Një nga favoritët në Oscars këtë fundjavë, filmi “Hamnet” ka sjellë në qendër të vëmendjes arkitekturën dhe interierët Tudor. Dhe në Mbretërinë e Bashkuar ende ekzistojnë shumë shtëpi që tregojnë jetesën e shekullit të 16-të.

Një lloj “farmacie shtëpiake” me barishte të thata – rozmarinë, sherebelë, pelin i egër, livando dhe trumzë – varet bukur nga trarët e errët prej druri të një kuzhine Tudor; bar i freskët është shpërndarë në dysheme, ndërsa një tavolinë druri e vjetër dhe e gërvishtur mban mbi vete një koleksion tasash prej balte. Kjo kuzhinë nuk është e vërtetë, por një skenografi e ndërtuar për filmin “Hamnet”, dramën e shekullit të 16-të nga regjisorja Chloe Zhao – e frymëzuar nga jeta familjare e Shakespeare-it në Anglinë Tudor dhe e bazuar në romanin e Maggie O’Farrell – që është një nga pretendentët kryesorë në Oscars këtë fundjavë, me disa nominime, përfshirë filmin më të mirë, regjinë më të mirë dhe aktoren më të mirë.

Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë njëkohësisht praktike dhe simbolike.

Interierët e thjeshtë dhe atmosfera modeste familjare të filmit kanë prekur audiencën. Estetika e thjeshtë e kësaj periudhe në interierët anglezë – kur mobiljet, tekstilet dhe arkitektura prodhoheshin me dorë, me materiale lokale dhe për qëllime praktike – zbulon një mënyrë jetese krejt ndryshe nga realiteti i prodhimit masiv të shekullit të 21-të.

“Njerëzit kishin shumë më pak gjëra se sot, dhe ato ishin bërë për të zgjatur,” thotë për BBC Lucy Armstrong-Blair, kuratore e trashëgimisë kulturore në National Trust.

Ndërkohë, një libër i ri, “The House Rules”, prezanton shtëpi historike britanike – mes tyre edhe të periudhës Tudor dhe Jacobean – që janë restauruar me kujdes dhe janë rikthyer në jetë nga pronarët ose dizajnerët e interierit. Mbretëria e Bashkuar ka një nga fondet më të vjetra të banesave në Evropë dhe ndërtesat e saj historike përfshijnë jo vetëm rezidenca madhështore të aristokracisë tokësore, por edhe shtëpi modeste prej guri, kasolle me çati kashte dhe shtëpi me korniza druri.

Edhe në SHBA ka disa shembuj interesantë të shtëpive të epokës Jacobean. Midis tyre janë Fairbanks House, e ndërtuar në vitin 1637 në Dedham, Massachusetts, dhe Gedney House, e ndërtuar në vitin 1665 në Salem. Ndërkohë, në South Orange, New Jersey, ndodhet The Stone House, e ndërtuar në vitin 1680 dhe ndërtesa më e vjetër që ka mbijetuar në atë qytet. Interesant është fakti se në fund të shekullit të 19-të dhe në fillim të shekullit të 20-të pati një valë ndërtimesh të shtëpive të stilit Tudor Revival në këtë qytet dhe zonat përreth.

Në Angli, shtëpitë e epokës Tudor dhe Elizabethane pasqyronin edhe besëtytnitë e kohës. Periudha Jacobean që pasoi u shoqërua me një rritje të gjuetisë së shtrigave, e nxitur nga paranoja dhe obsesionet e Mbretit James. Shumë shtëpi të këtyre periudhave kishin shenja të gdhendura në oxhaqe dhe hyrje, të cilat besohej se mbronin nga shtrigat.Të hyje në një shtëpi Tudor do të thoshte të hyje në një botë praktike, por edhe plot simbolikë. Ndërtesat formësoheshin nga druri i pyjeve lokale – shpesh lis ose elm – që përdorej për të krijuar korniza të forta druri, ose nga guri i nxjerrë në zonën përreth. Muret bëheshin nga suva gëlqereje e përzier me qime kali, e vendosur mbi rrasa të holla druri, dhe nganjëherë zbukuroheshin me tekstile të pikturuara ose shenja dekorative, pasi tapiceritë ishin shumë të shtrenjta për shumicën e familjeve Tudor.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Shkencëtarët kanë krijuar hartën më të plotë dhe me rezolucion të lartë të gazit të ftohtë në qendër te Rruga e Qumështit, e cila përmban materialin bazë nga i cili formohen yjet dhe planetët. Informacioni nga kjo hartë mund të ndihmojë astronomët të kuptojnë origjinën e sistemit tonë diellor.

