Lajmet
Hyseni tregon historinë deri në vendimin e GJND-së për Kosovën
Published
6 months agoon
By
UBTnewsIsh ministri i Jashtëm i Republikës së Kosovës, Skender Hyseni, ka bërë një deklaratë me rastin e përvjetorit të vendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë lidhur me pavarësinë e vendit tonë, 15 vjet në herët.
Po e sjellim të plotë atë:
Sot, 22 korrik 2025, bëhen 15 vjet nga dita e konfirmimit të pavarësisë Kosovës nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, që mbetet fitorja më e madhe diplomatike e vendit tonë pas shpalljes së pavarësisë.
Ndjehem krenar që e kam koordinuar gjithë procesin dhe e kam përfqësuar Republikën e Kosovës pranë GJND-së. Prandaj në këtë përvjetor do të ndalem pak me gjatë te rrethanat që i parprinë kësaj ngjarje historike.
Me 22 korrik 2010, u rikonfirmua besimi që kishim artikuluar në mënyrë konsistente në drejtësinë ndërkombëtare, sikundër edhe besimi i thellë në forcën dhe substancën e argumentit tonë në të dyja fazat e procesit.
Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, më 22 korrik 2010, me një votë bindëse prej 10 me 4, erdhi në përfundim “se deklarata e pavarësisë së Kosovës e miratuar me 17 shkurt 2008 nuk ka shkelur të drejtën ndërkombëtare”. Ky Mendim i Gjykatës ishte konfirmim dhe afirmim i qëndrimit të Kosovës dhe argumenteve ligjore përgjatë gjithë procesit këshillëdhënës. Pra mendimi nuk lë asnjë dyshim se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës ishte dhe është legjitime dhe në harmoni me të drejten ndërkombëtare.
Gjykata poshtu ishte e qartë edhe në lidhje me Rezolutën 1244 të KS të KB: “Deklarata e pavarësisë nuk ka shkelur rezolutën e Këshillit të Sigurimit 1244(1999)” thuhet aty duke dhënë arsyetim të drejtpërdrejt: Rezoluta 1244 e KS të KB “ishte në thelb e disenjuar për të krijuar një regjim të përkohshëm për Kosovën …. Rezoluta nuk ka përmbajtur ndonjë dispozitë që merret me statusin final të Kosovës.” Prandaj, ekzistenca e Kosovës si shtet sovran nuk mund të shkelë rezolutën 1244 të KS të OKB-së.
Vetëm pak muaj pas shpalljes së pavarësisë, me 8 tetor 2008, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së, në sesionin e saj të 63-të aprovoi Rezolutën 63/3. Request for an advisory opinion of the International Court of Justice on whether the unilateral declaration of independence of Kosovo is in accordance with international law (Këkresë për një mendim këshilldhënës të Gjykatës Nderkombëtare të Drejtësisë (GJND) rreth “Pajtueshmërisë me të Drejtën Ndërkombëtare të Shpalljes së Njëanshme të Pavarësisë së Kosovës’
Pra, pas më pak se tetë muajsh nga shpallja e pavarësisë, Kosova u gjend përballë mbase sfidës më të madhe diplomatike e ligjore deri atëherë.
Projekt-rezoluta serbe u paraqit nga ministri i jashtëm seb Vuk Jeremiç. Ajo u aprovua me 77 vota Për, 6 Kundër dhe 74 Abstenime. Nga shtetet që tashmë e kishin njohur Kosovën, kundër rezolutës u deklaruan vetëm Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Shqipëria, si dhe katër shtete te vogla nga Paqësori. Aprovimi i Rezolutës 63/3 në tetor 2008 në OKB, pra vetëm pak muaj pasi kisha marrë detyrën e ministrit të parë të jashtëm të Republikës së Kosovës, mua më kishte vënë para një sfide, simbas shumëkujt atëhere, të papërballueshme. Isha në OKB ditën e aprovimit të rezolutës dhe ndonëse zhgënjimi im ishte i madh, vendosa që nga e para ta marr me optimizëm dhe besim. E velerësoja me rëndësi që medialisht të shpërthenim. Isha në qendër të interesimit të medias së akredituar në OKB. Interesimit të madh të medias, nga e para iu qasa me pozitivitet. Deklarata ime e parë pas aprovimit të rezolutës serbe ishte e prerë dhe e vendosur, “Kam besim të plotë në drejtësinë nderkombëtare dhe në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, si organ kryesor juridik i OKB-së. Në të njetën kohë kam besim të palëkundur në frocën e argumenteve që do të paraqesim në Gjykatë posa procesi të filloi”, theksoja me plot vetbesim derisa po u drejtohesha gazetarëve të shumtë në hollin e ndërtesës së OKB-së në Nju Jork.
Dy ditë më vonë u ktheva në Prishtinë. Koha ishte shume e shkurtë. Menjëherë duhej të fillonin përgatitjet për procesin në GJND. Kërkova takim te Presidenti Fatmir Sejdiu. I sygjerova që në takim ta ftonte edhe kryeministrin Thaçi. Duhej urgjentisht të emërohej një koordinator, i cili do të koordinonte dhe organizonte mbrojtjen si dhe do ta përfaqësonte Kosovën para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Me Presidentin dhe Kryeminsitrin biseduam gjatë. Përmendëm edhe emra të mundshëm që kishin edhe përgatitje profesionale. Ndodhi ajo që unë realisht nuk e prisja. Presidenti Sejdiu dhe Kryeministri Thaçi më ngarkuan mua me detyrën e koordiantorit dhe përfaqësusesit të Kosovës në procesin e GJND-së.
