Presidenti ukrainas,  Volodymyr Zelensky, deklaroi se Ukraina mund të kontribuojë në mbrojtjen e rrugëve detare nëse ftohet, duke përmendur përvojën e fituar nga mbajtja e hapur e korridoreve të transportit në Detin e Zi nën sulme të vazhdueshme ruse, raporton AP.

“Nëse ftohemi, do të ndihmojmë”, tha Zelensky, pa dhënë detaje të mëtejshme.

“Ngushtica duhet të zhbllokohet”.

Oferta e Kievit vjen në një kohë kur ai po thellon bashkëpunimin me vendet e Gjirit si Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe duke u orientuar drejt një roli afatgjatë si partner sigurie.

Ekipet ukrainase janë tashmë të dislokuara në rajon për të këshilluar mbi mbrojtjen ajrore, mbrojtjen e infrastrukturës dhe sigurinë detare.

Aleanca e NATO-s i ka mbijetuar viteve të fundit sfidave ekzistenciale – që nga lufta në Ukrainë e deri te presionet dhe fyerjet e shumta nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili ka vënë në dyshim misionin e saj kryesor dhe ka kërcënuar me marrjen e Grenlandës.

Por është lufta SHBA-Izrael me Iranin, mijëra milje larg Evropës, ajo që pothuajse e ka shkatërruar bllokun 76-vjeçar dhe kërcënon ta lërë atë në gjendjen më të dobët që nga krijimi, thonë analistët dhe diplomatët.

Trump, i tërbuar që vendet evropiane kanë refuzuar të dërgojnë flotat e tyre detare për të hapur Ngushticën e Hormuzit për tregtinë globale pas fillimit të luftës ajrore më 28 shkurt, ka deklaruar se po shqyrton tërheqjen nga aleanca.

“A nuk do ta bënit edhe ju po të ishit në vendin tim?” pyeti Trump në një intervistë për Reuters të mërkurën.

Në një fjalim të mërkurën mbrëma, Trump kritikoi aleatët e SHBA-së, por u ndal para dënimit të hapur të NATO-s, siç mendonin shumë ekspertë se mund të bënte.

Por, të kombinuara me thumbime të tjera drejtuar evropianëve javët e fundit, komentet e Trumpit kanë nxitur një shqetësim të paparë se SHBA-ja nuk do t’u dalë në ndihmë aleatëve evropianë nëse ata sulmohen, pavarësisht nëse Uashingtoni largohet zyrtarisht apo jo.

Rezultati, thonë analistët dhe diplomatët, është se aleanca e krijuar gjatë Luftës së Ftohtë, që ka shërbyer prej kohësh si struktura bazë e sigurisë evropiane, po shpërbëhet dhe marrëveshja e mbrojtjes reciproke në bërthamën e saj nuk merret më si e mirëqenë.

“Kjo është gjendja më e keqe ku ka qenë (NATO) që nga themelimi i saj,” tha Max Bergmann, një ish-zyrtar i Departamentit të Shtetit, i cili tani drejton Programin për Evropën, Rusinë dhe Eurazinë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington. “Është vërtet e vështirë të mendosh diçka që i afrohet kësaj.”

Ky realitet po bëhet i qartë për evropianët, të cilët janë mbështetur te NATO si një mburojë kundër një Rusie gjithnjë e më agresive.

Së fundmi, në shkurt, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e kishte hedhur poshtë idenë e mbrojtjes së Evropës pa SHBA-në si një “mendim budalla”. Tani, shumë zyrtarë dhe diplomatë e konsiderojnë këtë si pritshmërinë kryesore.

“NATO mbetet e nevojshme, por ne duhet të jemi të aftë të mendojmë për NATO-n pa amerikanët,” tha Gjenerali Francois Lecointre, i cili shërbeu si shef i forcave të armatosura të Francës nga viti 2017 deri në 2021. “Nëse duhet të vazhdojë të quhet ende NATO – Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut – kjo është një pyetje e vlefshme.”

