Botë

Katër arsye pse zgjedhjet e Iranit kanë rëndësi për Evropën

Published

on

Rezultati mund të ndikojë në një sërë çështjesh, nga e ardhmja e marrëveshjes bërthamore e vitit 2015 deri te fati i të burgosurve me kombësi të dyfishtë të mbajtur në Iran.

Rezultati i zgjedhjeve presidenciale të Iranit të premten mund të riformojë ekuilibrin politik të vendit – dhe marrëdhëniet e Teheranit me aleatët dhe rivalët e tij.

Kandidati konservator Ebrahim Raisi shihet gjerësisht si paraardhësi që do të pasojë Hassan Rouhanin, presidentin reformist, mandati i dytë i të cilit po përfundon.

Një fitore për kandidatët konservatorë, do të sinjalizojë shkëputje nga axhenda e reformave e kryesuar nga Rouhani dhe Ministri i Jashtëm iranian, Mohammad Javad Zarif.

Kjo mund të ketë pasoja të konsiderueshme për fuqitë evropiane të etura për të angazhuar Teheranin në një varg çështjesh, duke përfshirë marrëveshjen e rëndësishme bërthamore 2015, një seri konfliktesh rajonale dhe ndalimin e shtetasve të dyfishtë.

Këtu janë katër gjëra për t’u marrë parasysh:

Marrëveshja bërthamore

Palët evropiane në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015, janë përpjekur të rikthejnë paktin pasi u la në ‘i copëtuar’ nga vendimi i atëhershëm i Donald Trump për tërheqjen e njëanshme të Shteteve të Bashkuara në maj të vitit 2018.

Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar dhe BE u përpoqën të zbusin efektin e ndëshkimit të sanksioneve ekonomike në Teheran pas daljes nga Uashingtoni, por patën sukses të kufizuar. Ndërkohë Irani rriti mospërputhjen e tij me marrëveshjen.

Por oferta e Presidentitit Joe Biden për të ringjallur marrëveshjen dhe të zgjasë kushtet e saj ka rritur shpresat e nënshkruesve evropianë për një ringjallje të marrëveshjes.

Teherani dëshiron që Uashingtoni të bëjë lëvizjen e parë duke hequr sanksionet dhe Irani është kundër zgjerimit të marrëveshjes fillestare, e cila vendos kufizime në programin bërthamor të Iranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve.

Një raund i gjashtë i negociatave indirekte SHBA-Iran i cili synon ringjalljen e marrëveshjes u zhvillua në Vjenë në fundjavë dhe të shtatë kandidatët që garojnë për presidencën kanë mbështetur vazhdimin e bisedimeve.

“Lehtësimi i sanksioneve është diçka që sistemi [iranian] në tërësi po e kërkon”, tha për Al Jazeera Sanam Vakil, një zëvendës drejtor për programin e Lindjes së Mesme në Mbretërinë e Bashkuar.

Të burgosurit me kombësi të dyfishtë

Irani nuk njeh kombësi të dyfishtë dhe nuk ka shifra të sakta për numrin e personave me shtetësi të shteteve evropiane të burgosur në vend.

Disa nga ata që dihet të mbahen argumentojnë se ata po mbahen në arrest me akuza false dhe po përdoren nga Teherani si mjete negociuese në marrëdhëniet e tij me fuqitë perëndimore.

Midis tyre janë Nazanin Zaghari-Ratcliffe, Fariba Adelkhah dhe Kamren Ghaderi, të cilët janë përkatësisht dy shtetas britaniko-iranian, francez-iranian dhe austriak-iranian.

Nëse Raisi ose ndonjë kandidat konservator fiton zyrën, fuqitë evropiane duhet të marrin një pozitë të “skepticizmit ekstrem” mbi synimet e Teheranit në lidhje me këta individë – dhe çështjet e të drejtave të njeriut më gjerë – sipas Mamedov.

Vakil tha se ishte e mundur që Teherani të mund të dyfishojë arrestimet e tilla nën një presidencë konservatore.

“Konservatorët, në përgjithësi, kanë një konsensus se këto taktika të vijës së ashpër dhe ndërtimi i levave janë strategji të dobishme,” tha ajo. “Dhe me Perëndimin, marrjet e tyre janë se këto lloj taktikash janë të rëndësishme dhe se këto lloj kartash janë të rëndësishme për të pasur mëngët e tyre.”

Sidoqoftë, të dy analistët gjithashtu sugjeruan se ishte e mundur që një fitore konservatore presidenciale mund të përmirësonte fatin e dy shtetasve aktualisht të burgosur dhe të shohë më pak të burgosur.