Për hirë të së vërtetës, më duhet të them se në Kosovë ato ditë quditërisht mbisundonte bindja se gara në GJND ishte apriori e humbur.
Kishte shumë pak njerëz, qoftë në institucione, qoftë në komunitetin juridik, qoftë në shoqëri civile që besonin se Kosova do të fitonte në GJND. Rrjedhimisht nuk kishte shumë interesim nga askush që të mirrte “patatën e nxehtë në dorë.” Pra më shumë kishte një kurreshtje se kujt po i lihet në dorë ‘patatja e nxehtë.” Madje edhe ministra në qeveri, pa asnjë takt dhe përgjegjësi për fjalën publike, deklaronin ato ditë se në variantin me të mirë vendimi I GJND-së do të jet “as mish as peshk!!!.”
Duke i hetuar të gjitha këto, ndjehesha thelësisht i zhgënjyer me mosbesimin që po shfaqej në forcën e argumentit të një shteti dhe populli i cili po luftonte për vet ekzistencën, lirinë dhe qenien e vet.
Pavarësisht mosbesimit që gjithandej shfaqej si dhe skepsës nëse Kosova do të fitonte, unë e pranova detyrën dhe obligimin që ta përfaqësojë vendin në GJND. Por duke e ditur se ishin pak njerëz që kishin besim në suksesin e Kosovës, e që rrjedhimisht donte të thoshte që në Kosovë nuk kisha shumë aleat, sepse pa besim nuk mund të ndjekësh asnjë kauzë, Presidentit dhe Kryeministrit u kërkova që të më lihen duarët e lira gjatë gjithe procesit si dhe në përzgjedhjen e ekipit dhe bashkëpuntorëve. Ishte përgjegjësia më e madhe që kisha marrë në jetën time. Kisha besimin e palëkundur se me punën që do të bënim si dhe me koordiminim e ngushtë me shtetet të cilat tashmë kishin deklaruar gadishmërinë të merrinin pjesë ne process në favor të Kosovës, do të dilnim fitues. Këtë besim vetëm sa e përforcoja gjatë fazave të prcesit. Për hirë të korrektësisë duhet thënë se edhe Sejdiu edhe Thaçi më kanë ofruar gjithë hapsirën e nevojshme dhe kushtet e nevojshme për punë.
Pa u vonuar, me 15 tetor 2008 i pata dërguar letër Gjykatës, me kërkesën që dhe Kosovës t’i mundësohet pjesëmarrja në process. Duke mos qenë anëtare e OKB-së Kosova nuk mund të mirrte pjesë meqë GJND ishte organ juridik i OKB-së, por përfaqesimi dhe pjesëmarrja u mundësua si përfaqësues i “Entitetit të Shpalljes së Njëanshme të Pavarësisë”
Pergjigjja nga GJND ishte pozitive. Kosovës i mundësohej pjesëmarrja në të gjitha fazat procesit. Fitorja në GJND u bë e mundëshme edhe falë përkrahjes së pakursyer të shumë shteteve që morrën pjesë në mbrojtje të Kosovës, SHBA, Britania e Madhe, Gjermania, Franca, Austria, Shqipëria, Finlanda, Suedia, Norevegjia, Danimarka, Holanda, Kroacia, Bulgaria, Mbretëria Hashemite e Jordanisë, Arabia Saudite, Bahreini. Me ekipet nga të gjitha këto vende ishim në komunkim dhe koordinim të përhershëm.
Kishim angazhuar një ekip kulminant ekspertësh ndërkombtarë në krye me Sir Michael Wood, me të cilët filluam të përgatisnim deklaratat, përkatësisht parashtresat me shkrim që duhej dërgua gjykatës. Pas gadi një viti, me 1 dhjetor 2009, Gjykata thirri seancen e dëgjimeve gojore (oral hearings). Edhe sot e kësaj dite fjalën time para gjykatës e konsideroj si një ngjarje me peshën më të rëndë të përgjegjësisë në jetën time politike.
Nuk do të ndalem më gjatë në ate se cfarë kishte ndodhur në ndërkohë sepse në mase të madhe ështe e njohur. Vetëm dua të nënvizoj se Gjykatës iu deshën gadi 8 muaj nga seancat degjimore para se të dilte me vedimin, përkatësisht mendimin këshilldhënës përfundimtar me 22 korrik 2010. Vendimi, mendimi këshillues konstatonte në mënyrë eksplicite “se deklarata e pavarësisë së Kosovës e miratuar me 17 shkurt 2008 nuk ka shkelur të drejtën ndërkombëtare”
Me 21 korrik s’bashku me bashkëpuntorët e mi, udhëtova për në Hagë për të marrë pjesë në shpalljen e vendimit.
Natyrisht, është krejt e kuptueshme që, edhe përkundër besimit të madh që kisha se fitorja është e sigurt, unë kisha vendosur të jap dorëheqje të parevokueshme nga të gjitha postet publike e politike që mbaja në rast se vendimi i Gjykatës do të ishte i disfavorshëm për Kosovën. Për çdo rast, në xhep tashmë mbaja letrën e nënshkruar të dorëheqjes, të cilën do e beja publike në rast se do të dilnim humbës. Askush, përpos njërit nga bashkëpuntorët e mi të ngushtë nuk e dinte që kisha vendosur të ipja dorëheqje në rast të humbjes.
Të nesërmen, 22 korrik 2010, i shoqëruar edhe nga Ambasadori jonë në Mbretërinë e Holandës Nexhmi Rexhepi, s’bashku me delegacionin ku ishte edhe Sir Michael Wood, u nisa drejt selisë së Gjykatës.
