Botë

Mbetjet plastike, riciklohen vetëm 9% e tyre!

Published

on

Në nivel global, vetëm 9% e mbetjeve plastike riciklohen, një problem që ka shkaktuar shqetësime të mëdha për mjedisin dhe shëndetin njerëzor. Sipas të dhënave të fundit, çdo vit prodhohen rreth 500 milionë ton plastikë, një sasi e madhe që po ndikon rëndë në mjedis dhe po kontribuon në ndryshimet klimatike dhe dëmtimin e ekosistemeve.

Plastika, një material që përdoret në jetën e përditshme për një gamë të gjerë produktesh, përbëhet nga substanca kimike të ndryshme, shumë prej të cilave janë toksike dhe mund të kenë efekte të dëmshme për natyrën dhe shëndetin e njeriut. Pavarësisht përpjekjeve për të zvogëluar përdorimin e plastikës dhe për të përmirësuar proceset e riciklimit, shumica e plastikës së përdorur përfundon në deponi ose në natyrë, duke përkeqësuar problemet mjedisore.

Shifra alarmante
Sipas raportimeve shkencore, vetëm në vitin 2022 u prodhuan 506 milionë ton plastikë, ndërkohë që që nga viti 1950, botës i janë shtuar rreth 11 mijë milionë ton plastike. Kjo sasi e madhe plastikës ka një impakt të madh në ekosistemet tokësore dhe detare, duke krijuar probleme të thella për biodiversitetin dhe duke kontribuar në ndryshimet klimatike globale. Plastika, duke qenë një material që kërkon qindra vjet për t’u degraduar, ngelë në mjedis për periudha të gjata dhe shkakton ndotje afatgjatë.

Problemi me riciklimin
Një nga sfidat kryesore është fakti se shumë pak plastikë riciklohet. Aktualisht, vetëm 9% e mbetjeve plastike kthehen në produkte të reja, ndërkohë që pjesa tjetër shpesh përfundon në deponi, djegie, ose ndot natyrën. Ky shkallë e ulët riciklimi është një pasojë e pamjaftueshmërisë së sistemeve të riciklimit, si dhe e mungesës së infrastrukturës dhe edukatës për riciklimin e plastikës.

Efektet e shumta mjedisore
Përveç ndikimit të drejtpërdrejtë në natyrë, plastika ka efekte të dëmshme në shëndetin e njerëzve dhe të kafshëve. Substancat kimike që përdoren për prodhimin e plastikës, siftë janë BPA dhe ftalatet, mund të ndikojnë në sistemet endokrine të trupit dhe të shkaktojnë çrregullime hormonale. Po ashtu, mbeturinat plastike që ndodhen në lumenj, detra dhe oqeane, mund të dëmtojnë ekosistemet ujore dhe të vrasin kafshët që i konsumojnë ato, duke shkaktuar një efekt domino në zinxhirin ushqimor.

Sistemi i mbyllur: Nga grumbullimi deri te riciklimi
Për ekspertët, problemi me plastikën nuk fillon vetëm në momentin kur ajo bëhet mbetje, por është një problem i gjithë sistemit, që përfshin grumbullimin, prodhimin, përdorimin dhe riciklimin e saj. Çdo hap i këtij procesi ka pasojat e tij mjedisore dhe ekologjike, dhe çdo hap që bëhet gabim përkeqëson gjendjen. Ky është një cikël i mbyllur që po rëndon mbi planetin, dhe kërkon masa të menjëhershme për të parandaluar një katastrofë ekologjike. Ekspertët janë të mendimit se është e nevojshme një reformë e thellë në menaxhimin e mbetjeve plastike, duke përfshirë rritjen e kapaciteteve për riciklim dhe përdorimin e materialeve alternative që janë më miqësore me mjedisin. Po ashtu, është e domosdoshme të rritet ndërgjegjësimi për reduktimin e përdorimit të plastikës njëpërdorimshe dhe të bëhen investime për zhvillimin e teknologjive të pastrimit dhe riciklimit.

