Lajmet

Mbi 4 herë më të lartë se Everesti, misteri i maleve të fshehura nën koren e Tokës

Nga Zaria Gorvett.

Published

on

Nga Zaria Gorvett

Ishte një ditë vere e shndritshme në Antarktidë. Përmes qerpikëve të ngrirë, Samanta Hansen nisi të vëzhgonte peizazhin e vdekur që nderej përpara:një mur me ngjyrë të bardhë, ku pjesa lart ishte njëlloj si poshtë. Në mesin e këtyre kushteve ekstreme, me temperatura rreth -62C, ajo identifikoi një vend të përshtatshëm në dëborë dhe nxori një lopatë nga çanta.

Hansen ndodhej në brendësinë e zymtë të kontinentit. Jo të Antarktidës relativisht të butë dhe piktoreske të tureve me anije turistike. Por në një mjedis të egër që rrallëherë frekuentohet edhe nga kafshët e egra. Si pjesë e një ekipi nga Universiteti i Alabamës dhe Universiteti Shtetëror i Arizonës, ajo ishte në kërkim të vargmaleve të fshehura, pra të majave që nuk janë pushtuar nga asnjë eksplorues më parë, dhe që nuk janë ndriçuar ndonjëherë nga rrezet e Diellit.

Këto male ndodhen në thellësi të Tokës. Ishte viti 2015, dhe studiuesit ndodheshin në Antarktidë për të ngritur një stacion sizmologjik. Pajisjet gjysmë të varrosura nën dëborë, do t’i jepnin mundësi studiuesve të studionin brendësinë e planetit tonë. Në total, ekipi instaloi 15 pajisje të tilla në të gjithë Antarktidën.

Dhe strukturat e ngjashme me malet që zbuluan janë tërësisht misterioze. Por ekipi i Hansen zbuloi se këto zona me shpejtësi ultra të ulët ose ULVZ, ka të ngjarë të jenë pothuajse kudo në botë. Pra ato mund të fshihen shumë thellë brenda tokës, madje edhe poshtë këmbëve tuaja.

Malet e brendshme të Tokës, janë të pozicionuara midis bërthamës metalike të planetit dhe mantelit shkëmbor përreth. Edhe pse “kufiri bërthamë-mantel”, është mijëra kilometra nga sipërfaqja e Tokës, ekziston një sasi befasuese e shkëmbimit midis thellësive të saj të padepërtueshme dhe botës sonë këtu sipër.

Mendohet se ai është një lloj varreze për pjesët e lashta të dyshemesë së oqeanit. Madje  mund të shpjegojë ekzistencën e vullkaneve në vende të papritura, si Hauai, duke krijuar “autostrada” super të nxehta në koren e Tokës.

Historia e maleve në thellësi të Tokës u shfaq për herë të parë në vitin 1996 , kur shkencëtarët eksploruan kufirin bërthamë-mantel shumë poshtë Oqeanit Paqësor qendror. Ata e bënë këtë nëpërmjet studimit të valëve sizmike të shkaktuara nga dridhjet e forta të tokës, që janë zakonisht tërmetet, edhe pse bombat bërthamore mund të shkaktojnë të njëjtin efekt.

Këto valë kalojnë në Tokë dhe mund të kapen nga stacionet sizmike në vende të tjera në sipërfaqen e saj, ndonjëherë edhe më shumë se 12.742 km larg nga ku filluan. Duke ekzaminuar shtigjet ku kalojnë këto valë – si për shembull mënyra se si ato përthyhen nga materiale të ndryshme  – shkencëtarët mund të ndërtojnë një panoramë të brendshme të planetit tonë.

Kur studiuesit analizuan valët e krijuara nga 25 tërmete, ata zbuluan se ato u ngadalësuan në mënyrë të pashpjegueshme kur arritën tek një pjesë e dhëmbëzuar në kufirin bërthamë-mantel. Ky vargmal i madh brenda planetit tonë, ishte shumë i ndryshëm nga malet mbi sipërfaqe.

