Nina Werkhäuser/DW

Gjermania po shpenzon shuma rekord për armatimin. Bundeswehri po porosit armë dhe pajisje të reja në një masë të madhe. Ja disa shembuj konkretë.

Ushtria gjermane(Bundeswehr) ka në dispozicion më shumë se 108 miliardë euro sivjet – një shumë e madhe dhe e paprecedentë. Ushtria financohet nga buxheti aktual federal dhe nga fondet speciale për të cilat shteti merr hua.

Me këto para Bundeswehri, tek i cili është kursyer për dekada, duhet të bëhet përsëri i aftë për luftë. Kjo duhet të ndodhë sa më shpejt të jetë e mundur, pasi qeveria federale druhet se Rusia mund të jetë e aftë të nisë ndonjë sulm në territorin anëtar të NATO-s që në vitin 2029.

Çfarë blen Bundeswehr me miliardat? Dhe si funksionon armatimi i shpejtë?

Drone luftarake për herë të parë për Bundeswehrin

Për një kohë të gjatë, nuk kishte shumicë politike për blerjen e dronëve luftarakë. Por lufta në Ukrainë, në të cilën dronët janë një faktor vendimtar, ka çuar në një ndryshim të të menduarit në Gjermani. Për herë të parë në historinë e saj, ushtria gjermane do të porositë disa mijëra dronë luftarakë këtë vit. Porosia iu është dhënë me përparësi kompanive të reja të teknologjisë: startup-et Stark Defence nga Berlini dhe Helsing nga Mynihu do të marrin secila një porosi me vlerë deri në 300 milionë euro. Prototipet e konkurrentit Rheinmetall nuk i kanë bindur autoritetet e Bundeswehrit.

Do të blihen dronët kamikaze, të njohur në zhargonin teknik si “municione që ecin kot”. Dronët e pajisur me një kokë rakete përplasen në objektivin e tyre dhe vetëshkatërrohen gjatë këtij procesi. Ndër të tjera, me këto drona do të pajiset një brigadë e Bundeswehrit në Lituani, e cila po krijohet për të mbrojtur më mirë krahun lindor të NATO-s.

Mbrojtja kundër dronëve dhe armët lazer

Bundeswehri gjithashtu ka mangësi në mbrojtjen e tij kundër dronëve. Kjo duhet të zgjidhet duke kombinuar mbrojtje të ndryshme. Spektri varion nga pajisjet elektronike të bllokimit deri te automjeti i blinduar anti-ajror Skyranger 30, i cili gjithashtu mund të neutralizojë tufa dronësh.

Skyranger, i prodhuar nga koncerni Rheinmetall, është veçanërisht i rëndësishëm sepse ka gjithnjë e më shumë fluturime të dyshimta me dronë mbi Gjermani, përfshirë edhe mbi objektet e Bundeswehrit. Por ai mund të jetë i gatshëm për përdorim vetëm në vitin 2028. Skyranger do të bëhet sistemi kryesor i armëve të njësisë së sapoformuar kundërajrore të Bundeswehrit. Kjo njësi u shpërbë në vitin 2012 sepse u konsiderua se nuk ishte më e nevojshme.

Një armë e re lazer është planifikuar për mbrojtje kundër dronëve, kryesisht e rëndësishme për Marinën. Konkretisht, anijet kanë kapacitet të kufizuar për të ruajtur municione, dhe armët lazer kanë nevojë vetëm për energji elektrike. Një armë e tillë lazer për mbrojtje kundër dronëve, e zhvilluar nga kompanitë Rheinmetall dhe MBDA, tashmë ka kaluar fazën e testimit në Marinë. Tani është gjithashtu në listën e prokurimit të Bundeswehr.

