Botë

Marrëveshja historike Armeni-Azerbajxhan, “mundësi reale” për paqe

Published

on

Që nga rënia e Bashkimit Sovjetik mbi tri dekada më parë, fqinjët rivalë në Kaukazin Jugor, Armenia dhe Azerbajxhani, kanë zhvilluar dy luftëra që kanë vrarë dhjetëra mijëra persona dhe kanë zhvendosur qindra mijëra të tjerë.

Tani, udhëheqësit e tyre duket se po përgatiten të nënshkruajnë një traktat për paqe që synon t’i japë fund armiqësive mbi rajonin e Azerbajxhanit, të banuar me armenë, Nagorno-Karabak, që Bakuja e rimori nga separatistët armenë në shtator të vitit 2023, pas një ofensive të shpejtë.

Ky njoftim sinjalizon një mundësi reale për të finalizuar dhe nënshkruar traktatin dypalësh, që është pritur për një kohë të gjatë”, tha Richard Giragosian, kreu i Qendrës për Studime Rajonale, institut i pavarur në Jerevan.

Bakuja dhe Jerevani njoftuan javën e kaluar se kanë finalizuar tekstin e marrëveshjes historike të paqes, edhe pse ende mbetet e paqartë se kur udhëheqësit e dy shteteve do ta nënshkruajnë atë.

Marrëveshja po shihet si një arritje e madhe për t’i dhënë fund konfliktit rraskapitës në rajonin ku Shtetet e Bashkuara, Rusia, Bashkimi Evropian, Turqia dhe Irani po garojnë për ndikim.

Sipas marrëveshjes, dy fqinjët do të vendosin raporte formale, me Jerevanin që do të njohë sovranitetin e Azerbajxhanit mbi Karabak, pasi ka rezistuar që të bëjë një gjë të tillë që nga viti 1991.

Dy palët thuhet se kanë rënë dakord për çështjen e ndjeshme të heqjes së një reference nga Kushtetuta e Armenisë për deklaratën e saj të pavarësisë më 1991, që mbështet pretendimet territoriale të Jerevanit mbi rajonin e Karabakut.

Por, ndryshimi i Kushtetutës armene do të kërkojë mbajtjen e një referendumi kombëtar që potencialisht mund të vonojë përmbylljen e marrëveshjes.

Giragosian argumentoi se në mungesë të ndonjë mospajtimi të minutave të fundit, marrëveshja “ofron një mundësi për të kapërcyer ngërçin diplomatik mes Armenisë dhe Azerbajxhanit”.

Ai tha se ndryshimet kushtetuese nuk mund të zbatohen para qershorit të vitit të ardhshëm.

Disa analistë e kanë parë çështjen si një pengesë të mundshme. Analisti politik azerbajxhanas, Rauf Mirgadirov, tha se ky afat kohor ka gjasa të pengojë që marrëveshja e paqes të materializohet shpejt.

Nëse dokumenti nuk garanton njohjen e ndërsjellë të integritetit territorial, atëherë nuk është një marrëveshje e vërtetë e paqes, pavarësisht se si quhet”, tha Mirgadirov.

Ai tha se marrëveshja gjithëpërfshirëse e paqes “kërkon njohjen pa kushte të integritetit territorial të njëri-tjetrit”.

Lajmi për marrëveshjen është mirëpritur me optimizëm nga faktori ndërkombëtar.

Uashingtoni lavdëroi Bakunë dhe Jerevanin për përmbylljen e bisedimeve për “një traktat historik të paqes”.

Kjo është një mundësi për të dyja shtetet që të hapin një kapitull të ri në konfliktin e gjatë me dekada, në linjë me vizionin e presidentit [Donald] Trump për një botë më paqësore”, tha sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, përmes një deklarate më 14 mars.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, tha se ky zhvillim “duhet t’i hapë rrugën një paqeje të qëndrueshme në Kaukazin Jugor”.

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, e ka quajtur marrëveshjen “një hap vendimtar drejt normalizimit të plotë të raporteve mes Armenisë dhe Azerbajxhanit dhe hapjes së rajonit”.

Në Jerevan dhe Baku, banorët kanë shprehur ndjenja të përziera lidhur me marrëveshjen, duke shprehur mosbesim dhe skepticizëm që mjegullojnë shpresat e tyre për paqe dhe fillim të ri.

Aktualitet

Dymbëdhjetë të vdekur nga zjarret pyjore në Spanjë, teksa vala e të nxehtit po vazhdon në Evropën Jugore

Published

on

By

Të paktën 12 persona kanë vdekur dhe gjashtë të tjerë janë lënduar si pasojë e një zjarri pyjor në Spanjën Jugore, ka njoftuar qeveria rajonale e Andaluzisë, raporton BBC.