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, tha: “Presidenti Trump e ka bërë të qartë zhgënjimin e tij me NATO-n dhe aleatët e tjerë, dhe siç theksoi Presidenti, ‘Shtetet e Bashkuara do të mbajnë mend’.”

Një përfaqësues i NATO-s nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment./ Reuters/

Presidenti francez, Emmanuel Macron, i është drejtuar Donald Trump-in, me tone jo shumë miqësore duke thënë se ai po minonte NATO-n duke krijuar “dyshime të përditshme mbi angazhimin e tij” ndaj aleancës.

Presidenti i SHBA-së, në intervista për media të ndryshme dje, bëri komente nënçmuese për NATO-n, duke e quajtur atë një “tigër prej letre” dhe duke kërcënuar se do të tërhiqte SHBA-në prej saj. Trump ka qenë veçanërisht kritik ndaj aleancës për refuzimin e saj për t’u përfillur kërkesave të tij për të siguruar ngushticën e Hormuzit me forcë, duke provokuar zemërimin e liderëve evropianë.

Macron paralajmëroi se komentet e Trump-it që vënë në dyshim angazhimin e SHBA-së ndaj aleancës “dëmtojnë themelet e saj”, ndërsa u bëri thirrje liderëve “të jenë seriozë”.

“Besoj se organizatat dhe aleancat si NATO përcaktohen nga ajo që mbetet e pathënë – domethënë, besimi që i mbështet ato, dhe kjo ka qenë shpesh rasti, rastësisht, me çështjet ushtarake dhe strategjike,” tha ai gjatë një vizite shtetërore në Seul të Koresë së Jugut.

“Nëse hidhni dyshime mbi angazhimin tuaj çdo ditë, ju dëmtoni themelet e saj.”

Ai vazhdoi: “Duhet të jemi seriozë, dhe nëse doni të jeni seriozë, nuk mund të deklaroni, duke thënë të kundërtën e asaj që keni thënë një ditë më parë.

Macron tha se ishte “jorealiste” rihapja e ngushticës së Hormuzit me forcë, duke u thënë gazetarëve se kjo do t’i ekspozonte flotat detare ndaj sulmeve iraniane. Ai tha se sigurimi i ngushticës mund të bëhej vetëm “në koordinim me Iranin” pas një armëpushimi. /The Guardian/

Modelet e policimit të politizuar të zbuluara në një gjyq të fundit ndaj aktivistëve pro-palestinezë – së bashku me legjislacionin që synon frenimin e tubimit të lirë – duhet të na shqetësojnë të gjithëve.

Më 1 prill, një gjykatë britanike pritet të marrë vendimin në një gjyq të rëndësishëm që mund të përcaktojë kufijtë e protestave masive në Britani. Ben Jamal, drejtor i Fushatës së Solidaritetit me Palestinën, dhe Chris Nineham, nënkryetar i koalicionit “Stop the War”, u akuzuan të dy për shkelje të Aktit të Rendit Publik të vitit 1986, për organizimin e një demonstrate pro-palestineze në Londër më 18 janar 2025, mbi të cilën policia kishte vendosur kushte.

Javën e kaluar, gjykatësi Daniel Sternberg refuzoi ta hidhte poshtë çështjen, pavarësisht provave të paraqitura nga avokati mbrojtës Mark Summers se protestuesit nuk i shkelën kushtet dhe as nuk kishin ndonjë qëllim për ta bërë këtë. Gjyqi shihet si një tjetër tregues i tkurrjes së shpejtë të hapësirës për shprehjen e lirë të mospajtimit në Britani.

Policimi i politizuar

Procedurat në gjyqin kundër Jamal dhe Nineham kanë zbuluar marrëdhënien jashtëzakonisht të ngushtë midis Policisë Metropolitane dhe grupeve sioniste. Kjo përfshin pranimin nga ana e policisë të rekomandimeve nga këto grupe lidhur me rrugët e demonstratave të lëvizjes për Palestinën.