Porosi edhe tek prodhuesit amerikanë

Edhe pse Bundeswehri blen kryesisht pajisjet e saj të reja nga prodhuesit gjermanë dhe evropianë të armëve, disa kontrata të mëdha janë lidhur edhe me koncernet amerikane. Për shembull, ajo për aeroplanin luftarak F-35A, i cili konsiderohet avioni luftarak më modern në botë. Qeveria gjermane porositi 35 copë nga gjigandi amerikan i mbrojtjes Lockheed Martin. Kostoja e të gjithë paketës, duke përfshirë armët dhe pjesët rezervë: gati dhjetë miliardë euro.

Një nga arsyet e zgjedhjes: F-35 mund të armatoset me bomba bërthamore amerikane në rast emergjence. Ky rol më parë luhej nga avionët Tornado të Bundeswehrit, të cilët së shpejti do të tërhiqen nga shërbimi për shkak të vjetërsisë së tyre. Flota gjermane F-35 bëhet kështu pjesë e ombrellës bërthamore të NATO-s mbi Evropën.

Përveç kësaj, Bundeswehri po blen edhe 60 helikopterë të rëndë transporti CH-47 Chinook nga koncerni amerikan Boeing. Në Evropë, thonë ekspertët, nuk ka produkt konkurrues me aftësi të tilla. Çmimi: 7.3 miliardë euro.

Nga Boeing vjen avioni i zbulimit detar P-8A Poseidon, i cili falë teknologjisë më moderne të sensorëve mund të monitorojë zona të mëdha detare dhe të zbulojë nëndetëse. Kopja e parë iu dorëzua Marinës Gjermane në vjeshtë. Sipas Ministrit të Mbrojtjes Boris Pistorius (SPD), ky avion mund të jetë kontributi i Gjermanisë për mbikëqyrje më të mirë të ujërave përreth Groenlandës, si pjesë e misionit të NATO-s.

Lajm për Bundeswehrin: projekti Uranos KI

Sistemet moderne të armëve nuk mund të imagjinohen më pa inteligjencën artificiale (IA). Se sa shumë po rritet rëndësia e saj, tregohet nga projekti Uranos KI, i cili do të pajisë brigadën Bundeswehr në Lituani.

Në krahun lindor të NATO-s, zona të mëdha duhet të monitorohen me saktësi ku futet në përdorim sistemi UI. Ai duhet të ndihmojë në analizimin e sasive të mëdha të të dhënave të mbledhura nga sensorë të ndryshëm. Kjo, për shembull, mund të lehtësojë zbulimin e dronëve armik. Detajet e projektit mbahen sekret nga Ministria e Mbrojtjes për arsye të mira.

Fregata F126: probleme me një projekt prestigjioz

Rasti i fregatës F126 tregon se jo të gjitha projektet e mëdha të kushtueshme ecin gjithmonë mirë. Pasi projektimi i anijes më të madhe luftarake të Marinës u prit me entuziazëm, zhgënjimi u shfaq shpejt gjatë ndërtimit. Kontraktori kryesor, kantieri holandez i anijeve Damen Naval, dështoi të zbatonte planet. Sipas raporteve të medias, rreth 1.8 miliardë euro janë investuar tashmë në F126. Projekti mund të kthehet në “gropë të miliardave”, kanë frikë politikanët e opozitës.

Tani kompania gjermane Naval Vessels Lürssen (NVL) duhet të marrë përsipër projektin dhe të shpëtojë atë që është ende e mundur. Por, meqenëse marina ka nevojë urgjente për fregata të reja për shkak të angazhimeve të NATO-s, po planifikohet një zgjidhje kalimtare.

Bundeswehri dëshiron të blejë fregata shtesë të tipit MEKO A-200 nga TKMS, prodhuesi më i madh i anijeve luftarake në Gjermani. Meqenëse ky model është ndërtuar tashmë për eksport, planet janë të plota. Por edhe kjo “zgjidhje kalimtare” sigurisht kushton shtesë, Bundestagu tashmë miratoi 7.8 miliardë euro shtesë për të vitin e kaluar.

Uniforma të reja për ushtarët e ardhshëm

Edhe për uniformat e reja dhe pajisjet personale, Bundestagu miratoi një shumë të madhe në fund të vitit të kaluar – për një total prej 460.000 ushtarësh. Kritikët kanë pyetur nëse kjo është e tepërt, pasi Bundeswehri aktualisht ka vetëm rreth 184.000 anëtarë. Por numri i ushtarëve duhet të rritet ndjeshëm, përfshirë rezervat, në 460.000 burra dhe gra. Kjo mund të zgjasë me vite, por uniformat do të jenë të disponueshme në numër të mjaftueshëm gjithsesi. Kur ushtarë të rinj bashkohen me shërbimin, “nuk mund t’i veshim me pantallona sportive”, shpjegoi Ministri i Mbrojtjes Boris Pistorius.

Një ngjarje e rëndë është shënuar në lagjen Glen Oaks të Queens-it në Nju Jork, ku një burrë dyshohet se sulmoi me thikë bashkëshorten dhe dy fëmijët e tij, e më pas i mori jetën vetes, bëjnë të ditur autoritetet.

Policia u përgjigj pas një telefonate në 911 për një sulm në adresën 80-47 268th St., rreth orës 10:30 të paradites, raportojnë mediat lokale, transmeton KosovaPress.

Sipas policisë, i dyshuari 53-vjeçar i shkaktoi plagë gruas 52-vjeçare në zonën e kokës, plagosi vajzën 21-vjeçare në dorë dhe goditi djalin 15-vjeçar në kokë me një objekt të fortë. Ai u gjet gjithashtu me plagë të rënda në fyt dhe bark.

Burime dhe fqinjë e identifikuan të dyshuarin si Roy Victorio, bashkëshortin e gruas dhe babain e dy të rinjve. Victorio dhe gruaja e tij u dërguan në Spitalin Universitar North Shore (Northwell Health). I dyshuari ndërroi jetë më vonë si pasojë e plagëve, ndërsa gruaja ndodhet në gjendje të qëndrueshme, njoftuan autoritete

Këshilli i Qytetit të Sarajevës nesër do të miratojë një vendim për të dhënë pëlqimin që Sarajeva të bashkohet me procedurën penale në Milano. Me këtë vendim, Sarajeva i bashkohet procedurës penale që po zhvillohet para autoriteteve kompetente gjyqësore në Milano, e filluar kundër personave që morën pjesë në të shtënat me snajper të qytetarëve të Sarajevës, shkruan “vijesti”.

Kryetari i Bashkisë dhe Zyra e Prokurorit të Qytetit të Sarajevës janë të autorizuar, brenda juridiksionit të tyre, të ndërmarrin të gjitha veprimet dhe aktivitetet ligjore, teknike dhe administrative me qëllim bashkimin e Qytetit të Sarajevës në procedurën penale si palë e dëmtuar.

Konsullata e Përgjithshme e Bosnjës dhe Hercegovinës në Milano, nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme të BeH, i dërgoi një letër të datës 18.12.2025 Qytetit të Sarajevës, të shënuar si një procedurë gjyqësore në Milano kundër snajperëve në Sarajevë.

Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm e mori letrën në fjalë më 29 dhjetor 2025, e cila deklaronte se procedurat ishin filluar para autoriteteve kompetente në Milano kundër personave që janë shtetas italianë, të cilët morën pjesë në të shtënat me snajper të qytetarëve të Sarajevës.

Procedurat u iniciuan nga gazetari investigativ italian Ezio Gavazzeni në bashkëpunim me ish-gjyqtarin penal Guido Salvani, ndërsa procedurat hetimore po zhvillohen nga prokurori Alessandro Gobbis. Pala e dëmtuar përfaqësohet nga avokati Nicola Brigida pro bono.

Letra e lartpërmendur nga Konsullata e Përgjithshme e BeH në Milano thotë se avokati Brigida pyeti nëse Qyteti i Sarajevës dëshiron të bashkohet me procedurën penale si palë e dëmtuar.

Në përputhje me dispozitat e legjislacionit penal, pala e dëmtuar ka një pozicion të kufizuar procedural në aspektin e të drejtave dhe detyrimeve në procedurën penale, si dhe në ndërmarrjen e veprimeve procedurale, megjithatë, pala e dëmtuar mund të ketë ende një rol të rëndësishëm në të njëjtën kohë, varësisht nga faza e procedurës penale.

Kështu, në fazën e hetimit, i dëmtuari mund të paraqesë një kërkesë për realizimin e një kërkese pasurore-juridike, si dhe të paraqitet si “ndihmës i prokurorit”, duke marrë parasysh rrethanat se i dëmtuari e njeh mjedisin ku është kryer vepra penale, ndoshta edhe të dëmtuar të tjerë, mund të propozojë paraqitjen dhe marrjen e provave të caktuara, dhe në këtë mënyrë, përmes aktivitetit të tij/saj, ai/ajo mund të jetë një burim i vlefshëm njohurish dhe kështu të kontribuojë ndjeshëm në zhvillimin me sukses të procedurës.

Për më tepër, në fazën e shqyrtimit gjyqësor, në të cilën zhvillohet një diskutim i plotë dhe gjithëpërfshirës i çështjes penale, roli i të dëmtuarit është i rëndësishëm, pasi ai/ajo mund të thirret në shqyrtimin gjyqësor si dëshmitar, mund të paraqesë një kërkesë pasurore-juridike, mund të ketë mundësinë të paraqesë një deklaratë përfundimtare dhe së fundmi mund të ketë të drejtën e ankimit kundër vendimit.

Gjithashtu duhet të merret në konsideratë se veprimet e snajperëve gjatë luftës së kaluar, në të cilën ata qëlluan ndaj civilëve të paarmatosur në zonën e Sarajevës, përfaqësojnë trauma individuale dhe kolektive dhe një plagë të përhershme në Sarajevë dhe të gjithë qytetarët e saj, duke pasur parasysh se mbi 11,000 civilë, shumë prej të cilëve ishin fëmijë, vdiqën gjatë rrethimit.

Zhvillimi i procedurave penale kundër personave përgjegjës dhe autorëve të veprave penale dhe dënimi i tyre përfundimtar do të përfaqësonte mbrojtjen e vlerave themelore shoqërore të rrezikuara (jeta, integriteti, rendi publik), ruajtjen e rendit ligjor, si dhe dënimin shoqëror të veprës penale përmes një reagimi të drejtë ndaj shkeljeve të ligjit, dhe përmbushjen dhe mbrojtjen e të drejtave dhe interesave të viktimave dhe familjeve të tyre.

Me miratimin e vendimit në fjalë, Sarajevës si institucion do t’i jepej mundësia të merrte pjesë në procedurat penale në fjalë, në të cilat Qyteti i Sarajevës do të japë kontributin e tij dhe do të mbrojë të drejtat dhe interesat e viktimave dhe të gjithë qytetarëve të tij.

Shtatë persona kanë humbur jetën dhe një tjetër është plagosur nga rrëzimi i një avioni privat të dielën në një aeroport në shtetin amerikan Maine.

Sipas njoftimit të Administratës Federale të Aviacionit (FAA), avioni me dy motorë, i tipit Bombardier Challenger 650, u rrëzua gjatë procedurës së ngritjes në Aeroportin Ndërkombëtar të Bangor-it dhe pas përplasjes u përfshi nga flakët, shkruan CNN.

Autoritetet kanë nisur hetimet për të zbardhur shkaqet e aksidentit, i cili ndodhi ndërsa një stuhi e fortë dëbore godiste rajonet verilindore të Shteteve të Bashkuara.