Kulturë

Mbi 400 milionë kopje të shitura, çfarë e bën ende kaq të suksesshëm Leon Tolstoin?

Romanet e tij “Lufta dhe Paqja” dhe “Ana Karenina” i mahnitën lexuesit kur u botuan për herë të parë.

Published

on

Sa herë që mendoni mbi veprat e mëdha të letërsisë ruse, ka shumë mundësi që mendja t’iu shkojë menjëherë te shkrimtari Leon Tolstoi. Romanet e tij “Lufta dhe Paqja” dhe “Ana Karenina” i mahnitën lexuesit kur u botuan për herë të parë, dhe më shumë se një shekull më vonë, konsiderohen ende si ndër veprat më të mira letrare të shkruara ndonjëherë. Por shitjet e librave janë vetëm një pjesë e historisë. Ja çfarë duhet të dini më shumë për jetën dhe karrierën e Leon Tolstoit.

Nuk e donte romanin “Lufta dhe Paqja”

Shkrimi i kësaj vepre voluminoze, ishte një proces rraskapitës për Tolstoin. Ai e rishikoi vazhdimisht veprën, dhe vetëm për pjesën e parë realizoi 15 drafte dhe shpenzoi gati 1 vit për ta shkruar siç duhet. Por në fund, u shpërblye e gjithë puna e tij e palodhur.

“Lufta dhe Paqja” është padyshim vepra e tij më e famshme, dhe një nga romanet më të famshme që është shkruar ndonjëherë. Por pavarësisht se shpenzoi kaq shumë kohë me të (ose ndoshta për shkak të këtij fakti), Tolstoi u bë përçmues ndaj romanit.

Në një letër drejtuar një miku të tij, ai shprehej se historia ishte e zmadhuar më shumë seç duhej. Ndërkohë në ditarin e tij, shkroi: “Njerëzit më duan për vogëlsirat që kam shkruar – si Lufta dhe Paqja e kështu me radhë – të cilat ata mendojnë se janë kaq shumë të rëndësishme”.

Romani “Ana Karenina”, u frymëzua nga një ngjarje reale

Ngjarjet e Ana Kareninës mund të jenë bazuar te një dramë e jetës reale, që preku mikun dhe njëherazi fqinjin e Leo Tolstoit, Aleksandër Nikolajeviç Bibikov, që kishte një lidhje romantike me një grua të quajtur Ana Stepanovna Pirogova.

Por Bibikov filloi që ta linte atë pas dore, në favor të dados gjermane të fëmijëve të tij. E pushtuar nga xhelozia, Stepanovna iku në fshat, ku u end e pikëlluar për disa ditë, përpara se t’i dilte para një treni duke vrarë veten. Tolstoi ishte dëshmitar në autopsinë e saj, dhe ajo ngjarje e preku aq sa një vit më vonë, vendosi ta kthejë atë në një roman.

Bashkëshortja e tij, Sofia, ishte një aset i paçmuar për karrierën e tij

Shumë artistë të mëdhenj, kanë përfituar nga puna e padukshme e partnerëve të tyre. Por mbështetja që mori Leon Tolstoi nga gruaja e tij, ishte më se e dukshme. Sofia ulej përkrah tij gjatë kohës që ai shkruante, dhe i jepte shpesh sugjerime, apo ia redaktonte tekstin.

Ishte ajo që ri–shkroi të gjitha draftet e tij, në mënyrë që ai të kishte një dorëshkrim të lexueshëm kur t’ua dërgonte botuesve, gjë që duhet të ketë qenë mjaft sfiduese duke pasur parasysh numrin e lartë të faqeve të dorëshkrimeve të Tolstoit. Nga ana e biznesit, Sofia ishte ajo që e nxiti atë të botonte “Lufta dhe Paqja” si një roman të plotë, në vend të tregimeve nëseri.

Leon Tolstoi dhe Sofia patën 13 fëmijë

Me gruan e tij, Sofia, Leon Tolstoi pati 13 fëmijë, tetë nga të cilët mbijetuan deri në moshë madhore. Disa ndoqën shembullin e babait të tyre duke u bërë shkrimtarë, përfshirë Ilia Tolstoi dhe Lev Tolstoi. Sot janë gjallë qindra nga pasardhësit e tij të drejtpërdrejtë, ndërsa dy herë në vit ata organizojnë mbledhjet familjare të Tolstoit në vilën e tij (sot një muze) në Jasnaja Poliana, Rusi.

Është një nga shkrimtarët më të shitur të të gjitha kohërave

Është e vështirë të thuhet një shifër e saktë e kopjeve të shitura të librave të botuar para shekullit XX-të. Por është e sigurt të thuhet se librat e Tolstoit janë best–seller të përhershëm. Vetëm në vitin 2004, “Ana Karenina” rifitoi interesin e lexuesit falë një promovimi nga “Klubi i Librit” të moderatores së njohur amerikane Oprah Winfrey, dhe botuesi e rriti atë vit tirazhin nga 20 mijë në 800 mijë kopje.