Në negociatat mes drejtuesve të protestës dhe policisë para demonstratës së 18 janarit, policia kishte rënë parimisht dakord që demonstrata të formohej jashtë selisë së BBC-së në qendër të Londrës, e cila ndodhet pranë Sinagogës Qendrore. Protestuesit ishin mbledhur aty edhe më parë dhe ishin të vendosur ta bënin sërish për të vënë në dukje anshmërinë pro-izraelite të BBC-së.

Gjatë gjyqit, u zbulua se komandanti i policisë Adam Slonecki mori një letër nga Këshilli i Lidershipit Hebrenj (JLC), i cili e kërcënonte me rishikim gjyqësor nëse nuk vendoste kushte ndaj protestës. Slonecki gjithashtu pati një seri takimesh me grupe të ndryshme pro-izraelite pas marrjes së letrës.

Më 20 dhjetor, ai u takua me organizatorët e protestës dhe shpjegoi – pa ofruar prova ose pa përmendur takimet që kishin ndodhur – se demonstratat po prodhonin një “ndikim kumulativ” në formën e ndërprerjes serioze të stilit të jetesës hebraike, dhe se protestuesve do t’u ndalohej marshimi në afërsi të BBC-së.

Në fund, policia lejoi vetëm një protestë statike më 18 janar, në Whitehall. Në një fjalim të matur atë ditë, Jamal njoftoi nga skena se një delegacion i vogël protestuesish do të ecte drejt BBC-së për të vendosur lule në kujtim të të vrarëve në Gazë. Nëse pengoheshin, ata do t’i linin lulet në këmbët e policisë dhe do të shpërndaheshin. Policia pretendon se fjalimi i Jamal përbënte nxitje për shkeljen e kushteve. Në fakt, ndërsa protestuesit prisnin që policia të vendoste se ku mund të liheshin lulet, Nineham u arrestua dhunshëm.

Mbrojtja argumentoi se policia u ndikua në mënyrë të padrejtë nga presioni pro-izraelit në prag të demonstratës dhe dështoi të lehtësonte të drejtën për të protestuar. Fakti që komandanti i policisë nuk bëri asnjë përpjekje për t’u takuar me pjesë të komunitetit hebraic që janë pro-palestinez, vërteton sugjerimin për anshmëri policore.

Kufizimet në rritje ndaj protestës

Gjyqi i Jamal dhe Nineham duhet parë në kontekstin e përpjekjeve në rritje të qeverive të njëpasnjëshme britanike për të kufizuar të drejtat e lirisë së shprehjes dhe tubimit.

Në vitin 2022, Parlamenti Britanik miratoi Aktin e Policisë, Krimit, Dënimit dhe Gjykatave, i cili zgjeroi kompetencat e policisë për të vendosur kushte bazuar në vendndodhjen, madhësinë e protestave dhe nivelet e zhurmës. Kjo është konsideruar si një fyerje për liritë civile, pjesërisht sepse ndjek një logjikë që mbështetet në perceptimin e policisë për rrezikun, dhe jo në dëmin aktual.

Në vitin 2023, Konservatorët prezantuan amendamente për të forcuar Aktin e Rendit Publik të vitit 1986. Akti i Rendit Publik 2023 i pajis policët me fuqi më të mëdha për të parandaluar protestat që konsiderohen penguese – me përkufizime të paqarta se çfarë përbën pengesë – dhe përfshin kufizime parandaluese rreth lirisë së tubimit dhe shoqërimit.

Të dyja aktet kritikohen gjerësisht se kanë një “efekt ftohës” (chilling effect) mbi njerëzit që kërkojnë të ushtrojnë të drejtën legjitime demokratike për të protestuar.