Në ora 10, erdhi ai momenti i shumëpritur. Kryetari i GJND-së Hisashi Owada njoftonte të pranishmit se Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, me një votë bindëse prej dhjetë me katër, kishte konstatuar: “se deklarata e pavarësisë së Kosovës e miratuar me 17 shkurt 2008 nuk ka shkelur të drejtën ndërkombëtare”.
Kjo seancë e GJND-së po transmetohej live në Kosovë. Përpos i lehtësuar për fitorën monumetale të vendit tim, gëzimi që përjetuan qytetarët e Kosovës, duke pritur në ankth pranë ekraneve televizive shpalljen e vendimit, veq sa nuk më beri të shpërtheja në lot nga emocionet./UBTNews
Lajmet
Aktorja e njohur e viteve të 90-ta duket e panjohur në Los Angeles
Published
2 days agoon
January 3, 2026By
Driton Iseni
Aktorja e njohur e viteve të 90-ta, Penelope Ann Miller, është shfaqur thuajse e panjohshme gjatë një daljeje të rrallë në Los Angeles.
61-vjeçarja u pa duke mbajtur një profil të ulët në Beverly Hills, larg vëmendjes së zakonshme mediatike.
Miller u bë e famshme në fillim të viteve të 90-ta dhe ka ndërtuar një karrierë të pasur në film, televizion dhe teatër, shkruan DailyMail.

Ajo ka luajtur role të spikatura në filma si Awakenings, përkrah Robin Williams dhe Robert De Niro, Kindergarten Cop, The Relic, si dhe në serialin American Crime, që i solli një nominim për çmimin Primetime Emmy. Në teatër, ajo është nominuar dy herë për çmimin Tony për rolet në Our Town dhe All My Sons.
Në jetën personale, Miller ka folur hapur për lidhjen romantike që pati dikur me Al Pacino, me të cilin luajti edhe në filmin ikonë Carlito’s Way (1993).

Në një intervistë të asaj kohe, ajo deklaroi se nuk ishte e turpëruar për këtë marrëdhënie dhe se Pacino kishte ndikuar thellë në jetën e saj emocionale.
Aktorja është e martuar që nga viti 2000 me James Patrick Huggins, me të cilin ka dy vajza. Ajo ka treguar se e njeh bashkëshortin e saj që nga adoleshenca dhe se familja mbetet sot prioriteti i saj kryesor, larg shkëlqimit të vazhdueshëm të Hollywood-it./EkonomiaOnline/
Beyoncé është shpallur miliardere nga Forbes, duke e bërë atë muzikanten e pestë që i bashkohet njerëzve më të pasur në botë.
Ylli amerikan i është bashkuar një grupi elitar muzikantësh me pasuri 10-shifrore, raporton Forbes, përfshirë Taylor Swift, Rihanna, Bruce Springsteen dhe bashkëshortin e saj Jay-Z, të cilët revista e biznesit i rendit si me një pasuri neto prej 2.5 miliardë dollarësh, shkruan BBC.
Më parë këtë muaj, Forbes vlerësoi pasurinë neto të Beyoncé-s në 800 milionë dollarë dhe parashikoi se ajo do të kalonte pragun e miliarderes për herë të parë pas viteve të suksesit.
Turneu i saj botëror Renaissance 2023 fitoi gati 600 milionë dollarë, duke e bërë atë një nga ikonat më të mëdha të muzikës pop në botë së bashku me Taylor Swift. Beyoncé prodhoi një film të performancës në koncert, i cili ishte turneu i saj i parë solo në shtatë vjet, dhe e shpërndau atë direkt nëpërmjet një marrëveshjeje me rrjetin e teatrit AMC, i cili e pa atë të fitonte gati gjysmën e të ardhurave globale prej 44 milionë dollarësh.
Albumi i saj i vitit 2024, Cowboy Carter, i cili feston dhe kontekstualizon rrënjët e zeza të muzikës country, u prit me vlerësime kritike dhe fitoi çmimin e albumit të vitit në Çmimet Grammy – hera e parë që Beyoncé fitoi çmimin prestigjioz, pavarësisht se u nominua katër herë.
Forbes vlerëson se turneu Cowboy Carter – i cili përfshinte paraqitje të ftuar nga Jay-Z, dy nga tre fëmijët e tyre dhe ish-anëtarët e grupit Destiny’s Child – grumbulloi gjithsej më shumë se 400 milionë dollarë në shitje biletash dhe 50 milionë dollarë të tjerë në mallra të shitura në shfaqje.
Ndërsa turneu theu rekorde biletash në stadiumin Tottenham Hotspur në Londër dhe Stade De France në Paris, ai u shoqërua me shitje të ngadalta biletash me promotorët që ulën disa çmime në një përpjekje për të mbushur vendet.
Megjithatë, ishte bileta me çmimin më të lartë nga çdo artist që vizitoi Mbretërinë e Bashkuar në vitin 2025, me 950 paund, ndërsa më e lira kushtonte 71 paund.
Një shfaqje speciale në pushim për ndeshjen e parë të NFL-së të Netflix-it për Ditën e Krishtlindjeve mblodhi rreth 50 milionë dollarë, përveç 10 milionë dollarëve për një sërë reklamash të Levi’s, tha Forbes./EkonomiaOnline/
Lajmet
Bisedë me Primo Shllakun: Letërsia, gegnishtja dhe roli i përkthyesve
Published
2 days agoon
January 3, 2026By
Driton Iseni
Primo Shllaku, shkrimtar dhe përkthyes, ka ndarë mendimet e tij mbi zhvillimet kulturore në Kosovë, Shkodrën, krijimtarinë letrare, përkthimin dhe sfidat që hasin brezat e rinj të krijuesve.
