përdhosi tempullin e saj të shenjtë duke e dhunuar priftëreshën e tij supreme.

Meduza është pa dyshim një nga qeniet më komplekse të mitologjisë greke. Nga një perëndeshë e pjellorisë, ajo u shndërrua në një demon, më pas në një përbindësh dhe sërish në një grua përbindësh të bukur, e cila u bë simboli i grave të dhunuara në mbarë botën.

Edhe sot ajo vazhdon të prezantohet në shumë forma të ndryshme të artit, duke iu përshtatur stileve më të reja. Ajo është simbol i shumë organizatave feministe, një kujtesë e vazhdueshme e shtypjes, sulmit seksual dhe trajtimit të padrejtë. Në ritregimet moderne të mitit, Meduza është gjithashtu një luftëtare, të cilën Athina e bekon duke i dhënë asaj “vështrimin e gurtë” në mënyrë që të mbrohet dhe të mos lejojë më kurrë të lëndohet nga një burrë tjetër.

Në botën tonë moderne, ku krimet seksuale kundër grave janë fatkeqësisht ende të pranishme, mite të tilla janë shumë të rëndësishme. Konceptet si fajësimi i viktimës, dënimi i aktit të turpshëm të përdhunimit pa marrë parasysh identitetin e kriminelit dhe akti i vetëmbrojtjes dhe rimëkëmbjes personale pas një incidenti të tillë, duhet të mësohen në mbarë botën.

Ndoshta ka ardhur koha të ndalojmë së adhuruari princeshën e stilit Disney, dhe të nisim t’u kushtojmë më shumë vëmendje këtyre përbindëshave të keqkuptuar, historitë e të cilëve kanë kaq shumë për të na mësuar rreth botës.

Marrë me shkurtime nga HIstory of Yesterday – Bota.al

Continue Reading

lajme

Profesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, ftohet si studiuese kërkimore në një nga bibliotekat më prestigjioze në botë

Published

on

By

Profesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, është ftuar zyrtarisht si Guest Researcher në Herzog August Bibliothek në Wolfenbüttel të Gjermanisë, një prej bibliotekave kërkimore më prestigjioze në botë dhe ndër institucionet më të rëndësishme për studimet humanistike.

Ky angazhim përbën një vlerësim të rëndësishëm ndërkombëtar për punën e saj shkencore, duke e pozicionuar atë në një prej qendrave më elitare të kërkimit në Evropë, ku studiues nga e gjithë bota zhvillojnë projekte mbi historinë, kulturën dhe trashëgiminë intelektuale evropiane.

E themeluar në vitin 1572, Herzog August Bibliothek ka një histori mbi 450-vjeçare dhe në shekullin XVII njihej si “Mrekullia e Tetë e Botës”, falë koleksionit më të madh të librave në Evropë. Biblioteka ruan mijëra dorëshkrime mesjetare, inkunabula, harta historike, dokumente arkivore dhe koleksione unike me rëndësi botërore. Ndër pasuritë e saj më të çmuara është edhe Evangeliari i Henrikut të Luanit, një nga dorëshkrimet më të rëndësishme të Mesjetës evropiane. Institucioni është udhëhequr ndër shekuj edhe nga personalitete të shquara të mendimit evropian, si Gottfried Wilhelm Leibniz dhe Gotthold Ephraim Lessing.

Gjatë qëndrimit në këtë institucion, Prof. Bekteshi-Ferati do të zhvillojë projektin e saj kërkimor me titull “Cultural Encounters and Theatrical Representation: The Balkans between the Ottoman and Habsburg Worlds (16th–18th Century)” (“Takimet kulturore dhe përfaqësimi teatror: Ballkani ndërmjet botës Osmane dhe asaj Habsburge (shekujt XVI–XVIII)”), duke hulumtuar në një nga fondet më të pasura arkivore në Evropë.

Ky projekt synon të analizojë ndërveprimet kulturore dhe mënyrën e përfaqësimit të Ballkanit në teatër gjatë periudhës ndërmjet shekujve XVI dhe XVIII, duke u mbështetur në burime të rralla historike dhe materiale arkivore me vlerë të jashtëzakonshme shkencore.

