Bota

Katër arsye pse zgjedhjet e Iranit kanë rëndësi për Evropën

Published

on

Rezultati mund të ndikojë në një sërë çështjesh, nga e ardhmja e marrëveshjes bërthamore e vitit 2015 deri te fati i të burgosurve me kombësi të dyfishtë të mbajtur në Iran.

Rezultati i zgjedhjeve presidenciale të Iranit të premten mund të riformojë ekuilibrin politik të vendit – dhe marrëdhëniet e Teheranit me aleatët dhe rivalët e tij.

Kandidati konservator Ebrahim Raisi shihet gjerësisht si paraardhësi që do të pasojë Hassan Rouhanin, presidentin reformist, mandati i dytë i të cilit po përfundon.

Një fitore për kandidatët konservatorë, do të sinjalizojë shkëputje nga axhenda e reformave e kryesuar nga Rouhani dhe Ministri i Jashtëm iranian, Mohammad Javad Zarif.

Kjo mund të ketë pasoja të konsiderueshme për fuqitë evropiane të etura për të angazhuar Teheranin në një varg çështjesh, duke përfshirë marrëveshjen e rëndësishme bërthamore 2015, një seri konfliktesh rajonale dhe ndalimin e shtetasve të dyfishtë.

Këtu janë katër gjëra për t’u marrë parasysh:

Marrëveshja bërthamore

Palët evropiane në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015, janë përpjekur të rikthejnë paktin pasi u la në ‘i copëtuar’ nga vendimi i atëhershëm i Donald Trump për tërheqjen e njëanshme të Shteteve të Bashkuara në maj të vitit 2018.

Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar dhe BE u përpoqën të zbusin efektin e ndëshkimit të sanksioneve ekonomike në Teheran pas daljes nga Uashingtoni, por patën sukses të kufizuar. Ndërkohë Irani rriti mospërputhjen e tij me marrëveshjen.

Por oferta e Presidentitit Joe Biden për të ringjallur marrëveshjen dhe të zgjasë kushtet e saj ka rritur shpresat e nënshkruesve evropianë për një ringjallje të marrëveshjes.

Teherani dëshiron që Uashingtoni të bëjë lëvizjen e parë duke hequr sanksionet dhe Irani është kundër zgjerimit të marrëveshjes fillestare, e cila vendos kufizime në programin bërthamor të Iranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve.

Një raund i gjashtë i negociatave indirekte SHBA-Iran i cili synon ringjalljen e marrëveshjes u zhvillua në Vjenë në fundjavë dhe të shtatë kandidatët që garojnë për presidencën kanë mbështetur vazhdimin e bisedimeve.

“Lehtësimi i sanksioneve është diçka që sistemi [iranian] në tërësi po e kërkon”, tha për Al Jazeera Sanam Vakil, një zëvendës drejtor për programin e Lindjes së Mesme në Mbretërinë e Bashkuar.

Të burgosurit me kombësi të dyfishtë

Irani nuk njeh kombësi të dyfishtë dhe nuk ka shifra të sakta për numrin e personave me shtetësi të shteteve evropiane të burgosur në vend.

Disa nga ata që dihet të mbahen argumentojnë se ata po mbahen në arrest me akuza false dhe po përdoren nga Teherani si mjete negociuese në marrëdhëniet e tij me fuqitë perëndimore.

Midis tyre janë Nazanin Zaghari-Ratcliffe, Fariba Adelkhah dhe Kamren Ghaderi, të cilët janë përkatësisht dy shtetas britaniko-iranian, francez-iranian dhe austriak-iranian.

Nëse Raisi ose ndonjë kandidat konservator fiton zyrën, fuqitë evropiane duhet të marrin një pozitë të “skepticizmit ekstrem” mbi synimet e Teheranit në lidhje me këta individë – dhe çështjet e të drejtave të njeriut më gjerë – sipas Mamedov.

Vakil tha se ishte e mundur që Teherani të mund të dyfishojë arrestimet e tilla nën një presidencë konservatore.

“Konservatorët, në përgjithësi, kanë një konsensus se këto taktika të vijës së ashpër dhe ndërtimi i levave janë strategji të dobishme,” tha ajo. “Dhe me Perëndimin, marrjet e tyre janë se këto lloj taktikash janë të rëndësishme dhe se këto lloj kartash janë të rëndësishme për të pasur mëngët e tyre.”

