Lajmet
Intervistë me kryetarin e Komunës së Leposaviqit, Lulzim Hetemi
Lulzim Hetemi, kryetar i Komunës së Leposaviqit, ofron një pasqyrë të thellë dhe të ndërlikuar të ndryshimeve që ka sjellë në këtë komunë dhe përpjekjeve të tij për të ndërtuar një administratë funksionale dhe të qëndrueshme në një zonë të ndjeshme. Me një ton të qartë dhe reflektues, Hetemi flet për transformimin e situatës, duke theksuar përmirësimet e dukshme që kanë ndodhur që nga ardhja e tij në këtë post. Ai diskuton sfidat që ka hasur, nga protestat dhe kërcënimet deri tek mungesa e stafit dhe mbështetje e kufizuar nga institucionet shtetërore.
Përgjatë intervistës, Hetemi tregon për angazhimin e tij dhe përpjekjet për të ofruar shërbime të barabarta për qytetarët e Leposaviqit, pavarësisht pengesave dhe presioneve. Ai gjithashtu kritikon qasjen e ndërkombëtarëve dhe përmend vështirësitë që ka hasur në përpjekjet për të përmirësuar infrastrukturën dhe për të siguruar mbështetje më të mirë për komunën.
Hetemi përmend angazhimin e tij të vazhdueshëm për të përmirësuar gjendjen e përgjithshme dhe për të krijuar një ambient të sigurt dhe funksional për të gjithë qytetarët, duke u përpjekur të ndryshojë perceptimet dhe të tregojë se puna dhe përkushtimi mund të sjellin rezultate të prekshme dhe të rëndësishme për komunitetin.
Me ardhjen tuaj si kryetar i Komunës së Leposaviqit, cilat situata kanë ndryshuar për mirë?
Lulzim Hetemi: Situata e përgjithshme ka ndryshuar për mirë, si nata me ditën. Kur kemi ardhur këtu, kemi ardhur me polici; vetëm për gjysmë ore ka qenë e mbushur me qytetarë, me sirena, me probleme. Tani e keni parë situatën kur jeni ardhur dhe si keni hyrë. Komuna është e hapur dhe funksionon për qytetarët e Leposaviqit, të cilët shërbehen me të gjitha dokumentet e nevojshme, si çdo qytetar tjetër në komunat e tjera.
Në hyrje të komunës, pamë aparaturën që ishte e funksionalizuar dhe në gjuhën shqipe. A mund të na shpjegoni si funksionon komuna dhe mënyrën e përdorimit të kësaj aparature?
Lulzim Hetemi: Ka një javë që kur kemi vendosur aparatin në gjuhën shqipe; besoj se do ta vendosim edhe në gjuhën serbe dhe do të funksionalizohet në dy gjuhët. Në këtë institucion kemi të gjitha shenjat e Republikës së Kosovës. Shumica e punonjësve të punësuar këtu janë serbë, diku rreth 180 persona. I kemi pasur diku rreth 260 veta në kontratë mbi vepër, kështu që kemi filluar të marrim me konkurs punonjësit që na nevojiten në sektore të ndryshme, që nuk i kemi të çertifikuar. Po ashtu, kemi një marrëveshje me komunën e Podujevës, ku pagesat kryhen përmes kësaj komune.
Jemi te pika kthesë, kur Kosova çohet në këmbë për të parë se çka po ndodhë në Leposaviq. Si u funksionalizua komuna pas protestave të shumta dhe kundërshtimeve të serbëve lokalë për të qenë ju bartës i institucionit?
Lulzim Hetemi: Në fillim, kur kemi ardhur këtu, jemi vendosur në komunë me policinë e Kosovës. Kemi pasur mbrojtjen e afërt të gjashtë personave; këtu ka qenë njësia elitare e Republikës së Kosovës, FITI, NJRSH – Gjilan, dhe NJSO – Mitrovicë. Fillimi ka qenë i tmerrshëm, vetëm me protesta gjatë natës dhe ditës; na kanë sharë, na kanë fyer, na kanë maltretuar, dhe nuk na kanë lënë as të flejmë. Kështu që vendosmëria ime, e shtetit dhe vendosmëria e Policisë së Kosovës kanë qenë kjo kthesë e madhe që ka sjellë sot këtë gjendje të qetë që kemi tani në veri, ku po funksionon komuna si çdo komunë tjetër në Republikën e Kosovës.