Këto qëndrime ai i ka shprehur në një intervistë për Klankosova.tv.
“Shkodra asht lemza ime, dënesa ime. Asht qyteti që rritja ime biologjike dhe mendore…”
Shllaku shpjegon se Kosovën e sheh si një mjedis kulturor homogjen dhe thekson rëndësinë e ruajtjes së identitetit kombëtar dhe kulturor për brezat e ardhshëm.
Në lidhje me përkthimin, shkrimtari thotë se përkthyesit janë ata që pasurojnë gjuhën shqipe, duke krijuar neologjizma dhe duke ngjallur fjalë të vjetra që i japin jetë gjuhës. Ai gjithashtu thekson rëndësinë e përkthimit të gegërishtes dhe lidhjen e saj me letërsinë moderne shqiptare.
“Gegnishtja asht nji potencial gjigand i shprehshmënisë shqipe, asht nji lum i lëshuem… Gegnishtja asht simfoni, asht muzikë, asht shpirt, asht e bukur dhe askush nuk mund të na e marrë për me e hjedhë në hiç. Ne na mbetet nji gja, nji kusht për me u përmbushë: vetëm me shkrue mirë”.
Shkrimtari flet edhe për ndikimin e axhës, Gjon Shllakut, filozofinë e tij për artin e përkthimit dhe vizionin për letërsinë.
Për politikën, Shllaku shprehet se është i distancuar nga ajo, duke e konsideruar si një fushë ku politikanët nuk ndalojnë kurrë së foluri dhe shpesh janë të përfshirë në një luftë për interesat e tyre personale.
Për të kuptuar më mirë mendimet dhe vlerat e njërit prej krijuesve më të rëndësishëm të letërsisë shqiptare, lexojeni intervistën e plotë si në vijim:
Ju e përshkruani Kosovën si një mjedis kulturor homogjen, ku çdo brez lë një “gur” të tij. Çfarë mendoni për ndjeshmërinë që ka lindur mes brezave të rinj dhe që ka evoluar në këtë hapësirë kulturore? Cilat janë sfidat që shihni për brezat e ardhshëm në Kosovë, sidomos përsa i përket ruajtjes dhe zhvillimit të kulturës dhe identitetit?
“Kosova ka qenë dhe mund të jetë ende nji mjedis homogjen edhe për shum kohë në të ardhmen. Ajo ka luftue dhe ka vuejtë për lirinë e saj kur u la nën Serbinë në çastin kur Shqipnia (kjo e sotmja) doli e pavarun dhe Kosova kontribuoi për lirinë e saj me formacione luftarake, njerëz e dëshmorë. E kam thanë se Kosova asht homogjene ma shum sesa pjesa e Shqipnisë londineze, sepse për shkak të rysjes dhe të vuejtjes së gjatë për me gjetë e me shpërthye rrugët e lirisë së saj, ka pasë homogjenitet shpirtnor e solidaritet mes vetes. Ka pasë ma shum zhvillim shpirtnor përbashkues, sepse rezistenca kërkon unitet dhe ndamjen e shapit prej sheqerit.
Nga ana religjioze Kosova ka pasë shumicë dërrmuese të nji feje dhe kjo ka imitue gati pikë për pikë kohënat e paraislamizimit, pra të krishtënimit dhe të paganizmit që kanë pasë, mesa dimë ho,mogjenitet dhe kohezion.
Kosova ka qenë homogjene sepse, edhe pse bante pjesë në Jugosllavinë komuniste, pronat nuk u prekën dhe lidhja e njeriut me tokën nuk u cënue kurr.
Mandej mund të themi se inteligjenca që u formue mbas viteve ’60 u shkollue me dije të forta prendimore, me humanizmin dhe me humanitetin europian të elaboruem këta në periudha të ndritshme dhe qytetnimprodhuese.
Dhe për fund mund të them se vetdija kombëtare që zgjohej dhe fluktuonte në periudha të ndryshme me intensitet të ndryshëm mund të ketë qenë ajo që e ka mbajtë në ekuilibër projektin e madh të përparësive dhe shpirtin e sakrificës.
Çdo brez ka sfidat e veta, sepse secili brez vendos gurin e vet në murin e ndërtesës së kombit. Por meqë mbas luftës në Kosovë gjanat janë thjeshtue bukur fort, mund të them se nëse do ta mbajmë korrupsionin dhe pandeshkueshmëninë, atëherë brezat e ardhshëm nuk mund të kenë prespektivë tjetër veçse të kacavaren në pemën e korrupsionit dhe të krijojnë front ndaj ndëshkueshmënisë. Pra zgjedhjet bahen paradhanie. Kësisoj shoqnia në Kosovë duhet të veprojë shpejt dhe të mos e lajë për brezin tjetër luftën jetësore kundër korrupsionit e pandëshkueshmënisë”.
Me 78 vite jetë, si e shihni kalimin e kohës? A ka ndikuar mosha në procesin tuaj krijues dhe si e përjetoni kalimin e kohës në aspektin e artit dhe letërsisë? A ndjeni ndonjë frikë nga kalimi i kohës.
“Në këta 78 vjet jetë unë e kam lanë me kalue kohën, sepse askush nuk ka mujtë me e ndalue. Latinët thonë: Currit irrevocabile tempus (Koha kalon e nuk kthen mbrapa). Mosha ndikon në dy mënyra. E para asht ajo e pasunimit të përvojave dhe e zgjanimit të njohjes që janë kaq themelore në shestimin letrar. Por koha edhe e fishk njeriun dhe ajo që prishet asht mekanizmi krijues, i cili mund të çojë në menopauzë krijuese ose edhe në dorëhjekje prej krijimit.
