Aktualitet

KRU “Prishtina” rrezikon investimet kapitale, disa konsumatorë nuk paguan borxhe që 20 vjet

Published

on

Kompania Rajonale e Ujësjellësit “Prishtina”, po rrezikon investimet kapitale, kjo si pasojë e borxhit të madh të akumuluar nga konsumatorët të cilët nuk kanë paguar edhe 20 vite pas luftës.

Ushtruesi i detyrës së kryeshefit ekzekutiv të kësaj kompanie, Sokol Xhafa gjatë një interviste për Ekonomia Online, tha se kjo po i sfidon ata shumë ata, pasi me urdhëresë të autoritetit rregullator për mos shkyçje të konsumatorëve ka bërë që edhe të kenë pengesa në investime kapitale.

“Fati i keq është që ka konsumatorë të tillë që 20 vite pas luftës nuk ka paguar ujë asnjëherë dhe kjo është shqetësuese se si ndodh dhe shumicën e ankesave i pranojmë prej njerëzve të njëjtë, pra kur i marrim të dhënat më të zhurmshit janë këta që nuk paguajnë kurrë. Ne kemi zona urbane dhe rurale që kanë borxhe me qindra e mijëra euro, pra kemi konsumatorë individualë që ka me nga dy mijë e pesë mijë euro për furnizm me ujë”, tha Xhafa.

“Jemi duke dërguar shumë lëndë tek përmbaruesit privatë por nuk po mjafton as kjo, ne gjatë kësaj kohe nuk po i shkyçim sepse kemi një urdhëresë të autoritetit rregullator të mos i shkyçim, por po besoj që shumë shpejtë me menaxhmentin e ri që ka autoriteti rregullator do të mirëkuptojë për këta që nuk kanë paguar edhe para pandemisë do të gjejnë mënyra ligjërisht, sepse kjo situatë na parandalon në investime kapitale”, theksoi tutje ai.

Tutje, Xhafa thotë se në njërën anë kanë shumë kërkesa për furnizim me ujë, por në aën tjetër borxhet shtohen çdoherë e më shumë, duke bërë që kapacitet të jenë më të pakëta.

“Kjo po na sfidon shumë neve sepse në njërën anë kërkesat e mëdha për ujë, ne po obligohemi të gjitha kapacitet tona t’i amortizojmë deri në nivelin ekstrem për të arrit t’i furnizojmë sepse vazhdon të jetë pandemi dhe këtë duhet ta kuptojmë të gjithë e sidomos me këto rastet e fundit po e ndjen secili se ende nuk ka kaluar pandemia, e në njërën anë ne po luftojmë që secili të merr ujë, por fati i keq është që nuk po përgjigjen njëlloj konsumatorët tanë”, deklaroi ai.

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 20 nëntor 1992-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1992-1998.

20 nëntor 1992

Aksion i suksesshëm i “Rilindjes” për shkollën shqipe në Kosovë

Aksioni i gazetës “Rilindja”, që botohet në Zvicër, “Ne për shkollën shqipe” që u organizua për bashkatdhetarët tanë në Perëndim dhe qytetarët e disa shteteve perëndimore, ka arritur rezultate të mira. Siç informon Këshilli për organizimin e këtij aksioni deri më 18 nëntor janë tubuar 237.453 franga zvicerane, 88.932 marka gjermane dhe një sasi e konsiderueshme e materialit tjetër shkollor. Aksionin e “Rilindjes”, përveç punëtorëve tanë në botë, e përkrahën edhe qytetarë e institucione të shumta të Zvicrës, Gjermanisë, Austrisë e të tjerë.

Këto mjete do të sillen në Republikën e Kosovës si formë e ndihmës dhe kontributit për arsimin shqip të Republikës sonë, ndërsa destinimi do të përcaktohet nga lidhja e arsimtarëve shqiptarë “Naim Frashëri”, me seli në Prishtinë.

 

20 nëntor 1993 

Halil Latifi vdiq nga tortura e policisë në Shkup

Halil Latifi nga fshati Gërçec i Shkupit, vdiq në një klinikë të spitalit të Shkupit pas plagëve që ia kishin shkaktuar policët maqedonas në stacionin e policisë në kuartin Karposh të Shkupit.

Ai u arrestua më 16 nëntor me pretekst të kërkimit të armës, në organet e punëve të brendshme në komunën Karposh të Shkupit dhe pasi u rrah dhe u maltretua rëndë vdiq nga plagët e rënda trupore. Këtë e vërtetoi edhe mjeku që bëri obduksionin në Klinikën Kardiovaskulare të Fakultetit të Mjekësisë në Shkup.

Halil Latifi u mor në polici më 16 të këtij muaji dhe tërë natën u rrah në stacionin e policisë. Pas presioneve të njëpasnjëshme, ai i shkroi një letër familjes së vet dhe u tregoi se ku e ka fshehur pushkën automatike. Me këtë letër policët shkuan më 17 nëntor, bastisën shtëpinë e tij dhe morën pushkën automatike së bashku me 20 fishekë.

Për shkak të plagëve të rënda, Halili pastaj u dërgua në spitalin kardiovaskular të Fakultetit të Mjekësisë në Shkup, ku vdiq.

Halil Latifi u varros dje në fshatin e tij në Gërçec të Shkupit.

Ministria e Punëve të Brendshme të Maqedonisë, në një komunikatë zyrtare, siç njofton gazeta “Bujku” njoftoi për vdekjen e Halil Latifit nga infarkti!”

Ndërsa Partia për Prosperitet Demokratik, në një komunikatë të saj kritikoi policinë dhe personelin mjekësor për këtë vdekje misterioze, siç e cilësoi PPD-ja.

20 nëntor 1995

Sali Berisha: Nuk ka paqe në Ballkan pa zgjidhjen e çështjes së Kosovës

Integrimi i Shqipërisë në Komunitetin Evro-Atlantik përbën synimin strategjik të politikës së jashtme të Shqipërisë dhe përbën një çështje të interesit jetik për Shqipërinë, tha presidenti i Republikës së Shqipërisë, zoti Sali Berisha, duke përshëndetur Konferencën paqësore të stabilitetit në Ballkan që u mbajt në Tiranë, njoftoi TVSH.

Duke folur për rolin dhe rëndësinë e Shqipërisë në Partneritetin për Paqe, presidenti Berisha theksoi se programi ofron një mundësi të mrekullueshme për të mësuar, por stacioni i fundit i tij mbetet anëtarësimi i Shqipërisë në Aleancë dhe ky është vullneti i Shqipërisë.

Ndërsa, duke folur për bashkëpunimin me Aleancën, Berisha tha se Shqipëria i ka ofruar Aleancës bazat e saj aeroportuale për misionet e saj që synojnë vendosjen e paqes në ish-Jugosllavi.

Në vazhdim, z.Berisha foli për rëndësinë që kanë bisedimet për paqe në Dejton dhe theksoi, ndër të tjera, se paqja duhet të jetë e drejtë dhe e qëndrueshme.

Asnjë paqe e arritur në ish-Jugosllavi nuk mund të jetë e tillë në qoftë se ajo nuk ofron një zgjidhje për çështjen e Kosovës shtoi Berisha, për të theksuar se lënia në një anë e këtij problemi do të sillte një rrezik permanent shpërthyes për Jugun e Ballkanit dhe më gjerë. Përfshirja e Kosovës në agjendën e Grupit të Kontaktit do të ishte një veprim largpamës nga ana e Fuqive të Mëdha. Kushtëzimi i masave ndëshkuese ndaj Beogradit me normalizimin e jetës në Kosovë dhe me arritjen e një marrëveshjeje me udhëheqjen legjitime të Kosovës për statusin e Kosovës, do të ishte leva më efikase në duart e komunitetit ndërkombëtar, theksoi ndër të tjera, presidenti Berisha. Pasi theksoi se Shqipëria është kundër ndryshimit të kufijve me forcë, ai tha se Shqipëria me politikën e saj në rajon është shndërruar në një faktor të rëndësishëm stabiliteti për Ballkanin dhe do të vazhdojë të mbetet e tillë, por në qendër të veprimtarisë së saj diplomatike, të përpjekjeve të saj, do të mbetet çështja e Kosovës. Zgjidhja e saj i kthen të drejtat njerëzore dhe kombëtare, që u takojnë 2 milionë shqiptarëve që jetojnë në trojet e tyre që nga lashtësia e hershme deri më sot. Por, shtoi Berisha, kjo zgjidhje ka gjithashtu rëndësi jetike për të ardhmen e gjithë rajonit, pasi eliminon vatrën më të rrezikshme të destabilizimit, që mund të shkaktohet nga dhuna serbe, theksoi, ndër të tjera, presidenti Berisha.

 

20 nëntor 1996

Një mjek amerikan dëshiron të punojë vullnetarisht në Kosovë

Përkundër bllokadave të regjimit okupues në afrimin e ndihmës shëndetësore popullatës shqiptare, falë angazhimit tonë e vërteta për gjendjen në Kosovë po depërton në botë dhe po bën që gjithnjë e më shumë njerëz ta njohin drejt çështjen e Kosovës dhe të ndihmojnë në zgjidhjen e drejtë të saj, tha dr. Alush Gashi, këshilltar për Shëndetësi i kryetarit Rugova.

Ai tha se një rast të tillë shënon gjesti i dr. Robert Vudsit, specialist i otorinolaringologjisë nga Kentaki (SHBA), i cili shprehu dëshirën që të angazhohet në mënyrë vullnetare për të ndihmuar popullin e Kosovës.

Në një njoftim me shkrim ai bëri të ditur gatishmërinë e tij që të punojë falas në rrjetin humanitar në Kosovë dhe në këtë mënyrë të japë kontributin e tij në mbrojtjen shëndetësore të popullit në Kosovë, duke ndihmuar kështu dhe duke përkrahur kolegët e tij shqiptarë që punojnë në kushte tjete të rënda.

Pas pushtimit të Kosovës dhe largimit me dhunë të mjekëve shqiptarë nga vendet e tyre të punës, mbrojtja shëndetësore e popullit të Kosovës u rrezikua në tejmasë. Shqiptarët në masë të madhe refuzojnë shërbimet e mjekëve joprofesionsitë serbë të instaluar në institucionet shëndetësore të pushtuara. Ndërsa shërbimet mjekësore në ordinancat private kryesisht janë të shtrenjta dhe të papërballueshme për popullatën. Një numër i mjekëve shqiptarë ndërkaq, në pamundësi të ushtrimit të profesionit të tyre, janë larguar nga Kosova në kërkim të kushteve më të mira të punës.

Gjesti i mjekut amerikan, i parë në këtë prizëm, është një gjest i vullnetit të mirë.

 

20 nëntor 1997

Ambasadorit shqiptar në Londër iu refuzua kërkesa për azil politik

Prishtinë, 20 nëntor (QIK)

Masmediat e huaja, duke u mbështetur në një komunikatë të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Britanisë së Madhe, njoftuan mbrëmë se Londra ka refuzuar kërkesën për azil politik të ambasadorit të Shqipërisë në Londër, Pavli Çesku dhe të një diplomati tjetër shqiptar.

  1. Çesku, me vendimin e qeverisë së re të Shqipërisë, është ndërruar nga ky post, por ai ka refuzuar të kthehet në Shqipëri.

Ditë më parë, mediat njoftuan edhe për probleme në ndërrimin e ambasadorit të Shqipërisë në Zvicër, ku kryesi i kësaj detyre, Skender Buçpapaj, ka refuzuar t’ia dorëzojë detyrën pasardhësit të tij.

 

 20 nëntor 1998

Malishevë: Bora dhe të ftohtit rrezikojnë jetën e shumë banorëve

Prej mbrëmë në komunën e Malishevës po bie borë pa ndërprerë. Në viset kodrinore malore trashësia e saj ka arritur deri në 30 cm.

Reshjet e borës e kanë vështirësuar edhe më shumë gjendjen edhe ashtu shumë të rëndë të mijëra banorëve të kësaj komune, të cilët gjenden jashtë vendbanimeve të veta ose janë kthyer pranë gërmadhave të shtëpive të tyre, të djegura e të shkatërruara gjatë ofensivave të forcave serbe.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së së Malishevës bën të ditur se mungesa e ushqimit të mjaftueshëm, e veshmbathjes, e shërbimeve mjekësore dh e ilaçeve e rrezikojnë jetën e shumë banorëve të komunës së Malishevës, sidomos të fëmijëve të vegjël, të lehonave dhe të sëmurëve.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Lista Studentore synon t’i rishqyrtojë marrëveshjet me Kosovën, BE-ja thotë se Serbia duhet t’i zbatojë

Published

on

By

Lista Studentore paralajmëron se do të shqyrtojë kushtetutshmërinë e marrëveshjeve të arritura në dialogun e Brukselit. Prishtina, ndërkohë, thotë se normalizimi i marrëdhënieve fillon me pranimin e realitetit.

“Kosova është shtet i pavarur dhe sovran dhe pavarësia e saj është e pakthyeshme”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës së Kosovës për Radion Evropa e Lirë (REL).

Lista Studentore fitoi zgjedhjet në Serbi, duke mundur Partinë Përparimtare Serbe, e cila kishte qenë në pushtet për 14 vjet.

Në pjesën e programit kushtuar interesave kombëtare, Lista Studentore thotë se do ta kundërshtojë pavarësinë e Kosovës dhe se nuk do ta lejojë anëtarësimin e saj në organizata ndërkombëtare.

Me pranimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve në vitin 2023, Serbia u zotua se nuk do ta kundërshtonte anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare.

Palët u pajtuan edhe për planin e zbatimit të marrëveshjes. Marrëveshja parasheh që Kosova dhe Serbia të respektojnë integritetin territorial të njëra-tjetrës dhe t’i njohin simbolet kombëtare të njëra-tjetrës.

Lista Studentore paralajmëron gjithashtu se do t’i ndjekë penalisht të gjithë “përfaqësuesit përgjegjës të regjimit për të gjitha veprat e mundshme penale që lidhen me lidhjen dhe zbatimin e marrëveshjeve antikushtetuese në dëm të Serbisë”.

 

Çfarë thotë BE-ja?

Bashkimi Evropian, që ndërmjetëson dialogun mes Prishtinës dhe Beogradit, thotë se Serbia mbetet e detyruar t’i respektojë zotimet që ka marrë në dialog edhe pas ndryshimit të pushtetit.

“Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Serbi nuk i ndryshojnë bazat e dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja dhe as detyrimet që kanë marrë përsipër palët”, tha një zëdhënës i BE-së në një deklaratë për REL-in pas fitores së Listës Studentore.

BE-ja pret që Serbia të vazhdojë të angazhohet në mënyrë konstruktive në dialog, t’i përmbushë detyrimet e saj dhe të ndihmojë në normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën.

Beogradi ende nuk e njeh pavarësinë e Kosovës. Që nga fillimi i dialogut më 2011, palët kanë arritur dhjetëra marrëveshje për çështje si liria e lëvizjes, integrimi i gjyqësorit dhe i policisë, energjia elektrike, telekomunikacioni, njohja e diplomave dhe statusin e komunitetit serb në Kosovë.

 

Çfarë thotë Kosova?

Ministria e Punëve të Jashtme dhe e Diasporës e Kosovës tha për Radion Evropa e Lirë se normalizimi i plotë i marrëdhënieve me Serbinë mund të arrihet vetëm nëse njohja e ndërsjellë është në qendër të procesit.

“Vetëm mbi këtë bazë mund të ndërtohen marrëdhënie evropiane të fqinjësisë së mirë. Mbetemi të përkushtuar ndaj një dialogu që ndihmon në arritjen e këtij qëllimi dhe i mundëson rajonit t’i kapërcejë tensionet e përsëritura dhe të ecë drejt paqes së qëndrueshme dhe bashkëpunimit të vazhdueshëm”, tha Ministria.

Sipas Ministrisë, qëndrimi i Listës Studentore ndaj Kosovës mund t’i thellojë ndasitë që dialogu synon t’i kapërcejë.

“Premtimi i Listës Studentore për ripërtëritjen politike të Serbisë tingëllon jobindës kur programi i saj shpreh zyrtarisht të njëjtat ambicie territoriale që karakterizuan politikën e qeverisë së mëparshme ndaj Republikës së Kosovës. Ata e konsiderojnë vendin tonë pjesë të Serbisë, e përcaktojnë shprehimisht këtë si objektiv politik dhe premtojnë se do ta bllokojnë anëtarësimin tonë në organizata ndërkombëtare”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë.

Petrov thotë se anulimi i marrëveshjeve që Serbia ka zbatuar është pothuajse i pamundur

Kryetari i Gjykatës Kushtetuese të Serbisë, Vlladan Petrov, tha në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë se, sipas tij, është pothuajse e pamundur të rikthehet gjendja para zbatimit të marrëveshjeve që Serbia ka arritur me Kosovën.

Petrov, i cili theksoi se po shprehte mendimin e tij personal, tha se Serbia do të kishte bazë kushtetuese për t’u tërhequr në mënyrë të njëanshme nga dialogu vetëm nëse Gjykata Kushtetuese do ta ndryshonte qëndrimin e vitit 2014 dhe do t’i trajtonte marrëveshjet si traktate ndërkombëtare.

Në vitin 2014, Gjykata Kushtetuese e Serbisë hodhi poshtë kërkesën për të shqyrtuar kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e Marrëveshjes së Parë të Brukselit. Gjykata e cilësoi atë marrëveshje politike, pa statusin e një traktati ndërkombëtar.

“Por, e përsëris, cilado qoftë natyra e tyre, Republika e Serbisë i ka zbatuar plotësisht prej kohësh, ndaj natyrshëm shtrohet pyetja se çfarë pasojash konkrete mund të sillte një vendim i tillë, edhe po ta marrim si hipotezë”, tha Petrov.

Pas fitores në zgjedhje, përfaqësuesit e Listës Studentore kërkuan dorëheqjen e disa drejtuesve të institucioneve, përfshirë Petrovin.

 

Cili është qëllimi i rishqyrtimit të marrëveshjeve?

Bogolub Millosavleviq, profesor i së drejtës kushtetuese në Serbi, thotë se ende nuk është e qartë se si do t’i rishqyrtojë Lista Studentore marrëveshjet e arritura në dialogun me Kosovën dhe çfarë synon të arrijë me këtë rishqyrtim.

“Nuk besoj se do të ndërmerrej ndonjë hap që bie ndesh me synimet dhe planet e Listës Studentore për t’u afruar me Bashkimin Evropian. Rishqyrtimi [i marrëveshjeve në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën] duhet të ketë një qëllim, sepse pushteti i mëparshëm ka bërë gjithfarë gjërash”, tha ai për REL-in.

Dushan Janjiq, nga Forumi i Beogradit për Marrëdhënie Etnike, e sheh paralajmërimin për rishqyrtimin e kushtetutshmërisë së marrëveshjeve si një thirrje për partneritet me BE-në dhe për një minimum respekti. Ai nuk pret që Lista Studentore t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese të Serbisë.

Nga pikëpamja kushtetuese, Janjiq thotë se Kosovës dhe Serbisë do t’u shërbente një pauzë në dialog për të krijuar kushtet për partneritet dhe për ta vazhduar dialogun mbi baza të reja.

“Të mos nxitojmë. Le t’i hedhim themelet për vazhdimin e dialogut”, tha Janjiq. Sipas tij, vendimi i Gjykatës Kushtetuese i vitit 2014 mbetet në fuqi, pasi askush nuk mund ta rishqyrtojë.

Artan Muhaxhiri, analist politik nga Prishtina, e cilëson qëndrimin e Listës Studentore ndaj Kosovës si një “narrativë populiste” që bie ndesh me synimet e Serbisë për t’u afruar me BE-në.

Sipas Muhaxhirit, Lista Studentore ka mundësi të sjellë “ndryshime thelbësore pozitive në shoqërinë serbe”. Por, ai thotë se Lista do ta humbiste këtë mundësi nëse zgjedh të “hyjë në një betejë irracionale dhe të humbur paraprakisht për ta ndryshuar historinë në kontekstin e Kosovës”.

“Suksesi i ideve të tyre përparimtare për transformimin emancipues politik dhe sociokulturor të Serbisë do të varet nga sa realiste do të jetë qasja e tyre ndaj proceseve më të vështira dhe më delikate. Marrëdhëniet me Kosovën do të duhej të ishin ndër përparësitë kryesore”, tha ai për REL-in.

Muhaxhiri i sheh zgjedhjet presidenciale në Serbi, që duhet të mbahen deri në fund të vitit, si shpjegimin e vetëm për qëndrimin e deritanishëm të Listës Studentore ndaj Kosovës.

Sipas tij, dialogu nuk mund të vazhdojë nëse Lista Studentore nuk e ndryshon qasjen ndaj Kosovës. /REL/

 

Continue Reading

lajme

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Të kërkuara