Romani “Lufta dhe Paqja”, shiti kopje të mjaftueshme për t’u përfshirë në listën e 50 librave më të mirëve të shitur ndonjëherë në Britaninë e Madhe. Sipas disa vlerësimeve, deri më sot janë shitur më shumë se 400 milionë kopje të veprave të Tolstoit.

Nuk e fitoi kurrë Çmimin Nobel

Kur Çmimi Nobel për Letërsi nisi të jepej për erë të parë në vitin 1901, shumë njerëz supozuan se fituesi do të ishte Leon Tolstoi. Në atë që cilësohet ende si një nga mospërfilljet më të mëdha në historinë e këtij çmimit, Nobeli iu dha atë vit poetit francez Salli Prydom.

Dyzet e dy shkrimtarë dhe artistë suedezë i shkruan Tolstoit për t’i shprehur kundërshtimin e tyre ndaj vendimit të komitetit të Nobelit. Por shkrimtari rus iu përgjigj: “U lumturova kur mësova që nuk m’u dha Çmimi Nobel. Më privoi nga problemi i madh se si do t’i shpenzoja paratë”

Ai u nominua si kandidat deri në vitin 1906.

Thënie të paharrueshme të Leon Tolstoit:

“Në rast se nuk do të kishte mjete të jashtme për zbehje e ndërgjegjes së tyre, gjysma e njerëzve do të vrisnin veten menjëherë, pasi të jetosh në kundërshtim me arsyen është një gjendje shumë e patolerueshme ,dhe të gjithë njerëzit e kohës sonë ndodhen në një gjendje të tillë”.

“Besimi është domethënia e kësaj jete, ai kuptim me anë të të cilit njeriu nuk e shkatërron veten, por vazhdon të jetojë. Është forca përmes së cilës jetojmë”.

“Ndryshimet në jetën tonë, duhet të vijnë nga pamundësia për të jetuar ndryshe, dhe jo sipas kërkesave të ndërgjegjes sonë, dhe as nga vendosmëria jonë mendore për të provuar një formë të re të jetës”.

“Gjatë gjithë historisë nuk ka pasur asnjë luftë që nuk është nxitur nga qeveritë, në mënyrë të pavarur nga interesat e njerëzve, për të cilët lufta është gjithmonë e dëmshme edhe kur është e suksesshme”./bota.al

Vendi

Filharmonia e Kosovës mbërrin në Berlin për “Syrigana”

Published

on

Instrumentalistët dhe ekipi i Filharmonisë së Kosovës kanë mbërritur në Berlin për përgatitjet finale të prezantimit të operës “Syrigana” nga artisti Petrit Halilaj, në një nga hapësirat më të rëndësishme të artit bashkëkohor në Evropë, Hamburger Bahnhof – Nationalgalerie der Gegenwart.

Para provave dhe performancave, artistët vizituan ambientet e muzeut dhe ekspozitën “An Opera Out of Time”, ku “Syrigana” prezantohet si një formë e re performative.

Nën dirigjimin e Marco Crispo, Filharmonia e Kosovës interpreton partiturën e kompozuar nga Lugh O’Neill, së bashku me sopranot Nina Guo dhe Urta Haziraj, si dhe ansamblin “Don’t Listen to Your Neighbors”.

Pas premierës në Kosovë gjatë verës së vitit 2025, “Syrigana” prezantohet tashmë në Berlin si pjesë e programit jubilar për 30-vjetorin e Hamburger Bahnhof.

Continue Reading

Vendi

Koncert artistik në UBT: Studentët demonstrojnë aftësitë e tyre në kitarë, vokal dhe audioproduksion

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara gjatë Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, Fakulteti i Muzikës Moderne, Prodhimit Digjital dhe Menaxhmentit realizoi një koncert të veçantë artistik në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, duke sjellë para publikut talentin dhe kreativitetin e studentëve.

Nën udhëheqjen e profesorit Urim Maliqi, studentët e klasës së kitarës prezantuan një program të larmishëm muzikor, i cili përfshinte interpretime të njohura pop, si dhe vepra instrumentale të zhanreve jazz dhe blues. Koncerti u karakterizua nga një atmosferë dinamike dhe interpretim profesional, duke reflektuar përkushtimin e studentëve ndaj zhvillimit të aftësive artistike dhe performuese.

Një dimension i veçantë i këtij aktiviteti ishte bashkëpunimi ndërdisiplinor mes studentëve të programeve të ndryshme të fakultetit. Në koncert morën pjesë edhe studentët e Audioproduksionit dhe Performancës Vokale, të cilët ndjekin kitarën si lëndë zgjedhore, duke krijuar një sinergji artistike që pasqyron qasjen moderne të UBT-së në edukimin muzikor.

Përmes performancave live, studentët patën mundësinë të prezantojnë njohuritë dhe aftësitë e fituara gjatë studimeve, duke fituar njëkohësisht përvojë të rëndësishme skenike dhe profesionale. Kjo përvojë kontribuon në përgatitjen e tyre për sfidat e industrisë së muzikës dhe arteve performuese.