Kështu disa maja shtriheshin deri në 40 km lartësi deri në mantel, ose 4.5 herë më të larta sesa Everesti. Ndërkohë, të tjerët ishin vetëm 3 km të lartë. Që nga ajo kohë, male të ngjashme janë zbuluar në vende të tjera të shpërndara rreth bërthamës.

Disa janë veçanërisht të mëdhej. Kështu njëri prej tyre zë një sipërfaqe 910 km nën ishujt Hauai. Megjithatë deri më sot, askush nuk e di se si mbërritën atje, apo nga çfarë janë formuar. Një nga hipotezat, është se këto male janë pjesë të mantelit të poshtëm, të cilat janë mbinxehur për shkak të afërsisë së tyre me bërthamën inkandeshente të Tokës.

Ndërsa manteli mund të arrijë temperaturën 3.700 gradë Celcus, dhe është relativisht i butë, bërthama mund të arrijë lartësitë e shpërbërjes së atomit, 5.500 gradë Celcius, jo shumë larg temperaturës në sipërfaqen e Diellit.

Mendohet se pjesët më të nxehta të kufirit bërthamë-mantel, mund të shkrihen pjesërisht, dhe kjo është ajo që gjeologët e shohin si ULVZ. Malet në thellësi të Tokës mund të përbëhen nga një material paksa i ndryshëm nga manteli përreth. Mendohet se ato mund të jenë mbetjet e kores së lashtë oqeanike, e cila u zhduk në thellësitë e saj, dhe më pas u fundos gjatë qindra miliona viteve për t’u vendosur pak mbi bërthamën e Tokës.

Gjeologët kanë kërkuar në të kaluarën të dhëna për të zgjidhur një enigmë të dytë. Malet në thellësi të Tokës priren të gjenden pranë strukturave të tjera misterioze: njollave ose zonave të mëdha me shpejtësi të ulët prerjeje (LLSVP). Të tilla janë vetëm 2:një gungë amorfe e quajtur “Tuzo” nën Afrikë, dhe një tjetër e njohur si “Jason” nën Paqësor.

Mendohet se ato janë vërtet të lashta, ndoshta miliarda vjet të vjetra. Por sërish, askush nuk e di se çfarë janë apo si arritën atje. Por afërsia e tyre me malet, ka çuar në tezën se ato kanë lidhje midis tyre.  Një nga mënyrat për të shpjeguar këtë lidhje, është se gjithçka filloi me pllakat tektonike që nisën të rrëshqisnin poshtë nën mantelin e Tokës dhe të zhyteshin në kufirin bërthamë-mantel.

Më pas, u përhapën ngadalë për të formuar një shumëllojshmëri strukturash, duke lënë një gjurmë malesh dhe blloqesh. Kjo do të thotë që të dyja janë bërë nga korja e lashtë oqeanike: një kombinim i shkëmbinjve bazaltikë dhe i sedimenteve nga fundi i oqeanit, edhe pse të transformuar nga nxehtësia dhe presioni shumë i madh.

Por Hansen thotë se ekzistenca e maleve të nëndheshme poshtë Antarktidës mund ta kundërshtojë këtë tezë. “Shumica e rajonit tonë të studimit, Hemisfera Jugore, është shumë larg nga ato struktura më të mëdha”. Për të ngritur stacionet e tyre të sizmologjisë në Antarktidë, Hansen dhe ekipi i saj fluturuan në vende të përshtatshme me helikopterë dhe avionët të vegjël, duke i vendosur pajisjet në thellësi të dëborës, disa pranë bregut dhe të tjerë në brendësi.

U deshën vetëm disa ditë për të marrë rezultatet e para. Instrumentet zbuluan lëkundje sizmike gati kudo në planet. Në disa rajone, strukturat ULVZ janë më shumë si pllaja të holla sesa male. A mundet që mbetjet më të vogla, me përmasa malore, të pllakave tektonike të jenë shpërndarë kaq larg nga mbetjet ​​më të mëdha? Çfarëdo që të zbulojmë, peizazhi i acartë i Antarktidës na ka dhënë të dhëna për malet e çuditshme dhe super të nxehta të thellësive të Tokës. / “BBC” – Bota.al

Lajmet

Përmbyllet afati për certifikim, katër parti nuk dorëzojnë listat

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka njoftuar zyrtarisht se është përmbyllur afati për dorëzimin e listave të kandidatëve për deputetë që synojnë të marrin pjesë në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit.