Për të ndihmuar në këtë proces, shumë shtete kanë nisur fushata për ndalimin e përdorimit të plastikës të njëpërdorshme dhe kanë filluar të miratojnë ligje që favorizojnë materialet e biodegradueshme dhe riciklimin. Megjithatë, për të pasur një ndikim të vërtetë në uljen e ndotjes plastike, është e nevojshme një angazhim global dhe një bashkëpunim më i madh ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

Tragjedi në Himalaje: Orteku godet kampin bazë në Nepal, dy të vdekur e dhjetëra të zhdukur

Published

on

By

Të paktën dy persona kanë humbur jetën dhe rreth 12 të tjerë rezultojnë të zhdukur pasi një ortek masiv goditi kampin bazë të majës Himlung Himal në Nepal, një lartësi prej 7,126 metrash në distriktin Manang, pranë kufirit me Tibetin.

Sipas raportimeve të BBC-së, ngjarja ka ndodhur të dielën në mëngjes. Grupi i goditur nga orteku përbëhej nga shtetas nepalezë, përfshirë alpinistë lokalë dhe pjesëtarë të stafit mbështetës. Ata kishin dalë përpara alpinistëve të huaj me qëllim përgatitjen e kampit, menaxhimin e itinerarit dhe vendosjen e litarëve në mal.

Shkak për këtë katastrofë janë bërë reshjet e dendura të dëborës që përfshinë zonën ditët e fundit, duke rritur ndjeshëm rrezikun për shkëputjen e orteqeve. Kushtet e vështira atmosferike po pengojnë seriozisht operacionet e shpëtimit, ndërsa helikopterët dhe ekipet e emergjencës e kanë pasur të pamundur të mbërrijnë në vendngjarje gjatë orëve të para.Kjo tragjedi në Himlung Himal vjen më pak se dy muaj pas vdekjes së gjashtë alpinistëve në pikën Broad Peak në Pakistan, mes të cilëve humbi jetën edhe alpinisti i njohur britaniko-nepalez, Nirmal Purja.

Ndërkohë, rajoni i Himalajeve po përballet me një nga periudhat më të rënda nga fatkeqësitë

natyrore:

Mbi 6,000 të zhdukur: Vijojnë kërkimet në kufirin Nepal-Tibet pas përmbytjeve masive dhe rrëshqitjeve të dheut të muajit gusht.

Mbi 1,400 të vdekur: Shembja e një akullnaje shkaktoi vershimin e menjëhershëm të ujit dhe inerteve në luginën e lumit Trishuli, duke shkatërruar terësisht vendbanime të tëra.

/BBC/

Continue Reading

Lajmet

Universitetet britanike u konsultuan me kompaninë e armëve BAE Systems për protestat pro-Palestinës

Published

on

By

Së paku 13 universitete britanike kanë diskutuar me prodhuesin më të madh të armëve në Mbretërinë e Bashkuar, BAE Systems, se si t’i menaxhojnë protestat pro-palestineze në kampuset e tyre. Kjo përfshinte rritjen e masave të sigurisë në ngjarje zyrtare dhe koordinimin e përgjigjeve ndaj kritikave.

Korrespondenca mes universiteteve dhe kompanisë ushtarake u zbulua përmes email-eve dhe dokumenteve të brendshme nga një hetim i përbashkët i “Liberty Investigates” dhe “Al Jazeera”.

Sipas dokumenteve, universitete të tilla si ai i Manchesterit, Nottinghamit, Southamptonit, Birminghamit, Strathclyde dhe Cranfield konsiderohen “partnerë strategjikë” të BAE Systems dhe marrin së bashku deri në 15 milionë funte (rreth 20 milionë dollarë) në vit nga kjo kompani.

Në gusht të vitit 2024, BAE Systems duket se u ka kërkuar universiteteve të hartojnë mesazhe për të kundërshtuar atë që e quante “një narrativë shpesh të deformuar nga protestuesit”. Kjo periudhë përkonte me reagimet e mëdha studentore kundër bashkëpunimit me kompanitë që furnizojnë me armë ushtrinë izraelite gjatë luftës në Gazë.

Në një rast në Universitetin e Sheffieldit, zyrtarët e hetimit të brendshëm u konsultuan me BAE Systems përpara se të dënonin katër studentë që protestuan në një ngjarje online me slloganet “BAE vret fëmijë”. Studentëve u kërkua të paguanin një gjobë prej 75 funtesh ose të nënshkruanin një zotim se nuk do të merrnin pjesë në protesta të paautorizuara.

Ndërsa studentët e ndëshkuar e cilësuan këtë si ndikim të drejtpërdrejtë të kompanisë së armëve mbi drejtuesit e universitetit, zëdhënësi i Universitetit të Sheffieldit i hodhi poshtë pretendimet, duke deklaruar se procedurat disiplinore janë të pavarura dhe bazohen vetëm në rregulloren e sjelljes së studentëve. /Al Jazzera/

 

Continue Reading

Aktualitet

Papa Leoni XIV në Francë: Mbi 500 mijë besimtarë priten në meshën e Parisit

Published

on

By

Papa Leoni XIV e nis të premten një vizitë katërditore në Francë, e para e një pape në këtë vend në 18 vjet, ndërsa momenti kryesor do të jetë mesha e madhe të shtunën në qendër të Parisit, ku pritet të marrin pjesë më shumë se gjysmë milioni njerëz.

Presidenti Emmanuel Macron e priti Papën në aeroportin “Orly” të premten në mëngjes. Më vonë, ai pritet të zhvillojë bisedime me të në Pallatin Élysée për çështje gjeopolitike dhe inteligjencën artificiale. Macron dhe Papa do të mbajnë gjithashtu një fjalim të përbashkët në Metz, raporton BBC.

Megjithatë, presidenti nuk do të marrë pjesë në asnjë nga meshat e Papës, kryesisht për të respektuar ndarjen e rreptë të shtetit nga feja në Francë. Në meshën në Champs-Élysées do të marrin pjesë bashkëshortja e tij, Brigitte Macron, dhe kryeministri Sébastien Lecornu. Aty pritet të jenë edhe disa kandidatë për zgjedhjet presidenciale të vitit të ardhshëm, mes tyre Marine Le Pen, Edouard Philippe, Gabriel Attal dhe Bruno Retailleau.

Vizita është shoqëruar edhe me raportime për tensione mes Macronit dhe ekipit të Vatikanit që u angazhua për organizimin e saj. Sipas këtyre raportimeve, presidenti francez ishte i pakënaqur me kufizimin e karakterit ceremonial të vizitës. /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

Trump mirëpret Xi Jinping në Shtëpinë e Bardhë: Darka luksoze mbledh krerët më të fuqishëm të teknologjisë e biznesit

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mirëpriti Presidentin e Kinës, Xi Jinping, në Shtëpinë e Bardhë për një darkë shtetërore luksoze, ku të dy udhëheqësit proklamuan një kapitull të ri në miqësinë e tyre.

Në darkë morën pjesë biznesmenë miliarderë, zyrtarë të administratës Trump, drejtues ekzekutivë të kompanive më të mëdha teknologjike amerikane e të tjerë. Sidoqoftë, mbërritja e tyre u shoqërua nga thirrjet e forta të protestuesve jashtë portave të Shtëpisë së Bardhë, disa prej të cilëve u arrestuan.

Si Trump ashtu edhe Xi e lavdëruan njëri-tjetrin, duke u zotuar të vazhdojnë bisedimet për të siguruar stabilitet mes dy vendeve. Por ekspertët thonë se deri më tani nuk është arritur ndonjë rezultat konkret në këto bisedime.

Darka u mbajt në ditën e dytë të vizitës tri-ditore të Xi-t në Uashington.

Trump e falënderoi Xi-n për rrugëtimin e gjatë drejt SHBA-së dhe tha se marrëdhënia mes tyre ishte e fortë.

“Kurrë nuk jemi kuptuar më mirë,” tha Trump.

Ai lavdëroi historinë e gjatë të marrëdhënieve SHBA-Kinë, ndonëse bëri një devijim të paplanifikuar nga fjalimi për të lavdëruar projektin e tij të vazhdueshëm për sallën e ballos.

Në atë moment spontan, ai tha se si një “ndihmesë e veçantë”, udhëheqësi kinez dhe bashkëshortja e tij mund të ishin të parët që do të hynin në sallën e ballos, e cila është ende një vit larg përfundimit.