Rreth 150 zjarrfikës po punojnë për të lokalizuar flakët, të cilat sipas dëshmitarëve u shkaktuan nga këputja e një linje elektrike, përpara se të shpërndaheshin në një zonë pyjore në Los Gallardos të Almerisë. Autoritetet ende nuk e kanë konfirmuar shkakun e zjarrit.

Një valë e zgjatur e të nxehtit me temperatura rreth 40°C ka shkaktuar zjarre të shumta pyjore anembanë Evropës Jugore gjatë kësaj vere. Qindra zjarrfikës po përballen me vatra të mëdha zjarri në Francë, Portugali dhe Spanjë, ku mijëra njerëz janë detyruar të braktisin shtëpitë e tyre.

“Numri i personave që humbën jetën nga zjarri në Los Gallardos ka shkuar në 12, pas konfirmimit të gjashtë viktimave të tjera”, thuhet në deklaratën e qeverisë rajonale të Andaluzisë.

Trupat e disa prej viktimave u gjetën brenda në makina, pasi kishin tentuar t’ u shpëtonin flakëve gjatë kohës që zjarri po përhapej me shpejtësi gjatë natës.

Kreu i qeverisë rajonale, Juanma Moreno, i quajti këto vdekje “një tragjedi”. Përmes një postimi në rrjetin social X, pas njoftimit të bilancit fillestar me gjashtë të vdekur, ai u shpreh: “Zemrat tona janë të rënduara dhe jemi të shkatërruar nga dhimbja”.

Në mes të të lënduarve, një person u dërgua me urgjencë në spital për shkak të thithjes së tymit, ndërsa një tjetër pësoi djegie. Katër persona të tjerë morën ndihmë mjekësore në vendngjarje për djegie të lehta dhe probleme të frymëmarrjes të shkaktuara nga tymi i dëndur.

Zjarri gjithashtu shkaktoi bllokimin e disa rrugëve, ndërsa rreth 1,000 banorë u evakuuan, sipas të dhënave nga shërbimet e emergjencës.

Kryeministri Pedro Sanchez deklaroi në maj se Spanja do të dislokonte këtë vit kapacitetet më të mëdha ndonjëherë për t’iu përgjigjur zjarreve verore, siç raportuan mediat lokale dhe agjencia AFP.

Njësia Ushtarake e Emergjencave e Spanjës (UME), e cila ndërhyn në raste të emergjencave të mëdha, konfirmoi se do t’u bashkohet forcave zjarrfikëse në Los Gallardos.

Në qershor, Spanja shënoi mesataren më të lartë ditore që nga viti 1950, duke regjistruar në disa ditë temperaturat më të larta historike për atë muaj. Në disa pjesë të vendit u parashikuan temperatura deri në 42°C.

Vitin e kaluar, një sipërfaqe rekord prej 393,000 hektarësh u dogj në Spanjë, sipas Sistemit Evropian të Informacionit për Zjarret Pyjore (EFFIS), që është mbi gjashtë herë më shumë se mesatarja spanjolle e periudhës mes viteve 2006 dhe 2024.

Ndryshimet klimatike po rrisin temperaturat globalisht, dhe Evropa është kontinenti që po ngrohet më së shpejti, duke u nxehur dy herë më shpejt se mesatarja globale, sipas shërbimit klimatik Copernicus.

Kjo po sjell valë më të shpeshta të të nxehtit gjatë verës, presion më të madh mbi rezervat e ujit në Evropë dhe zjarre pyjore shumë më intensive.

Viti i kaluar ishte sezoni më i keq i zjarreve për Bashkimin Evropian që nga fillimi i regjistrimit të të dhënave në vitin 2006, ku u dogjën më shumë se 1 milion hektarë në të gjithë BE-në — një sipërfaqe kjo e barabartë me pothuajse gjysmën e territorit të Uellsit.

Përkeqësimi i sezonit të zjarreve në rajonin e Mesdheut është lidhur drejtpërdrejt me ndryshimet klimatike në një studim të veçantë të realizuar nga grupi “World Weather Attribution” në Imperial College London.

Ekspertët paralajmërojnë se zjarret më të shpeshta dhe më të ashpra në mbarë Evropën pritet të vazhdojnë edhe në të ardhmen. /BBC/ /E.A/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Pasiguri në Ngushticën e Hormuzit, anijet përballen me udhëzime të kundërta për kalimin

Published

on

Anijet që synojnë të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit po përballen me një situatë të pasigurt, pasi palët e përfshira në konflikt po përpiqen të drejtojnë trafikun detar nëpër korridore të ndryshme.