Aktivitete të tilla dëshmojnë përkushtimin e UBT-së për të krijuar hapësira ku studentët mund të shprehin talentin e tyre, të zhvillojnë kreativitetin dhe të ndërtojnë përvoja praktike që plotësojnë procesin akademik.

Continue Reading

Vendi

Studentët e UBT-së zbulojnë dimensionin e ri të muzeve në epokën digjitale

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara gjatë Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, studentët e programit Art dhe Media Digjitale po vazhdojnë të përfitojnë nga përvoja të drejtpërdrejta profesionale, të cilat ndërlidhin teorinë akademike me praktikën dhe zhvillimet bashkëkohore në fushën e artit, kulturës dhe trashëgimisë.

Në këtë frymë, në kuadër të lëndës “Praktika në Studio 4”, me profesorin Gazmend Ejupi, studentët morën pjesë në një diskutim të organizuar në Muzeun Etnologjik “Emin Gjiku”, me ftesë të drejtoreshës së Muzeut Kombëtar të Kosovës, Vjollca Aliu, në shënim të Ditës Ndërkombëtare të Muzeve.

Diskutimi u përqendrua në rolin që muzetë luajnë në ndërtimin e paqes, nxitjen e dialogut kulturor dhe reflektimin publik, si dhe në sfidat dhe mundësitë që sjellin konceptet e reja kuratoriale në Kosovë. Për studentët e UBT-së, kjo përvojë përbënte një mundësi të vlefshme për të kuptuar muzeun jo vetëm si institucion që ruan trashëgiminë kulturore, por edhe si një hapësirë dinamike edukative, kreative dhe bashkëkohore.

Gjatë diskutimit u trajtuan edhe çështje që lidhen me zhvillimin e sektorit muzeal në Kosovë, përfshirë qasjet inovative kuratoriale, përmirësimin e infrastrukturës, aktivizimin e koleksioneve dhe përfshirjen më të madhe të brezave të rinj në jetën kulturore. Po ashtu, u prezantuan investimet dhe projektet që po realizohen në kuadër të Programit Kombëtar të Muzeve, në institucione të rëndësishme si Muzeu i Burgut të Idealit në Prishtinë, Kullat e Isë Boletinit dhe Muzeu Etnologjik “Emin Gjiku”.

Pjesëmarrja në aktivitete të tilla pasqyron qasjen e UBT-së për të krijuar ura bashkëpunimi ndërmjet studentëve dhe institucioneve profesionale, duke u mundësuar atyre të njihen nga afër me praktikat më të mira të sektorit dhe me sfidat reale të profesionit.

Për studentët e programit Art dhe Media Digjitale, diskutime të këtij karakteri janë veçanërisht të rëndësishme, pasi hapin perspektiva të reja për mënyrën se si arti bashkëkohor, mediat digjitale, dizajni ekspozues, arkivat digjitale dhe format inovative të dokumentimit mund të kontribuojnë në transformimin e muzeve në hapësira interaktive dhe gjithëpërfshirëse për publikun.

Përmes organizimit të aktiviteteve të tilla, UBT vazhdon të dëshmojë përkushtimin e tij në ofrimin e një edukimi modern, të ndërlidhur ngushtë me praktikën profesionale dhe zhvillimet aktuale në fushat e artit, kulturës dhe teknologjisë.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e UBT-së prezantojnë kreativitetin e tyre në ekspozitën “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”

Published

on

By

Në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, është hapur ekspozita artistike “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”, një aktivitet që solli para publikut kreativitetin, imagjinatën dhe qasjen bashkëkohore të studentëve të Fakultetit të Artit dhe Medias Digjitale.

Ekspozita u hap në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan, duke mbledhur studentë, profesorë, artistë dhe vizitorë të shumtë të interesuar për artin dhe dizajnin bashkëkohor.

Punimet e ekspozuara janë realizuar nga studentët në kuadër të lëndëve “Moduli i Pikturës” dhe “Vizatim Kreativ”, nën mentorimin e ligjëruesit Fatmir Mustafa, i cili ka udhëhequr studentët në zhvillimin e koncepteve artistike dhe eksplorimin e formave të reja të shprehjes vizuale.

Ekspozita është një gamë e gjerë punimesh artistike, të cilat trajtojnë perceptimin e realitetit digjital, ndikimin e internetit në kulturën vizuale dhe raportin mes hapësirës virtuale dhe asaj reale. Përmes qasjeve kreative dhe eksperimentale, studentët sollën interpretime unike artistike, duke reflektuar mbi mënyrën se si informacioni dhe imazhet online ndikojnë në përditshmërinë dhe identitetin modern.

Ky aktivitet u realizua në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, një platformë që synon promovimin e talenteve të reja, zhvillimin e mendimit kritik artistik dhe krijimin e hapësirave për prezantimin e punës së studentëve para publikut.

Continue Reading

Të kërkuara