Zëdhënësi i KQZ-së, Valmir Elezi, bëri të ditur se gjatë periudhës 11-ditore janë pranuar aplikimet nga 23 subjekte politike, ku përfshihen 18 parti politike, 3 koalicione, 1 nismë qytetare dhe 1 kandidat i pavarur. Megjithatë, përkundër njoftimeve paraprake për pjesëmarrje, katër parti politike kanë mbetur jashtë këtij procesi pasi nuk kanë arritur të dorëzojnë listat e tyre me emrat e kandidatëve brenda afatit ligjor që përfundoi më 12 maj.

Në total, numri i kandidatëve të propozuar për këto zgjedhje është 917, prej të cilëve 603 janë burra dhe 314 janë gra. Tashmë KQZ-ja ka nisur fazën tjetër, atë të verifikimit të përshtatshmërisë së kandidatëve, proces ky që pritet të përfundojë deri më datën 15 maj.

Gjatë kësaj kohe, listat e kandidatëve do t’u dërgohen institucioneve relevante për të vlerësuar nëse ata janë në përputhje me nenin 30 të Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme, i cili përcakton aftësinë ligjore të personave për të garuar për poste publike. Ky proces verifikimi është një praktikë e rregullt e KQZ-së, që synon të sigurojë se të gjithë kandidatët përmbushin obligimet ligjore përpara se të certifikohen zyrtarisht për garën e qershorit.

Continue Reading

Lajmet

Ditar: Çfarë ngjarjesh shënuan datën 13 maj 1993-1998?

Published

on

By

Lajmet e datës 13 maj pasqyrojnë jetën reale në Kosovë, në këtë periudhë shumë të rëndë. Nga represioni  përditshëm në fillimvitet e nëntëdhjeta deri te lufta e vitit 1998.

 (Foto: Gjakova, një nga rajonet që e pësoi më së rëndi në luftë)

 13 maj 1993

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova priti Stiven Blejkun;

Intervistë e kryetarit Rugova dhënë “Zërit të Amerikës”;

Në Prishtinë përfundoi “Mitingu i Poezisë”;

“Uashington Post” mbi mundësinë e vendosjes së trupave amerikane në Kosovë;

Në konferencën e politikanëve të rinj në Londër morën pjesë edhe përfaqësuesit e Shqipërisë;

Qeveria serbe emëroi drejtorin e “Panoramës”;

Në Prishtinë u arrestua Sanije Osmani;

Vazhdojnë lëvizjet e ushtrisë serbe nëpër Kosovë;

Në Novosellë të Pejës policia serbe rrahu disa të rinj dhe rrethoi një lagje;

“Suddeutche Zeitung”: Evropa pret rezultatet e bllokadës së Beogradit kundër serbëve të Bosnjes.

 

 

13 maj 1994

Lajmet kryesore:

Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova;

Sali Berisha: Pa zgjidhjen e problemit të Kosovës nuk do të ketë zgjidhje të krizës në Ballkan;

Konferencë për gazetarë e presidentit Berisha në Vjenë;

Serreçi kërkon dërgimin e trupave të OKB-së në Kosovë;

Subjektet e arsimit në Kosovë denoncojnë dhunën serbe mbi shkollën shqipe;

Katër veprimtarëve nga Gjakova iu caktua paraburgimi prej 30 ditësh;

Kumtesë e Kryesisë së LASH-it në Podujevë kundër rrahjes së veprimtarëve të arsimit;

Represioni në Kosovë;

Në Prizren u dënuan katër veta për armë;

Një vjet burg për tregti me deviza;

Raporti zyrtar për aksidentin ajror në Ohër pritet në fund të korrikut.