Si keni komunikuar me pjesën e jashtme, përfshirë institucionet, familjarët dhe qytetarët?
Lulzim Hetemi: Dy-tre ditë komunikimi ka qenë në rregull, por pas tri ditësh, përmes listës serbe, kriminelëve, na e kanë ndërprerë çdo lidhje me Telekomin e Serbisë—as televizion e as komunikim. I vetmi komunikim që kemi pasur ka qenë këtu nga lartë në zyrën e kryetarit, disa shkrime që na kanë dërguar për të treguar nëse jemi mirë ose jo. Pas dy muajsh protestash, bisedimesh me KFOR-in amerikan, dhe ardhjes së stafit tim nga Mitrovica, tri-katër vajza shqiptare me blinda i kanë sjellë policia e Kosovës. Fillimisht kanë ardhur diku rreth 45 persona serbë në punë. Krejt këto sakrifica kanë qenë që qyteti të jetë siç është sot; vendosmëria ka bërë që Leposaviqi dhe veriu të jenë kështu.
Sa dhe si e kanë pritur këtë veprim, këtë lëvizje, serbët që kanë qenë duke punuar në komunë? A kanë qenë ata të përfshirë brenda institucionit?
Lulzim Hetemi: Në atë periudhë, serbët lokalë në zonë nuk e kanë pritur mirë situatën dhe kanë qenë të shtyrë dhe të manipuluar gjoja se ja kemi nxënë, ja kemi marrë komunën, i kemi lënë pa vende të punës. Janë munduar përmes amerikanëve dhe bisedimeve me ta, se dëshirojnë të hyjnë 100- 200 persona këtu dhe nuk i kemi lejuar sepse nuk e dinin se me çfarë prapravije politike po vepronin. Kështu që nuk i kemi lejuar kurrë që të vijnë në punë stafin e mëhershëm që kanë qenë aty.
Cila është sfida më e madhe që po përballeni aktualisht?
Lulzim Hetemi: Situata më e vështirë që po përballem sot është stafi i mëhershëm. Nuk kemi staf të mëhershëm në prokurim, financa, dhe çdo gjë që ne bëjmë kalon përmes komunës së Podujevës, për të cilën kemi marrëveshjen.
E kuptojmë kompleksitetin e situatës me serbët lokalë, por sa shpesh jeni përballur me kundërshtime nga shqiptarët që nuk e kanë dashur, pranuar pozitën tuaj?
Lulzim Hetemi: Nuk e di, por kur kam qenë këtu i mbyllur për 7 muaj, kam pasur mesazhe, që më kanë thënë ‘kryetari lësho komunën’, duke pyetur çfarë po bëja dhe duke thënë se po përdorem nga qeveria dhe Vetëvendosja. U befasova, por tani po tregojmë me punë. Po i tregojmë edhe kundërshtarëve se nuk e kishin menduar se do të përballeshin me këtë situatë. Nganjëherë flasim me qeveritarët, por ne na duhet të punojmë dhe jo të flasim. Puna dhe rezultatet tregojnë vetë.
Çfarë e mban gjallë motivin tuaj për të vazhduar punën dhe për të kontribuar në këtë vend dhe institucion?
Lulzim Hetemi: Motivi është që edhe ata që vijnë pas nesh, duhet të punojmë mirë për të treguar qytetarëve të Leposaviqit se ne jemi më të mirë se ata 10 që kanë qenë më herët. Qytetarit serb nuk i intereson se kush është kryetar – a është shqiptar, serb apo ndonjë tjetër. Qytetarëve u interesojnë shërbimet që tani i marrin, si ndërrimi i patentave, regjistrimi i automjeteve, pasaportat, leternjoftimet, dhe çdo gjë tjetër që ka qenë në zyrat e fshatrave. Ne i kemi sjellë këto shërbime këtu në komunë. Për këtë komunë kemi luftuar që të jetë në funksion. Kur kam ardhur këtu, shumica kanë qenë të ardhur. Ka qenë komunë e Republikës së Serbisë dhe tani është komunë e Republikës së Kosovës.