Unë personalisht kam përshtatë për rastin tim nji kalendar vetiak. Kam shpallë botënisht se jeta ime ka fillue me botimin e librit tim të parë “Lule nate”, më 1994. E nëse e njehim kohën nga kjo datë e lindjes time krijimtare e jo asaj të mbarimit të formimit tim në barkun e nanës, i bjen se sot jam vetëm 31-32 vjeç, pra shum i ri e shum i gjallë për me sulmue shkronjat e tastierës së nji kompiuteri e mos me i lanë me çue krye. Njerëzit e artit shpikin gjithfarë iluzionesh për me e rrekë kohën që s’ka mujtë me qenë e tynia dhe me mbajtë me gajret veten për nji zaman të ri kompensues.
Me thanë të drejtën ecja e kohës nuk më frigon aspak, sepse, qysh se kam marrë mend e shqisa, koha s’e ka prishë ndonji herë as për mue e as për ndokënd që njof, zakonin e saj: ajo ka ecë, ka kalue dhe kurr s’asht ndalë e kurr nuk asht ngadalësue. Me le d.m.th. me dalë në dimensionin e kohës dhe kjo dalje i ka të kjarta tri fazat e saj. Unë kam frikë se mbetem pa i realizue projektet e mia letrare dhe ko më shkakton ankth. E ankthi asht ende shum jetë”.
Po për “kuzhinën tuaj të shkronjave”, poezinë dhe prozën, a ka ende hapësirë për krijimin e diçkaje të re, apo ka ndodhur që krijimtaria juaj të ketë pësuar ndryshime me kalimin e viteve? A po “gatuani” diçka aktualisht?
“Meqë landa e letërsisë dhe e të gjithë arteve asht shpirtnore, metafizike, intuitë dhe kuptimësi e thellë (ky i fundit asht nji term kantian) më falni nëse nuk po bie dakord me termin “kuzhinë”. Jo për ndonji gja por kuzhina për mue asht vendi ku përgatiten sende që destinohen për me na mbushë lukthin e jo shpirtin.
Me kalimin e viteve krijimtaria ime ka pësue shum ndryshime, të cilat më kanë dhanë mundësinë me pa ma larg, me thanë ma shumë, me ndryshue tonalitet, me ndryshue seriozitet, me ndryshue regjistër shkrimor dhe me thye disa bindje që unë dikur i kujtoja se i kisha të pandryshueshme.
Unë vazhdoj me shkrue poezi, por shum ma rrallë se në fillimet e mia. Tashti më duhet proza si nji autostradë me kalue makineri ma të mëdha e ma të gjana siç janë ato të prozës. Proza ime ka faktikisht në bërthamën e saj poezitë e mia të hershme që tashti më duken si miniatura të asaj që sot po kam qejf me ba. Nganjiherë më duket se poezitë e mia janë si dekalog i prozës time. E proza po më duket si nënrast. Po ta përftyrojmë tanësinë e shkrimeve si nji pemë, atëherë po më duket se poezia asht kërcelli e trungu e degët që mbushen me fruta, janë prozat e mia landësisht homogjene me rranjën e me trungun”.
Në lidhje me Shkodrën, ku gjithashtu e keni filluar rrugën tuaj, si e shihni atë qytet sot në aspektin kulturor dhe krijues? A ka diçka të veçantë për Shkodrën që ju e ndjeni se ju ka formuar si shkrimtar dhe si njeri?
“Shkodra asht lemza ime, dënesa ime. Asht qyteti që rritja ime biologjike dhe mendore përkoi fatkeqësisht me ramjen, me zvetnimin e saj, me triumfin e dhunës dhe të vulgaritetit mbi të, me skremimin shpirtnor e intelektual të saj, me humbjen e primateve, me ronitjen e profilit të saj në kohën e eksperimentit global të nji rendi të ri e të trumbetuem me fanfara, i cili, edhe kur iku na la psherëtimen e tij mbas, tue thanë se “rendi komunist asht i mirë, porse u zbatue gabim”. Por mos të harrojmë me iu kujtue të gjithë atyne që po argumentojnë ekranesh substancën kinse të ndryshme të Kosovës se Shkodra e filloi teposhten e saj kur Serbia aneksoi Kosovën dhe se Shkodra deri atëherë kishte qenë tregu historik e natyral i Kosovës.
Edhe nëse sot Shkodra nuk asht nji kopsht i lulëzuem si dikur kur i printe kombit, Shkodra ka terren të mirë humusor. Ajo nxjerr talente dhe shumkush shprehet se ajo asht fidanishte talentesh. Por Shkodra sot nuk prodhon ma asnjilloj pushteti: as politik, as ekonomik, as kulturor. Shkodranët jetojnë të izoluem në qytetin e tyne , i cili as mirëqenie nuk ka që ta justifikonim lokalizmin e izolacionizmin e tyne. Në Tiranë nuk ka shkodranë me pushtet, ata nuk lobojnë, nuk dinë me lobue, nuk dinë me iu nënshtrue disiplinave të grupimit, ma parë e lëshojnë punën sesa durojnë me pritë rastin. Në Tiranë nuk ka ministra shkodranë, nuk ka prani të ndjeshme në gjyqësor, në administratën e naltë. Shkodranët nuk kanë hatër në atdheun e tyne. Ata maten me hijen e dikurshme dhe frikën e përfshimjes e justifikojnë me mburrjen se janë pak si shum të ndershëm. Kanë adoptue rolin e viktimës dhe vetëm ankohen se nuk janë të përfillun dhe se ndaj tyne zbatohen standarde të dyfishta. Edhe po të jetë ashtu, kush duhet të vijë dhe t’ua rregullojë raportet me veten e me të tjerët? Shkodranët duhet të mësojnë me prodhue pushtet, sidomos pushtet politik. Pa pushtet e peshë politike shkodranët kanë me ndejtë edhe njiqind vjet si macja nën sofër. Në Tiranë mbizotnon nji mozaik, nji mozaik i komplikuem lobesh me bazë qytetet dhe krahinat e Shqipnisë, që prej veriut e deri në jug.