 

13 maj 1995

Lajmet kryesore:

Intervistë e kryetarit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova në revistën “Zëri”;

Sali Berisha: Nëse ndodh ndonjë konflikt në Kosovë, do të reagojmë si komb;

Serreçi: Thyerja e embargos nuk lidhet me politikën zyrtare të Shqipërisë;

Hydajet Hyseni priti përfaqësuesen e “Helsinki Citizen Assembly”;

Një delegacion grek vizitoi KMDLNJ-në;

Kryepolici serb Sokoloviq për situatën në Kosovë;

Autoritetet maqedone mbyllën edhe “Radio-Albanën”.

 

13 maj 1997

Lajmet kryesore:

Medlin Olbrajt priti Bashkim Finon;

Riçard Majlls: “Situata momentale në Kosovë është e papranueshme”;

SP e minatorëve bën thirrje për rishqyrtimin e marrëveshjes me firmën “Mitilineos”;

Artur Outs ka kërkuar që Beogradi të heqë dorë nga kontinuiteti i ish-Jugosllavisë;

Një serb kërcënon dhe bën presion mbi një familje shqiptare;

Inkasantit 4 muaj burg.

 

Lajm i plotë:

Dhuna e përditshme në Kosovë

Istog: – Më 11 maj, sipas thirrjes, në stacionin e policisë serbe në Istog u paraqit Isa Bajraj, sekretar i Kryesisë së Degës së LDK-së dhe sekretar i Këshillit komunal për Financim në Istog.

  1. Bajraj nga inspektorët e sigurimit serb është pyetur për punën e KKF-së, si dhe për veprimtarinë e komisionit juridik të Degës së LDK-së në Istog.

Të njëjtën ditë, një patrullë e postkomandës së policisë serbe në Rakosh, ishin në shtëpinë e Hajriz Idrizajt në Zhakovë. Njoftohet se policia serbe mori me vete babë e bir, Hajriz e Hamdi Idrizajn, të cilët në postkomandën e policisë serbe në Rakosh u keqtrajtuan fizikisht me pretekst të kërkimit të armëve. Pas keqtrajtimit fizik, ata u urdhëruan që të paraqiten sërish në polici.

Kaçanik: – Më 10 maj, policia serbe, me pretekst të kërkimit të armëve mori Kemajl Belën, kryetar i Aktivit të LDK-së në Kaçanik. Njoftohet se në stacionin e policisë serbe në Kaçanik, Kemajl Dela është keqtrajtuar fizikisht.

Po këtë ditë dhe me të njëjtin pretekst, policia serbe keqtrajtoi fizikisht edhe Tasim Belën. Njoftohet se Tasim Bela është marrë në pyetje tri ditë.

Vushtrri: – Më 9 maj, një patrullë e policisë serbe me pretekst të kërkimit të armëve, kërkoi në shtëpinë e tij Agim Selmanin në Vushtrri.

Njoftohet se Agim Selmani tash disa vjet punon përkohësisht në botën e jashtme.

 

13 maj 1998

Lajmet e orës 11:00:

Krismat në Klinë dëgjohen nga drejtimi i Volljakës e Kramovikut

Në mbrëmje pushoi sulmi në Ratkoc

 

Ora 13:30:

Gelbard: Do të njoftojmë OKB-në dhe OSBE-në lidhur me detajet e kësaj marrëveshjeje

Klinton e Kol do të bisedojnë edhe për Kosovën

NATO shqyrton mundësitë e intervenimit në Kosovë

Minatorët polakë ikën nga Trepça

Shtime: Policia ndoqi qytetarët me autoblindë dhe lëndoi disa prej tyre

Në Gllogoc e rrethinë gjendja vazhdon të jetë e rëndë

Forcat serbe granatuan sot në mëngjes fshatin Cerovik

Forcat serbe po shtijnë drejt fshatit Llaushë

Forcat serbe granatojnë fshatrat Kpuz, Rastokë e Dollovë të Rahovecit

Rahovec: Gjatë sulmit të djeshëm u vra edhe një shqiptar nga Ratkoci

Skënderaj ftonë qytetarët e Prishtinës që të ndihmojnë studentët e Drenicës

Policia liroi tetë të arrestuar

Mbi Dobërdol fluturuan aeroplanë ushtarakë

13 maj 1998 (Ora 16:00)