Qytetari serb është i interesuar të jetojë i lirë. Qytetarët na kanë thënë që na keni çliruar nga bandat. Është e vërtetë që me ardhjen tonë i kemi çliruar. Para dy javësh, qytetari i Suçanicës mori përurimin e nënstacionit, një ngjarje e jashtëzakonshme për shkak të distancës së madhe nga Suçanica në Leposaviq. Shumë herë kanë ardhur te kryetari dhe komandanti i policisë për të bërë patrullime edhe natën në Suqanicë dhe në qytet e Leshakut. Siguria dhe liria janë gjithçka. Kulmi i gjithçkaje është liria.
Sa është mbështetja nga institucionet qendrore dhe a keni kontakt të përditshëm me ta?
Lulzim Hetemi: Sa kam qenë këtu në komunë, komunikimi dhe vizitat i kanë bërë disa figura kryesore të qeverisë. Kam komunikuar gjithmonë me ministrat dhe me Xhelalin. Kam komunikuar me kryeministrin Albinin dy herë në javë, online, derisa kemi vendosur të dalim prej këtu.
Kur kam qenë në komunë i mbyllur, vizitat dhe takimet janë bërë nga disa figura kryesore të qeverisë. Kur u aktivizuan të gjitha dhe i sollëm të gjitha zyrat këtu, qytetarët serbë filluan të vinin dhe të merrnin shërbime. Vendosa të dal dhe kisha bindjen se as amerikanët nuk do të kishin ndonjë problem, edhe nëse kthehesha këtu. Kështu që e bëra një test. Ditën që i kam bërë 7 muaj këtu, dolëm nga këtu me mbrojtjen e afërt, shkuam në Mitrovicë, pimë kafe, shkova në shtëpi dhe u kthyem përsëri këtu. Përkrahja nga institucionet shtetërore është, por nuk është e kënaqshme. Kam pritur më shumë nga institucionet e shtetit, veçanërisht disa ministri si ajo për rrugë dhe bujqësi. Nuk kemi staf dhe të gjitha punët që duhet të finalizohen na duhet t’i realizojmë përmes komunës së Podujevës, dhe nuk jam i kënaqur me sa kam pritur. Kam pritur që të aktivizohen disa ministri të infrastrukturës, bujqësisë dhe pushtetit lokal. Kemi përkrahje, por jo të kënaqshme.
Te kush është faji?
Lulzim Hetemi: Nuk e di ku është faji. Siç thotë populli, duket se “po lihet në asgjë”. Disa shtëpi janë ndërtuar në disa fshatra në Mitrovicën e Veriut, dhe gjithçka është në rregull. Si kryetar i komunës, në komisionin ku jam, jam i zhgënjyer sepse po ndërtohen shtëpi për disa persona që nuk janë duke jetuar aty. Problemi është që duhet të dihet se kujt po i ndihmohet me ndërtimin e shtëpive, e jo të ndërtohen vikendica.
Ne e kuptojmë që ura e Ibrit është një shqetësim për Mitrovicën, por a vërehen kundërshtimet e shumta të serbëve që shfaqen aty edhe në komunën tuaj?
Lulzim Hetemi: Unë besoj dhe jam i bindur që me qendrimin tim gjatë këtyre shtatë muajve, e di se çfarë duan dhe çfarë mendojnë edhe ndërkombëtarët. Nuk kam pasur probleme me KFOR-in; problemi është që nuk kam shkuar në takim me Hovenierin. Amerikanët më kanë kërkuar të dal prej këtu, por u kam thënë jo derisa të funksionalizohet komuna, dhe ashtu ka ndodhur. Në fund, më kanë sjellë gjeneralin nga Bondsteeli, dhe i kam thënë të njëjtat fjalë, dhe më kanë lënë në qetësi.
Edhe për urën e Ibrit dhe për gjithçka tjetër, qytetari i thjeshtë serb i veriut, jo i Leposaviqit por i veriut në përgjithësi, nuk e intereson më se kush është. Atij i intereson që të mos mashtrohet dhe të mos vidhet; ai dëshiron liri dhe këta nuk e kanë pasur. Serbët e veriut nuk kanë pasur liri prej vetes.