Po unë përkas atje dhe kritikën time shum nuk e mirëkuptojnë. E gjithë vepra ime shkrimore ka aromën, melankoninë dhe lirizmin natyral të atij qyteti. Unë e kam pikturue me delikatesë dekadencën e atij qyteti, personazhet e mugët dhe pulsat e ftoftë të njerëzve të atjeshëm, por kam pikturue edhe Marin Shitën si njeri që revoltohet dhe guxon me veprue”.
Duke qenë se jeni një shkrimtar, studiues dhe përkthyes, si e shihni të ardhmen e përkthimit në letërsinë shqiptare? Si e konsideroni këtë si një “zanat” dhe cilat janë komponentët kryesorë të tij? Si mund të shmangim përkthimet e gabuara dhe çfarë është e nevojshme që një përkthyes të ketë për të arritur të ruajë esencën e autorit origjinal?
“Po, jam marrë moti me përkthime. Edhe atëherë kur nuk i botoja, kisha dëshirë me përkthye episode, fraza, nyje leksikore që paraqisnin vështirësi në dhanien e kuptimit të tyne në gjuhën shqipe. Shpejt u ndërgjegjësova se shqipja ishte e pafuqishme për të zgjidhë disa situata ligjërimore, sidomos ato filozofike, por jo vetëm.
Por unë sot e kam thanë dhe e përsëris se janë përkthyesit ata që po e pasunojnë gjuhën shqipë pa paragjykue burimet e këtij pasunimi. Ata po krijojnë neologjizma, po ngjallin fjalë të vjetra, por jo të vjetrueme – simbas tyne – , sepse ata po përpiqen me e përqasë shqipen me gjuhët e mëdha të kontinentit e me hirin e të cilave shqipja ka ba hapat e saj drejt përparimit e barazimit me simotrat e veta në rrjedhë të shekujve. Rikthimi në vëmendje i “minierave” të gegnishtes na duket se po e rilançon shqipen në këtë shekull dhe mijëvjeçar. Dhe ky nuk përban qëllim më vete, por nevojat e shprehjes adekuate, e dhanies së teksteve që në origjinal janë të shkruem në dialekt e që si të tilla duhen dhanë edhe në shqip në dialekt, po i shembin barrierat e gardhet e vume me aq zell nga Kongresi i Drejtshkrimit.
Por në botën e përkthimit vlerat e këtij produkti mbeten ende autoreferenciale. Shtëpitë botuese janë ende pa takat ekonomik dhe nuk mund të venë në dispozicion të përkthimit edhe korrektorë, edhe redaktorë, edhe kontrollorë të teksteve që dalin prej procesit të përkthimit. Kësisoj hasim jo rrallë tekste të përkthyeme keq, vorfën dhe pasaktë. E keqja ma e madhe asht se disa zellnikë pa përvojë vrapuen mbas hjekjes së censurave letrare me përkthye emna dhe vepra që mungonin në shqip, por që në njifarë mënyre, tue i përkthye pa kompetencë, i “digjnin” autorët e famshëm, dikur të ndaluem, tue hjedhë në treg përkthime të dobëta prej fillestarësh që nuk e kishin mësue zanatin në mënyrë të shakallëshkallshme, por tue u kapë krenisht mbas llokmave të mëdha për me zaptue seften”.
Çfarë mendimi keni për përdorimin e gegërishtes në letërsinë e sotme dhe çfarë rëndësie ka ruajtja e saj në gjuha dhe letërsinë moderne shqiptare? A e shihni këtë si një pjesë të rëndësishme të identitetit shqiptar që duhet të vazhdojë të kultivohet?
“Na po përpiqemi me “lidhë fijen e këputun” që thotë Martin Camaj e me i lanë lumejtë më u derdhë “në detin Adriatik dhe në detin Jon”, po prap simbas Martinit. Po përpiqemi me thye pohimin jetim e pa autor se gegnishtja nuk qenka e përshtatshme për prozë dhe eseisitikë, por vetëm për poezi.
Gegnishtja asht nji potencial gjigand i shprehshmënisë shqipe, asht nji lum i lëshuem teposhtë me energji e zhaurimë të hatashme, në të cilën bashkohen e dallohen edhe çuçuritjet e burimeve të heshtuna te kambët e malit, por edhe orteku i ujtë kur shkrihen borënat në fund të marsit. Gegnishtja asht simfoni, asht muzikë, asht shpirt, asht e bukur dhe askush nuk mund të na e marrë për me e hjedhë në hiç. Ne na mbetet nji gja, nji kusht për me u përmbushë: vetëm me shkrue mirë”.
Përsa i përket përkthimeve, keni pasur eksperiencë të thellë me ato, si mund të dalloni një përkthim të mirë nga një të keq?