Klinton mirëprit njoftimin për zhvillimin e bisedimeve për zgjidhjen e krizës në Kosovë

“Zëri i Amerikës”: Nuk mund të flitet në Kosovë për mirëpritje të takimit Millosheviq – Rugova

Malishevë: Forcat serbe shtinë në drejtim të fshatit Bubavec

Forcat serbe sulmuan sërish Baballoqin

Rahovec: Bashkë me policinë u tërhoqën edhe serbët e Bratatinit

Një konvoj i policisë serbe provokoi qytetarët në Vragoli të Fushë-Kosovës

Hani i Elezit: Policia keqtrajtoi një e plaçkiti një qytetar

Suharekë: Në Shirokë policia serbe keqtrajtoi një shqiptar

Të shtëna me armë në dy fshatra të Podujevës

  1. Fleming: OSBE do të ushtrojë presion të shtuar ndaj Beogradit për pranimin e misionin të Gonzalesit për Kosovën

Në manifestimin protestues në Prishtinë morën pjesë disa mijëra qytetarë shqiptarë

Ngjarjet në Kosovë ishin edhe sot në qendër të vëmendjes të shtypit të Tiranës

  1. Dapçeviq: Kosova ka qenë dhe do të jetë e shqiptarëve
  2. Stoilkoviq: Vitin e kaluar në Kosovë janë vrarë 13 policë dhe 36 qytetarë
  3. T. njofton për një polic të vrarë dhe dy të plagosur në Ratkoc

 

Lajm i plotë:

Viktimë e sulmeve të policisë serbe në Prishtinë është edhe Agron Rrahmani

Dje u bë edhe identifikimi i viktimës së dytë të sulmeve të djeshme të forcave policore serbe në Lagjen e Muhagjerëve. I vrari nga policia serbe është studenti Agron Muharrem Rrahmani, i lindur më 1971 në fshatin Ballofc të komunës së Podujevës, i martuar.

Agron Rrahmani vdiq nga plagët e rënda. Ai ishte qëlluar në krahëror dhe në këmbë.

Varrimi i Agron Rrahmanit bëhet nesër në fshatin Ballofc në orën 14,00.

 

Lajm i plotë:

Gjakovë: Dhjetë të vrarë dhe të plagosur në fshatrat Ponoshec e Smolicë

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë bën të ditur se mbrëmë rreth orës 21:30, në fshatrat Ponoshec e Smolicë, forcat serbe kanë filluar me të shtëna armësh të ndryshme, ndërsa njoftohet për dhjetë shqiptarë të vrarë e të plagosur, njoftojnë Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë dhe Nënkëshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Gjakovë.

Në njoftim nuk janë dhënë hollësi të tjera pasi rrugët e këtyre fshatrave janë të bllokuara nga forcat serbe.

Njoftohet se edhe sot në drejtim të fshatrave të Rekës së Keqe, ka pasur lëvizje të shpeshtuara të ushtrisë e të policisë serbe.

 

 Ora 19:30:

Lajm i plotë: Së paku 18 shqiptarë të vrarë gjatë dy ditëve në Kosovë

Gjatë dy ditëve janë vrarë së paku 18 shqiptarë, ndërsa disa të tjerë janë plagosur.

Më posht po e japim listën e të vrarëve dhe të plagosurve gjatë dy ditëve:

Në Smolicë të Gjakovës: Murat Isuf Dula (29 vjeç), Mehmet Dulë Dula (24), Gëzim Hajdin Duçi (21), Sadri Rrustem Neziri (48), Adem Sadik Bajrami (42), Shefqet Selim Rexha (32), Hajdar Idriz Ademi (22), Sinan Hazir Rexha (21) dhe Ramiz Avdyl Rexha (28) nga fshati Ponoshec dhe Avdullah Xhemajl Avdullahu (21) nga fshati Popoc;

Në Klinë: Çaush Haxhi Morina (45) nga Çeskova dhe Haki Baca (35) nga Gremniku.

Rahovec: Elmi Binak Morina (50) nga Vranjaka, Melaim Isa Krasniqi (31) nga Postosella, Malush Morina (57) dhe Alush Morina nga Ratkoci.