Sidoqoftë, të dy analistët gjithashtu sugjeruan se ishte e mundur që një fitore konservatore presidenciale mund të përmirësonte fatin e dy shtetasve aktualisht të burgosur dhe të shohë më pak të burgosur.

Konfliktet

Rezultati i zgjedhjeve të së premtes mund të ndikojë në masën ku Irani dhe fuqitë Evropiane mund të përplasen ose bashkëpunojnë në përpjekjet për t’i dhënë fund konflikteve në të cilat ata janë të përfshirë.

Nëse, siç pritej, një konservator fiton presidencën, Teherani mund të kërkojë të ulë presionin ndaj rivalëve të tij rajonalë – Izraelin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe – dhe aleatët e tyre evropianë me shfaqje force nga luftëtarët e tij të autorizuar në Siri, Jemen dhe Afganistani.

Në Irak, gjithashtu, një fitore për Raisin ose ndonjë tjetër konservator mund të sjell në milicitë e mbështetura nga Irani që përshkallëzojnë shënjestrën e tyre ndaj forcave amerikane, duke dobësuar perspektivat e bashkëpunimit midis Teheranit dhe aleatëve evropianë të Uashingtonit.

“Raisi mbështet strategjinë e Iranit për mbrojtjen dhe rezistencën përpara”, tha Vakil. “Pra, ekziston shqetësimi se Irani do të jetë më pak i gatshëm të bëjë kompromis mbi çështjet rajonale”.

Raportet me Rusinë

Aleanca e Iranit me Rusinë nuk ka gjasa të ndikohet nga rezultatet e zgjedhjeve presidenciale, veçanërisht duke pasur parasysh kontrollin e Khamenein mbi politikën e jashtme, sipas Vakil.

“Ata tashmë kanë lidhje të ngushta me Rusinë,” tha ajo. “Unë nuk mendoj se gjërat do të ndryshojnë, në të mirë ose në të keq”.

Sidoqoftë, Mamedov sugjeroi që një hap i madh drejt konservatorizmit mund ta shihte Iranin të konsolidonte më tej lidhjet me Moskën.

“Sigurisht që konservatorët janë më të hapur dhe më të favorshëm për lidhje më të ngushta me Rusinë,” tha ai.

“Ata e shohin Rusinë si një fuqi anti-perëndimore, ashtu si Kina, dhe ekzistojnë këto shpresa që Irani të mund të bashkohet me Rusinë dhe Kinën në një lloj boshti anti-perëndimor”.

Një veprim i tillë mund të çojë në një ftohje të mëtejshme në marrëdhëniet e Teheranit me fuqitë kryesore evropiane si Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Gjermania, duke pasur parasysh tensionet e tyre të zymta me Moskën për një sërë çështjesh.

(Përktheu dhe përshtati UBTNews)

Bota

Njëmbëdhjetë persona u arrestuan në Turqi si pjesë e hetimit për thirrjen e bojkotit

Published

on

Prokuroria e Stambollit ka nisur hetime ndaj protestuesve që bënë thirrje për bojkot të blerjeve më 2 prill, duke i akuzuar për “urrejtje dhe diskriminim” dhe “nxitje të publikut në urrejtje dhe armiqësi”. Bojkoti erdhi si reagim ndaj arrestimit të kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, dhe ishte mbështetur nga studentë, figura politike dhe personalitete të njohura.

Deri më tani, janë lëshuar 16 urdhër-arreste, nga të cilat 11 persona janë ndaluar, përfshirë aktorin Cem Yiğit Üzümoğlu. Po ashtu, Korporata e Radio-Televizionit Turk (TRT) ka shkarkuar aktoren Aybüke Pusat nga seriali “Teşkilat” për mbështetjen e saj ndaj bojkotit, dhe skenaristi Ali Aydın ka parë projektin e tij “Rumi” të hiqet nga platforma dixhitale e TRT-së si masë ndëshkuese. Kreu i CHP-së, Özgür Özel, ka deklaruar se bojkoti ishte një formë proteste demokratike dhe ka ftuar qytetarët të përdorin fuqinë e tyre përmes konsumit.

Continue Reading

Bota

Japonia reagon ndaj tarifave të SHBA-së: “Për të ardhur keq”

Published

on

Japonia ka reaguar ashpër ndaj vendosjes së tarifave të reja nga presidenti amerikan, Donald Trump, duke i cilësuar ato si “jashtëzakonisht për të ardhur keq”. Zëdhënësi i qeverisë japoneze, Yoshimasa Hayashi, theksoi se Japonia kishte shprehur shqetësimet e saj në lidhje me këto masa dhe kishte kërkuar që SHBA të mos merrte hapa të njëanshme, por megjithatë, Uashingtoni vazhdoi të vendosë tarifa të reja për importet e shumicës së vendeve, përfshirë Japoninë.

Zyrtarët japonezë shprehën shqetësimin e thellë lidhur me ndikimin e mundshëm të këtyre masave në marrëdhëniet tregtare ndërkombëtare dhe në stabilitetin ekonomik global. Sipas Hayashit, ky veprim i SHBA-së mund të jetë në kundërshtim me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT) dhe marrëveshjen tregtare mes Japonisë dhe SHBA-së, gjë që rrit pasigurinë për tregtinë ndërkombëtare.

Kryeministri japonez, Shigeru Ishiba, urdhëroi ministrat e tij që të shqyrtojnë me kujdes efektet e mundshme të këtyre tarifave dhe ndikimin që mund të kenë ato në ekonominë e Japonisë. Pjesë e këtij shqetësimi janë tarifat e reja prej 10% për shumicën e importeve të SHBA-së dhe një ndëshkim më të lartë prej 24% për Japoninë, të cilat mund të rrisin tensionet tregtare dhe të dëmtojnë marrëdhëniet ekonomike midis dy vendeve.

Continue Reading

Bota

Meloni anulon angazhimet: Të përqendrohemi në veprimet pas tarifave të SHBA

Published

on

Kryeministrja e Italisë Giorgia Meloni ka anuluar angazhimet e saj të planifikuara, në mënyrë që të fokusohet në veprimet që do të ndërmerren pas vendosjes së tarifave të reja nga qeveria e Shteteve të Bashkuara.

Përqendrohuni në veprimet pas tarifave të SHBA”, kanë njoftuar nga kabineti i saj.

Meloni kishte planifikuar të merrte pjesë në inaugurimin e stacionit të Karabinierëve në Limbadi, në provincën e Vibo Valentia.

Continue Reading

Bota

Franca paralajmëron për mundësinë e një konflikti ushtarak me Iranin

Published

on

Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, ka ngritur alarmin për mundësinë e një konflikti ushtarak me Iranin, duke theksuar se nëse nuk arrihet një marrëveshje për programin bërthamor, një konfrontim i tillë mund të bëhet “pothuajse i pashmangshëm”.

Gjatë një seance dëgjimore në Asamblenë Kombëtare më 2 prill, Barrot shprehu shqetësimin se dështimi për të arritur një marrëveshje mund të shkaktonte pasoja të rënda për stabilitetin e rajonit.

Në të njëjtën ditë, presidenti francez, Emmanuel Macron, mbajti një takim të Këshillit të Mbrojtjes për të shqyrtuar situatën në Iran. Barrot theksoi se për Francën prioriteti mbetet arritja e një marrëveshjeje që do të kufizonte dhe verifikonte në mënyrë të përhershme programin bërthamor të Iranit, duke garantuar që Irani të mos zhvillojë armë bërthamore.

Përveç kësaj, Barrot nënvizoi se afati kohor për arritjen e një marrëveshjeje është shumë i ngushtë, pasi deri në nëntor të këtij viti skadon marrëveshja bërthamore e vitit 2015, dhe nëse nuk arrihet një zgjidhje, mund të rikthehen sanksionet e OKB-së ndaj Iranit.

Deklaratat e Barrot vijnë pas komenteve të presidentit të SHBA-së, Donald Trump, i cili sugjeroi se në mungesë të një marrëveshjeje, mund të ndodhin “bombardime” në Iran. Nga ana tjetër, Irani ka reaguar duke e akuzuar SHBA-në për veprime “të pamatura” dhe duke paralajmëruar se mund të kërkojë armë bërthamore për t’u mbrojtur nga një sulm i mundshëm./UBTNews/

Continue Reading

Të kërkuara