Këto dhjetë vjetët e fundit kam përkthye disa vepra kryesisht, të cilat i kam krye me vetëdijen e plotë se ishin dublime përkthimesh me cilësi dhe që nëse kishin mangësi, kjo nuk vinte për fajin ose paaftësinë e përkthyesit. Dhe kam arritë me dhanë diçka tjetër, nji variant përkthimi adekuat dhe besnik në shum parametra. Nuk mund të them se përvoja ime asht e thellë, por mund të them se tekstet klasike janë arra të forta dhe se unë kam dëshirë me thye arra të forta.
E thashë edhe sipër se mjetet e verifikimit të nji përkthimi deri tash kanë qenë individuale dhe sporadike, subjektive dhe ndoshta edhe jodashamirëse. Por ajo që mund të thuhet e të theksohet asht se hallkat formale të çertifikimit të nji përkthimi janë ende luks i madh për gjendjen e imët financiare të shtëpive botuese të cilat, nëse shpallin si kriter botimi edhe cilësinë, duhet të kenë në stafin e tyne operativ edhe nji redaktor që e njef gjuhën e huej nga e cila bahet përkthimi, dhe që për t’i dhanë viston duhet ta kalojë gjithë tekstin e dorëzuem nga përkthyesi dhe ta vlerësojë saktësinë semantike të tekstit dhe poetikën e tij.
Shtëpitë tona botuese punojnë në besim: Hajt se filani përkthen mirë ose përkthen bukur. Çeshtjet e artit duen verifikim të vazhdueshëm dhe besim a posteriori e jo besim qorrazi.
Dhe së fundi duhet të shtojmë se tek na, në botën shqiptare nuk kemi fare kritikë përkthimi. Le që na nuk kemi as kritikë “kritike”, jo ma kritikë përkthimesh”.
Si e njihni axhën tuaj, Gjon Shllakun, dhe çfarë ndikimi ka pasur ai në formimin tuaj si shkrimtar dhe përkthyes? Çfarë mësimesh keni marrë nga ai përsa i përket artit të përkthimit dhe krijimtarisë letrare?
Axhën tim, Gjon Shllakun, unë e njof kryesisht si vëllaun e babës tim prej të cilit nga 1956 deri më 2003 nuk jam nda kurr as mendërisht, as shpirtnisht. Ai ka qenë mentori im i adoleshencës, njeriu që më ka hapë perdet e randa të kulturës klasike, më ka mësue latinisht, më ka nistue në greqishten e vjetër e të re, më ka folë për bamet e mëdha të antikitetit e hijen e tyne të randë në historinë shpirtnore të prendimit europian e transatlantik, për përfshimjen e botës tonë mbrenda tij dhe për lavditë e gjuhës shqipe. Ai ngulte kambë tek përvetësimi i letërsisë greko-romake si bazë për çdo nisje në botën e letrave, si në shkrimtari ashtu edhe në kritikë. Por ndihmesa e tij ma e madhe në formimin tim ka qenë se ai më thoshte përsëritazi se me përkthye nuk ka aq randësi me njoftë gjuhën e huej, sepse nji fjalë e huej nji lek kushton (e kishte fjalën për nji fjalor greqisht që e kishte ble 60 000 l.vj.), por e randësishme asht gjuha e dytë dhe konkretisht shqipja. Ne na duhet – thoshte ai – me lexue shum e me ndigjue shum për me hasë fjalë të rralla që janë kuptimisht të njajta me fjalët e gjuhëve të mëdha të Europës e që na i kemi bjerrë në kohë ngushtimesh kulturore.
Kryevepra e tij përkthimore ishte “Iliada” në variantin e saj të parë në gegnisht. Ai përkthim e kishte dhe e mori modelin tek 12-rrokëshi i Eposit të kreshnikëve dhe te atmosfera epiko-heroike e tij. Ky adoptim dhe ky rezultat vjen rrallë në veprën e nji përkthyesi. Varianti tosknisht që e detyruen Gjon Shllakun me e kthye edhe nji herë, asht nji kopje e keqe e të parit”.
Po politikën? Cili është mendimi juaj për situatën aktuale në vend?
“Politika, politika?!
Unë jam i betuem mos me folë për politikën për faktin e thjeshtë se nuk kam formim politik, nuk e kam studiue, nuk e kam preferue dhe asaj i rri larg. Në vende që rrinë e banojnë tanë jetën në barkën e tranzicioneve, asht vështirë me e kapë politikën si definicion. Politikanët nuk mbesin kurr pa fjalë, atyne nuk u mbarohen fjalët dhe gjithnji kanë diçka për të thanë. Ata nuk heshtin, nuk dinë me heshtë e nuk munden me heshtë. Na shkrimtarët edhe heshtim ndonji herë, atëherë kur ngarkohemi me krijimin e radhës ose kur na ka shterue frymëzimi ose na ka humbë energjia krijuese. Ndër ne ndodhi që të kemi politikanë që e lanë zanatin e formimit të tyne fillestar dhe substancial. Këta që e lanë artin për disa epshe jetëshkurta dhe për nji fund pa kjartësi, janë mjerana në thelb se tregojnë se nuk kanë besue as te Hipokrati e te betimi i tij, por as te Rembrandi e te mahnitja para tij. Ata janë renegatë dhe nji ditë transhendenca e historisë dhe e njeriut ka për t’u hakmarrë kundër tyne. Dhe ky do të jetë fundi i kohës, ashtu sikurse e thotë Bibla”./EkonomiaOnline/
Lajmet
Trump: SHBA-ja e ka kapur presidentin venezuelas Maduro pas sulmeve
Published
2 days agoon
January 3, 2026By
Driton Iseni
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë të shtunën se SHBA-ja ka kryer sulme kundër Venezuelës dhe e ka kapur udhëheqësin e saj, presidentin Nicolas Maduro, si dhe bashkëshorten e tij.
“Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë kryer me sukses një sulm në shkallë të gjerë kundër Venezuelës dhe udhëheqësit të saj, presidentit Nicolas Maduro, i cili, së bashku me bashkëshorten e tij, janë kapur dhe janë dërguar me avion jashtë vendit”, shkroi Trump në rrjetet sociale.
Trump tha se për hollësitë e kësaj ngjarjeje do të njoftojë më vonë.
Shtetet e Bashkuara e kanë akuzuar Maduron se drejton një “narko-shtet” dhe se ka manipuluar procesin zgjedhor.
Kryeqyteti Karakas u trondit nga disa shpërthime mëngjesin e hershëm, të cilat ndodhën pas kërcënimeve të vazhdueshme nga Trump kundër Maduros.
Qeveria venezuelase theksoi se sulme kanë ndodhur edhe në shtetet Miranda, Aragua dhe La Guaira, duke e shtyrë atë të shpallë gjendje të jashtëzakonshme kombëtare dhe t’i mobilizojë forcat e mbrojtjes.
Shpërthime, avionë dhe tym i zi u panë në të gjithë Karakasin duke filluar rreth orës 2:00 të mëngjesit për afërsisht 90 minuta, sipas dëshmitarëve dhe pamjeve që qarkullonin në rrjetet sociale, raporton agjencia e lajmeve Reuters.
Në pjesën jugore të qytetit, ku ndodhet një baze e madhe ushtarake, pati ndërprerje të rrymës, thanë dëshmitarët.
Zëvendëssekretari amerikan i Shtetit, Christopher Landau, tha se Venezuela po përjetonte një “agim të ri” pas sulmeve amerikane.
“Një agim i ri për Venezuelën! Tirani është larguar. Më në fund, tani ai do të përballet me drejtësinë për krimet e tij”, shkroi Landau në X.
Senatori Mike Lee tha se u njoftua nga sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, se Maduro do të gjykohet në Shtetet e Bashkuara për vepra penale.
Sipas tij, Ruboi nuk ka parashikuar sulme të mëtejshme në Venezuelë, tani që Maduro ndodhet në paraburgim amerikan.
Trumpi është zotuar vazhdimisht se do të kryente operacione tokësore në Venezuelë, e cila është prodhuese e naftës në Amerikën e Jugut, dhe e cila udhëhiqet nga Maduro që nga viti 2013.
Shtetet e Bashkuara, opozita venezuelase dhe disa vende të tjera thonë se Maduro i manipuloi zgjedhjet vitin e kaluar për të qëndruar në pushtet.
Trump nuk i ka treguar në hollësi qëllimet e tij, por, sipas Reutersit, ai ka ushtruar privatisht trysni ndaj Maduros që të largohet nga vendi.
Të hënën, Trump tha se do të ishte “mençuri” për Maduron që të largohet nga pushteti.
Shtëpia e Bardhë nuk deshi të komentojë për sulmet në Venezuelë pas pyetjeve nga Reuters.
Qeveria venezuelase, në deklaratën e saj, tha se qëllimi i sulmit ishte që Shtetet e Bashkuara “t’i marrin në zotërim naftën dhe mineralet e vendit”.
Ajo shtoi se Shtetet e Bashkuara “nuk do të arrijnë” ti marrin këto burime.
SHBA-ja ka bërë një grumbullim të madh ushtarak në rajon, përfshirë një aeroplanmbajtëse, anije luftarake dhe avionë të avancuar luftarakë, të vendosur në Karaibe./Radio Evropa e Lirë/
Trumpi i ka zgjeruar sanksionet kundër Qeverisë së udhëhequr nga Maduro dhe ka kryer më shumë se dy duzina sulmesh ndaj anijeve që SHBA-ja pretendon se ishin të përfshira në trafikimin me drogë në Oqeanin Paqësor dhe në Detin e Karaibeve.
Javën e kaluar, Trump tha se Shtetet e Bashkuara kishin goditur një zonë në Venezuelë ku ngarkohen anije me drogë. Kjo ishte hera e parë që dihet se Uashingtoni ka kryer operacione tokësore në Venezuelë që nga fillimi i fushatës së presionit.
Ai nuk tha nëse këto sulme u kryen nga CIA apo jo. Media të tjera kanë raportuar se agjencia e spiunazhit ishte përgjegjëse.
Trumpi e ka akuzuar Venezuelën se po e mbush SHBA-në me drogë, dhe administrata e tij prej muajsh ka bombarduar anije që vijnë nga Amerika e Jugut, të cilat pretendon se transportonin drogë.
Shumë vende i kanë dënuar këto sulme si vrasje jashtëgjyqësore, ndërsa Qeveria e Maduros e ka mohuar gjithmonë çdo përfshirje në trafikim me drogë./Radio Evropa e Lirë/
Aktorja e njohur e viteve të 90-ta duket e panjohur në Los Angeles
Beyonce shpallet miliardere
Bisedë me Primo Shllakun: Letërsia, gegnishtja dhe roli i përkthyesve
Zvicra në zi: Katastrofa e zjarrit në Crans-Montana
Trump: SHBA-ja e ka kapur presidentin venezuelas Maduro pas sulmeve
Njëzet shtete me burgjet më të stërmbushura
Aktet terroriste me më së shumti viktima
Top 25 shtetet me më së shumti emigrantë
Top 20 sportistë më të paguar në histori
Të kërkuara
-
Aktualitet2 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Blertë Zylfiu – Latifi publikon punim shkencor në revistën ndërkombëtare Journal of Stomatology