Continue Reading

Kronikë e zezë

Vdes një grua në Fushë Kosovë si pasojë e një aksidenti të ndodhur në qershor

Published

on

By

Një grua ka vdekur dje në Prishtinë, si pasojë e lëndimeve të marra nga një aksident trafiku që kishte ndodhur më 5 qershor 2026 në rrugën “Nënë Terezë” në Fushë Kosovë.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, asaj i është keqësuar gjendja shëndetësore të hënën, me ç’rast është dërguar me autoambulancë në Emergjencën e QKUK-së në Prishtinë, ku mjeku kujdestar ka konstatuar vdekjen e saj.

Me vendim të prokurorit, trupi i pajetë i viktimës është dërguar për obduksion në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) në Prishtinë. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Sulmohet seksualisht një grua ne Prishtinë

Published

on

By

Një grua në Prishtinë ka raportuar dje në Policinë e Kosovës së është sulmuar seksualisht nga një burrë.

Sipas raportit 24 orësh të, pasi është raportuar rasti, Policia ka arrestuar të dyshuarin.

I njëjti është dërguar në mbajtje me vendim te prokurorit.

“Viktima femër kosovare ka deklaruar se ka qenë e sulmua seksualisht nga i dyshuari mashkull kosovar. I dyshuari është arrestuar dhe i njëjti pas intervistimit në prezencë të avokatit, me vendim të prokurorit është dërguar në mbajtje”, thuhet në raport.

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Ibrahim Rugova u rizgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës

14 korrik 1993

Për tetë ditë në Deçan u bastisën 247 familje

Gjatë ditës së djeshme, nga ora 10, polica serbe në fshatrat Gramoçel, Drenoc, Kodrali dhe Llukë e Poshtme të Deçanit, bastisi 35 familje shqiptare, kryesisht familje të ish-punëtorëve të sigurimit dhe të veprimtarëve politikë.

Që nga 4 korriku deri më 9 korrik, në fshatrat e komunës së Deçanit u bastisën 212 familje, ndërsa me bastisjet e djeshme, numri i tyre arriti në 247 familje të bastisura në këtë komunë.

 

 

14 korrik 1994

Ibrahim Rugova u rizgjodh kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës

Delegatët e kuvendit të dytë zgjedhor të LDK-së zgjodhën sonte (në orën 19 e 30) minuta Dr.Rugovën me aklamacion kryetar të LDK-së. Në fjalën e rastit kryetari Rugova i falënderoi delegatët për besmin që ia dhanë.

Zgjedhja për kryetar të LDK-së është edhe një përgjegjësi për të realizuar synimet tona programore dhe deklarimin e vullnetit të Kosovës për një Kosovë të pavarur e neutrale, theksoi Rugova.

Zgjedhja është edhe një përgjegjësi për të realizuar edhe më mirë jetën dhe institucionet. Duhet të jemi poashtu në kontakt me botën tha dr. Rugova.

Në këtë situatë të vështirë duhet ta ruajmë mirëkuptimin, mirëbesimin te njëri tjetri dhe lirinë që e kemi krijuar ndërmjet veti. Ndoshta këto duken si përsëritje, por në këto punë përsëritjet janë përforcim dhe mësim, tha kryetari Rugova.

Dëshiroj t’i falënderoj anëtarët e Këshillit qëndror dhe Kryesinë e LDK-së që kanë punuar deri tash. Bashk me ju kemi punuar dhe jemi në një rrugë, në një front të rezistencës. Ju falënderoj ta ruajm vetëbesimin dhe unititin tonë, tha kryetari Rugova duke iu falënderuar delegatëve të kuvendit të dytë zgjedhor.

Sipas statutit të ri mandati i kryetarit të LDK-së zgjatë katër vjet.

 

 

14 korrik 1997

Gjendje më e mirë e të plagosurve në spitalet e Shkupit

Në klinikën e Spitalit Shtetëror të Shkupit dhe në Qendrën për Intervenime Urgjente, siç i deklaroi “Bujkut” prof. dr. Jordan Savevski, janë të shtrirë për shërim dhe janë operuar Muharrem Ibrahimi, Qazim Gjakovica, Beqir Aqimi, Driton Hyseni, Feta Kadriu dhe Fazli Ismaili, të cilët, siç tha ai, tashmë po ndihen më mirë dhe kanë filluar të këndellen. Në klinikat e këtij spitali dhe në Qendrën për Intervenime Urgjente ndihmë kanë kërkuar edhe Shemsedin Osmani, fotoreporter i “Flakës”, i cili është lëshuar për shërim në shtëpi nga lëndimet e pësuara si dhe pesë persona të tjerë, të cilët, menjëherë pas ofrimit të ndihmës së parë urgjente, gjithashtu janë lëshuar për shërim nëpër shtëpitë e tyre. Asnjëri nga pacientët e lartpërmendur, të cilët edhe më tutje janë të shtrirë në klinikat e Spitalit Shtetëror të Shkupit, nuk e ka jetën në rrezik.