Nuk e di çfarë është bërë me urën e Ibrit dhe pse është politizuar. Sikur të isha kryetar i komunës së veriut, do të kisha marrë një vendim dhe nuk do të kisha bërë telashe as për qeverinë dhe as për kryeministrin. Si kryetar i komunës, do ta kisha larguar atë, ditën që asambleja ka miratuar heqjen e blloqeve nga aty. Ku është problemi? Ne në Leposaviq, çfarë thellësie kemi dhe nuk kemi fare probleme. Tani është bërë një problem për amerikanët, evropianët dhe ndërkombëtarët, në mes të Kosovës. Çfarë është ky simbol? Kujt i shkon për shtati ky simbol? Vetëm Serbisë dhe Vučićit, sepse ai e sheh si simbol të ndarjes së Kosovës dhe nuk e intereson shumë për qytetarin serb të veriut apo të Leposaviqit.
Situata më e vështirë në të cilën gjendet sot Kosova?
Lulzim Hetemi: Situata më e vështirë, sipas meje, është që ne nuk jemi përballë Serbisë dhe nuk jemi të koordinuar mes veti. Kur jemi 50-50, gjysma këtej e gjysma andej, është normale që edhe ndërkombëtarët na kthejnë kundër. Ku është logjika e evropianëve që të vendosin sanksione ndaj nesh? Sikur të isha unë kryeministër, nuk do të kisha biseduar me ta; për çfarë të bisedohej? Na kanë lënë në një situatë ku duhet të marrim veprime në shtëpinë tonë, në shtetin tonë, dhe ua kanë lënë Serbisë në bisedime.
Çfarë kuptimi kanë këto bisedime? Çfarë kuptimi ka Asociacioni? Sikur të isha në qeveri dhe kryeministër, nuk do ta isha krijuar kurrë Asociacionin. Evropianët janë këtu dhe bota është këtu; le të shohin si po jeton qytetari serb që nuk gjen askund tjetër në botë kaq të lirë si këta. Çfarë kompetencash u kemi dhënë?
A keni hasur në kërcënime të ndryshme kohët e fundit? Nëse po, mund të na përshkruani me detaje llojet e kërcënimeve që keni marrë dhe natyrën e tyre?
Lulzim Hetemi: Kërcënimet as nuk i kam vërejtur dhe as nuk kam ditur t’i ndiej fort; as nuk më kanë interesuar as më parë. Kur kam ardhur këtu në fillim, kam ditur që do të përballemi me kërcënime, probleme dhe telashe. Por unë kam pasur një qëllim, si ai që vrapon dhe arrin në finish dhe ndalet. Ne kemi vrapuar deri në Jarinje dhe jemi ndalur aty, sepse është toka jonë, është e bekuar dhe nuk më ka interesuar asnjë punë tjetër.
A do të kandidoni përsëri për kryetar të komunës apo për deputet?
Lulzim Hetemi: Nuk besoj që do të kandidoj as për kryetar të komunës e as për deputet; si Lulzim Hetemi, jam i bindur për këtë.
Jam i bindur, dhe këtë e vlerësojnë edhe qytetarët, se e kam kryer punën time. Pra, shtetit i mbetet që, edhe pasi të dalim nga këtu, duhet të bëjë disa rregullore dhe ligje që të mos guxojë askush të prekej simbolet e shtetit ose të mos dalë në zgjedhje fare. Ligje që nuk guxon të preket flamuri, as presidenti, as vula që e kemi këtu.
Ne kemi gjetur që miliona janë lëshuar pa vulë, vetëm me një nënshkrim, dhe tani na sulmojnë dhe na vijnë auditorë. Duhet të dinë pak më shumë se ku jeton kryetari Hetemi. Ne nuk kemi problem me Listën Serbe këtu në Leposaviq; problemi në Leposaviq e Veri është me BIJA-Serbe, me Republikën e Serbisë që i ka njerëzit këtu. Lista Serbe për shtetin e Kosovës është shumë e vogël, një pikë uji në oqean. Kur duan të thonë se janë të gatshëm për zgjedhje për postin e kryetarit të Leposaviqit dhe për komunën e Leposaviqit, jemi të gatshëm jo vetëm unë si kryetar, por edhe shteti dhe qeveria, por ata nuk e duan askënd.
A është e arsyeshme që një kryetar shqiptar të udhëheqë një komunë me shumicë të popullsisë serbe?