Gjithashtu në vitin 2023, ish-Sekretarja e Brendshme Suella Braverman tentoi të kalonte rregullore për të ulur pragun e asaj që konsiderohet “pengesë serioze”, por kjo u rrëzua nga Gjykata e Apelit në vitin 2025, e cila vendosi se qeveria kishte tejkaluar kompetencat e saj.

Tani qeveria Laburiste – në një linjë me Konservatorët – po kërkon të zgjerojë më tej diskrecionin e policisë mbi rregullimin e protestave përmes Projektligjit për Krimin dhe Policimin, një element i të cilit është menaxhimi i “ndikimit kumulativ”. Mbi 100 deputetë kanë shprehur kundërshtim ndaj tij, sepse ai do të kufizonte protestat bazuar në shpeshtësinë dhe jo në sjelljen, duke i bërë ato më të kushtëzuara nga vullneti i policisë.

Paralelisht, qeveria po përpiqet të kalojë një projektligj që do të përgjysmonte numrin e gjyqeve që shkojnë në juri. Nëse ky legjislacion kalon, më pak raste të lidhura me protestat mund të arrijnë te juritë, duke reduktuar rezistencën ndaj ligjeve jopopullore.

Kjo vjen krahas amendamenteve të bëra vitin e kaluar në Aktin e Terrorizmit të vitit 2000 për të ndaluar organizatën “Palestine Action”, duke e bërë vepër penale anëtarësimin ose mbështetjen e saj, e dënueshme deri në 14 vjet burg. Këto masa erdhën pasi një grup aktivistësh – të njohur si “Filton 24” – hynë në fabrikën e dronëve Elbit Systems në Bristol për të protestuar kundër gjenocidit të Izraelit në Gazë. Ata u arrestuan dhe u mbajtën në paraburgim, shumë prej tyre për më shumë se 18 muaj.

Ndonëse ata u shpallën së fundmi të pafajshëm për akuzat më të rënda, dhe organizata arriti të fitonte një rishikim gjyqësor që vendosi se vendimi i sekretares së brendshme për ta shpallur “Palestine Action” si organizatë “terroriste” ishte i paligjshëm, policia ka bërë tashmë 2,700 arrestime dhe do të vazhdojë me to në pritje të rezultatit të një apeli. Njëri nga “Filton 24”, Qesser Zuhrah, u riarrestua më 30 mars për një postim në rrjetet sociale që bënte thirrje për “aksion të drejtpërdrejtë”.

Ndikimi kumulativ

Vendosja e legjislacionit më të ashpër u prezantua si përgjigje ndaj protestuesve për klimën dhe atyre kundër monarkisë. Tani ai po përforcohet mbi protestat për Palestinën. Por është e qartë se nuk do të ndalet me aq.

Nëse zbatohet, legjislacioni i propozuar rreth ndikimit kumulativ mund të përdoret kundër çdo grupi njerëzish që ushtrojnë të drejta demokratike, qofshin ata sindikalistë apo aktivistë kundër luftës, duke frenuar aftësinë e tyre për t’u organizuar lirshëm.

Kjo mund të shërbejë gjithashtu për të përforcuar ndarjen në shoqëri, pasi masat po zbatohen gjithnjë e më shumë sipas diskrecionit të policisë. Kohët e fundit, për shembull, policia nuk u ka dhënë leje organizatorëve të protestës që të marshojnë në rrugën e propozuar për demonstratën vjetore të Ditës së Nakba-s më 16 maj, ndërkohë që i kanë dhënë Tommy Robinson-it, një fashisti të njohur, të gjithë qendrën e Londrës për të zhvilluar marshimin e tij të ekstremit të djathtë.

Cili do qoftë rezultati i gjyqit të Jamal dhe Nineham më 1 prill, duhet të ketë një mobilizim mbarëshoqëror për të mbrojtur të drejtat e lirisë së shprehjes dhe tubimit. Kjo nuk ka të bëjë më vetëm me kauzën palestineze, por me demokracinë britanike.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit -Feyzi Ismail, dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera-s.