Pacientët civilë, që janë duke u shëruar në Spitalin Ushtarak të Shkupit, janë Ismail Ibrahimi, Arben Sylejmani dhe Burhan Menga. Edhe në këtë spital ndihmë mjekësore kanë kërkuar më shumë pacientë që e pësuan në Gostivar, por pas marrjes së ndihmës adekuate mjekësore ata janë lëshuar për shërim nëpër shtëpitë e veta, njofton “Bujku”.

 

14 korrik 1998

Katër të plagosur nga granatimet serbe në fshatrat e Shalës së Bajgorës

Gjatë luftimeve të ditëve të fundit mes forcave ushtarako-policore serbe dhe pjesëtarëve të UÇK-së, që u zhvilluan në rajonin e Shalës së Bajgorës, u plagosën 4 pjesëtarë të UÇK-së, ndërsa humbjet në anën e forcave serbe janë të konsiderueshme.

KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë njofton se jeta e të plagosurve nuk është në rrezik.

Nga granatimet në fshatin Bare janë dëmtuar shtëpitë e Nezir, Idriz dhe Jonuz Feratit, ndërsa granatime ka pasur edhe në Stantërg, Vidishiq, Mazhiq, Rashan dhe Pasomë.

 

Në Mal të Zi kanë shkuar mbi 17. 000 të ikur nga Kosova

Vlerësohet se në Mal të Zi numri i të ardhurve nga Kosova të jetë rritur në mbi 17. 000 vetë, njoftoi sot “Zëri i Amerikës”.

I njëjti burim theksonte se sulmet e fundit të policisë serbe mbi fshatin Loxhë dhe qytete të tjera të Pejës i shtyri me mijëra banorë të braktisin vatrat e tyre dhe të vendosen në Mal të Zi.

Tri ditët e fundit në komunën e Plavës, e cila gjendet vetëm 20 km. larg Kosovës, sipas anëtarit të Këshillit të Emergjencës në Plavë z. Fadil Alidemaj, vetëm gjatë dhjetë ditëve të fundit nga Kosova janë vendosur mbi 1000 vetë.

Të ardhurit e fundit në Plavë janë kryesisht nga Peja me rrethinë.

 

 Në sulmit e mbrëmshëm në Isniq u vra Isuf Hysen Imeraj

Mbrëmë pas orës 18:00 përgjatë gjithë vijës së frontit në komunën e Deçanit ka pasur shkëmbime zjarri ndërmjet forcave ushtarako-policore serbe dhe forcave të vetëmbrojtjes shqiptare, të cilat kanë zgjatur rreth tri orë. Në shënjestër të armëve artilerike të forcave serbe, siç bëhet e ditur, ishte fshati Carrabreg i Poshtëm, ndërsa forcat shqiptare, të ndihmuara nga njësitë e UÇK-së ndërmorrën një kundërsulm që i detyroi forcat serbe të tërhiqen nga pozicionet e tyre. Në anën e shqiptarëve nuk pati as të vrarë e as të plagosur, kurse forcat serbe, në shenjë hakmarrjeje, dogjën në Deçan dhe në Carrabreg disa shtëpi të shqiptarëve.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se në të njëjtën kohë forcat serbe sulmuan fshatrat Isniq, Llukë e Epërme, Strellc i Epërm dhe Strellc i Poshtëm.

Gjatë sulmit në fshatin Isniq është vrarë veterani i arsimit Isuf Hysen Imeraj (67). Varrimi i të ndjerit u bë sot në Isniq, me nderimet më të larta, në praninë e një numri të madh pjesëmarrësish. Në fjalën e përmortshme që e mbajti Maxhun Tishuku, Kryetar i Këshillit Komunal të Arsimit në Deçan, u theksua se shembëlltyra e mësuesit Isuf, i cili dha kontribut të madh në fushën e arsimit në këtë komunë, do të përkujtohet përgjithëmonë.

 

 

Continue Reading

Të kërkuara