Kulturë

Mbi 400 milionë kopje të shitura, çfarë e bën ende kaq të suksesshëm Leon Tolstoin?

Romanet e tij “Lufta dhe Paqja” dhe “Ana Karenina” i mahnitën lexuesit kur u botuan për herë të parë.

Published

on

Sa herë që mendoni mbi veprat e mëdha të letërsisë ruse, ka shumë mundësi që mendja t’iu shkojë menjëherë te shkrimtari Leon Tolstoi. Romanet e tij “Lufta dhe Paqja” dhe “Ana Karenina” i mahnitën lexuesit kur u botuan për herë të parë, dhe më shumë se një shekull më vonë, konsiderohen ende si ndër veprat më të mira letrare të shkruara ndonjëherë. Por shitjet e librave janë vetëm një pjesë e historisë. Ja çfarë duhet të dini më shumë për jetën dhe karrierën e Leon Tolstoit.

Nuk e donte romanin “Lufta dhe Paqja”

Shkrimi i kësaj vepre voluminoze, ishte një proces rraskapitës për Tolstoin. Ai e rishikoi vazhdimisht veprën, dhe vetëm për pjesën e parë realizoi 15 drafte dhe shpenzoi gati 1 vit për ta shkruar siç duhet. Por në fund, u shpërblye e gjithë puna e tij e palodhur.

“Lufta dhe Paqja” është padyshim vepra e tij më e famshme, dhe një nga romanet më të famshme që është shkruar ndonjëherë. Por pavarësisht se shpenzoi kaq shumë kohë me të (ose ndoshta për shkak të këtij fakti), Tolstoi u bë përçmues ndaj romanit.

Në një letër drejtuar një miku të tij, ai shprehej se historia ishte e zmadhuar më shumë seç duhej. Ndërkohë në ditarin e tij, shkroi: “Njerëzit më duan për vogëlsirat që kam shkruar – si Lufta dhe Paqja e kështu me radhë – të cilat ata mendojnë se janë kaq shumë të rëndësishme”.

Romani “Ana Karenina”, u frymëzua nga një ngjarje reale

Ngjarjet e Ana Kareninës mund të jenë bazuar te një dramë e jetës reale, që preku mikun dhe njëherazi fqinjin e Leo Tolstoit, Aleksandër Nikolajeviç Bibikov, që kishte një lidhje romantike me një grua të quajtur Ana Stepanovna Pirogova.

Por Bibikov filloi që ta linte atë pas dore, në favor të dados gjermane të fëmijëve të tij. E pushtuar nga xhelozia, Stepanovna iku në fshat, ku u end e pikëlluar për disa ditë, përpara se t’i dilte para një treni duke vrarë veten. Tolstoi ishte dëshmitar në autopsinë e saj, dhe ajo ngjarje e preku aq sa një vit më vonë, vendosi ta kthejë atë në një roman.

Bashkëshortja e tij, Sofia, ishte një aset i paçmuar për karrierën e tij

Shumë artistë të mëdhenj, kanë përfituar nga puna e padukshme e partnerëve të tyre. Por mbështetja që mori Leon Tolstoi nga gruaja e tij, ishte më se e dukshme. Sofia ulej përkrah tij gjatë kohës që ai shkruante, dhe i jepte shpesh sugjerime, apo ia redaktonte tekstin.

Ishte ajo që ri–shkroi të gjitha draftet e tij, në mënyrë që ai të kishte një dorëshkrim të lexueshëm kur t’ua dërgonte botuesve, gjë që duhet të ketë qenë mjaft sfiduese duke pasur parasysh numrin e lartë të faqeve të dorëshkrimeve të Tolstoit. Nga ana e biznesit, Sofia ishte ajo që e nxiti atë të botonte “Lufta dhe Paqja” si një roman të plotë, në vend të tregimeve nëseri.

Leon Tolstoi dhe Sofia patën 13 fëmijë

Me gruan e tij, Sofia, Leon Tolstoi pati 13 fëmijë, tetë nga të cilët mbijetuan deri në moshë madhore. Disa ndoqën shembullin e babait të tyre duke u bërë shkrimtarë, përfshirë Ilia Tolstoi dhe Lev Tolstoi. Sot janë gjallë qindra nga pasardhësit e tij të drejtpërdrejtë, ndërsa dy herë në vit ata organizojnë mbledhjet familjare të Tolstoit në vilën e tij (sot një muze) në Jasnaja Poliana, Rusi.

Është një nga shkrimtarët më të shitur të të gjitha kohërave

Është e vështirë të thuhet një shifër e saktë e kopjeve të shitura të librave të botuar para shekullit XX-të. Por është e sigurt të thuhet se librat e Tolstoit janë best–seller të përhershëm. Vetëm në vitin 2004, “Ana Karenina” rifitoi interesin e lexuesit falë një promovimi nga “Klubi i Librit” të moderatores së njohur amerikane Oprah Winfrey, dhe botuesi e rriti atë vit tirazhin nga 20 mijë në 800 mijë kopje.

Romani “Lufta dhe Paqja”, shiti kopje të mjaftueshme për t’u përfshirë në listën e 50 librave më të mirëve të shitur ndonjëherë në Britaninë e Madhe. Sipas disa vlerësimeve, deri më sot janë shitur më shumë se 400 milionë kopje të veprave të Tolstoit.

Nuk e fitoi kurrë Çmimin Nobel

Kur Çmimi Nobel për Letërsi nisi të jepej për erë të parë në vitin 1901, shumë njerëz supozuan se fituesi do të ishte Leon Tolstoi. Në atë që cilësohet ende si një nga mospërfilljet më të mëdha në historinë e këtij çmimit, Nobeli iu dha atë vit poetit francez Salli Prydom.

Dyzet e dy shkrimtarë dhe artistë suedezë i shkruan Tolstoit për t’i shprehur kundërshtimin e tyre ndaj vendimit të komitetit të Nobelit. Por shkrimtari rus iu përgjigj: “U lumturova kur mësova që nuk m’u dha Çmimi Nobel. Më privoi nga problemi i madh se si do t’i shpenzoja paratë”

Ai u nominua si kandidat deri në vitin 1906.

Thënie të paharrueshme të Leon Tolstoit:

“Në rast se nuk do të kishte mjete të jashtme për zbehje e ndërgjegjes së tyre, gjysma e njerëzve do të vrisnin veten menjëherë, pasi të jetosh në kundërshtim me arsyen është një gjendje shumë e patolerueshme ,dhe të gjithë njerëzit e kohës sonë ndodhen në një gjendje të tillë”.

“Besimi është domethënia e kësaj jete, ai kuptim me anë të të cilit njeriu nuk e shkatërron veten, por vazhdon të jetojë. Është forca përmes së cilës jetojmë”.

“Ndryshimet në jetën tonë, duhet të vijnë nga pamundësia për të jetuar ndryshe, dhe jo sipas kërkesave të ndërgjegjes sonë, dhe as nga vendosmëria jonë mendore për të provuar një formë të re të jetës”.

“Gjatë gjithë historisë nuk ka pasur asnjë luftë që nuk është nxitur nga qeveritë, në mënyrë të pavarur nga interesat e njerëzve, për të cilët lufta është gjithmonë e dëmshme edhe kur është e suksesshme”./bota.al

Lajmet

Përfundon në Mitrovicë murali kushtuar Statujës së Lirisë për 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së

Published

on

Përfaqësues të Seksionit për Diplomaci Publike të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë morën pjesë në përurimin e muralit artistik kushtuar Statujës së Lirisë në Mitrovicën e Jugut, në kuadër të shënimit të #Freedom250, që përkujton 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së.

Murali u realizua në bashkëpunim me organizatën Futja Ngjyrë, e njohur për projektet e saj të artit urban në hapësirat publike.

Sipas Ambasadës Amerikane, projekti synon të promovojë vlerat e lirisë, kreativitetit dhe bashkëpunimit me komunitetin lokal, duke shënuar njëkohësisht jubileun historik të 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Murali tashmë i është shtuar hapësirës publike në Mitrovicën e Jugut, si simbol i miqësisë dhe vlerave të përbashkëta mes Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës./A.K/

Continue Reading

Kulturë

“The Kiss” e Gustav Klimt, kryevepra që u bë simbol universal i dashurisë

Published

on

Pak vepra në historinë e artit kanë arritur statusin ikonik që gëzon “The Kiss” (Puthja) e piktorit austriak Gustav Klimt. E realizuar ndërmjet viteve 1907–1908, gjatë të ashtuquajturës “Periudha e Artë” të artistit, kjo pikturë konsiderohet kryevepra e tij dhe një nga veprat më të rëndësishme të artit evropian të fillimit të shekullit XX.

Sot, piktura ruhet në Galerinë Belvedere në Vjenë, ku vazhdon të tërheqë miliona vizitorë nga e gjithë bota.

Vepra paraqet një çift të përqafuar mbi një livadh me lule, në buzë të një gremine. Burri përkulet për të puthur gruan, ndërsa ajo, me sytë e mbyllur, duket e dorëzuar plotësisht në momentin e intimitetit. Të dy janë të mbështjellë nga një mantel i artë, që i bashkon në një tërësi të vetme dhe simbolizon forcën e dashurisë.

Një nga elementet më të veçanta të pikturës është përdorimi i fletëve të arit, teknikë që Klimti e zhvilloi pasi u frymëzua nga mozaikët bizantinë gjatë vizitës së tij në Ravenë të Italisë. Ari nuk shërben vetëm si zbukurim, por krijon një atmosferë të shenjtë dhe të përjetshme, duke e ngritur skenën në një dimension simbolik.

Kontrasti mes motiveve gjeometrike dhe atyre organike është një tjetër karakteristikë e rëndësishme. Veshja e burrit dominohet nga forma katrore e drejtkëndore, të cilat lidhen me forcën dhe energjinë mashkullore, ndërsa fustani i gruas është i zbukuruar me rrathë, spirale dhe motive lulesh, që simbolizojnë butësinë, pjellorinë dhe natyrën femërore.

Edhe pse në qendër të kompozimit është një puthje, vepra trajton tema universale si dashuria, bashkimi shpirtëror, intimiteti, përkushtimi dhe përjetësia. Çifti paraqitet i shkëputur nga bota përreth, në një hapësirë ku koha duket se nuk ekziston, çka ka bërë që historianët e artit ta interpretojnë pikturën si një metaforë të dashurisë absolute.

“The Kiss” u krijua në kulmin e lëvizjes Vienna Secession, ku Gustav Klimt ishte një nga themeluesit dhe figurat kryesore. Piktura mishëron idealet e kësaj lëvizjeje, duke ndërthurur simbolizmin, dekorativitetin dhe emocionin njerëzor.

Kur u prezantua për herë të parë në vitin 1908, vepra u prit me entuziazëm të madh. Shteti austriak e bleu atë ende pa përfunduar ekspozita, për një shumë rekord për kohën, duke vulosur menjëherë statusin e saj si një prej kryeveprave të artit modern.

Edhe më shumë se një shekull pas krijimit, “The Kiss” mbetet një nga pikturat më të njohura dhe më të riprodhuara në botë. Ajo shfaqet në libra, postera, kartolina dhe produkte të ndryshme kulturore, duke u kthyer në një simbol universal të dashurisë.

Përtej popullaritetit të saj, vepra vazhdon të vlerësohet për pasurinë simbolike, mjeshtërinë artistike dhe aftësinë për të përcjellë emocione që mbeten po aq të fuqishme edhe sot, duke e bërë atë një nga arritjet më të mëdha të artit modern./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nis puna për hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë

Published

on

Grupi Konsultativ i Projektit është mbledhur për të diskutuar hartimin e Planit të Konservimit dhe Menaxhimit të Integruar të Çarshisë së Madhe në Gjakovë, ku janë prezantuar rezultatet e para të Studimit Preliminar të Strukturës Urbane.

Studimi, i realizuar nga QRTK Gjakovë me mbështetjen e UN-Habitat në Kosovë dhe Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, në bashkëpunim me Komunën e Gjakovës dhe Institutin e Kosovës për Mbrojtjen e Monumenteve (IKMM), analizon katër elemente kryesore: trashëgiminë kulturore, strukturën urbane, shfrytëzimin e tokës dhe rrjetin rrugor.

Bazuar në këto analiza, është prezantuar edhe propozimi fillestar për përcaktimin e kufijve të perimetrit dhe zonës mbrojtëse të Çarshisë së Madhe, i hartuar në përputhje me legjislacionin në fuqi për trashëgiminë kulturore dhe metodologjinë e UNESCO-s për Peizazhin Urban Historik.

Ky proces përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt hartimit të një plani të integruar, i cili synon të mbrojë vlerat unike të Çarshisë së Madhe, duke mbështetur njëkohësisht zhvillimin e saj të qëndrueshëm dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore për brezat e ardhshëm.

Gjatë takimit u vlerësua angazhimi i anëtarëve të Grupit Konsultativ, të cilët kontribuuan me diskutime dhe propozime në avancimin e këtij procesi./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Koncerti me repertorin e Nexhmije Pagarushës rikthehet sonte në kuadër të Rame Lahaj Festival

Published

on

Koncerti kushtuar repertorit të pavdekshëm të ikonës së muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, rikthehet edhe këtë vit në kuadër të Rame Lahaj International Opera Festival, duke vazhduar traditën e nderimit të trashëgimisë së saj artistike.

Në skenën e kësaj mbrëmjeje do të ngjiten Alma Bektashi, Liridon Sadriu, Malvina Likaj dhe Samir Shehu, të cilët do të interpretojnë disa prej këngëve më të njohura shqiptare. Këtë edicion, repertori vjen me aranzhime të reja nga Shpëtim Saraçi, i shoqëruar nga Pagarusha Band.

Koncerti do të mbahet në hapësirën e jashtme të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës në Prishtinë, me fillim nga ora 20:30, duke premtuar një mbrëmje të mbushur me emocione dhe homazh për “Bilbilin e Kosovës”./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara