Lajmet

Mbahet Samiti i NATO-s në Hagë, çfarë do vendosë Aleanca për shpenzimet e mbrojtjes

Published

on

Liderët e NATO-s mblidhen sot  në Hagë për një samit që duket i përgatitur posaçërisht për Presidentin amerikan Donald Trump, me shpresën nga aleatët evropianë se një premtim për rritjen e shpenzimeve për mbrojtje do ta bindë atë të heqë dyshimet për angazhimin e tij ndaj aleancës.

Samiti pritet të miratojë një synim të ri për shpenzime mbrojtjeje prej 5% të PBB-së – një përgjigje ndaj kërkesës së Trump dhe ndaj frikës në rritje të evropianëve se Rusia përbën një kërcënim gjithnjë e më të drejtpërdrejtë për sigurinë e tyre pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022.

Zyrtarët e NATO-s shpresojnë që konflikti mes Izraelit dhe Iranit, si dhe bombardimet amerikane mbi objektet bërthamore iraniane fundjavën e kaluar, të mos e errësojnë rëndësinë e këtij takimi, i cili zhvillohet nën drejtimin e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në qytetin e tij të lindjes.

Trump ka kërcënuar se nuk do t’i mbrojë vendet anëtare të NATO-s nëse ato nuk i përmbushin objektivat e shpenzimeve dhe shtoi më tej dyshimet gjatë rrugës për në samit duke refuzuar të konfirmojë qartë mbështetjen për Nenin 5 të traktatit të NATO-s, që garanton mbrojtjen e përbashkët.

Duke folur për gazetarët në bordin e Air Force One, Trump tha se “ka shumë përkufizime” të Nenit 5.

Unë jam i përkushtuar të shpëtoj jetë. Jam i përkushtuar për jetën dhe sigurinë. Do t’ju jap një përkufizim të saktë kur të mbërrij atje,” tha ai.

NGA 2% NË 5% E PBB-së PËR MBROJTJE

Objektivi i ri – që do të arrihet brenda 10 viteve të ardhshme – është një rritje e madhe nga qëllimi aktual prej 2% të PBB-së, megjithatë do të matet ndryshe.

3.5% e PBB-së do të shpenzohen për mbrojtjen thelbësore (trupa, armë, etj.)

1.5% e PBB-së për masat mbështetëse, si siguria kibernetike, mbrojtja e infrastrukturës kritike dhe përshtatja e rrugëve e urave për përdorim ushtarak.

Të gjitha vendet anëtare të NATO-s kanë nënshkruar deklaratën që përfshin objektivin e ri, me përjashtim të Spanjës, e cila thotë se nuk ka nevojë të arrijë atë nivel shpenzimesh për të përmbushur angazhimet ndaj aleancës – një qëndrim që u kontestua nga Rutte.

Megjithatë, Rutte pranoi një kompromis diplomatik me kryeministrin spanjoll Pedro Sanchez, si pjesë e përpjekjeve të tij për t’i siguruar Trump një fitore diplomatike dhe ta bëjë samitin të ecë pa pengesa.

KOMUNIKIM PRIVAT ME TRUMP

Trump ndau publikisht një mesazh privat nga Rutte, në të cilin ky i fundit e lavdëron për “veprimin vendimtar në Iran” dhe e uron për suksesin e tij:

Ti do të arrish diçka që ASNJË president amerikan për dekada me radhë nuk e ka arritur,” i shkroi Rutte.
Evropa do të paguajë SIÇ DUHET, dhe kjo do të jetë fitorja jote.

Për të kënaqur Trumpin, Rutte e mbajti samitin të shkurtër, me një deklaratë përfundimtare të fokusuar vetëm te premtimi për rritje të shpenzimeve.
Teksti pritet të përmendë Rusinë si kërcënim dhe të konfirmojë mbështetjen për Ukrainën, por pa u ndalur gjatë te këto çështje – për shkak se Trump ka qenë më i butë ndaj Moskës dhe më pak mbështetës ndaj Kievit sesa paraardhësi i tij, Joe Biden.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy mori pjesë vetëm në një darkë joformale para samitit, jo në takimin kryesor të së mërkurës. Trump tha se ka gjasa të takohet me Zelenskiyn më vete.

Zelenskiy kishte planifikuar të takohej me Trumpin javën e kaluar në Kanada, por takimi u anulua pasi Trump u largua para kohe nga samiti i G7, duke përmendur krizën në Lindjen e Mesme.

Zelenskiy dhe ekipi i tij thanë se duan të diskutojnë me Trump për blerjen e armëve amerikane, përfshirë sistemet raketore Patriot, si dhe shtimin e presionit ndaj Moskës përmes sanksioneve më të ashpra.

Ndërkohë, Kremlini akuzoi NATO-n për militarizim të shfrenuar dhe për portretizimin e Rusisë si “djalli i ferrit” për të justifikuar rritjen masive të shpenzimeve për mbrojtje.

Vendi

DASH për REL: Dialogu Strategjik me Kosovën kur të përmbushen kushtet dhe zotimet ndaj serbëve

Published

on

By

Shtetet e Bashkuara thanë se janë në pritje të krijimit të kushteve për nisjen e Dialogut Strategjik me Kosovën, duke theksuar se ato përfshijnë edhe përmbushjen e zotimeve të Prishtinës ndaj pakicës serbe.

Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit rikujtoi se Dialogu Strategjik u pezullua në shtator të vitit 2025, “për një periudhë të pacaktuar”, për shkak të shqetësimeve lidhur me veprimet e Qeverisë në detyrë të Kosovës.

“Ne mbetemi të përkushtuar për avancimin e interesave të përbashkëta të Shteteve të Bashkuara dhe popullit të Kosovës. Presim me padurim të zhvillojmë një Dialog Strategjik me Kosovën kur të krijohen kushtet e duhura, përfshirë përmbushjen nga Kosova të zotimeve të saj në raport me serbët e Kosovës”, thuhet në përgjigje.

Departamenti i Shtetit nuk dha një afat se kur mund të nisë Dialogu Strategjik dhe nuk i specifikoi më shumë hapat që i pret nga autoritetet e Kosovës.

Përgjigjja vjen në ditën kur Uashingtoni nis rundin e parë të Dialogut Strategjik me Serbinë – një proces që synon thellimin e bashkëpunimit dypalësh në fusha si: siguria, ekonomia dhe politika e jashtme.

“Nëpërmjet këtij dialogu, SHBA-ja dhe Serbia do të punojnë për arritjen e objektivave të përbashkëta, përfshirë paqen dhe stabilitetin rajonal, zgjerimin e lidhjeve në fushën e biznesit dhe arsimit, si dhe ndërtimin e një të ardhmeje më të begatë”, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit për Radion Evropa e Lirë.

 

Kur dhe pse u pezullua Dialogu Strategjik me Kosovën?

Ambasada amerikane në Prishtinë njoftoi më 12 shtator 2025 se Shtetet e Bashkuara e kishin pezulluar për një periudhë të pacaktuar Dialogun Strategjik me Kosovën.

Në atë kohë, Ambasada tha se vendimi është marrë për shkak të “shqetësimeve lidhur me veprimet e Qeverisë në detyrë”, të cilat, sipas saj, “kanë rritur tensionet dhe paqëndrueshmërinë” dhe kanë kufizuar aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të punuar në mënyrë produktive me Kosovën për prioritetet e përbashkëta.

Vendimi erdhi pasi autoritetet e Kosovës ndërmorën veprime ndaj institucioneve serbe që funksiononin në Kosovë.

Ato, po ashtu, kritikuan publikisht Gjykatën Kushtetuese të vendit për një vendim lidhur me mandatin e deputetëve.

Uashingtoni i cilësoi këto zhvillime si faktorë që rritën tensionet politike dhe vështirësuan bashkëpunimin, ndërsa Qeveria në detyrë tha se ato ishin “të ligjshme dhe kushtetuese”.

 

Çfarë pritet nga Kosova në raport me serbët?

Prej vitesh, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian i kërkojnë Kosovës të zbatojë marrëveshjet e arritura në dialogun me Serbinë, të ndërmjetësuar nga BE-ja.

Ato përfshijnë, mbi të gjitha, themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe dhe sigurimin e një niveli të vetëmenaxhimit për komunitetin serb në Kosovë, në përputhje me Marrëveshjen Bazë të vitit 2023 dhe Aneksin e Ohrit.

Po ashtu, Perëndimi kërkon që Kosova t’i zgjidhë kontestet me Kishën Ortodokse Serbe, të mbrojë liritë fetare dhe të shmangë veprime të njëanshme në veriun e vendit, të cilat, sipas Uashingtonit, kanë rritur tensionet me komunitetin serb.

Kosova argumenton se zbatimi i obligimeve nga dialogu duhet të jetë i ndërsjellë, ndërsa veprimet e saj në veri – nga heqja e dinarit serb nga përdorimi deri te mbyllja e shumicës së institucioneve paralele serbe – kanë pasur për qëllim shtrirjen e sundimit të ligjit. /REL/

Foto: Getty images

 

Continue Reading

Vendi

Arrestohet në Prizren i dyshuari për keqpërdorim të të dhënave bankare të shtetasve amerikanë

Published

on

Policia e Kosovës, në bashkëpunim me Prokurorinë Speciale të Republikës së Kosovës dhe autoritetet e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ka arrestuar një person në rajonin e Prizrenit, i dyshuar për keqpërdorim të të dhënave bankare dhe personale.

Sipas komunikatës së përbashkët, i dyshuari kishte siguruar në mënyrë të paautorizuar të dhëna të kartelave bankare dhe të dhëna personale, kryesisht të shtetasve amerikanë, të cilat më pas i kishte vënë në dispozicion për keqpërdorim përmes platformave të ndryshme online, me qëllim përfitimi të kundërligjshëm.

Gjatë aksionit, të realizuar me urdhër të gjykatës, janë sekuestruar edhe prova relevante për rastin.

Me vendim të prokurorit, i dyshuari është ndaluar për 48 orë, ndërsa hetimet do të vazhdojnë në koordinim me autoritetet amerikane./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Tërmet 5.9 ballë godet Zelandën e Re

Published

on

Një tërmet me magnitudë 5.9 ka goditur qytetin Te Anau në Ishullin Jugor të Zelandës së Re, duke shkaktuar lëkundje të forta, por pa raportime të menjëhershme për të lënduar apo dëme materiale.

Epiqendra ishte rreth 40 kilometra në veri të Te Anaut, pranë rajonit turistik Fiordland.

Fillimisht autoritetet vlerësuan magnitudën në 6.3 dhe lëshuan paralajmërim për cunami, duke u bërë thirrje banorëve të zonave bregdetare të zhvendoseshin në vende më të sigurta.

Pas rishikimit të të dhënave, magnituda u ul në 5.9, paralajmërimi u zbut dhe më pas u anulua plotësisht./A.K/

Continue Reading

Vendi

Gjykata Supreme ndryshon dënimin për Edmond Lajqin: Nga burgim i përjetshëm në 30 vjet burg

Published

on

By

Gjykata Supreme e Kosovës ka aprovuar pjesërisht ankesën e mbrojtjes së të pandehurit Edmond Lajqi, duke ndryshuar vendimin për dënimin e tij të shqiptuar nga Gjykata Themelore në Pejë dhe Gjykata e Apelit.

Sipas vendimit të ri të Supremes, Lajqit, i cili është shpallur fajtor për veprat penale të vrasjes së rëndë dhe mbajtjes në pronësi të paautorizuar të armëve, i është zbutur dënimi nga burgimi i përjetshëm në 30 vjet burgim efektiv. Gjykata ka vendosur që në këtë dënim t’i llogaritet edhe koha e kaluar në paraburgim që nga data 16 prill 2024, ndërsa në pjesët e tjera, aktgjykimet e shkallës së parë dhe të dytë kanë mbetur të pandryshuara.

Ndonëse Supremja konstatoi se gjykatat më të ulëta e kishin vërtetuar drejt fajësinë dhe cilësimin juridik të veprave, ajo gjeti se ato nuk e kishin zbatuar drejt nenin 41 të Kodit Penal sa i përket shqiptimit të dënimit me burgim të përjetshëm. Në arsyetimin e saj, Gjykata Supreme sqaroi se një pjesë e rrethanave të cilësuara si veçanërisht rënduese nuk kishin mbështetje në prova, kurse disa të tjera përbënin elemente të vetë veprës penale dhe nuk mund të përdoreshin sërish për të justifikuar masën më të rëndë ndëshkimore.

“Burgimi i përjetshëm mund të shqiptohet vetëm në raste kur ekzistojnë rrethana veçanërisht rënduese që e dallojnë qartë rastin konkret nga rastet e zakonshme të së njëjtës vepër penale dhe kur një dënim më i butë nuk do të ishte proporcional me peshën e veprës dhe fajësinë e kryerësit”, thuhet në vendimin e Gjykatës Supreme.

Duke u bazuar në parimin e individualizimit dhe proporcionalitetit, si dhe në praktikën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, Gjykata Supreme vlerësoi se ky standard ligjor nuk ishte plotësuar për dënimin maksimal, duke argumentuar se dënimi i ri i vendosur prej 30 vitesh përmbush plotësisht efektin e drejtësisë.

“Dënimi me 30 vjet burgim është proporcional me peshën e veprës penale, shkallën e fajësisë dhe rrezikshmërinë e të pandehurit dhe me këtë dënim mund të realizohet qëllimi i dënimit, si në aspektin e parandalimit individual ashtu edhe të atij të përgjithshëm” thuhet në vendim.

Continue Reading

Të kërkuara