Lulzim Hetemi: Krahasimi i Luginës së Preshevës me veriun është si nata me ditën. Është interesante se këtu kanë liri dhe është më mirë me kryetarin Hetemi sesa me Sllavishin, Petkoviqin dhe ‘dreqin e të birin’ ata i kanë vjedhur, i kanë rrahur dhe nuk kanë pasur ku të ankohen. Kryetari Hetemi nuk i vjedh dhe nuk i mashtron; ne po mundohemi të punojmë për të mirën e shtetit të Kosovës dhe për të mirën e qytetarëve serbë të veriut.
Si do ta gjejmë komunën pas një viti, kur nuk do të jeni kryetar?
Lulzim Hetemi: Jam i bindur që shteti i Kosovës dhe qeveria duhet të kenë kujdes për ata që vijnë këtu dhe të ndryshojnë disa ligje dhe mendësi që kemi si shqiptarë, dhe të bashkëpunojnë më mirë.
Nuk e di ku është problemi me ndërhyrjet në shtëpi; nuk e di që ka diçka të tillë në botë. Thonë “miku thyej kryet për muri”, por kjo është e paimagjinueshme. Miku duhet të pritet si mik dhe të diskutohet si mik.
Rasti im është konkretisht kur kam kundërshtuar ambasadorin amerikan dhe amerikanët këtu që më kanë sjellë probleme. Ne kemi problem me vetveten; ku ndërkombëtarët krahasojnë Leposaviqin dhe veriun e Kosovës me Graçanicën, e cila është me simbole të Republikës së Serbisë dhe struktura paralele. Shko, vendos një flamur atje në Preshevë dhe shiko, pse shqiptarët e Maqedonisë nuk krijojnë probleme atje? Edhe ata kanë pasur probleme me maqedonasit dhe mund të kishin kërkuar një autonomi, një asociacion, madje atyre u takon më shumë se atyre që po kërkojnë për Serbi. Ne nuk kemi kërkuar kurrë ndonjë gjë; pse shqiptarët e Malit të Zi nuk kërkojnë asgjë? A është kjo Evropa? A janë këto amerikanët? Po nëse ne do të ngriheshim dhe të kërkonim për shqiptarët në Greqi? Ne duhet të ndryshojmë që të ndryshojë edhe miku, dhe Evropa e Amerika.
Çka ju mbeti peng e që nuk realizuat deri tani si kryetar?
Lulzim Hetemi: Peng është që nuk kemi staf për të punuar disa rrugë dhe për të investuar në bujqësi. Kur qytetari dhe bujk i shkreti në thellësi të fshatrave të Leposaviqit janë pa rrugë dhe pa asgjë, askush nuk e ka parë këtë. Lista Serbe me Hetemin i ka dhënë vetëm njerëzve të vet. Këtu është një varfëri e jashtëzakonshme për popullin serb; këtë nuk e kam ditur. Kam menduar që ata marrin buxhetin në të gjithë sektorët dhe kam menduar se nuk ka qytetarë të varfër në Leposaviq. Ata i kishin lënë në tmerr. Nëse do të kisha staf tim për të punuar dhe për t’i treguar se kryetari Hetemi është më i mirë se 10 serbët./UBTNews/
Gazetare: Dionesa Ebibi
Aktualitet
Katastrofa e Çernobilit dhe censura sovjetike: kur radioaktiviteti zbuloi krizën e informacionit në Bashkimin Sovjetik
Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte
Më 26 prill 1986, në orën 01:23 të mëngjesit, ndodhi një shpërthim katastrofik në reaktorin numër katër të Centralit Bërthamor të Çernobilit, pranë qytetit Pripjat në Ukrainën e atëhershme sovjetike. Ajo që fillimisht dukej si një aksident industrial do të shndërrohej shpejt në katastrofën më të madhe bërthamore në histori. Mirëpo, përveç pasojave mjedisore dhe njerëzore, Çernobili u bë edhe një simbol i dështimit të sistemit sovjetik të informimit, censurës shtetërore dhe propagandës komuniste.
Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte.
Shpërthimi dhe heshtja zyrtare
Pas shpërthimit të reaktorit, autoritetet lokale dhe qendrore sovjetike u përballën me një situatë të paprecedentë. Sasi të mëdha materialesh radioaktive u hodhën në atmosferë, ndërsa zjarrfikësit, teknikët dhe banorët e zonës nuk kishin informacion të plotë për rrezikun që po i kërcënonte.
Megjithatë, reagimi i parë i aparatit shtetëror nuk ishte informimi i publikut, por ruajtja e sekretit. Në traditën e sistemit sovjetik, katastrofat konsideroheshin çështje që mund të dëmtonin prestigjin e shtetit socialist dhe për këtë arsye duhej të minimizoheshin ose të fshiheshin.
Banorët e qytetit Pripjat, i cili ndodhej vetëm disa kilometra larg centralit, vazhduan jetën normale për më shumë se 36 orë pas shpërthimit. Fëmijët luanin nëpër parqe, njerëzit shëtisnin në rrugë, ndërsa nivelet e radioaktivitetit po rriteshin në mënyrë alarmante.
Evakuimi filloi vetëm pasditen e 27 prillit. Edhe atëherë, banorëve u tha se do të largoheshin vetëm për disa ditë dhe se mund të ktheheshin shpejt në shtëpitë e tyre. Në realitet, shumica nuk do të ktheheshin kurrë më.
Bota e mëson aksidentin nga Suedia
Ajo që e bëri të pamundur fshehjen e katastrofës ishte natyra e vetë radioaktivitetit. Mëngjesin e 28 prillit 1986, punonjësit e centralit bërthamor Forsmark në Suedi zbuluan nivele të pazakonta radioaktiviteti në rrobat dhe këpucët e tyre. Fillimisht u dyshua për një rrjedhje në centralin suedez, por kontrollet treguan se burimi ishte jashtë vendit.
Ekspertët suedezë analizuan drejtimin e erërave dhe arritën në përfundimin se ndotja vinte nga territori sovjetik. Qeveria suedeze kërkoi zyrtarisht shpjegime nga Moska.
Vetëm pasi presioni ndërkombëtar u bë i pashmangshëm, agjencia sovjetike e lajmeve TASS publikoi një deklaratë të shkurtër ku pranohej se kishte ndodhur një aksident në centralin e Çernobilit. Njoftimi përmbante shumë pak detaje dhe përpiqej ta minimizonte seriozitetin e situatës.
Në këtë mënyrë, miliona qytetarë sovjetikë dhe evropianë mësuan për katastrofën jo nga mediat sovjetike, por nga qeveritë dhe mediat perëndimore.
| Harta e shpërndarjes së reve të tymit, pas shpërthimit në Çernobil…
Më Rusia nuk mundi ta fshihte ngjarjen. |
Propaganda kundër realitetit
Në ditët dhe javët pas aksidentit, televizioni dhe gazetat sovjetike vazhduan të jepnin informacione të kufizuara. Raportimet theksonin “kontrollin e situatës” dhe përpjekjet heroike të ekipeve të shpëtimit, ndërsa shmangnin diskutimin e plotë të rreziqeve.
Në të njëjtën kohë, stacionet ndërkombëtare si BBC, Deutsche Welle, Voice of America dhe Radio Free Europe raportonin vazhdimisht mbi zhvillimet. Shumë qytetarë sovjetikë i dëgjonin këto transmetime për të marrë informacion që nuk e gjenin në mediat vendore.
Kjo krijoi një hendek të madh besueshmërie. Për herë të parë, një numër i madh qytetarësh kuptuan se informacioni i ofruar nga shteti ishte jo vetëm i paplotë, por në disa raste edhe mashtrues.
Një prej problemeve kryesore ishte se mediat zyrtare nuk kishin traditë të gazetarisë investigative. Gazetarët nuk ishin mësuar të sfidonin institucionet ose të kërkonin transparencë nga pushteti. Për dekada me radhë, funksioni kryesor i medias kishte qenë të mbështeste politikat e partisë dhe jo të kontrollonte veprimet e qeverisë.
Pasojat për njerëzit
Mijëra “likuidatorë”, siç u quajtën punëtorët dhe ushtarët që morën pjesë në pastrimin e zonës, u ekspozuan ndaj niveleve të larta të rrezatimit. Shumë prej tyre zhvilluan më vonë sëmundje të rënda.
Qindra mijëra njerëz u detyruan të zhvendoseshin nga zonat e ndotura. Fshatra të tëra u braktisën përgjithmonë, ndërsa zona përreth centralit u shndërrua në një territor të izoluar.
Për vite me radhë, autoritetet sovjetike publikuan të dhëna të kufizuara mbi numrin e viktimave dhe pasojat afatgjata. Kjo vetëm sa forcoi perceptimin se shteti po përpiqej të fshehte të vërtetën.
