Pavel Talankin kurrë nuk kishte dalë jashtë Rusisë deri në vitin 2024, kur u detyrua të largohej nga Uralet për sigurinë e tij. Ai kishte punuar si koordinator eventi dhe videograf në një shkollë fillore në Karabash, një nga vendet më të ndotura në botë.

Kur filloi lufta e Rusisë ndaj Ukrainës, Pasha u përfshi në propagandën e qeverisë, duke filmuar aktivitetet e shkollës. Por ai vendosi të rebelojë: filmoi fshehurazi mësues dhe mercenarë të Wagner duke trajnuar fëmijët për luftë dhe dërgoi materialin tek regjisori David Borenstein. Ky dokumentar u bë Mr Nobody Against Putin.

Filmi tregon kërcënimet, humbjet dhe rezistencën e zakonshme në jetën e përditshme nën regjimin autoritar. Pasha përdori edhe humor për t’u përballur me situatat e rrezikshme – duke kthyer simbolet pro-luftës në shkollë, duke hequr flamurin rus dhe duke luajtur himnin amerikan me Lady Gaga.

Pasha iku nga Rusia dhe tani jeton në një vend të sigurt në Evropë, por shpreson të kthehet kur regjimi të bjerë. Dokumentari ka pasur ndikim: kur u shfaq në Sundance, shumë njerëz në Karabash e shikuan dhe shpërndanë digitalisht.

Në më pak se dy vjet, Pasha u bë fitues i Oscar-it për dokumentar dhe tani ka një platformë për të treguar historinë e tij dhe të bashkatdhetarëve të tij.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Për shekuj me radhë, trupat e vdekur kanë frymëzuar artistët dhe ilustruesit shkencorë për të krijuar vepra të bukura dhe të hollësishme. Por historitë pas këtyre trupave janë të errëta dhe shpesh të tmerrshme.

Në pikturën e Rembrandt The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp (1632), figura e ndriçuar është një kriminel i ekzekutuar, i disektuar para publikut. Ai nuk ishte një hero antik – thjesht një burrë i dënuar për vjedhje palltoje dimri.

Ekspozita në Thackray Museum of Medicine shfaq printe anatomike që mbulojnë pesë shekuj. Trupat e paraqitur, shpesh anonimë, u përdorën për atlaset mjekësore ose u ekspozuan si “trofe” nga koleksionistët e pasur. Shumë prej tyre nuk dhanë kurrfarë pëlqimi për t’u përdorur në këtë mënyrë.

Gjatë Rilindjes dhe më vonë, artistë si Leonardo da Vinci dhe Michelangelo studionin trupa të disektuar për t’i bërë figurat e tyre më të sakta. Por trupat ishin të vështirë për t’u siguruar; shpesh përdorej një treg i zi ku  vjedhnin kufoma nga varret për t’i shitur shkollave mjekësore.

Disa raste janë veçanërisht të errëta. Mary Billion, e vdekur në 1775, u mbajt e ekspozuar nga bashkëshorti i saj për reklamë, ndërsa William Hare dhe William Burke vranë njerëz për të furnizuar shkollën e anatomiës në Edinburg. Shumë ilustrime anatomike idealizojnë trupat, duke përzier artin, shkencën dhe erotizmin, dhe shpesh pasqyrojnë shijet dhe kulturën e kohës.

Në shekullin XX, trupa vazhduan të përdoren për shkencën mjekësore. Atlaset e Eduard Pernkopf (1937) përdornin të burgosur nga nazistët, ndërsa projekti “Visible Human” në vitet 1990 përdori trupin e një të ekzekutuari për të krijuar imazhe 3D të trupit të njeriut.

Ekspozita përpiqet të bëjë vizitorët të reflektojnë mbi pyetjet etike: kush janë trupat që shfaqen në librat anatomikë, kush i vizatonte dhe përse? Dhe sa kemi ndryshuar vërtet si shoqëri në përdorimin e trupave të të vdekurve për shkencë.

“Beneath the Sheets: Anatomy, Art and Power” është në Thackray Museum of Medicine nga 7 Shkurt deri më 21 Qershor.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Duka dhe Dukesha e Sussex akuzojnë autorin Tom Bower për “teori të çmendura dhe melodramë”.

Në pjesë të librit të tij të ri, Bower pretendon se Mbretëresha Camilla i kishte thënë një miku se Meghan e kishte “trullosur” Princin Harry. Ai shkruan gjithashtu se Meghan ishte parë si një “kërcënim” nga Princi i Uellsit dhe Princesha e Uellsit.

Zëdhënësi i Harry-t dhe Meghan tha se Bower kishte kaluar “nga kritika në obsesion”, duke krijuar teori për njerëz që nuk i njeh.

Libri preket marrëdhënia e çiftit me William dhe Catherine, si dhe aktivitetet e tyre biznesore dhe bamirëse pas largimit nga Anglia dhe zhvendosjes në SHBA, përfshirë marrëveshjet me Netflix dhe Spotify.

Bower thotë se tensionet mes tyre ishin rritur para largimit. Ai pretendon se William dhe Catherine ishin “të alarmuar” nga Meghan dhe mendonin se ajo “kritikonte mundësitë e pamundura të Harry-t për të qenë mbret”. Harry dhe Meghan shfaqen në kopertinën e librit Betrayal: Power, Deceit And The Fight For The Future Of The Royal Family.

Bower ka shkruar më parë Revenge: Meghan, Harry, And the War Between the Windsors në 2022.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Figura të famshme të artit publik, si skulpturat e Henry Moore dhe të tjerëve, qëndronin dikur në Glenkiln, Dumfries dhe Galloway, duke sjellë artin direkt në natyrë. Një prej tyre, King and Queen, u dëmtua në 1995, kur i u prishën kokat. Megjithatë, kokat u gjetën dhe u restauruan, por skulptura u hoq përgjithmonë nga ekspozimi publik.

Parku i skulpturave Glenkiln u krijua nga pronari lokal Sir William Keswick mes viteve 1951 dhe 1976. Përveç katër veprave të Moore, aty ishin edhe dy skulptura nga Auguste Rodin dhe Jacob Epstein. Qëllimi ishte të ekspozoheshin skulptura moderne në natyrë, jo vetëm në galeri. Ishte një atraksion i njohur për vizitorët dhe këmbësorët e zonës.Moore u frymëzua nga një skulpturë egjiptiane në British Museum dhe nga tregimet për “mbretër dhe mbretëresha” që u tregonte vajzës së tij, Mary. Skulptura u bë një nga veprat më të njohura të tij, përshkruar si “arritja më e madhe e Moore që nga lufta”.

Pas vjedhjes së një tjetër skulpture në 2013, pjesa publike e parkut mbaroi dhe skulpturat e mbetura u ruajtën në depo të sigurta.

Së fundmi, King and Queen u shit në ankand për 26 milionë paund, shumë më shumë se pritshmëritë fillestare. Kjo skulpturë bronzi është një nga katër kopjet, por e vetmja që mbetet në duar private; të tjerat ndodhen në Japoni, Holandë dhe SHBA.

Marrë dhe përshtatur nga BBC