Konfliktet

Rezultati i zgjedhjeve të së premtes mund të ndikojë në masën ku Irani dhe fuqitë Evropiane mund të përplasen ose bashkëpunojnë në përpjekjet për t’i dhënë fund konflikteve në të cilat ata janë të përfshirë.

Nëse, siç pritej, një konservator fiton presidencën, Teherani mund të kërkojë të ulë presionin ndaj rivalëve të tij rajonalë – Izraelin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe – dhe aleatët e tyre evropianë me shfaqje force nga luftëtarët e tij të autorizuar në Siri, Jemen dhe Afganistani.

Në Irak, gjithashtu, një fitore për Raisin ose ndonjë tjetër konservator mund të sjell në milicitë e mbështetura nga Irani që përshkallëzojnë shënjestrën e tyre ndaj forcave amerikane, duke dobësuar perspektivat e bashkëpunimit midis Teheranit dhe aleatëve evropianë të Uashingtonit.

“Raisi mbështet strategjinë e Iranit për mbrojtjen dhe rezistencën përpara”, tha Vakil. “Pra, ekziston shqetësimi se Irani do të jetë më pak i gatshëm të bëjë kompromis mbi çështjet rajonale”.

Raportet me Rusinë

Aleanca e Iranit me Rusinë nuk ka gjasa të ndikohet nga rezultatet e zgjedhjeve presidenciale, veçanërisht duke pasur parasysh kontrollin e Khamenein mbi politikën e jashtme, sipas Vakil.

“Ata tashmë kanë lidhje të ngushta me Rusinë,” tha ajo. “Unë nuk mendoj se gjërat do të ndryshojnë, në të mirë ose në të keq”.

Sidoqoftë, Mamedov sugjeroi që një hap i madh drejt konservatorizmit mund ta shihte Iranin të konsolidonte më tej lidhjet me Moskën.

“Sigurisht që konservatorët janë më të hapur dhe më të favorshëm për lidhje më të ngushta me Rusinë,” tha ai.

“Ata e shohin Rusinë si një fuqi anti-perëndimore, ashtu si Kina, dhe ekzistojnë këto shpresa që Irani të mund të bashkohet me Rusinë dhe Kinën në një lloj boshti anti-perëndimor”.

Një veprim i tillë mund të çojë në një ftohje të mëtejshme në marrëdhëniet e Teheranit me fuqitë kryesore evropiane si Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Gjermania, duke pasur parasysh tensionet e tyre të zymta me Moskën për një sërë çështjesh.

(Përktheu dhe përshtati UBTNews)

Botë

​Sarajeva i bashkohet procedurës penale në rastin “Sarajevo Safari”

Published

on

By

Këshilli i Qytetit të Sarajevës nesër do të miratojë një vendim për të dhënë pëlqimin që Sarajeva të bashkohet me procedurën penale në Milano. Me këtë vendim, Sarajeva i bashkohet procedurës penale që po zhvillohet para autoriteteve kompetente gjyqësore në Milano, e filluar kundër personave që morën pjesë në të shtënat me snajper të qytetarëve të Sarajevës, shkruan “vijesti”.

Kryetari i Bashkisë dhe Zyra e Prokurorit të Qytetit të Sarajevës janë të autorizuar, brenda juridiksionit të tyre, të ndërmarrin të gjitha veprimet dhe aktivitetet ligjore, teknike dhe administrative me qëllim bashkimin e Qytetit të Sarajevës në procedurën penale si palë e dëmtuar.

Konsullata e Përgjithshme e Bosnjës dhe Hercegovinës në Milano, nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme të BeH, i dërgoi një letër të datës 18.12.2025 Qytetit të Sarajevës, të shënuar si një procedurë gjyqësore në Milano kundër snajperëve në Sarajevë.

Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm e mori letrën në fjalë më 29 dhjetor 2025, e cila deklaronte se procedurat ishin filluar para autoriteteve kompetente në Milano kundër personave që janë shtetas italianë, të cilët morën pjesë në të shtënat me snajper të qytetarëve të Sarajevës.

Procedurat u iniciuan nga gazetari investigativ italian Ezio Gavazzeni në bashkëpunim me ish-gjyqtarin penal Guido Salvani, ndërsa procedurat hetimore po zhvillohen nga prokurori Alessandro Gobbis. Pala e dëmtuar përfaqësohet nga avokati Nicola Brigida pro bono.

Letra e lartpërmendur nga Konsullata e Përgjithshme e BeH në Milano thotë se avokati Brigida pyeti nëse Qyteti i Sarajevës dëshiron të bashkohet me procedurën penale si palë e dëmtuar.

Në përputhje me dispozitat e legjislacionit penal, pala e dëmtuar ka një pozicion të kufizuar procedural në aspektin e të drejtave dhe detyrimeve në procedurën penale, si dhe në ndërmarrjen e veprimeve procedurale, megjithatë, pala e dëmtuar mund të ketë ende një rol të rëndësishëm në të njëjtën kohë, varësisht nga faza e procedurës penale.

Kështu, në fazën e hetimit, i dëmtuari mund të paraqesë një kërkesë për realizimin e një kërkese pasurore-juridike, si dhe të paraqitet si “ndihmës i prokurorit”, duke marrë parasysh rrethanat se i dëmtuari e njeh mjedisin ku është kryer vepra penale, ndoshta edhe të dëmtuar të tjerë, mund të propozojë paraqitjen dhe marrjen e provave të caktuara, dhe në këtë mënyrë, përmes aktivitetit të tij/saj, ai/ajo mund të jetë një burim i vlefshëm njohurish dhe kështu të kontribuojë ndjeshëm në zhvillimin me sukses të procedurës.

Për më tepër, në fazën e shqyrtimit gjyqësor, në të cilën zhvillohet një diskutim i plotë dhe gjithëpërfshirës i çështjes penale, roli i të dëmtuarit është i rëndësishëm, pasi ai/ajo mund të thirret në shqyrtimin gjyqësor si dëshmitar, mund të paraqesë një kërkesë pasurore-juridike, mund të ketë mundësinë të paraqesë një deklaratë përfundimtare dhe së fundmi mund të ketë të drejtën e ankimit kundër vendimit.

Gjithashtu duhet të merret në konsideratë se veprimet e snajperëve gjatë luftës së kaluar, në të cilën ata qëlluan ndaj civilëve të paarmatosur në zonën e Sarajevës, përfaqësojnë trauma individuale dhe kolektive dhe një plagë të përhershme në Sarajevë dhe të gjithë qytetarët e saj, duke pasur parasysh se mbi 11,000 civilë, shumë prej të cilëve ishin fëmijë, vdiqën gjatë rrethimit.

Zhvillimi i procedurave penale kundër personave përgjegjës dhe autorëve të veprave penale dhe dënimi i tyre përfundimtar do të përfaqësonte mbrojtjen e vlerave themelore shoqërore të rrezikuara (jeta, integriteti, rendi publik), ruajtjen e rendit ligjor, si dhe dënimin shoqëror të veprës penale përmes një reagimi të drejtë ndaj shkeljeve të ligjit, dhe përmbushjen dhe mbrojtjen e të drejtave dhe interesave të viktimave dhe familjeve të tyre.

Me miratimin e vendimit në fjalë, Sarajevës si institucion do t’i jepej mundësia të merrte pjesë në procedurat penale në fjalë, në të cilat Qyteti i Sarajevës do të japë kontributin e tij dhe do të mbrojë të drejtat dhe interesat e viktimave dhe të gjithë qytetarëve të tij.

Continue Reading

Botë

ShBA: Shtatë të vdekur dhe një i plagosur nga rrëzimi i një avioni privat

Published

on

By

Shtatë persona kanë humbur jetën dhe një tjetër është plagosur nga rrëzimi i një avioni privat të dielën në një aeroport në shtetin amerikan Maine.

Sipas njoftimit të Administratës Federale të Aviacionit (FAA), avioni me dy motorë, i tipit Bombardier Challenger 650, u rrëzua gjatë procedurës së ngritjes në Aeroportin Ndërkombëtar të Bangor-it dhe pas përplasjes u përfshi nga flakët, shkruan CNN.

Autoritetet kanë nisur hetimet për të zbardhur shkaqet e aksidentit, i cili ndodhi ndërsa një stuhi e fortë dëbore godiste rajonet verilindore të Shteteve të Bashkuara.

Continue Reading

Botë

​Rusia, Ukraina dhe SHBA do të zhvillojnë bisedime trepalëshe në Abu Dhabi

Published

on

By

Negociatorë rusë, ukrainas dhe amerikanë do të mbajnë bisedime në Emiratet e Bashkuara Arabe të premten, në atë që zyrtarët e përshkruajnë si takimin e parë ku marrin pjesë të tria vendet që kur Moska nisi pushtimin e saj në shkallë të gjerë, gati katër vjet më parë.

Kremlini konfirmoi se zyrtarë rusë do të marrin pjesë në bisedime, pas një takimi në Moskë mes presidentit Vladimir Putin dhe të dërguarve amerikanë.

Rusia i përshkroi ato bisedime si “të dobishme në çdo aspekt”, por tha se një marrëveshje afatgjatë paqeje nuk mund të arrihet derisa të zgjidhen çështjet territoriale, shkruan BBC, transmeton KosovaPress.

Në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky kritikoi aleatët evropianë për mungesë “vullneti politik” në marrjen e veprimeve kundër Rusisë.

Të pranishëm në takimin e së enjtes mbrëma me Putinin dhe dy këshilltarë të tjerë rusë ishin tre përfaqësues amerikanë, përfshirë Steve Witkoff, si dhe dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner.

Këshilltari i Kremlinit, Yuri Ushakov, tha se bisedimet ishin “thelbësore, konstruktive dhe shumë të drejtpërdrejta”, por përsëriti se çdo marrëveshje për paqe të qëndrueshme nuk do të ishte e mundur pa zgjidhjen e çështjeve territoriale.

“Derisa kjo të arrihet, Rusia do të vazhdojë të ndjekë në mënyrë të qëndrueshme objektivat e operacionit special ushtarak,” tha ai.

Ushakov shtoi se Putin theksoi se Rusia është “sinqerisht e interesuar” për një zgjidhje diplomatike.

“Pa zgjidhjen e çështjes territoriale sipas formulës së rënë dakord në Anchorage, nuk ka shpresë për të arritur një zgjidhje afatgjatë,” tha ai, duke iu referuar samitit mes Trumpit dhe Putinit në Alaska vitin e kaluar.

Witkoff vitin e kaluar kishte thënë se Rusia kishte rënë dakord të lejonte SHBA-në dhe Evropën t’i jepnin Ukrainës garanci “të fuqishme” sigurie si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme paqeje.

Pas takimit me Trumpin në Davos, Zelensky gjithashtu e bëri të qartë se statusi i ardhshëm i territorit në lindje të Ukrainës mbetet çështje e pazgjidhur përpara bisedimeve në Abu Dhabi.

“Gjithçka ka të bëjë me tokën. Kjo është çështja që ende nuk është zgjidhur,” u tha Zelensky gazetarëve në Davos, duke shtuar se “rusët duhet të jenë gati për kompromise, jo vetëm Ukraina”.

Pikat e debatit territorial përfshijnë kërkesën e Rusisë që Ukraina të heqë dorë nga 25% e rajonit të Donetskut që ende kontrollohet nga Kievi.

Zelensky bëri shaka në Davos se shpresonte që Emiratet e Bashkuara Arabe ta dinin për takimin e planifikuar të premten, por si tregues i seriozitetit të bisedimeve ai përmendi disa nga zyrtarët më të lartë si pjesë e ekipit negociator ukrainas.

Kreu i Këshillit Kombëtar të Sigurisë dhe Mbrojtjes, Rustem Umerov, tashmë po zhvillonte bisedime me zyrtarë amerikanë në Davos, së bashku me Kyrylo Budanov, kreun e zyrës së Zelenskyt, dhe negociatorin David Arakhamia. Ata do t’u bashkohen në Emirate edhe shefi i Shtabit të Përgjithshëm, Andrii Hnatov.

Nga ana ruse, delegacioni në Abu Dhabi do të udhëhiqet nga gjenerali Igor Kostyukov, drejtori i agjencisë ruse të inteligjencës ushtarake GRU, ndërsa i dërguari për investime, Kirill Dmitriev, do të takohet veçmas me Witkoff për të diskutuar çështje ekonomike.

Continue Reading

Botë

Trump tërheq ftesën e Kanadasë për në ”Bordin e Paqes”

Published

on

By

Presidenti i ShBA-së, Donald Trump, ka tërhequr një ftesë për Kanadanë për t’u bashkuar me “Bordin e Paqes” të sapokrijuar, në përplasjen e fundit midis fqinjëve të Amerikës së Veriut.

“Ju lutem, lejoni që kjo Letër të shërbejë për të përfaqësuar se Bordi i Paqes po tërheq ftesën e tij drejtuar jush në lidhje me anëtarësimin e Kanadasë”, tha Trump në Truth Social në një postim drejtuar Kryeministrit Mark Carney, i cili bëri bujë këtë javë kur paralajmëroi për një “çarje” në rendin global të udhëhequr nga ShBA-ja.

Kanadaja kishte lënë të kuptohet se, ndërsa nuk do të paguante të ishte në bord, do të bashkohej.

Ndërkohë, shefi i BE-së, Antonio Costa, tha se udhëheqësit evropianë kanë dyshime serioze në lidhje me fushëveprimin e bordit, por ishin të gatshëm të punonin me organin në Gaza.

Continue Reading

Të kërkuara