Çernobili dhe Glasnost-i
Kur ndodhi aksidenti, Bashkimi Sovjetik drejtohej nga Mikhail Gorbaçovi, i cili kishte filluar programet e reformave të njohura si Perestroika (ristrukturim) dhe Glasnost (hapje dhe transparencë).
Fillimisht, edhe udhëheqja sovjetike reagoi sipas modeleve tradicionale të fshehtësisë. Megjithatë, pasojat e Çernobilit e bindën Gorbaçovin se sistemi nuk mund të vazhdonte të funksiononte me të njëjtin nivel kontrolli mbi informacionin.
Vite më vonë, vetë Gorbaçovi do të deklaronte se Çernobili kishte qenë një nga faktorët që kontribuoi në transformimin e Bashkimit Sovjetik. Sipas tij, katastrofa tregoi dobësitë e thella të burokracisë, kulturës së sekretit dhe mungesës së transparencës.
Pas vitit 1986, mediat sovjetike filluan gradualisht të trajtonin tema që më parë konsideroheshin tabu. Gazetat filluan të publikonin materiale mbi korrupsionin, problemet ekonomike dhe gabimet e administratës shtetërore. Për herë të parë pas shumë dekadash, kritika publike ndaj institucioneve u bë pjesë e debatit publik.
Një pikë kthese në historinë e medias
Historianët e medias e konsiderojnë Çernobilin si një nga momentet më domethënëse në historinë e komunikimit në shekullin XX. Aksidenti tregoi kufijtë e censurës në një epokë ku informacioni mund të kalonte përtej kufijve shtetërorë.
Regjimi sovjetik kishte kontroll absolut mbi gazetat, radion dhe televizionin brenda vendit, por nuk mund të kontrollonte stacionet matëse në Suedi, raportimet e mediave ndërkombëtare apo rrjedhjen e informacionit jashtë kufijve të tij. Për herë të parë, miliona qytetarë panë qartë kontrastin midis propagandës zyrtare dhe realitetit.
Në këtë kuptim, Çernobili nuk ishte vetëm një katastrofë bërthamore. Ai ishte edhe një katastrofë e sistemit sovjetik të informacionit. Ngjarja ekspozoi dobësinë e një modeli mediatik të ndërtuar mbi censurën dhe sekretin shtetëror dhe dëshmoi se, në momente krizash të mëdha, e vërteta është shumë më e vështirë të kontrollohet sesa vetë lajmet. Për këtë arsye, Çernobili mbetet një nga shembujt më të fuqishëm në historinë e medias për mënyrën se si mungesa e transparencës mund ta thellojë një katastrofë dhe të minojë besimin e qytetarëve ndaj institucioneve të shtetit.
Vendi
United Hospital fuqizon shërbimet e kardiologjisë me Dr. Banush Gashin, specialist me 40 vjet përvojë në mjekësi
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 nëntor 1992-1998?
Katastrofa e Çernobilit dhe censura sovjetike: kur radioaktiviteti zbuloi krizën e informacionit në Bashkimin Sovjetik
United Hospital fuqizon shërbimet e kardiologjisë me Dr. Banush Gashin, specialist me 40 vjet përvojë në mjekësi
Hyn në fuqi Ligji për Byronë e konfiskimit të pasurisë së pajustifikueshme
UBT prezanton dy punime shkencore në Konferencën Ndërkombëtare “AI Horizon” të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 13 nëntor 1992-1998?
AUV gjen ADN të pulës në suxhukun shtëpiak të prodhuesit BUQUKU, bllokohen 178 kilogramë produkte
PDK propozon rezolutë për mungesën e barnave onkologjike, nuk votohet për mungesë kuorumi
Dogana zbulon 150 mijë euro të padeklaruara në Vërmicë
-
Vendi2 months agoThaçi dënohet me 25 vjet burgim për krime lufte
-
Vendi1 month agoVotohet në parim Projektligji për ndryshimin e Ligjit për Specialen
-
Lajmet2 months ago15 profesorë të UBT-së renditen të parët në Kosovë në Scholarly Index 2026
-
Lajmet2 months agoUBT në IOFOS 2026: Profesoresha Miranda Sejdiu Abazi prezanton hulumtimin në Portugali