Prishtinë: Isuf Hajdari(55) dhe Agron Rrahmani.

Të plagosur:

Smolicë (Gjakovë): Bajram Gjon Zymberi, Agron Avdyl Dula, Bahri Hysen Dula, Jahë Sahit Ahmeti, Jeton Muharrem Panxha dhe Artan Demë Rexha, të moshës 20 deri 30 vjeçare, të gjithë nga fshati Ponoshec.

Klinë: Din Xhemë Berisha, Emin Beqë Berisha dhe Zeqë Zymer Berisha

Pejë: Murat T. Berisha (70).

 

Lajme të tjera:

Dhjetë shqiptarë të vrarë dhe gjashtë të plagosur në fushën e minuar nga forcat serbe

Forcat serbe vranë Çaush Morinën dhe Haki Bacën në fshatrat e Klinës

Nga plagët e marra dje vdiq Hasan Morina

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova shënon 10-vjetorin e anëtarësimit në FIFA

Published

on

By

Sot futbolli i Kosovës feston një moment historik, 10-vjetorin e pranimit në FIFA, ditën kur Federata e Futbollit e Kosovës u bë anëtarja e 210-të e shtëpisë më të madhe të futbollit botëror.

Ky përvjetor jubilar shënon fundin e një rruge të gjatë plot sakrifca dhe fillimin e një epoke të re, duke kurorëzuar përpjekjet e shumë gjeneratave që e mbajtën gjallë futbollin tonë edhe në kohët më të vështira.

Në këtë ditë të veçantë, FFK ka kujtuar me mirënjohje të thellë kontributin e jashtëzakonshëm të legjendës Fadil Vokrri dhe të gjithë bashkëpunëtorëve që bënë të mundur këtë triumf diplomatik e sportiv.

Një falënderim i veçantë i është drejtuar edhe presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, për mbështetjen dhe miqësinë e vazhdueshme që ka treguar ndaj Kosovës gjatë këtij rrugëtimi njëdekadash.

Sot, pas dhjetë vitesh, institucioni i futbollit është modernizuar, infrastruktura po zhvillohet vazhdimisht, ndërsa ekipet kombëtare dhe klubet tona po e përfaqësojnë me dinjitet shtetin e Kosovës në arenën ndërkombëtare, duke vazhduar përpara me krenari dhe përgjegjësi për të ardhmen e sportit më të popullarizuar në vend.

Continue Reading

Lajmet

Mrekullia pas 28 vitesh: 48-vjeçarja sjell në jetë binjakë pas një beteje të gjatë me infertilitetin

Published

on

By

Një nga rastet më emocionuese dhe sfiduese në karrierën e gjinekologut Sebajdin Gjini ka qenë ai i një gruaje 48-vjeçare, e cila arriti të bëhej nënë e binjakëve pas plot 28 vitesh përballje me infertilitetin.

Gjatë rrëfimit të tij në podcastin “Shëndeti në rend të parë”, në Telegraf të mbështetur nga United Hospital, dr. Gjini tregoi se kjo shtatzëni ishte e një rreziku të lartë dhe kërkonte një përkushtim të jashtëzakonshëm mjekësor.

Ai shpjegoi se gruaja kishte kaluar pothuajse tri dekada në pritje të këtij momenti, derisa më në fund suksesi u arrit para dy vitesh, duke përfunduar me lindjen e foshnjave në terminin e paraparë.

Mjeku pranoi se procesi ishte i shoqëruar me ndjenjë frike dhe ankthi si nga ana e pacientes, ashtu edhe nga ana e tij si profesionist, pasi shtatzënitë në moshë të shtyrë klasifikohen automatikisht si raste me rrezik të shtuar.

Për të garantuar shëndetin e nënës dhe binjakëve, rasti u përcoll me monitorim të rreptë, vizita shumë të shpeshta dhe analiza të vazhdueshme të parametrave vitalë, duke bërë që kjo histori e gjatë vuajtjeje të mbyllej me fundin më të bukur të mundshëm./Telegrafi/

 

Continue Reading

Të kërkuara