Imazhi është rezultat i një përpjekjeje ndërkombëtare katërvjeçare, duke përdorur një nga teleskopët më të fuqishëm në tokë, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), një koleksion mbi 50 antenash radio të vendosura në një plato të lartë në Malet Andeane të Kilit.

“Ne kurrë nuk kemi pasur më parë një imazh të asaj që po ndodh në vetë qendrën e galaktikës sonë,” tha Steven Longmore, profesor i astrofizikës në Liverpool John Moores University, i cili udhëhoqi projektin ACES(Atacama Large Millimeter Array Central Molecular Zone Exploration Survey). “Kemi pasur shumë studime të detajuara për zona të vogla, por kjo është hera e parë që kemi një hartë të tërë të gazit të ftohtë në qendrën e galaktikës sonë.”

Observimet e mëparshme të Rrugës së Qumështit ishin si fotografi të bëra në pika të ndryshme të të njëjtës qytet, shpjegoi Longmore. Ky imazh, megjithatë, është si një pamje nga lart e tërë qytetit. “Nuk merrni historinë e plotë të një qyteti pa një hartë totale të tij,” shtoi ai.

Burimi: CNN

1. Filipine – Mango
2. Shtetet e Bashkuara – Boronicë
3. Tajlandë – Durian
4. Kinë – Kivi
5. Pakistan – Mango
6. Meksikë – Avokado
7. Japoni – Hurmë
8. Egjipt – Fiq
9. Koreja e Jugut – Hurmë
10. Iran – Shegë
11. Itali – Fiq
12. Francë – Mollë
13. Australi – Mollë
14. Indonezi – Durian
15. Brazil – Ananas
16. Greqi – Ullinj
17. Sri Lanka – Fruti i xhekut
18. Mbretëria e Bashkuar – Mollë

Aktorja irlandeze Jessie Buckley, e cila është në garë për çmimin Oscar për Aktoren më të Mirë, ka thënë se aktrimi është “si uji për mua”, duke treguar se pasioni për profesionin e saj e ndihmoi të përballojë një çrregullim të të ngrënit dhe depresionin gjatë adoleshencës.

Aktorja 36-vjeçare ka fituar një sërë çmimesh për interpretimin e saj si Agnes Hathaway, bashkëshortja e William Shakespeare, në filmin Hamnet, dhe tani është në mesin e pretendenteve për çmimin prestigjioz të Akademisë.

Buckley, e lindur në Killarney të County Kerry në Irlandë dhe që aktualisht jeton në Norfolk, tha për emisionin e BBC Radio 4, Desert Island Discs, se aktrimi ka qenë “thelbësor” për jetën e saj dhe se e ka ndihmuar shumë edhe në shëndetin mendor.

Përveç zgjedhjes së këngëve të saj të preferuara në emision, ajo foli edhe për pjesëmarrjen në spektaklin e talenteve të BBC-së I’d Do Anything, si dhe vlerësoi nënën e saj, të cilën e quajti “të jashtëzakonshme”.

Buckley, e cila është gjithashtu një këngëtare e nominuar për çmimin Mercury Music Prize, tha se nuk pendohet për vështirësitë që ka kaluar në të kaluarën.

“Nuk dija si të jetoja jetën në mënyrën që doja dhe ishte e vështirë,” tha ajo. “Por nuk pendohem aspak. Mendoj se kam arritur ta transformoj atë përvojë dhe të kuptoj më mirë dobësitë tona si njerëz.”

Ajo shtoi se askush nuk mund të kalojë nëpër jetë pa u prekur nga vështirësitë, por ato mund të shndërrohen në diçka që të bën më njerëzor dhe më të gjallë.

Buckley tregoi se edhe kur u shpërngul në Londër, ende nuk e kishte kaluar plotësisht atë periudhë të vështirë.

“Kishte momente kur mendoja: nëse nuk përmirësohem këtu, përmes muzikës dhe teatrit, nuk do të mund ta bëj më këtë punë dhe ndoshta nuk do të mbijetoj,” tha ajo.

“Por pikërisht kjo më bëri të ndryshoj mënyrën e të menduarit. Mendova: nuk dua ta sakrifikoj këtë, është diçka më e madhe se kaq – dhe arrita ta kapërcej.”

Aktorja tashmë ka fituar një Golden Globe dhe një BAFTA, ndër çmime të tjera, për rolin e saj në Hamnet, i cili bazohet në romanin me të njëjtin titull të autores Maggie O’Farrell.

Ajo tregoi gjithashtu se hera e parë kur doli në skenë ishte një moment vendimtar për të.

“Ishte si të pije ujë,” tha ajo. “Sa më shumë që e bëja, aq më shumë e kuptoja se kjo është diçka thelbësore për mua.”

Burimi: BBC