“Kushdo që dëshiron të hyjë në një kantier ndërtimi që është i pastër, i rregullt dhe që shkëlqen, është nderi ynë t’ju kemi juve atje,” tha ai.

Ai gjithashtu i dhuroi Xi-t një skulpturë të shqiponjës tullace, simbolit kombëtar të Amerikës, duke thënë se ajo përfaqësonte “frymën e lirë dhe lartësuese të Amerikës”.

“Shpresojmë se do të gjejë një vend të mirë e të mrekullueshëm në Pekin. Është nderi juaj,” tha ai.

Trump shtoi se ai dhe Zonja e Parë, Melania, kishin marrë pjesë vetë në dizajnimin e skulpturës.

Xi i falënderoi mikpritësit për pritjen e tij dhe bashkëshortes me “kujdes dhe vëmendje të minutshme”, duke i bërë ata të ndiheshin “vërtet si në shtëpi”.

Ai tha se dy udhëheqësit po “bëjnë historinë në marrëdhëniet tona dypalëshe”.

“Ne ramë dakord të ndërtojmë një marrëdhënie konstruktive SHBA-Kinë me stabilitet strategjik,” tha Xi, duke shtuar se të dy kishin realizuar “shkëmbime të sinqerta dhe të thella” që do të forcojnë marrëdhëniet mes dy vendeve.

Aty si fjalët e Trump, ashtu edhe ato të Xi-t ishin të mbushura me lavdërime, duke u përqendruar në lidhjet kulturore dhe historinë e përbashkët mes SHBA-së dhe Kinës.

Marrëdhënia mes dy vendeve u “kalit në gjak dhe zjarr” gjatë luftës kundër Japonisë në Luftën e Dytë Botërore, përpara se të avancohej më tej gjatë diplomacisë së “ping-pongut” të administratës Nixon, tha ai.

Rreth fundit të fjalës së tij, Xi tha se synimet e SHBA-së dhe Kinës mund të jenë “reciprokisht përforcuese”. Ai i nxiti të dyja palët të eksplorojnë një “qasje të re për bashkëjetesën e fuqive të mëdha”.

Kur BBC hyri në sallën e ngrënies për darkën, CEO i SpaceX, Elon Musk, ishte në këmbë mbi një tavolinë dhe dukej se po tregonte një histori zbavitëse që kishte bërë dy persona pranë tij të shpërthenin në gaz.

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ishte në një tavolinë tjetër me një pamje serioze. Bashkëshortja e tij ishte e ulur pranë tij, ndërsa Jared Kushner dhe shefja e stafit të Shtëpisë së Bardhë, Monica Crowley, ishin afër tyre.

Shtëpia e Bardhë ftoi dhjetëra zyrtarë amerikanë, si dhe transmetues konservatorë, drejtues të industrisë teknologjike, CEO të rrjeteve sociale dhe ekzekutivë të tjerë korporativë.

Pjesëmarrësit përfshinin anëtarë të kabinetit të Trump, si dhe anëtarë të familjes si fëmijët e tij Ivanka, Eric dhe Tiffany.

Ndër krerët e industrisë teknologjike të pranishëm ishin Tim Cook i Apple, Sam Altman i OpenAI, Sundar Pichai i Google, Jeff Bezos i Amazon dhe Jensen Huang i Nvidia.

Të dy, Cook dhe Huang, ishin të ulur në të njëjtën tavolinë me Trump dhe Xi. Po ashtu edhe Musk, i cili më parë ka punuar në administratën Trump duke udhëhequr përpjekjet për reduktimin e aparatit shtetëror.

Kompani të tjera drejtuesit e të cilave ishin të pranishëm përfshijnë General Motors, Visa, Paramount Skydance, ExxonMobil e të tjerë.

I pranishëm ishte gjithashtu manjati i rrjeteve sociale Mark Zuckerberg, si dhe Jeff Yass, miliarderi amerikan që zotëron aksione në TikTok.

“Të gjithë donin të ishin këtu,” tha Trump përpara ngjarjes. “Do të thoja se këtu keni të gjithë botën e teknologjisë, të gjithë botën bankare dhe shumë më tepër.”

/BBC/

Continue Reading

Të kërkuara