Për shkak të tensioneve të vazhdueshme, anijeve u është rekomanduar të shmangin pjesën qendrore të ngushticës, një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për transportin e naftës dhe gazit.

Qendra e Përbashkët për Informacion Detar, ku përfshihen edhe Shtetet e Bashkuara, ka këshilluar anijet që të përdorin një itinerar pranë bregdetit të Omanit, në pjesën jugore të ngushticës, për të zvogëluar rrezikun nga kërcënimet e mundshme, përfshirë minat detare.

Ndërkohë, Irani ka deklaruar se anijet nuk do të lejohen të kalojnë nëpër ngushticë, përveç rasteve kur ndjekin një korridor të përcaktuar pranë vijës së tij bregdetare në veri.

Autoritetet iraniane kanë bërë të ditur se do të japin leje kalimi vetëm për anijet që përdorin këtë rrugë, ndërsa itineraret e tjera i kanë cilësuar si të ndaluara.

Përplasja e këtyre udhëzimeve ka rritur pasigurinë për kompanitë e transportit detar, të cilat po përballen me vështirësi në menaxhimin e kalimeve përmes këtij korridori strategjik të tregtisë globale./A.K.

Continue Reading

Aktualitet

Ukraina godet me dronë infrastrukturën e naftës në Rusi dhe Detin Azov, raportohet për krizë karburanti

Published

on

By

Dronët ukrainas kanë goditur të enjten një sërë objektesh të naftës brenda territorit rus, si dhe kanë djegur dy anije-cisternë në Detin Azov. Këto sulme vijnë vetëm një ditë pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u zotua t’i japë Ukrainës licencën për të prodhuar vetë sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot.

Fushata e fundit e Kievit ndaj rafinerive dhe infrastrukturës energjetike ka shkaktuar një krizë të gjerë të karburantit në Rusi. Në shumë rajone raportohet për mungesë të benzinës dhe racionim të rreptë të karburantit, ku shoferët po presin me orë të tëra nëpër pika të furnizimit për të mbushur rezervuarët e tyre.

Autoritetet lokale ruse kanë konfirmuar dëmet e shkaktuara nga sulmet e fundit:

Ushtruesi i detyrës së guvernatorit, Vitaly Korolyov, deklaroi se një sulm me dron ka shkaktuar zjarr të madh në një depo nafte në qytet.

Guvernatori Vladimir Vladimirov njoftoi se rezervuarët e naftës janë përfshirë nga flakët. Si pasojë e zgjerimit të zjarrit, autoritetet urdhëruan evakuimin e menjëhershëm të banorëve nga disa ndërtesa banimi pranë objektit.

Dronët ukrainas kanë djegur dy anije-cisternë (tankerë).

Përmes një njoftimi në Telegram, Shtabi i Përgjithshëm i ushtrisë ukrainase bëri të ditur se këto anije përdoreshin nga Moska për të furnizuar me karburant trupat ruse në front, si dhe për të transportuar naftë duke anashkaluar sanksionet ndërkombëtare.

Kjo seri sulmesh është pjesë e një fushate të intensifikuar të Ukrainës, e cila synon ndërprerjen e linjave të furnizimit për forcat pushtuese ruse dhe izolimin logjistik të Krimesë së aneksuar. /BBC/ /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

Trump: Kemi fituar ushtarakisht, Iranit i ka mbetur shumë pak

Published

on

By

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar së fundmi se Shtetet e Bashkuara të Amerikës tashmë kanë fituar ushtarakisht përballë Iranit, duke shtuar se ka dyshime nëse Teherani është i gatshëm apo i denjë për një marrëveshje të re.

Gjatë një prononcimi në bordin e avionit presidencial “Air Force One”, menjëherë pas përfundimit të fjalimit të tij, Trump është deklaruar rreth tensioneve të fundit në Ngushticën e Hormuzit. “Ne sapo i goditëm ata shumë fuqishëm,” ka thënë Trump, duke iu referuar sulmeve ajrore amerikane mbi bregdetin iranian. Ai shtoi se SHBA-ja “tashmë ka fituar ushtarakisht” dhe se Iranit “i ka mbetur shumë pak”.

Megjithatë, përkundër pretendimeve të tij se pala iraniane ka kërkuar bisedime, Trump u shpreh skeptik për hapat e mëtejshëm. “Thjesht nuk e di nëse janë të denjë për të bërë një marrëveshje. Nuk e di nëse do ta respektojnë atë,” përfundoi ai, duke bërë që perspektiva për një zgjidhje diplomatike të duket edhe më e largët pas përshkallëzimit të fundit të luftimeve. /BBC/ /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara