Magazinë

Krijuesit e “Adolescence” duan vëmendjen e të rriturve: Djemtë adoleshentë në krizë

Published

on

Bota për fëmijët sot duket shumë ndryshe nga ajo që ishte për prindërit e tyre. Ky ndryshim theksohet në një skenë të serialit të njohur të platformës transmetuese Netflix, “Adolescence”, ka shkruar CNN.

Në episodin II, Inspektori i Krimeve, Luke Bascombe (rolin e të cilit e luan Ashley Walters) shkon në shkollë të mesme për të hetuar pse 13-vjeçari Jamie Miller (rolin e të cilit e luan Owen Cooper), personazhi kryesor i serialit, dyshohet se ka vrarë shoqen e tij të klasës, Katie.

Bazuar në ndërveprimet në Instagram, mendon se ishin miq dhe të lidhur romantikisht. Djali i tij, nxënës në shkollë, i tregon se ka gabuar.

Emojit që Katie kishte përdorur nuk ishin “të pafajshme”. Ato ishin formë koduese e ngacmimit: emoji i dinamitit përfaqëson një pilulë të kuqe që shpërthen, një referencë për “manosferën” (grupet online të djemve që kanë ide ekstremiste për marrëdhëniet me gratë).

Emoji apo simboli “100” është një aludim për këtë grup, që sugjeron një teori që thotë se 80% e grave tërhiqen nga 20% e djemve.

Ky zbulim është tronditës për Bascombe dhe të tjerët të rritur, që nuk e dinë cilat ide të dëmshme e të rrezikshme ndikojnë te të rinjtë dhe si depërtojnë në jetën e tyre. Kjo ngjarje me papërputhshmëri është në qendër të “Adolescence”, serial britanik që ka ngjallur diskutime për qëndrimet e djemve të rinj ndaj grave, kulturën “incel” (djemtë që ndihen të margjinalizuar dhe kanë urrejtje ndaj grave), përdorimin e telefonave të mençur dhe shumë çështje të tjera.

Seriali fillon si dramë krimi, por gjatë katër episodeve, eksploron çfarë mund të ketë shtyrë një djalë që duket i pafajshëm të bëjë diçka kaq të tmerrshme. Dhe përgjigjet që ofron nuk janë aspak të thjeshta. Në një intervistë Jack Thorne, një nga krijuesit e serialit, flet për hulumtimet e tij në qoshet më të errëta të internetit, zemërimin e djemve të rinj dhe shpresat që ka për prindërit.

Pse e krijoi këtë histori?

“Filloi me mikun tim Stephen Graham. Ai më telefonoi e tha se duhet të shkruajmë një serial për djemtë që urrejnë vajzat dhe për krimin me thika, që është problem i madh këtu në Britani”, ka thënë Thorne.

Ata u nisën nga diskutimi për zemërimin e djemve, për mizorinë e tyre dhe për ndërtimin e një portreti të ndërlikuar të maskulinitetit.

“Si u bëmë ne e si po bëhen adoleshentët tani, në mënyra të ngjashme, por edhe të ndryshme?”, ka thënë tutje Thorne.

A ishin këto tema që i ka menduar gjatë kohës?

“Ka kohë që i mendoj, por diçka që kam tendencë ta kisha injoruar. Kur u futa më thellë, pashë shumë ide që më befasuan dhe që, nëse do t’i kisha dëgjuar në momentin e gabuar, do të më kishin çuar në rrugë që jam shumë i lumtur që nuk i kam ndjekur”, ka thënë skenaristi.

Tutje ai ka shpjeguar se si funksion kultura “incel”.

“Idetë e kulturës ‘incel’ janë tërheqëse se u japin kuptim shumë ndjenjave: izolimit, vetëvlerësimit të ulët, ndjenjës së padëshirueshmërisë. Ata të thonë se ka një arsye pse bota është kundër teje: sepse bota është ndërtuar nga një këndvështrim femëror, dhe gratë kanë gjithë fuqinë. Ata të japin udhëzime për t’u përmirësuar: të bëhesh më i fortë, të mësosh të manipulosh dhe të dëmtohesh”, ka thënë ai.

Cili iishte procesi i kërkimit për të shkruar karakterin e Jamie?

“Për të kuptuar këto ide, hulumtova në vende të errëta si platforma “Reddit” dhe “4chan”, duke ndryshuar algoritmin. Krijova llogari anonime e fillova të ndiqja njerëzit e dukshëm. Ata më çuan tek ata që ishin më pak të dukshëm, dhe këta ishin ata që më interesuan më shumë”, ka treguar Thorne.

Ka thënë se 13-vjeçari s’është duke e ndjekur personazhin e rrjeteve sociale, ish-kik-boksierin profesional, Andrew Tate, në mënyrë direkte.

“Ndoshta është duke ndjekur dikë që është i pasionuar pas lojërave ose muzikës, dhe që ka ndjekur Andrew Taten më parë dhe tani e përhap atë ide në një formë tjetër”, ka shpjeguar Thorne.

Cilat janë pyetjet që përpiqet t’u japë përgjigje seriali?

“Po pyesnim veten: Pse e bëri Jamie atë që bëri? Kjo nuk është pyetje se ‘kush e bëri?’ por ‘pse e bëri?’. Kjo është arsyeja pse shkojmë në shkollë në episodin e dytë, për të kuptuar sistemin arsimor dhe si funksionon ai. Në episodin e tretë, përpiqemi të kuptojmë se si mendon ai, çfarë ka përpunuar. Dhe në episodin e katërt, arrijmë në një vend shumë të ndërlikuar. Nuk do të thotë që mund të fajësojmë vetëm prindërit, por ata janë pjesërisht përgjegjës”, ka thënë Thorn.

Si mund të adresohet radikalizimi i djemve të rinj?

Regjisori ka thënë se duhet gjetur mënyra e duhur për përdorimin e rrjeteve duke cekur se problemet nuk vijnë direkt nga platformat.

“Duhet të gjejmë një mënyrë për të trajtuar përdorimin e mediave sociale. Ky është një problem i vështirë, sepse nuk do të vijë nga vetë platformat. Në Britani, po flasim për moshën kur duhet lejuar qasje në përdorim të rrjeteve sociale, ndërsa në Australi, ata që janë nën 16 vjeç ndalohen t’i përdorin rrjetet sociale. Kjo është përgjegjësia e kompanive që menaxhojnë këto platforma”, ka thënë tutje Thorne.

Çfarë mësimesh mund të nxjerrin prindërit nga ky serial?

Thorne ka thënë se është e nevojshme vëmendja e të rriturve ndaj adoleshentëve, pasi ata janë në krizë.

“Duhet të dëgjojmë fëmijët, janë të cenueshëm e kanë nevojë për ne. Kjo është për të gjithë, jo vetëm për prindërit. Dëgjoni fëmijët. Kjo është për mësuesit, dëgjoni nxënësit e studentët tuaj. Kjo është për politikanët, dëgjoni të rinjtë. Ata janë të përjashtuar tani dhe po kalojnë një dhimbje të madhe. Duhet t’i ndihmojmë”, ka thënë Thorne.

Ai ka thënë se ajo që duhet të bëjnë të rriturit është t’i dëgjojnë, të gjejnë mënyra për t’i bërë ata të flasin e të kuptojnë çfarë po i shqetëson.

“Përndryshe mund të jemi duke humbur mundësinë për t’i ndihmuar ata”, ka përfunduar skenaristi.

Magazinë

Dua Lipa kuratore e “London Literature Festival 2026”

Published

on

By

Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Dua Lipa, është përzgjedhur kuratore e edicionit 2026 të “London Literature Festival”, i cili do të mbahet nga 21 tetori deri më 1 nëntor në Southbank Centre në Londër. Ky edicion përkon edhe me 75-vjetorin e këtij institucioni të njohur kulturor.

Në këtë rol, Lipa do të jetë përgjegjëse për përzgjedhjen e autorëve pjesëmarrës, temave dhe organizimin e aktiviteteve, duke i dhënë festivalit një qasje personale. Ajo pritet të organizojë një sërë ngjarjesh, përfshirë edhe programet e lidhura me klubin e saj të leximit “Service95 Book Club”, gjatë fundjavës së hapjes dhe përgjatë gjithë festivalit.

“Leximi më ka mbajtur të qëndrueshme në çdo fazë të jetës sime… Të jem kuratore e këtij festivali është një ëndërr e bërë realitet”, është shprehur Dua Lipa, duke shtuar se është e emocionuar të angazhohet me autorët që admiron.

Klubi i saj i leximit, i themeluar në vitin 2023, është shndërruar në një platformë kulturore ku çdo muaj rekomandohen libra dhe zhvillohen biseda me autorë përmes një podcasti. Së fundmi, romani “She Who Remains” i autores bullgare Rene Karabash është përfshirë në listën e gjatë të “International Booker Prize” dhe është një nga rekomandimet e këtij klubi.

Drejtori artistik i Southbank Centre, Mark Ball, e ka cilësuar Lipën si një “forcë globale kulturore”, duke theksuar se pasioni i saj për librat po frymëzon brezat e rinj.

Ky është edicioni i 19-të i festivalit dhe vjen në një kohë kur interesi për lexim është në rënie. Sipas të dhënave të “National Literacy Trust”, vetëm një në tre fëmijë të moshës 8-18 vjeç lexon në kohën e lirë. Për këtë arsye, organizatorët synojnë që përmes aktiviteteve kreative dhe bashkëpunimeve të ndryshme të rikthejnë interesin e të rinjve për librin.

Continue Reading

Magazinë

Bakteret e lashta të shpellave dhe sekreti i rezistencës ndaj antibiotikëve

Published

on

Bakteret e lashta, të kapura në shpella për miliona vjet, jetojnë në një botë të vogël të mbushur me sfida.

Ushqehen me njëri-tjetrin dhe kanë zhvilluar mënyra të veçanta mbijetesë që i bëjnë rezistentë ndaj shumicës së antibiotikëve. Shkencëtarët shpresojnë që këto truke të frymëzojnë ilaçe të reja dhe trajtime mjekësore.

Shpella Lechuguilla, nën shkretëtirën Chihuahuan, shtrihet për qindra kilometra në thellësi dhe nuk ka dritë ose shumë ushqim. Për të mbijetuar, çdo gjallesë duhet të përshtatet në kushte afër urisë. Megjithatë, ajo mbart një larmi të jashtëzakonshme mikrobiologjike. Disa bakterie nxjerrin energji nga gurët dhe ajri, të tjerët janë grabitqarë që ushqehen me bakteret e tjera. Disa punojnë bashkë për të nxjerrë energji nga mjedisi i varfër.

Surpriza më e madhe është se këto bakterie janë rezistente ndaj shumicës së antibiotikëve, edhe pse shpella ishte e mbyllur dhe e izoluar nga njerëzit për miliona vjet. Rezistenca e tyre tregon se aftësia për të mbijetuar ndaj antibiotikëve është shumë më e vjetër sesa përdorimi njerëzor i tyre. Bakteret nuk janë rezistente ndaj antibiotikëve modernë sintetikë, sepse kurrë nuk janë përballur me ta.

Ky zbulim ndihmon shkencëtarët të kuptojnë se rezistenca ndaj antibiotikëve nuk është vetëm pasojë e përdorimit të tyre nga njerëzit. Në fakt, bakteret kanë pasur gjithmonë strategji të ndryshme mbijetesë që përfshijnë rezistencën ndaj substancave që prodhojnë natyrshëm mikrobet e tjera. Studimi i këtyre baktereve mund të ndihmojë në krijimin e ilaçeve të reja që luftojnë infeksionet rezistente të sotme.

Continue Reading

Magazinë

Shenjat kafe që tregojnë Francën

Published

on

By

Për më shumë se 50 vjet, shenjat kafe në autostradat e Francës kanë bërë shumë më tepër sesa të tregojnë drejtimin: ato kanë promovuar historinë, kulturën dhe identitetin e vendit brenda pak sekondash.
Shumica e vizitorëve në Francë vërejnë ushqimin, fshatrat dhe peizazhet. Më pak prej tyre i kushtojnë vëmendje një prej “atraksioneve” më të veçanta që kalon me shpejtësi përpara dritares së makinës.
Në të gjithë vendin, mijëra tabela të ilustruara në nuanca të zbehta kafe u tregojnë shoferëve monumente, vreshta, gatime tradicionale dhe vende me rëndësi kombëtare. Njëra mund të të drejtojë drejt një ure madhështore, ndërsa një tjetër thekson një rajon të famshëm për djathin. Disa madje përkujtojnë edhe histori më të errëta.
Në autostradën mes Grenoble dhe Lyon, një panel shënon Memorialin e Izieu, ku 44 fëmijë hebrenj dhe shtatë anëtarë të stafit u arrestuan në vitin 1944 dhe u deportuan në Aushvic.
Të marra së bashku, këto tabela përbëjnë një nga projektet kulturore më të nënvlerësuara të Francës: një galeri e madhe në ajër të hapur, e krijuar për t’i “shitur” vendin vetes dhe kujtdo që kalon përmes tij.
 
Shenjat unike të autostradave u shfaqën për herë të parë në vitin 1972 dhe brenda shtatë vitesh u shtuan në më shumë se 500.
Ato promovonin vende si kështjella, manastire dhe elemente të identitetit rajonal – arkitekturë, gastronomi dhe faunë. Në një kohë kur shoferët rrallë përdornin rripat e sigurimit dhe shpesh pinin duhan gjatë vozitjes, këto tabela kishin edhe një funksion tjetër: të ngadalësonin ritmin dhe të rrisnin sigurinë rrugore.
Modelet e para u krijuan nga dizajneri Jean Widmer dhe ish-bashkëshortja e tij Nicole Sauvage. Ato ishin të thjeshta dhe grafike: avionë për Tuluzën, perime për veriun e Francës, shtëpi tradicionale për Alsacën apo rrush për rajonin e Konjakut.
Qasja e tyre ishte minimaliste dhe e frymëzuar nga rryma Bauhaus, duke synuar komunikim të qartë dhe të shpejtë.
Dizajni duhej të funksiononte në shpejtësi. Me limitin 130 km/h, shoferët kishin vetëm disa sekonda për të kuptuar mesazhin.
Çdo dizajn zakonisht paraqitej në dy tabela: e para me simbol për të tërhequr vëmendjen, e dyta me tekst shpjegues. Ngjyra kafe u zgjodh sepse ishte e dallueshme natën dhe e ndryshme nga tabelat standarde rrugore.
Simbolet funksiononin si një “gjuhë universale”, e kuptueshme për të gjithë, ndërsa tekstet shkruheshin me shkronja të thjeshta dhe të lexueshme.
Në vitin 1984, u vendos që tabelat të bëheshin më moderne dhe më të detajuara. Dizajneri Philippe Collier krijoi një brez të ri tabelash, këtë herë në bashkëpunim me komunitetet lokale.
Ai udhëtonte në çdo zonë, takonte banorët dhe ndërtonte dizajne që pasqyronin identitetin e tyre. Gjatë karrierës së tij krijoi rreth 950 tabela.
Këto tabela ishin më të pasura në detaje dhe ngjyra. Për shembull, një qytet bregdetar paraqitej me mure, anije dhe dallgë, ndërsa një tjetër me monumente dhe elemente historike.
Sot, shumë prej tabelave origjinale janë zëvendësuar për arsye sigurie, por projekti vazhdon. Janë krijuar qindra tabela të reja që promovojnë historinë dhe kulturën franceze, përfshirë edhe figura të njohura femra dhe ngjarje historike.
Megjithatë, parimet bazë mbeten të njëjta: qartësi, lexueshmëri dhe ndikim i menjëhershëm.
Për shoferët që përshkojnë Francën me shpejtësi, këto tabela ofrojnë diçka më shumë se udhëzime: ato janë një kurs i përmbledhur mbi vendin, një ftesë për të ndaluar dhe për të zbuluar historitë që fshihen përtej autostradës.

Continue Reading

Magazinë

12 serialet më të mira për t’u parë këtë prill

Published

on

By

Nga rikthimi i shumëpritur i “Euphoria” me Zendaya dhe Sydney Sweeney, te vazhdimi i “Malcolm in the Middle” dhe projektet e reja nga krijuesi i “Baby
Reindeer”, prilli sjell një listë të pasur serialesh për çdo shije.
Rikthimet më të mëdha
Një nga serialet më të komentuara është sezoni i ri i “Euphoria”, që vjen pas disa vitesh pauzë. Historia vazhdon me personazhet tashmë në të njëzetat e tyre, duke trajtuar tema edhe më të errëta dhe më të pjekura.
Në të njëjtën kohë rikthehet edhe “Malcolm in the Middle”, një nga sitcom-et më të dashura, me pjesën më të madhe të kastit origjinal. Malcolm tashmë është në të 30-at dhe rikthehet te familja pas shumë vitesh largimi.
Seriale të reja që premtojnë shumë
“Big Mistakes” është një komedi kriminale që ndjek historinë e dy vëllezërve që përfshihen pa dashje në botën e krimit, duke sjellë humor dhe situata absurde.
“The Testaments”, vazhdimi i historisë së njohur nga “The Handmaid’s Tale”, eksploron jetën në Gilead përmes një brezi të ri dhe zbulon më shumë rreth sistemit autoritar.
Drama dhe komedi për çdo shije
“Margo’s Got Money Troubles” është një dramë që ndjek një nënë të re që përballet me vështirësi financiare dhe gjen mënyra të pazakonta për të fituar para.
“Beef” rikthehet me një sezon të ri dhe kast të ndryshëm, duke trajtuar sërish konfliktet njerëzore dhe tensionet e përditshme, por këtë herë në një ambient pune dhe marrëdhënie më të ndërlikuara.
Ide origjinale dhe eksperimentale
“The Miniature Wife” sjell një koncept interesant, ku një grua zvogëlohet aksidentalisht nga shpikja e bashkëshortit të saj, duke reflektuar mbi balancën e pushtetit në një martesë.
“The Audacity” është një satirë ndaj miliarderëve të teknologjisë dhe kulturës së Silicon Valley, ndërsa “Half Man” eksploron maskulinitetin dhe marrëdhëniet toksike përmes një historie të fortë dramatike.
Prilli sjell një përzierje të fuqishme mes rikthimeve nostalgjike, projekteve të reja dhe ideve kreative.

Continue Reading

Të kërkuara